315-299-2011 20 აპრილი, 2012 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები – ნ. კ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ს-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 დეკემბრის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ლ. ს-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. კ-ისა და რ. თ-ის მიმართ მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან ქ.თბილისში, გ-ის ქ№111-ის №3 კორპუსში მდებარე მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული №33 ბინის გამოთხოვის მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:
ლ.ს-ს მოპასუხე ნ.კ-ესთან გაფორმებული ჰქონდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. მსესხებელს თანხა არ დაუბრუნებია. საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით, მოპასუხის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, ზემოაღნიშნული ბინა გატანილ იქნა აუქციონზე და მეორე აუქციონის შემდგომ საკუთრებაში გადაეცა მოსარჩელეს. ნ.კ-ემ ნებაყოფლობით არ გაათავისუფლა ბინა, რის გამოც, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის №747 ბრძანების საფუძველზე ლ.ს-მა მიმართა სამართალდამცავ ორგანოებს, თუმცა ბინის გათავისუფლება ვერ მოხერხდა ზემოაღნიშნული ნორმატიული აქტის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, მოპასუხესთან მცხოვრები მოხუცი დედის გამო, აღნიშნულით ილახება ლ.ს-ის, როგორც მესაკუთრის, უფლებები.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:
მოპასუხეები სადავო ფართს უკანონოდ არ ფლობენ, ბინა იყო მათი საკუთრება, შეთანხმებული იყვნენ მოსარჩელესთან, მის მიმართ არსებული ვალის ეტაპობრივად დაფარვაზე, მოსარჩელის მიერ ბინის გადაფორმება მოხდა უკანონოდ, ამასთან მოპასუხე რ. თ-ე არის მოხუცებული და მძიმე ავადმყოფი, მათ სხვა საცხოვრებელი არ გააჩნიათ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით ლ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა №111-ის №3 კორპუსში მდებარე №33 ბინა (საკადასტრო კოდი ...) გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეების: ნ. კ-ისა და რ. თ-ის უკანონო მფლობელობიდან და თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა მესაკუთრე ლ. ს-ს, ასევე განაწილდა სასამართლო ხარჯები.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით ნ. კ-ისა და რ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:
სააპელაციო პალატამ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, გ-ის ქუჩა №111-ის №3 კორპუსში მდებარე №33 ბინა (საკადასტრო კოდი ...) რეგისტრირებულ. ლ. ს-ის საკუთრების უფლებით, ხოლო სადავო საცხოვრებელ ბინას, ფლობენ მოპასუხეები: ნ. კ-ე და რ. თ-ე. აპელანტების მითითება, რომ მოსარჩელე ლ. ს-მა სადავო საცხოვრებელი ბინაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განახორციელა უკანონოდ, არ არის დადასტურებული შესაბამისი მტკიცებულებებით. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება და ჩათვალა, რომ სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ გარემოებებს, კერძოდ, სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რადგანაც არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე და 311-ე მუხლების მოთხოვნიდან გამომდინარე, უძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენა ვლინდება საჯარო რეესტრიდან, ხოლო, ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. სააპელაციო პალატამ დამატებით მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, 102-ე მუხლზე და აღნიშნა შემდეგი: მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ლ. ს-ი არის მესაკუთრე, ხოლო აპელანტებმა შესაბამისი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურეს, რომ გააჩნიათ სადავო ნივთის ფლობის უფლება. მხარეთა შორის არ არსებობს რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რითაც შეიძლებოდა მოსარჩელე (მესაკუთრე) შეზღუდულიყო მოპასუხეებთან მიმართებაში, ამასთან, არ არსებობს არც კანონისმიერი საფუძველი რაიმე შებოჭვისათვის და, შესაბამისად, ლ. ს-ი უფლებამოსილია, სრულყოფილად განახორციელოს კუთვნილ ბინაზე კანონით გარანტირებული უფლებები. აპელანტები, რ. თ-ე და ნ. კ-ე, უძრავ ნივთზე ფაქტობრივ მფლობელობას ახორციელებენ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ამით კი, როგორც არამართლზომიერი მფლობელები, ხელყოფენ ლ. ს-ის საკუთრების უფლებას.
სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ.კ-ემ და რ.თ-ემ, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო პალატას არ გამოუკვლევია ის გარემოება, კონკრეტულად რა ფართიდან უნდა მოხდეს მოპასუხეთა გამოსახლება, საქმის მასალებში არ მოიპოვება საკადასტრო გეგმა ან აზომვითი ნახაზი, რომლითაც დადგინდებოდა გამოსასახლებელი ფართის ფარგლები, აღნიშნული განპირობებულია იმითაც, რომ მოსარჩელემ ნივთი მიიღო აუქციონის შედეგად, რა დროსაც არ მომხდარა ნატურით გადასაცემი ფართის აღწერა, საჯარო რეეტრის ამონაწერში არ არის დაკონკრეტებული გადასაცემი ფართის ზუსტი ოდენობა, რადგანაც ბინა არ არის გამიჯნული იმ ფართისაგან, რაც დამატებით მიაშენეს კასატორებმა და რის თაობაზეც მიმდინარეობს ლეგალიზაცია ქ.თბილისის მერიაში. სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებით, კასატორებს ესპობათ უფლება ქონების იმ ნაწილზეც, რომელშიც ისინი ცხოვრობენ და რომლის მიმართაც დამოუკიდებელი უფლება გააჩნიათ. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, სადავო ბინა 27 კვ. მეტრია, ხოლო კიბის უჯრედის მიერთების შედეგად მისი რეალური ფართი 55 კვ. მეტრს შეადგენს, იპოთეკის თავდაპირველ საგანს სწორედ 27 კვ.მ ბინა შეადგენდა და ნივთის ნატურით გადაცემაც სწორედ ამ ფარგლებში უნდა განხორციელებულიყო, ამასთან, გაურკვეველია, სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას რა დროს გაცემული საჯარო რეესტრის ამონაწერით იხელმძღვანელა. იმ პირობების გათვალისწინებით, რომ საქმეში არ მოიპოვება ნივთის მახასიათებლების განმსაზღვრელი დოკუმენტები, ამ ნივთის გამოთხოვის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილება უკანონოა, რადგანაც ის მხარეს ართმევს უფლებას ნივთზე, რომელიც დავის საგანს არ წარმოადგენდა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 24 მარტის განჩინებით მოცემული საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო ამავე პალატის 2011 წლის 4 აპრილის განჩინებით, კასატორთა წარმომადგენლის შუამდგომლობის საფუძველზე, შეჩერდა საქმის წარმოება, რ.თ-ის გარდაცვალების გამო, მისი უფლებამონაცვლის დადგენამდე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 10 აპრილის განჩინებით განახლდა წარმოება სამოქალაქო საქმეზე, ლ. ს-ის სარჩელის გამო, ნ. კ-ისა და რ. (რ.) თ-ის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე. ამავე განჩინებით, უფლებამონაცვლის დაუდგენლობის გამო, განუხილველად იქნა დატოვებული მოცემული საკასაციო საჩივარი რ. თ-ის საკასაციო პრეტენზიის ნაწილში.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. კ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ. კ-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით რ. რ-ის მიერ 2011 წლის 21 მარტს №2 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორ ნ. კ-ეს (პ/№...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების №200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი – №220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი – №300773150, დანიშნულება – „სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე“ რ. რ-ის მიერ 2011 წლის 21 მარტს №2 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.