ას-96-92-2012 20 აპრილი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს „ვ-ო“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ა. უ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ნოემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ა. უ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ვ-ოსა“ და შპს „მ-ის“ მიმართ მიბარებული ნივთის ღირებულების – 5600 აშშ დოლარის მოპასუხეებისათვის სოლიდარულად დაკისრების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით:
2007 წლის 19 აგვისტოს ქ.თბილისში, შავი ზღვის ქუჩაზე მდებარე ავტოსადგომ შპს „ვ-ოს“ ტერიტორიიდან დაიკარგა მოსარჩელის კუთვნილი „მერსედეს ბანცის“ მარკის ავტომანქანა. შპს „ვ-ოსა“ და შპს „მ-ს“ შორის არსებული ხელშეკრულების თანახმად, ავტოსადგომის ტერიტორიის დაცვას ახორციელებდა შპს „მ-ის“ თანამშრომელი. შესაბამისად, მოპასუხეები ვალდებული არიან, სოლიდარულად აუნაზღაურონ მოსარჩელეს დაკარგული ნივთის ღირებულება.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ა. უ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ვ-ოს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 4800 აშშ დოლარის გადახდა, ა. უ-ის სარჩელი შპს „ვ-ოს“ მიმართ 800 აშშ დოლარის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ა. უ-ის სარჩელი შპს „მ-ის“ მიმართ, მოსარჩელე ა. უ-ს უარი ეთქვა ასევე მოპასუხე შპს „მ-ის“ მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ვ-ომ“ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 თებერვლის განჩინებით შპს „ვ-ოს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, მოცემულ საქმეზე საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით შპს „ვ-ოს“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით შპს ,,ვ-ოს” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
შპს „ვ-ოსა” და შპს „მ-ს” შორის 2006 წლის 1 მაისს დაცვის მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების 1.1. პუნქტის შესაბამისად, შემსრულებელი (შპს „მ-ი”) ახორციელებს დამკვეთის (შპს „ვ-ოს”) ექსპლუატაციაში მყოფი ავტოსადგომის (შემდგომში ობიექტის), აგრეთვე, ავტოსადგომზე მომუშავე პერსონალის და მომხმარებლის დაცვას დანაშაულებრივი ხელყოფისაგან. 1.2. პუნქტის შესაბამისად, დასაცავი ობიექტი მდებარეობს ქ.თბილისში, თემქის დასახლების მე-11 მკ/რ-ის 1 კვარტალში. 2.2. პუნქტის თანახმად, შემსრულებელი ვალდებულია უზრუნველყოს ობიექტის კუთვნილი ინვენტარის, მოწყობილობა-დანადგარების, შენობა-ნაგებობების, ობიექტის პირდაპირი დანიშნულებით საქმიანობისათვის საჭირო მასზე განთავსებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების და ფულადი სახსრების დაცვა გარეშე პირთა ხელყოფისაგან, აგრეთვე, დაიცვას ობიექტზე საზოგადოებრივი წესრიგი, მომუშავე პერსონალისა და მომხმარებლის უსაფრთხოება, როგორც ობიექტზე მორიგე დაცვის მუშაკის, ისე საკუთარი ოპერატიული ჯგუფის მეშვეობით.
სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ავტოსადგომზე შეყვანილ ავტომანქანებს იბარებდა დაცვის თანამშრომელი, რომელიც აწარმოებდა ავტოსადგომზე შესული ავტომანქანების აღრიცხვისა და კონტროლის მიზნით სპეციალურ ჩანაწერებს (ჟურნალს) მანქანის ნომრის, მანქანის ავტოსადგომზე შეყვანის დროისა და სხვა მონაცემების მითითებით (შპს ,,ვ-ო” დირექტორის ზ. კ-ას ახსნა-განმარტება, შპს ,,მ-ის” დირექტორის მოწმის სახით დაკითხვის ოქმი, პ. უ-ის მოწმის სახით დაკითხვის ოქმი, ბოლო წინადადება, გ. მ-ის მოწმის სახით დაკითხვის ოქმი, გ. ო-ის ჩვენება).
სადავო არ არის ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა „მერსედესი“ სახელმწიფო ნომრით ... 2007 წლის აგვისტოში დაიკარგა მოპასუხე შპს „ვ-ოს” კუთვნილი ავტოსადგომის ტერიტორიდან.
მოსარჩელე თავის კუთვნილ ავტომანქანებს ტოვებდა შპს „ვ-ოს” ავტოსადგომზე ავტოსადგომის მომსახურების საფასურის გადახდის გარეშე, რის გამოც აღნიშნული ავტომანქანების სადგომზე შეყვანა-გამოყვანის აღრიცხვა (ჟურნალში სათანადო ჩანაწერების წარმოება) ავტოსადგომის შესაბამისი თანამშრომლების მიერ არ ხდებოდა. (მოწმეების გ. მ-ის, მ. მ-ის, პ. უ-ი ჩვენებები).
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ ა. უ-ი ავტოსადგომით სარგებლობის საფასურს არ იხდიდა ავტოსადგომის ტერიტორიაზე განთავსებულ მაღაზიასა და საბანკეტო დარბაზში მისული სხვა მანქანების მსგავსად და ამის გამო სათანადო ჟურნალში მოსარჩელის ავტომანქანების აღრიცხვა არ ხდებოდა. სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით ცალსახადაა დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელე ა. უ-ის მიერ ავტოსადგომით სარგებლობის საფასურის გადახდა და, შესაბამისად, მისი ავტომანქანების (მათ შორის, მერსედესი სახელმწიფო №...) ავტოსადგომზე შეყვანა-გასვლის სათანადო აღრიცხვა არ ხდებდა არა იმის გამო, რომ იგი იყო ავტოსადგომის ტერიტორიაზე განთავსებული სხვა ობიექტებთან დაკავშირებული პირი, არამედ, იმიტომ, რომ მოსარჩელეს, როგორც ავტოსადგომის მომხმარებელს (,,კლიენტს”) ავტოსადგომით სარგებლობის საფასურს არ ახდევინებდნენ მ. მ-თან ,,ახლობლობის” გამო. ამდენად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, საფუძველს მოკლებულია აპელანტის მითითება, რომ მოსარჩელე თვითნებურად და შეუთანხმებლად ტოვებდა კუთვნილ ავტომანქანას ავტოსადგომის კუთვნილ ტერიტორიაზე, სადაც სავაჭრო მაღაზიები და საბანკეტო დარბაზია განთავსებული და როგორც იქ მისული სხვა მანქანები, თვითონაც არ იხდიდა საფასურს, და არ ხდებოდა ავტომანქანის შემოსვლის და გასვლის ჟურნალში აღრიცხვა.
სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელემ წარადგინა სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2008 წლის 4 სექტემბრის ექსპერტის დასკვნა, რომლის თანახმად, სადავო ავტომობილის სავარაუდო საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა 11 500 ლარით. მოპასუხემ კი, საქმეს დაურთო იმავე ექსპერტიზის ბიუროს 2008 წლის 26 ივნისის დასკვნა, რომლის თანახმად, საქმეში მითითებული მონაცემების მქონე ავტომობილის საბაზრო ღირებულებად მითითებულია 5000 ლარი.
ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 29 ივნისის ექსპერტის №4256/032 დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი 1994 წელს დამზადებული, მსუბუქი ავტომობილის „MERSEDES-BENZ-E220-ის“ საბაზრო ღირებულება საბაზრო ფასების გათვალისწინებით, საორიენტაციოდ შეადგენდა 4500 აშშ დოლარს, დამატებითი ოფციის – კონდიციონერის ღირებულება ექსპერტიზის მიერ შეფასებულ იქნა 300 აშშ დოლარად.
სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 763-ე მუხლით, 394-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 409-ე მუხლით და ჩათვალა, რომ მოსარჩელის ავტომანქანა დაიკარგა მოპასუხე შპს „ვ-ოს” ავტოსადგომის ტერიტორიიდან. მოსარჩელის ავტომანქანები ავტოსადგომის ტერიტორიაზე დაიშვებოდნენ ავტოსადგომის უფლებამოსილი პირების (დაცვის თანამშრომლების) მიერ და არა დაუკითხავად, უნებართვოდ, როგორც ამას აპელანტი მიუთითებს.
ამასთან, საქმის მასალებით არ დგინდება ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ა. უ-ის ავტომანქანის (ავტომანქანების) ავტოსადგომზე დაშვება (შეყვანა, დგომა) ავტოსადგომის ტერიტორიაზე განთავსებულ სხვა ობიექტებთან (მაღაზია, საბანკეტო დარბაზი) იყო დაკავშირებული.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნავს, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ზემოხსენებული გარემოების დადასტურება აპელანტის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა და მხოლოდ ამგვარი ობიექტების არსებობაზე აპელანტის მითითება მოპასუხესა და მოსარჩელეს შორის მიბარების სამართლებრივი ურთიერთობის უარსაყოფად საკმარის მტკიცებულებად ვერ გამოდგება.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა გათვალისწინებით, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის ავტომანქანის შპს „ვ-ოს” ავტოსადგომზე განთავსება წარმოშობდა მხარეთა შორის მიბარების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებებს და აპელანტის არგუმენტები ავტოსადგომით მომსახურების საფასურისა და აღრიცხვის არარსებობის თაობაზე არ ცვლის მხარეთა შორის მიბარების სახელშეკრულებო ურთიერთობას.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის მეორე ნაწილისა და 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო დაეყრდნო რა სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2010 წლის 29 ივნისის ექსპერტის №4256/032 დასკვნას, მიიღო დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების – ზიანის ოდენობის განსაზღვრის შესახებ. შესაბამისად, სააპელაციო პალატა განმარტავს, რომ ექსპერტის დასაბუთებულ დასკვნაზე დაყრდნობით მიღებული გადაწყვეტილება ზიანის ანაზღაურების შესახებ კანონიერია და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 763-ე, 394-ე, 408-ე მუხლები და მართებულად დაადგინა, როგორც სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობის ფაქტი, ასევე ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ოდენობა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს „ვ-ომ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა კანონი, ამასთან, მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება. სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „ბ“ პუნქტებისა და 394-ე მუხლის „ე“ პუნქტის მოთხოვნები, ეს კი გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 377-ე მუხლის დარღვევით სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები, არ გაითვალისწინა უზენაესი სასამართლოს მითითებები და არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილი, სამოქალაქო კოდექსის 409-ე მუხლი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის მეორე ნაწილი. ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას დაეყრდნო 2010 წლის 29 ივნისის ექსპერტიზის №4256/032 დასკვნას, რომელიც დაუსაბუთებელი იყო და მიიღო აღნიშნული დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების, ზიანის ოდენობის განსაზღვრისათვის მაშინ, როდესაც კასატორს ბრალი ავტომანქანის დაკარგვაში არ მიუძღოდა. სადავო ნივთი შპს „ვ-ოს“ შესანახად არ გადასცემია, რისი დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ არსებობს.
სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 763-ე მუხლით, 394-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 409-ე მუხლით, რაც სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად გამოიყენა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მითითებები.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 15 თებერვლის განჩინებით შპს „ვ-ოს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ვ-ოს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ვ-ოს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გელა ჩივაძის მიერ 2012 წლის 7 თებერვალს გადახდილი 400,36 ლარის 70% – 280,25 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შპს „ვ-ოს“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ შპს „ვ-ოს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 2012 წლის 7 თებერვალს №3 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 400,36 ლარის 70% – 280,25 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
