ას-383-362-2012 2 აპრილი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – რ. გ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. ჯ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 9 სექტემბერს საჩხერის რაიონულ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა ზ. ჯ-ემ მოპასუხე რ. გ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა კუთვნილი მიწის ნაკვეთის გამოთხოვა მოპასუხისა და მისი ოჯახის წევრების უკანონო მფლობელობიდან და მათთვის აღნიშნული მიწის ნაკვეთით სარგებლობის აღკვეთა, აგრეთვე, მოპასუხისათვის სასაზღვრო მიჯნაზე არსებული ჭიშკრის აღების დავალება.

სარჩელში მითითებულია, რომ მოსარჩელე ცხოვრობს ქ.საჩხერეში, რ-ის ქ.№4-ში. მამამ მას სიცოცხლეშივე _ 2007 წლის 24 ოქტომბერს, ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე გადასცა საცხოვრებელი სახლი და 1047კვ.მ მიწის ნაკვეთი. მოსარჩელის მეზობლად 1978 წელს დასახლდა მოპასუხე რ. გ-ი, რომლიც უკანონოდ დაეუფლა მისი ეზოს ნაწილს და მას იყენებს სახლში შესასვლელად. ზ. ჯ-ეს მოპასუხის აღნიშნული ქმედებით ეზღუდება თავისი საკუთრებით სარგებლობის უფლება, რაც კანონსაწინააღმდეგოა.

მოსარჩელემ ზემოაღნიშნული მოთხოვნა სამართლებრივად დააფუძნა სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლებზე, საქართველოს კონსტიტუციის მე-16 მუხლზე (ტომი 1, ს.ფ. 2-12, 103-111).

საჩხერის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ზ. ჯ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ საქმეში არსებული მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ რ. გ-ი მართლზომიერად სარგებლობდა სადავო შესასვლელით ათეული წლების მანძილზე, მესაკუთრის თანხმობის საფუძველზე, რაც სახელმწიფოს მხრიდან კანონით დადგენილი წესით ჰქონდა დადასტურებული შესაბამისი ადმინისტრაციული აქტებით. ამასთან, რ. გ-ს თავის საცხოვრებელ სახლში არსებულ ავტოფარეხში ავტომანქანის შესასვლელად საჯარო გზიდან, გარდა სადავო შესასვლელისა, სხვა შესასვლელი ფაქტობრივად არ გააჩნდა. შესაბამისად, სასამართლომ ზ. ჯ-ის სარჩელი უსაფუძვლოდ მიიჩნია და არ დააკმაყოფილა.

დავის გადაწყვეტისას პირველი ინსტანციის სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 147-ე, 170-ე, 172-ე, 174-ე, 180-ე მუხლებით (ტომი 1, ს.ფ. 113-117).

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ჯ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი 1, ს.ფ. 128-137).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 მარტის განჩინებით ზ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა საჩხერის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება (ტომი 1, ს.ფ. 204-221).

დასახელებული განჩინება მოსარჩელემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება (ტომი 1, ს.ფ. 229-240).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით ზ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 16 მარტის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს (ტომი 1, ს.ფ. 300-310).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით ზ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საჩხერის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ზ. ჯ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: რ. გ-ს დაევალა მასთან ერთად მცხოვრებ პირებთან ერთად გაეთავისუფლებინა ზ. ჯ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი უკანონო მფლობელობიდან და აღეკვეთა საჩხერეში, რ-ის ქ.№4-ში ზ. ჯ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის გზად გამოყენება. ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ზ. ჯ-ის სარჩელი იმ ნაწილში, რომლითაც მან მოითხოვა რ. გ-ისათვის სასაზღვრე მიჯნაზე არსებული ჭიშკრის აღების დავალება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებით გამოკვლევას ექვემდებარებოდა შემდეგი გარემოებები: არსებობს თუ არა რეალურად მესაკუთრე ზ. ჯ-ის საკუთრების უფლების აუცილებელი გზით დატვირთვის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობები. ანუ, რამდენად აკისრია ზ. ჯ-ეს თმენის ვალდებულება რ. გ-ის მიერ მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთით სარგებლობისათვის. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაედგინა, რამდენად შესაძლებელი იყო დ-ის ქუჩასთან რ. გ-ის მიერ ავტომანქანით დაკავშირება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ზ. ჯ-ე რეგისტრირებულია და ცხოვრობს ქ.საჩხერეში, რ-ის ქ.№4-ში. მის საკუთრებაში იმავე ქუჩაზე არის მიწის ნაკვეთი და საცხოვრებელი სახლი შემდეგი მონაცემებით: მიწის სარეგისტრაციო №35/01/05/091, სექტორი საჩხერე კოდი 01, კვარტლის №05, ნაკვეთის 091, დაუზუსტებელი ფართობი 1047კვ.მ., ნაკვეთის ფუნქცია არასასოფლო-სამეურნეო, საცხოვრებელი სახლი საერთო ფართობით 174.9კვ.მ., სააღრიცხვო ბარათის თარიღი 24.10.2007წ.;

ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება აპელანტს მამამ გ. ჯ-ემ აჩუქა 2007 წელს;

გ. ჯ-ე გარდაიცვლა 2009 წელს;

გ. ჯ-ე საჩხერეში, რ-ის ქ.№4-ში ფლობდა 5100კვ.მ მიწის ნაკვეთს და საცხოვრებელ სახლს დამხმარე სათავსოებით. იგი თავის ეზოს უკავშირდებოდა პირდაპირ ენგელსის ქუჩიდან;

2007 წელს გ. ჯ-ემ საჩხერეში, რ-ის ქ.№4-ში მდებარე თავის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება გააჩუქა შვილებზე ზ., ე., ტ., ლ., ქ. ჯ-ეებზე და შვილიშვილზე გ. მ-ზე, კერძოდ: ე. ჯ-ეს აჩუქა 78კვ.მ მიწის ფართობი 75კვ.მ საერთო ფართობის მქონე მეორე საცხოვრებელ სახლთან ერთად; ტ. ჯ-ეს აჩუქა 750კვ.მ მიწის ნაკვეთი; ლ. ჯ-ეს აჩუქა 832კვ.მ მიწის ნაკვეთი; ქ. ჯ-ეს აჩუქა 900კვ.მ მიწის ნაკვეთი; გ. მ-ს აჩუქა 225კვ.მ მიწის ნაკვეთი 75.7კვ.მ საერთო ფართობის მქონე სახელოსნოს შენობასთან ერთდ. გ. ჯ-ემ, რამდენიმე დამოუკიდებელ ნაკვეთად გააჩუქა მთლიანად ქ.საჩხერეში რ-ის ქუჩაზე მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება;

ამჟამინდელი მდგომარეობით, აპელანტი პირდაპირ რ-ის ქუჩიდან უკავშირდებოდა თავის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას, ასევე ფაქტობრივად ამავე შესასვლელით სარგებლობდა რ. გ-იც ავტომობილით თავის საკუთარ ეზოში შესასვლელად. ასევე ამავე შესასვლელით უწევდათ თავიანთ საკუთრებაში მყოფ უძრავ ქონებასთან დაკავშირება აპელანტის დებს და დის შვილს. ამასთან, აპელანტი რ-ის ქუჩას ესაზღვრებოდა 14.8 მეტრიანი ზოლით;

სასამართლომ დაადგინა, რომ 1997 წელს გ. ჯ-ის ოჯახის წევრების მიერ მოხდა შეთავაზება მოპასუხისათვის გარკვეული პირობების სანაცვლოდ რ. გ-ს ესარგებლა შესასვლელით, მაგრამ მხარეები ვერ შეთანხმდნენ;

მოსარჩელის განმარტებით ხელშეშლა გამოიხატებოდა იმაში, რომ იგი ვერ სარგებლობდა საკუთრებით და სურდა, რომ მისი საკუთრება მისი შეხედულებისამებრ გამოეყენებინა, რაშიც ხელს უშლიდა რ. გ-ის მიერ იქ გაკეთებული სამანქანე გზა;

სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ უზენაესმა სასამართლომ მიუთითა, თუ რა შემთხვევაში უნდა ეთმინა მესაკუთრეს სხვისი ზემოქმედება მის მიწის ნაკვეთზე. არსებითი მნიშვნელობა არ ჰქონდა იმას, რ. გ-ი ავტოფარეხს სად მოიწყობდა. მთავარი ის იყო, ეკისრებოდა თუ არა ზ. ჯ-ეს თმენის ვალდებულება. ექსპერტიზის დასკვნამ აჩვენა, რომ რ. გ-ს ჰქონდა საჯარო გზასთან დაკავშირების საშუალება დ-ის ქუჩის მხრიდანაც. ზ. ჯ-ეს არ ჰქონდა თმენის აუცილებლობა, თუკი რ. გ-ს შეეძლო საჯარო გზასთან დაკავშირება. ასეთი ვითარების არსებობა საქმეზე დადასტურდა. საჩხერეში, დ-ის ქ.№2-სა და №4-ში მცხოვრები მოსახლეები, რომლებიც რ. გ-ის მეზობლები არიან, სწორედ დ-ის ქუჩიდან უკავშიდებოდნენ თავიანთ სახლს, მათ მოწყობილი ჰქონდათ შესასვლელიც და ავტოფარეხებიც. ამასთან, შეიძლებოდა კაპიტალური 7-მეტრიანი ღობის მონგრევაც. რ. გ-ს სურდა ლამაზი ეზო (ნარგავებიანი) შეენარჩუნებინა წინა მხრიდან და ამიტომ, მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი გამოეყენებინა საკუთარ სახლში მისასვლელად. მას შეეძლო ეზოს წინა მხარესაც (დ-ის ქუჩის მხრიდან) გაეკეთებინა ავტოფარეხი. ამდენად, თმენის ვალდებულება ჯ-ეზე არ არსებობდა. აპელანტის განმარტებითვე არ დგინდებოდა, რომ გამწვანების ზოლი იყო დ-ის ქუჩის მხრიდან. თუკი გამწვანება არსებობდა და იგი ამიტომ ვერ სარგებლობდა დ-ის ქუჩის მხრიდან, ამის საპირისპიროდ აპელანტმა განმარტა, რომ დ-ის ქ.№2-სა და №4-ში მცხოვრებ პირებს სახლში შესასვლელიც და ავტოფარეხიც ჰქონდათ ამ ქუჩიდან. რაც შეეხებოდა იმ გზას, რომლითაც გ-ი სარგებლობდა, იგი იყო ზ. ჯ-ის საკუთრება, ეს უკანასკნელი ამ ნაკვეთიდან შედიოდა სახლში. ზ. ჯ-ეს ხელი ეშლებოდა მისი საკუთრებით სარგებლობაში მოპასუხის მხრიდან.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ რ. გ-ის საცხოვრებელი სახლის წინა მხარე განთავსებული იყო დ-ის ქუჩის მხრიდან. აპელანტის წარმომადგელის განმარტებით, დ-ის ქუჩის №2-სა და №4-ში მცხოვრებ პირებს გაკეთებული ჰქონდათ სამანქანე გზა და სახლთან შესასვლელიც. ამიტომ იგულისხმებოდა, რომ რ. გ-საც კედლის მონგრევის შემთხვევაში შეეძლო ავტომანქანის შესაყვანად სამანქანე გზის გაკეთება.

სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე მოახდინა ადგილზე დათვალიერება, რომლის დროს სპეციალისტმა პ.გ-ემ განმარტა, რომ შესაბამისი პროექტის არსებობის შემთხვევაში, რომელსაც შეადგენდა პროექტის გამცემი უფლებამოსილი ორგანო, სამანქანე გზის გაკეთება შესაძლებელი იყო. შეუძლებელი იყო თავად რ. გ-ის მიერ ხელოვნურად მისი გაკეთება, რადგან პროექტი და შემდგომში კედლის დემონტაჟი უნდა შეთანხმებულიყო შესაბამის სამსახურებთან. შესაბამისი სამსახურების მიერ პროექტის შედგენის დროს გათვალისწინებული იქნებოდა თვით დ-ის ქუჩის მხრიდან არსებული კედლის დემონტაჟიც. ასეთი პროექტის არსებობის შემთხვევაში რ. გ-ის მეზობლად მცხოვრებ შუკაკიძეს არანაირი ზიანი არ მიადგებოდა. სამანქანე გზის გაკეთების შემთხვევაში ავტომანქანის შესავლელი უნდა ყოფილიყო არანაკლებ 2.7 მეტრი. ეს გათვალისწინებული იყო თვით ნორმის თანახმად. 2.7 მეტრზე ნაკლები არ შეიძლებოდა ყოფილიყო სამანქანე შესასვლელი. მოცემულ შემთხვევაში აღნიშნული პარამეტრებით კედლის დემონტაჟის შედეგად სამანქანე შესასვლელის გაკეთება სავსებით შესაძლებელი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარდგენილ 2011 წლის 17 თებერვლის ექსპერტიზის დასკვნაზე, რომლითაც დგინდება, რომ: 1. გ. გ-ის საკუთრებაში არსებული, საჩხერეში, რ-ის ქ.№6-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი უკავშირდება დ-ის ქუჩას 1.05 მ სიგანის ჭიშკრით; გ-ის მიწის ნაკვეთი რომელიც სახლის წინ მდებარეობს და გადის დ-ის ქუჩაზე. სიგანით არის 7.4 მ ქუჩის მხარეს და სიგრძით 36.1 მ საცხოვრებელი სახლის წინ ფასადამდე; 2. დ-ის ქუჩიდან გ-ის ეზოში მანქანის შესასვლელი ჭიშკრისა და ავტოფარეხის მოწყობა შესაძლებელია სპეციალისტების მიერ შედგენილი პროექტის მიხედვით;

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში არსებულ საჩხერის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2011 წლის 29 აგვისტოს წერილზე: ,,არქიტექტურისა და მშენებლობის სამსახურის უფროსის წერილიდან ირკვევა, რომ ,,სახელმწიფო მიწაზე მისასვლელი გზის გაჩენა და ამ გზიდან მოქალაქის თავის კუთვნილ ტერიტორიაზე მისვლა შესაძლებელია ავტომანქანით. ეს გზა ვერ იქნება გადაცემული კერძო საკუთრებაში და მასზე ავტოფარეხის მშენებლობა მიზანშეწონილად არ მიგვაჩნია”. ხოლო რაც შეეხება მის საკუთარ ტერიტორიაზე ავტოფარეხის მშენებლობის სირთულესა და მასზე ფინანსური დანახარჯების გაწევას, არქიტექტურის სამსახურის დასკვნაში მითითებულია, რომ ავტოფარეხის მშენებლობა მისავე საკუთარ ტერიტორიაზე შესაძლებელია, რომელიც რთული რელიეფის გამო გარკვეულ თანხებთან არის დაკავშირებული. ამასთანავე, აღნიშნულ საკითხზე წინააღმდეგია დ-ის ქ.№2-ში მცხოვრები მესაზღვრე მეზობელი ასმათ შუკაკიძე. მოსაზღვრე მეზობლის ასმათი შუკაკიძის განცხადების პასუხად, არქიტექტურის სამსახურის მიერ წერილში მითითებულია, რომ ,,ავტოფარეხის მშენებლობის შემთხვევაში გათვალისწინებული იქნა მოქალაქის მოთხოვნა პროექტის შედგენის დროს”.

სააპელაციო სასამართლომ დავის გადასწყვეტისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის თანახმად, თუ მიწის ნაკვეთს არ აქვს ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზებთან, ელექტრო, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მეზობელს მოსთხოვოს, რომ მან ითმინოს მისი მიწის ნაკვეთის გამოყენება ამგვარი აუცილებელი კავშირის უზრუნველსაყოფად. იმ მეზობლებს, რომელთა ნაკვეთზედაც გადის აუცილებელი გზა ან გაყვანილობა, უნდა მიეცეთ შესაბამისი კომპენსაცია, რომელიც მხარეთა შეთანხებით, შეიძლება ერთჯერადი გადახდით გამოიხატოს. სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველი ნორმით წესრიგდება სამეზობლო თმენის ვალდებულება, რაც წარმოადგენს საკუთრების კანონისმიერი ბოჭვის სამართლებრივ მექანიზმს. ამ ნორმით გათვალისწინებული ბოჭვის უფლების ამ ხარისხით გამოყენება განპირობებული უნდა იყოს ისეთი ობიექტური ფაქტორებით, რომლის არსებობის შემთხვევაშიც პრაქტიკულად შეუძლებელია მესაკუთრის მიერ თავის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ჯეროვანი გამოყენება, მეზობელი მიწის ნაკვეთით სარგებლობის გარეშე. მიწის ნაკვეთის ჯეროვანი გამოყენება ნიშნავს საჯარო გზებთან, ელექტრო, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან აუცილებელი კავშირის არსებობას. მნიშვნელოვანია, რომ ამ კავშირის არსებობა არ არის დამოკიდებული სუბიექტურ მიზანშეწონილობასა და არჩევანზე, არამედ ობიექტურად არსებულ ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც უთითებენ აუცილებელ, უალტერნატივო კავშირზე საჯარო გზებთან და ა.შ.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებებიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა რ. გ-ის მსჯელობა, რომ საჯარო გზასთან გარდა რ-ის ქუჩისა, მას სხვა კავშირი არ ჰქონდა. უდავოდ დადგინდა, რომ დ-ის ქუჩის მხრიდან რ. გ-ის მიერ შესასვლელის და ავტოფარეხის მოწყობა შესაძლებელი იყო. უდავოდ დგინდებოდა ისიც, რომ რ. გ-ი უკანონოდ ხელყოფდა აპელანტ ზ. ჯ-ის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს. ამასთან, არ დგინდებოდა, რომ ზ. ჯ-ეს ეკისრებოდა თმენის ვალდებულება, ანუ რ-ის ქუჩის მხრიდან აუცილებელი გზის მიცემის საჭიროება არ იკვეთებოდა, რადგან რ. გ-ს შეუძლო მის სახლთან შესასვლელი და ავტოფარეხიც გაეკეთებინა დ-ის ქუჩის მხრიდანაც. ანუ, საჯარო გზასთან კომუნიკაცია მას (რ. გ-ს) შეეძლო მოეხდინა დ-ის ქუჩის მხრიდან.

სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის, რომლის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით, არ დაუშვას სხვა პირთა მხრიდან ამ ქონების სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ საკუთრების ხელყოფა, ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება, ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა, თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საკუთრების უფლება აბსოლუტური უფლებაა, მაგრამ მესაკუთრის უფლებამოსილება შეზღუდულია კანონით ან ხელშეკრულებით. მესაკუთრის მოქმედებით ასევე არ უნდა ილახებოდეს მეზობლების და მესამე პირების უფლებები.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, უდავო იყო, რომ რ. გ-ის მიერ ხდებოდა უკანონოდ ზ. ჯ-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის (საკუთრების) ხელყოფა, რისი ვალდებულებაც და აუცილებლობაც არ არსებობდა. ამდენად, მესაკუთრის ანუ ზ. ჯ-ის მხრიდან არ არსებობდა მისი უფლების შეზღუდვის აუცილებლობა.

აპელანტის მეორე მოთხოვნასთან დაკავშირებით, რომელიც შეეხებოდა რ. გ-ისათვის სასაზღვრე მიჯნაზე გაკეთებული ჭიშკრის აღების დავალებას, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ეს მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმყოფილებულიყო, რადგან ე.წ. ,,ჭიშკარს” მოდავე მხარეები (აპელანტიც და მოწინააღმდეგე მხარეც) იყენებდნენ სასაზღვრე მიჯნად და იგი არ ატარებდა მხოლოდ ჭიშკრის ფუნქციას.

ზემომითითებული გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმებულიყო და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილებულიყო (ტომი 2, ს.ფ. 39-51).

სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. გ-მა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, რასაც შემდეგი მოსაზრებებით ასაბუთებს:

საქმის განმხილველმა სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი შეფასების შედეგად არასწორად განმარტა გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად დასახელებული ნორმები და გამოიტანა მცდარი სამართლებრივი დასკვნები.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ის მიზეზები, რის გამოც უზენაესი სასამართლოს განჩინებით საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა მას, კერძოდ, აღნიშნულ განჩინებაში მითითებულია, რომ სასამართლოს უფრო დეტალურად უნდა შეესწავლა და დაედგინა ფაქტობრივი გარემოებები იმასთან დაკავშირებით, შეეძლო თუ არა რ. გ-ს მის კუთვნილ მიწის ნაკვეთთან ჯეროვანი დაკავშირება სხვა საჯარო გზის მეშვეობით და მხოლოდ ამის შემდეგ ემსჯელა მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის აუცილებელი გზით სამართლებრივ დატვირთვასთან დაკავშირებით.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს ისეთ ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას, რაც შეიძლებოდა გამხდარიყო მის მიერ ადრე მიღებულ გადაწყვეტიელბაში მითითებული სამართლებრივი შეფასებების შეცვლის საფუძველი. საქმის მასალებში არ არის ისეთი სახის მტკიცებულებები (ფაქტობრივი გარემოებები), რომლითაც დადასტურდებოდა რ. გ-ის მიწის ნაკვეთის სხვა საჯარო გზასთან ჯეროვანი კავშირის შესაძლებლობა.

გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ სასამართლომ მოცემულ საქმეზე მოახდინა ადგილზე დათვალიერება, რომლის დროსაც სპეციალისტმა განმარტა, რომ უფლებამოსილი ორგანოს მიერ შედგენილი და გაცემული პროექტის არსებობის შემთხვევაში სხვა საჯარო გზიდან რ. გ-ის მიწის ნაკვეთამდე მისასვლელი სამანქანო გზის გაკეთება შესაძლებელია, ხოლო თვით რ. გ-ის მხრიდან მისი ხელოვნურად გაკეთება შეუძლებელია, რადგან პროექტი და კედლის დემონტაჟი უნდა შეთანხმდეს შესაბამის სამსახურებთან. სასამართლო ასევე უთითებს ექსპერტიზის დასკვნაზე, რომელიც მხოლოდ იმ ფაქტობრივ გარემოებებს ადგენს, რომ რ. გ-ის მიწის ნაკვეთი დ-ის ქუჩას უშუალოდ არ ესაზღვრება და რა მანძილებია მიწის ნაკვეთებზე არსებულ ამა თუ იმ ობიექტს შორის. გადაწყვეტილებაში ასევე მითითებულია საჩხერის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2011 წლის 29 აგვისტოს წერილზე, რომლის მიხედვითაც ირკვევა, რომ რ. გ-ის მიწის ნაკვეთსა და დ-ის ქუჩას შორის არსებობს სახელმწიფო საკუთრებაში რიცხული მიწის ნაკვეთი, რომლის კერძო საკუთრებაში გადაცემა მიზანშეწონილად არ მიაჩნიათ. გარდა მისა, საქმეში მითითებულია, რომ სახელმწიფოს მიწაზე სამანქანე გზის მოწყობის, კედლის დემონტაჟისა და შესაბამისი სამშენებლო სამუშაოების წინააღმდეგია მეზობელი ასმათი შუკაკიძე, რომლის მოსაზრება აუცილებლად იქნება გათვალისწინებული შესაბამისი პროექტების დამტკიცების დროს.

კასატორის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები არ იძლევა საფუძველს დასკვნისათვის, რომ რ. გ-ს შეუძლია გააჩნდეს ჯეროვანი კავშირი სხვა საჯარო გზასთან (დ-ის ქუჩასთან) და ზ. ჯ-ის კუთვნილ მიწაზე არსებობს აუცილებელი გზის სამართლებრივი დატვირთვის წინაპირობები. ხსენებული ექსპერტიზის დასკვნა არ არის ახალი გარემოება, იგი საქმეში მოიპოვებოდა წინა განჩინების გამოტანის დროსაც. რაც შეეხება ადგილზე დათვალიერებასა და საკრებულოს წერილს, ორივე მათგანი ამტკიცებს იმ გარემოებას, რომ რ. გ-ის მიწა უშუალოდ არ ესაზღვრება დ-ის ქუჩას და დღევანდელი მდგომარეობით ნაკვეთსა და გზას შორის არანაირი კავშირი არ არსებობს.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოს მოცემული საქმის გადაწყვეტისას იმაზე კი არ უნდა ემსჯელა სამომავლოდ ან/და ჰიპოთეტურად შესაძლებელია თუ არა დ-ის ქუჩასა და რ. გ-ის მიწის ნაკვეთს შორის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწაზე სამანქანე გზის გაჩენა და შესაბამისი პროექტების დამტკიცება, ან სამომავლოდ შესაბამისი ნების გამოვლენა სახელმწიფოს (ან სხვა სუბიექტის მხრიდან), არამედ გადაწყვეტილება უნდა დაეფუძნებინა დღეისათვის არსებულ უდავო ფაქტობრივ მდგომარეობაზე, იმაზე რომ სხვა საჯარო გზიდან (დ-ის ქუჩიდან) რ. გ-ის მიწის ნაკვეთამდე კავშირი (სამანქანე გზა) არ არსებობს და სახეზე გვაქვს სამართლებრივი საფუძვლები იმისათვის, რომ ზ. ჯ-ის კუთვნილი მიწა აუცილებელი გზის სამართლებრივი დატვირთვის ქვეშ მოექცეს (ტომი 2, ს.ფ. 67-74).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გ. კ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ რ. გ-ს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 28 თებერვალი, სალაროს შემოსავლის ორდერი № 1, ანგარიში: სს ბანკი „რესპუბლიკა“, ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 70% – 210 ლარი სს ბანკი „რესპუბლიკის“ მეშვეობით;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.