ას-49-47-2012 5 აპრილი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ი. ე-ე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ა-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 ნოემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ა. ა-მა სარჩელი აღძრა ი. ე-ის მიმართ საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის ოდენობის კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საკუთრების უფლების გადაცემის მოთხოვნით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ა. ა-ი ცნობილ იქნა თბილისში, კ-ის ქ. № 14-ში მდებარე ი. ე-ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხული უძრავი ქონებიდან 240,47 კვ.მ-დან მოსარჩელის მიერ დაკავებული 17,60 კვ.მ №3 საცხოვრებელი სადგომისა და 9,8 კვ.მ დამხმარე ფართის მესაკუთრედ, ა. ა-ს ი. ე-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 27 400 აშშ დოლარის საბაზრო ღირებულების 25%-ის – 6 850 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ლარის გადახდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით ი. ე-ემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 ნოემბრის განჩინებით ი. ე-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:
ქ.თბილისში, კ-ის ქ.№14-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრეებს წარმოადგენენ ი. ე-ე, ნ. თ-ი და მ. დ-ა.
სადავო ფართი იმყოფება ი. ე-ის საკუთრებაში.
1979 წლის 10 იანვრიდან ა. ა-ი რეგისტრირებულია ვ.კ-ის ქ. №14-ში.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება, რომ 1991-1992 წლებში საქართველოში მომხდარი მოვლენების გამო დაიწვა ვ. კ-ის ქ.№14-ში მდებარე სახლი და ხანძრისას განადგურდა ყველა დოკუმენტი, რის გამოც მან ვერ წარმოადგინა კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრები, ვინაიდან აღნიშნულ გარემოებათა საპირისპირო მტკიცებულება აპელანტის მიერ სასამართლოში წარმოდგენილი არ ყოფილა.
პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ კანონის მიღების დროისათვის ა. ა-ი არ სარგებლობდა სადავო ფართით, რის გამოც იგი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მოსარგებლედ.
აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა. ა-ს არ შეუწყვეტია დაკავებული სადგომით სარგებლობა. ის გარემოება, რომ ხანძრის შედეგად დაიწვა ვ. კ-ის ქ. №14-ში მდებარე სახლი და შესაბამისად, ა. ა-ი ვერ სარგებლობდა მის მიერ დაკავებული სადგომით არ წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველს.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით.
„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი და 11 მუხლის თანახმად, პალატამ დაადგინა მოსარჩელე ა. ა-ის სადავო მისამართზე კანონით დადგენილ 1996 წლის 27 ივნისამდე პერიოდში რეგისტრაციის ფაქტი. ასევე დადგენილია, რომ ა. ა-ი ფაქტობრივად ფლობდა ამ ფართს და მისით სარგებლობა არ შეუწყვეტია. ამდენად, პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს.
„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის, ასევე მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია რომ ა. ა-ის სარჩელი საფუძვლიანია.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ი. ე-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ მოწესრიგებას მოითხოვს. აღნიშნული კანონის 11 პუნქტის დარღვევით ა. ა-ი 1998 წლისათვის კეთილსინდისიერად და ფაქტობრივად ფართს არ ფლობდა.
ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, გარიგებით საცხოვრებელი სადგომით უფლების დათმობა უნდა დასტურდებოდეს სადგომში რეგისტრაციითა და კომუნალური გადასახადის ქვითრებით, რაც მოპასუხეს არ გააჩნია და მისი ჩაწერა მოხდა მხოლოდ 1969 წელს განხორციელებული ჩანაწერის საფუძველზე.
სასამართლომ არასწორედ დაადგინა ის ფაქტი, რომ ხანძრის მიუხედავად არ დამწვარა სახლის ის ნაწილი, სადაც მოსარჩელე ცხოვრობდა. მოწმე ნ. თ-მა თავის ჩვენებაში განაცხადა, რომ მოპასუხის საცხოვრებელი სახლის ის ნაწილი, რომელშიც ის 80-იან წლებში ცხოვრობდა არ დამწვარა. აქედან გამომდინარე, კომუნალური გადასახადის გადახდის ქვითრები არ შეიძლება დამწვარიყო.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ის გარემოება, რომ კანონის მიღების მომენტისათვის ა. ა-ი არ სარგებლობდა სადავო ფართით, რის გამოც ის არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს კანონიერ მოსარგებლედ. სასამართლოში წარდგენილ იქნა 1995 წლის თბილისის მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილება ლ.თალაკვაძის თავმჯდომარეობით, რომლითაც დადგინდა, რომ სადავო ფართი (რომელიც ეკუთვნოდა იოსებ აბაზოვს) ჩარიცხულ იქნა მთაწმინდის რაიონის საბინაო კომუნალურ ფონდში, ხოლო თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის მთაწმინდის რაიონის გამგეობიის 1995 წლის 19 დეკემბრის №4-08-802 განკარგულებით აღნიშნული ფართი საბინაო კომუნალური ფონდიდან გადაეცა კასატორის ოჯახს. გადაწყვეტილებაში სასამართლოს არ უმსჯელია აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ.
ამავე გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ ა.ა-ს მიტოვებული ჰქონდა სადავო ფართი. სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული სახლის მობინადრეებმა განმარტეს, რომ საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის მიერ შედგენილი აქტით 1956 წლიდან იოსებ აბაზოვი (სახლის მესაკუთრე) ხსენებულ მისამართზე არ ცხოვრობდა და, მეზობლების განმარტებით, იგი გარდაიცვალა. სახლის აღნიშნულ ნაწილში არავინ ცხოვრობდა და მოუვლელი იყო, რის გამოც ზიანდებდა მთელი სახლი.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, გადაწყვეტილების გამოტანის მომენტისათვის სახლის ის ნაწილი, რომელზედაც მოწინააღმდეგე მხარეს გააჩნია პრეტენზია რეალურად არსებობდა, არ იყო დამწვარი და იქ არავინ ცხოვრობდა, რის საფუძველზეც გადაეცა საბინაო ფონდს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 თებერვლის განჩინებით ი. ე-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ი. ე-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ი. ე-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გ, ა-ის მიერ გადახდილი 342,50 ლარის 70% – 239,75 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ი. ე-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ ი. ე-ეს (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 2012 წლის 3 თებერვალს №4844938 სალაროს შემოსავლის ორდერით გ, ა-ის მიერ გადახდილი 342,50 ლარის 70% – 239,75 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
