ას-448-425-2012 5 აპრილი, 2012 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – რ. ს-ა (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ვ. მ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 იანვრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – უსაფუძვლო გამდიდრებით მიღებული თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ვ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ს-ის მიმართ უსაფუძვლო გამდიდირების გზით მიღებული თანხის – 32 000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:
მოსარჩელემ მოპასუხე რ.ს-ასაგან 2008 წელს 32 000 აშშ დოლარად შეიძინა „მერსედეს ბენც სპრინტერის“ მარკის სამარშრუტო კლასის ავტომობილი. ზემოხსენებული ავტომობილი 2009 წლის 5 სექტემბერს ამოღებულ იქნა გენერალური ინსპექციის თანამშრომლის მიერ, რომლის წერილობითი მიმართვით ირკვევა, რომ ავტომობილის კანონიერი მფლობელი არა რ. ს-ა, არამედ გერმანიის სადაზღვევო კომპანიაა, ავტომობილი ინტერპოლის მიერ იძებნებოდა და მიექცა სახელმწიფოს საკუთრებაში. აღნიშნულის თაობაზე უცნობი იყო მოსარჩელისათვის. დანაშაულით მიყენებული ზიანის ფაქტის გამო მოსარჩელემ მიმართა საგამოძიებო ორგანოებს, თუმცა, გამოძიების ინტერესებიდან გამომდინარე, ის დაზარალებულად არ იქნა ცნობილი, ნასყიდობის საგანი სარჩელის აღძვრის დროისათვის 2 წლის კონფისკირებული იყო, რის გამოც მოსარჩელემ განიცადა მატერიალური ზიანი 32 000 აშშ დოლარის ოდენობით, სანაცვლოდ, ამ თანხით უსაფუძვლოდ გამდიდრდა მოპასუხე.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:
მოპასუხე, მსგავსად მოსარჩელისა, ავტომანქანის კეთილსინდისიერი შემძენია, მან არ იცოდა ნივთის ნაკლის თაობაზე და სარჩელზე პასუხი მის ნაცვლად სადაზღვევო კომპანიამ უნდა აგოს, რომელიც თავს არიდებს ზემოაღნიშნლს, მოსარჩელემ არაერთ ინსტანციას მიმართა, თუმცა ის დაზარალებულად არ არის ცნობილი და არც მოპასუხეა მიჩნეული სადავო ქმედების ჩადენაში დამნაშავედ. ავტომანქანის გასხვისება მოხდა მხარეთა შეთანხმებით, შემძენს ის შეძენის შემდეგ თვითონვე უნდა განებაჟებინა, რა დროსაც რაიმე დარღვევა შესაბამისი სამსახურების მიერ არ იქნა დადგენილი. ის ფაქტი, რომ მოპასუხეს სადავო ქმედებაში ბრალი არ მიუძღვის, დასტურდება ასევე სასამართლოს დადგენილებით, რომლის თანახმადაც მერსედეს ბენცის მარკის ავტომობილი (საიდენტიფიკაციო №VD...) ინტერპოლის მეშვეობით არ იძებნებოდა, ამავდროულად წარმოადგენს სადავო ავტომანქანას, რომელსაც ეძებდა სადაზღვევო კომპანია და რომლის საიდენტკიფიცაო ნომერი WD...-ია. მოპასუხის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში პასუხისმგებლობა უნდა დაეკისროს საქართველოს საპატრულო პოლიციის საბაჟო დეპარტამენტსა და ყველა იმ ორგანოს, ვინც სადავო ავტომანქანის გაფორმება განახორციელა. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ ნივთის გასხვისების გამო მას მოსარჩელემ არა 32 000 აშშ დოლარი, არამედ 28 000 აშშ დოლარი გადაუხადა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ვ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რ. ს-იას ვ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 32 000 აშშ დოლარისა და მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი ანაზღაურება.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 იანვრის განჩინებით რ. ს-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოება, რომ 2008 წელს ვ. მ-მა რ. ს-ასაგან 32 000 აშშ დოლარად შეიძინა „მერსედეს ბენც სპირნტერის“ მარკის ავტომობილი, ავტომანქანაზე ჩატარებული კომპლექსური ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე გამოვლინდა, რომ საიდენტიფიკაციო ნომერი შესრულებულია კუსტარული წესით, ასევე კუსტარულად დამზადებულ ფირფიტაზე. რ. ს-ასგან ვ. მ-ის მიერ შეძენილი ავტომანქანა იძებნებოდა ინტერპოლის მიერ და მისი კანონიერი მფლობელი სადაზღვევო კომპანია „H...-ია“. ვინაიდან ავტომანქანის კანონიერმა მფლობელმა სადაზღვევო კომპანიამ კანონით დადგენილ ვადაში და წესით ვერ უზრუნველყო ავტომობილის დაბრუნება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 აპრილის დადგენილებით ის გადაეცა სახელმწიფოს. სასამართლომ ასევე გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 317-ე, 477-ე, 976-ე მუხლებით. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ თითქოსდა სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა გამოყენებული სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი, ვინაიდან სახეზეა აშკარა კანონის დარღვევა. ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ნაქურდალი ნივთის გასხვისება. მართალია, ნივთის უფლებრივი ნაკლის შესახებ რ. ს-ამ არ იცოდა, მაგრამ მას, თავის მხრივ, შეუძლია მიყენებული ზიანის გამო ედავოს იმ პირს, ვისგანაც შეიძინა აღნიშნული ავტომობილი.
სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ს-ამ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:
არასწორია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილება, რომელიც უცვლელად იქნა დატოვებული სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით, საქმეში წარმოდეგნილი დოკუმენტებით რ.ს-ა ავტომობილის კეთილსინდისიერი შემძენია, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, ხოლო სააპელაციო პალატამ მხოლოდ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით იხელმძღვანელა საქმის განხილვისას, ნასყიდობის საგანი შემოწმდა საზღვრის გადაკვეთისას და დადგინდა, რომ ინტერპოლის მიერ არ იძებნებოდა, მას არ ჰქონდა ნაკლი, რის გამოც, ყოველგვარი დაბრკოლების გარეშე, მოხდა მისი განბაჟება, საპატრულო პოლიციის მიერ გაფორმება და სანომრე ნიშნების გაცემა, კასატორმა მიუთითა იმ ფაქტზეც, რომ სადავო ავტომაქანაზე ექსპერტიზის ჩატარებისას ის, როგორც დაინტერესებული პირი, მიწვეული არ ყოფილა, ხოლო სახელმწიფომ ავტომანქანა საკუთრებაში არასწორად მიიღო, მით უმეტეს, რომ ნივთის დაბრუნება სადაზღვევო კომპანიამ არ მოისურვა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 მარტის განჩინებით „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, რ.ს-ა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ. ს-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. ს-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
რ. ს-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.