ას-496-469-2012 26 აპრილი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ლევან მურუსიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრი

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „...კომბინატი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილებით სს „...კომბინატის“ სარჩელი მოპასუხეების – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრისა და ინდმეწარმე ნ. ბ-ის მიმართ დაკმაყოფილდა: ყადაღისაგან გათავისუფლდა შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრის 2009 წლის 2 ივნისის აქტით და ქონების აღწერისა და დაყადაღების შესახებ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის 2010 წლის 24 დეკემბრის აქტით დაყადაღებული მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთები: ცირკული ხერხი პილარამა – 3 ერთეული, ცირკული ხერხი – 2 ერთეული, ცირკული ხერხი – 1 ერთეული (ტომი 1, ს.ფ. 205-209).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტიოლების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 217-226).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სააქციო საზოგადოება ,,...კომბინატი” რეგისტრირებულია 2006 წლის 29 აგვისტოს;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 7 ივლისის ბრძანებით დაკმაყოფილდა თბილისის რეგიონული ცენტრის შუამდგომლობა ი/ს ,,ნ. ბ-ის” ყადაღადადებული ქონების ღია აუქციონზე რეალიზაციის მოთხოვნის შესახებ – ამ უკანაკსნელის საბიუჯეტო დავალიანების 55604.31 ლარის დაფარვის მიზნით, მიღებულ იქნა ბრძანება გადასახადის გადამხდელის ი.ს. ,,ნ. ბ-ის” (მდებარე ბოლნისის რაიონი, ...ტერიტორია) საკუთრებაში არსებული დაყადაღებული ქონების რეალიზაციის შესახებ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ აღნიშნულ ბრძანებაზე 2009 წლის 21 ოქტომბერს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

თბილისის რეგიონული ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის 2008 წლის 18 დეკემბრის ბრძანებით დაყადაღებულ იქნა ი/ს ,,ნ. ბრევაძის” ქონება. 2009 წლის 2 ივნისის მოვალის ქონების დაყადაღებისა და აღწერის შესახებ აქტში აღნუსხულ იქნა სადავო ხერხები.

საქმეში წარდგენილი საწარმოს 2009 წლის ბალანსში და დეკლარაციებში, რომლებიც ჩაბარებულია რუსთავის საგადასახადო ინსპექციაში, მაჯგუფებელ უწყისში სხვა ნივთებთან ერთად მითითებულია ცირკული ხერხებიც.

ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, გამყიდველმა მყიდველებს ნ. ბ-ეს და გ. ა-ს 2009 წლის 8 იანვარს მიჰყიდა მიწის ნაკვეთი, მდებარე ბოლნისში, ადგილი რატევანი.

საქმეში წარმოდგენილია მიმართვები, რომელთა თანახმადაც, სს ,,...კომბინატის” ხელმძღვანელობამ თავისი უფლებების დასაცავად მიმართა შემოსავლების სამსახურს.

მოწმე გ. ა-ის სასამართლოს სხდომაზე მიცემული განმარტების მიხედვით დასტურდება, მან და ნ. ბ-ემ შეიძინეს მიწის ნაკვეთი და არ უყიდიათ მასზე მდგომი შენობა-ნაგებობა, რომელშიც მოთავსებული იყო ცირკული ხერხები, თვით დირექტორის თხოვნა გაითვალისწინეს, რომ დროებით აღნიშნული ხერხები იქ ყოფილიყო, ვინაიდან, მყიდველები ჯერ არ აპირებდნენ იმ შენობა-ნაგებობების დანგრევას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის საფუძველზე მოძრავი ნივთების ი.მ. ,,ნ. ბ-ის” კუთვნილებასთან დაკავშირებით, შემდეგი გარემოებების გამო:

საქმეზე დადგინდა, რომ 2009 წლის 8 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნ. ბ-ემ და გ. ა-მა ზაზა ოქრუაშვილისაგან შეიძინეს მიწის ნაკვეთი, მდებარე ბოლნისში, ადგილი რატევანი. ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ბოლნისის რაიონში, რატევანში მდებარე მიწის ნაკვეთი №007, ფართობი 10700 კვ.მ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შემდეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ განსახილველი საქმის ფაქტობრივი გარემობები ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად გამოიკვლია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარდგენილი იყო სს ,,...კომბინატის” 2009 წლის ბალანსი და დეკლარაციები, რომლებიც ჩაბარებული იყო რუსთავის საგადასახადო ინსპექციაში. მაჯგუფებელ უწყისში სხვა ნივთებთან ერთად მითითებული იყო ცირკული ხერხებიც. მოწმე გ. ა-ის სასამართლო სხდომაზე მიცემული განმარტებით დასტურდებოდა, რომ მათ შეიძინეს მიწის ნაკვეთი და მასზე მდგომი შენობა-ნაგებობა, ხოლო ამ ნაგებობაში განთავსებული ცირკული ხერხები, მათ არ შეუძენიათ, გაითვალისწინეს დირექტორის თხოვნა, რომ დროებით აღნიშნული ხერხები იქ ყოფილიყო, ვინაიდან, მყიდველები ჯერ არ აპირებდნენ იმ შენობა-ნაგებობების დანგრევას.

სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლით გათვალისწინებული ვარაუდი ასახავს ისეთ შემთხვევებს, როდესაც ბრუნვის მონაწილეთათვის უცნობია ნივთის არამფლობელი მესაკუთრის თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში, მოძრავ ნივთებზე სს ,,...კომბინატის” საკუთრების უფლება საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურდა, რის გამოც ნივთის მფლობელის მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია მოცემულ შემთხვევაში ვერ იქნებოდა გამოყენებული.

სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მეორე ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად, მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი. მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ სადავო ხერხები მითითებული იყო სს ,,...კომბინატის” 2009 წლის ბალანსში და დეკლარაციებში, როგორც მიმდინარე აქტივები, ძირითადი საშუალებები, რაც ადასტურებდა მოსარჩელისადმი სადავო ხერხების კუთვნილებას. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ დამატებით ყურადღება გაამახვილა 2010 წლის 24 დეკემბრის ქონების აღწერისა და დაყადაღების შესახებ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აქტზე, სადაც ქონების აღწერის ადგილად მითითებულია ბოლნისი, სს ,,...კომბინატის” მიმდებარე ტერიტორია. აღნიშნული დამატებით მტკიცებულებას წარმოადგენდა სადავო მოძრავი ნივთების მოსარჩელისადმი კუთვნილების დასადასტურებლად. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიაჩნია, რომ მოძრავი ნივთების – ცირკული ხერხების მესაკუთრეს წარმოადგენდა სს ,,...კომბინატი”, ხოლო მოსარჩელესა და უძრავი ნივთის მესაკუთრეებს შორის რაიმე გარიგება მოძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლების გადაცემასთან დაკავშირებით საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივარში აპელანტის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ ვინაიდან, არ დადგენილა სადავო ხერხების იდენტურობა, შეუძლებელი იყო მათზე საკუთრების უფლების დადგენა და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოძრავი ნივთის (ცირკული ხერხები) კუთვნილების დასადგენად საკმარისი იყო აღნიშნული მოძრავი ნივთების იდენტიფიცირება ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტებში და მოსარჩელის მიერ კუთვნილების დასადასტურებლად წარდგენილ მტკიცებულებებში, მათი დასახელებისა და ერთეულთა რაოდენობის ნიშნით. ამასთან, საქმის მასალებში აპელანტის მიერ არ წარმდგენილა რაიმე მტკიცებულება სადავო ხერხების იდენტურობის გარემოების საწინააღმდეგოდ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი (ტომი 2, ს.ფ. 37-55).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონულმა ცენტრმა გაასაჩივრა საკასაციო საჩივრით, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივარი გამყარებულია შემდეგი მოსაზრებებით:

საქმის განმხილველმა პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით, ასევე, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ბალანსის საფუძველზე, დადასტურებულად მიიჩნია, რომ სადავო ცირკული ხერხები წარმოადგენს „...კომბინატის“ საკუთრებას. აღნიშნული მოსაზრება გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომაც. შესაბამისად, დადგინდა მითითებული ხერხები ამოღება დაყადაღების ოქმიდან. კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოების მსჯელობა ეწინააღმდეგება მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებს. სადავო პერიოდში მოქმედი, საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 25 იანვრის №14 დადგენილებით დამტკიცებული „საგადასახადო დავალიანების მქონე გადასახადის გადამხდელის ქონებაზე ყადაღის დადებისა და ყადაღადადებული ქონების ამოღების, შეფასებისა და შენახვის წესების“ 21-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს შეუძლია დაავალდებულოს გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი, რომ წარმოადგინოს თავისი ქონების ნუსხა. ქონების ნუსხაში უნდა აღინიშნოს ის ქონებაც, რომელიც გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს სხვებისგან ეკუთვნის. გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი წერილობით გარანტიას იძლევა, რომ ყველა ის მონაცემი, რომელიც მისგან მოითხოვეს, მაქსიმალურად სწორად და სრულად წარმოადგინა. თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი არ წარმოადგენს ქონების ნუსხას ან უარს ამბობს წერილობითი გარანტიის მიცემაზე, ან შეგნებულად წარმოადგენს არასწორ ინფორმაციას, მას დაეკისრება პასუხისმგებლობა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ამავე წესების მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ქონების დაყადაღების (აღწერის) დროს იგულისხმება, რომ ნივთები, რომლებიც მოვალესთანაა, მას ეკუთვნის. ხსენებული მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, თუ მოვალის ქონების დაყადაღებისას მესამე პირები აცხადებენ ამ ქონებაზე თავიანთ უფლებებს, ქონება შეიტანება ქონებაზე ყადაღის დადების (აღწერის) აქტში, მაგრამ გაკეთდება სათანადო აღნიშვნა. ამასთანავე, სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. ამავე კოდექსის 186-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი.

კასატორის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში საქმეში არ მოიპოვება იმის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, რომ მესაკუთრემ – სს „...კომბინატმა“ სადავო მოძრავი ნივთი გადასცა ი/მ ნ. ბ-ეს. საგულისხმოა, რომ ი/მ ნ. ბ-ემ მიწის ნაკვეთი შეიძინა ვინმე ზაზა ოქროაშვილისგან და არა სს „...კომბინატისგან“. ამასთან, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მოსარჩელეს რაიმე სამართლებრივი ურთიერთობა ჰქონდა უშუალოდ მიწის გამყიდველთან, ამ შემთხვევაში ზაზა ოქრუაშვილთან (ტომი 2, ს.ფ. 54-61).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონული ცენტრის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.