ას-368-349-2012 5 აპრილი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი ( თავმჯდომარე, მომხსენებელი )
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს „ს. რ-ა“ (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ჩ. (ფოთი) ლ. – ს-ო“ (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 10 იანვრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ვაგონის მოცდენისა და ტვირთის შენახვის საფასურის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შპს „ს. რ-ამ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ჩ.(ფოთი) ლ. – ს-ოს“ მიმართ 2004 წლის იანვრიდან 2004 წლის დეკემბრამდე დარიცხული ვაგონების გამოყენებისა და სადგურის მომსახურეობის საფასურის – 187 243.14 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი არ დაკამყოფილდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ს. რ-ამ“ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 10 იანვრის განჩინებით შპს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადასტურებულად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები და დამატებით განმარტა:
შპს „ს. რ-ა“ 2004 წლის იანვრიდან 2004 წლის დეკემბრის ჩათვლით ახორციელებდა მოპასუხის კუთვნილი ტვირთების რკინიგზის ვაგონების საშუალებით გადაზიდვას.
2011 წლის 6 სექტემბერს შპს „ს. რ-ამ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ჩ.(ფოთი) ლ. – ს-ოს“ მიმართ 187 243.14 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.
აპელანტს ვაგონების დაყოვნებისათვის თანხის დაკისრების მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 2004 წლიდან.
შპს „ს. რ-ის“ კუთვნილი ვაგონების შპს „ჩ.(ფოთი) ლ. – ს-ოს“ მიერ დაყოვნება არ მომდარა.
სამოქალაქო კოდექსის 128-ე, 129-ე, 699-ე მუხლების საფუძველზე სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხანდაზმულობა არის ვადა, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შეუძლია მოითხოვოს თავისი უფლების იძულებით განხორციელება და დაცვა. ხანდაზმულობის ვადის არსებობა აიძულებს სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეებს დროულად იზრუნონ თავიანთი უფლებების განხორციელებისა და დაცვისათვის.
პალატამ უდავოდ დაადგინა, რომ აპელანტს მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 2004 წლის დეკემბერში, ხოლო სარჩელი აღძრა 2011 წლის 6 სექტემბერს, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 668-ე მუხლით, 686-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის 27-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 36-ე მუხლის მე-10 ნაწილით, „რკინიგზით ტვირთის გადაზიდვის წესების“ 434-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა" ქვეპუნქტით და მიიჩნია, რომ რკინიგზით ტვირთის გადაზიდვის წესებით ვაგონების ტვირთმიმღების ბრალით დაყოვნების დამადასტურებელ მტკიცებულებას წარმოადგენს საერთო ფორმის აქტი, რომელიც უნდა შეადგინოს თავად რკინიგზამ.
კონკრეტულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ ასეთი საერთო ფორმის აქტი აპელანტ ორგანიზაციას არ შეუდგენია და ასეთი საქმეში არ მოიპოვება.
პალატამ ჩათვალა, რომ ვაგონის დაყოვნება გამოწვეული არ ყოფილა შპს ,,ჩ. (ფოთი) ლ. – ს-ოს” მიზეზით, რადგან აღნიშნულ შემთხვევაში უნდა არსებობდეს აპელანტი ორგანიზაციის მიერ შედგენილი საერთო ფორმის აქტი, რაც დაადასტურებდა ვაგონის მოცდენის ბრალეულობას მოპასუხის მიერ.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების თანახმად, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელეს საერთო ფორმის აქტი არ წარმოუდგენია, ხოლო სადგურის მომსახურებისა და ტვირთის მიმღებ-ჩამბარებლის სამახსოვრო არ წარმოადგენს ვაგონების ტვირთმიმღების მიზეზით მოცდენის დამადასტურებელ კანონით გათვალისწინებულ მტკიცებულებას.
შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ამ ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო საჩივარი ხანდაზმული და უსაფუძვლოა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს „ს. რ-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი და ფაქტობრივი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მასალებს. შპს „ს. რ-ა“ 2004 წლის იანვრიდან 2004 წლის დეკემბრამდე აწარმოებდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრიდან ბათუმამდე მოპასუხის კუთვნილი ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების საერთაშორისო გადაზიდვას სხვადასხვა მოცულობით. მიუხედავად შპს „ს. რ-ის“ მხრიდან საკუთარი ვალდებულებების ჯეროვანი შესრულებისა, გადაზიდვის ხელშეკრულების მონაწილე მხარე ვერ უზრუნველყოფდა დანიშნულების ადგილამდე მიტანილი ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების დროულ მიღებასა და დაცლას, რის გამოც ვაგონ-ცისტერნები ყოვნდებოდა ფოთის სადგურში და აღნიშნულის გამო მოპასუხეს დაერიცხა ვაგონების გამოყენებისა და სადგურის მომსახურეობის საფასური – 187 243,14 ლარი.
სასამართლოს დავის გადაწყვეტისას უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 686-ე და სარკინიგზო კოდექსის 47-ე მუხლები, რომლებიც გულისხმობენ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების გამო შპს „ს. რ-ის“, როგორც გადამზიდველის პასუხისმგებლობას. კანონმდებლობა, გარდა გადამზიდველისა, ასევე ითვალისწინებს როგორც მოპასუხე ფირმის, ტვირთმფლობელის მოვალეობას და პასუხიმგებლობის სამართლებრივ საფუძვლებს. ტვირთმფლობელი ვალდებულია, ხელშეკრულების შესაბამისად, ისარგებლოს მიწოდებული ვაგონით, უზრუნველყოს ტვირთის დროული მიღება და ვაგონის დაცლა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ვაგონების დაყოვნების გამო, მას დაეკისრება ქონებრივი პასუხისმგებლობა.
სარკინიგზო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-7 ნაწილი, 23-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 26-ე მუხლის მე-7 ნაწილი და 25-ე მუხლის მე-4 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი იმპერატიულად ადგენენ დანიშნულების სადგურში გადაზიდული ტვირთის დაგვიანებით მიღებისა და ვაგონის დაყოვნების (მოცდენის) გამო მოპასუხის, როგორც ტვირთმიმღების ქონებრივ პასუხისმგებლობას და სწორედ აღნიშნული ნორმები წარმოადგენენ შპს „ს. რ-ის“ განსახილველი სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძველს.
რაც შეეხება, შპს „ს. რ-ას“ , იგი აწარმოებდა ფირმა „ჩ. (ფოთი) ლ. – ს-ოს“ კუთვნილი ტვირთის, ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების გადაზიდვას, სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით. მან, როგორც გადამზიდველმა ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად და დროულად შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება.
სარკინიგზო კოდექსის 36-ე მუხლის მე-10 ნაწილის, 22-23-ე მუხლების საფუძველზე საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების მინისტირსა და შპს „ს. რ-ის“ გენერალური დირექტორის ბრძანებებით დამტკიცებული „ს. რ-ის სატარიფო პოლიტიკის“ 32-ე მუხლის გათვალისწინებით, საერთო ჯამში შპს „ჩ. (ფოტი) ლ. –ს-ოს“ დავალიანებამ შეადგინა 187 243,14 ლარი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 მარტის განჩინებით შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70
ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ს. რ-ას“ უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2012 წლის 17 თებერვალს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% – 5 600 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ შპს „ს. რ-ას“ (საიდენტიფიკაციო №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 2012 წლის 17 თებერვალს №91 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
