გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3კ\60-01 14 თებერვალი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მ. წიქვაძე

მოსამართლეები: ლ. გოჩელაშვილი, რ. ნადირიანი

დავის საგანი: ზიანის მიყენების შედეგად დავალიანების ანაზღაურება

აღწერილობითი ნაწილი:

1998 წლის 4 თებერვალს გ. და რ. ლ-ძეებმა მიმართეს მარტვილის რაიონის სასამართლოს მოპასუხეების: გ. ჭ-უას, თ. გ-ძის, ზესტაფონის საგზაო პოლიციის ტრანსპორტის რეგისტრაციის ქვეგანყოფილების, თ. ღ-ძის და ს. ჭ-ძის წინააღმდეგ და მოითხოვს მათი ბრალით მიყენებული ზიანის _ 11500 აშშ დოლარის _ ანაზღაურება.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ 1993 წლის 11 ნოემბერს ზესტაფონის შინაგან საქმეთა რაიონული განყოფილების ტრანსპორტის რეგისტრაციის ქვეგანყოფილებაში თ. ღ-ძემ და ს. ჭ-ძემ თ. გ-ძეზე გააფორმეს იკარუსის მარკის ავტობუსი.

აღნიშნული ავტობუსი 1995 წელს თ. გ-ძისაგან შეისყიდა გ. ჭ-უამ, ხოლო იმავე წელს _ შეისყიდეს მოსარჩელეებმა, რომელშიც გადაიხადეს 7500 აშშ დოლარი. მათ ავტობუსი 4000 აშშ დოლარად შეაკეთეს, მაგრამ მითითებული ავტობუსი 1996 წლის 11 იანვარს დაიბრუნა მისმა კანონიერმა მესაკუთრემ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სატრანსპორტო გაერთიანებამ.

მოსარჩელეებმა მოითხოვეს, რომ მოპასუხეებს: გ. ჭ-უას, თ. გ-ძეს, ზესტაფონის საგზაო პოლიციის ტრანსპორტის რეგისტრაციის ქვეგანყოფილებას, თ. ღ-ძეს და ს. ჭ-ძეს გადასახდელად დაკისრებოდათ 11500 აშშ დოლარი.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

2000 წლის 25 აპრილს ზუგდიდის რაიონის სასამართლომ სარჩელი ნაწილობრივ დააკმაყოფილა: ზესტაფონის საგზაო პოლიციის ტრანსპორტის რეგისტრაციის ქვეგანყოფილებას და თ. ღ-ძეს სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ 7200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი თანხა ეროვნულ ვალუტაში.

გ. ჭ-უას, თ. გ-ძე და ს. ჭ-ძეზე თანხების დაკისრების ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

ზესატფონის საგზაო პოლიციის ტრანსპორტის რეგისტრაციის ქვეგანყოფილებას და თ. ღ-ძეს აღნიშნული თანხების მოთხოვნის უფლება დაეტოვა ამ საქმეზე დამნაშავედ ცნობილი პირებისაგან.

თ. ღ-ძის სააპელაციო საჩივარი 2000 წლის 30 აგვისტოს განიხილა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატამ და უცვლელად დატოვა ამ საქმეზე ზუგდიდის რაიონის სასამართლოს მიერ 2000 წლის 25 აპრილს მიღებული გადაწყვეტილება.

2000 წლის 16 ოქტომბერს თ. ღ-ძემ ამ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმების მოთხოვნით საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

კასატორმა მიუთითა, რომ ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 30 აგვისტოს განჩინება, ზუგდიდის რაინული სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ, დაუსაბუთებელია;

სააპელაციო სასამართლოს საქმეში არ ჩაუბამს სათანადო მოპასუხეები და გატაცებული მანქანის რეგისტრაციაში მისი ბრალის დაუდასტურებლობის მიუხედავად თანხის გადახდა მას უკანონოდ დააკისრა;

სასამართლო სხდომაზე კასატორმა, ასევე, მიუთითა, რომ გ. და რ. ლ-ძეები არასათანდო მოსარჩელეები არიან, რადგანაც სადავო ტრანსპორტის მესაკუთრედ ისინი აღრიცხულნი არ არიან; სასამართლოს არ გამოუკვლელია დავის საგნის ღირებულების დამადასტურებელი დოკუმენტები, რადგანაც საქმეში ასეთი არ მოიპოვება;

ამ საქმეზე დ. და ვ. მ-შვილები, ასევე, კ-ავა მსჯავრდებულები არიან მითითებული ავტომანქანის გატაცებისათვის, მაგრამ სასამართლოს ისინი საქმეში მოპასუხეებად არ მოუწვევია და არც მოსამართლეს არ მოუხდენია საქმეში სათანადო მოპასუხის ჩაბმა; სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 457-458-ე მუხლები; თანხების ანაზღაურება სოლიდარულად დააკისრა ზესტაფონის საგზაო პოლიციის ტრანსპორტის ქვეგანყოფილებას ისე, რომ იგი მოპასუხედ პროცესში არ მიიწვია; ამასთან, ამ დროისათვის მითითებული ქვეგანყოფილება გაუქმებული იყო.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა განმარტებანი, მიაჩნია, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე მიღებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისავთის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ბ” და “ე” პუნქტების შესაბამისად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად ან გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული, ან დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

მოცემულ შემთხვევაში სარჩელი წარდგენილი იყო ზესტაფონის საგზაო პოლიციის ტრანსპორტის რეგისტრაციის ქვეგანაყოფილებისადმი. ამ ქვეგანაყოფილების სახით საქმეზე მოწვეული იყო არასათანადო მოპასუხე, რადგანაც იგი იურიდიული პირი არ იყო და სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 458-ე მუხლის შესაბამისად, არ იყო ის ორგანიზაცია, რომელიც მოვალეა აანაზღაუროს მისი მუშაკის ბრალით მიყენებული ზიანი. ასეთი ორგანიზაცია მოცემულ შემთხვევაში შეიძლება ყოფილიყო მხოლოდ შს სამინისტრო, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს პროცესზე არც შს სამინსტრო და არც ზემოთმითითებული ქვეგანყოფილება მოპასუხეებად არ ჩაუბამს და პროცესი მათ წარმომადგენელთა მონაწილეობის გარეშე ჩაატარა. ამასთან, თანხების გადახდა დააკისრა ქვეგანყოფილებასაც მაშინ, როცა ამ დროისავთის სასამართლოს მიერ მოპასუხედ მიჩნეული ქვეგანყოფილება საერთოდ არ არსებობდა.

სააპელაციო სასამართლომ მოცემული საქმის განხილვის დროს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 222-ე მუხლის მოთხოვნის შესაბამისად, მხარეებს არ მისცა სათანადო შეკითხვები, რომლებიც ხელს შეუწყობდა საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა სრულად და ზუსტად განსაზღვრას, ამ გარემოებათა გამოვლენას და სასამართლოში წარდგენას. მითითებული მოთხოვნის იგნორირების გამო სააპელაციო სასამართლომ ვერ დაადგინა საქმეზე ორგანიზაციის სახით სათანადო მოპასუხე, მოქალაქეთა სახით _ სათანადო მოპასუხეები ანუ არ გაარკვია ამ საქმეში თანამონაწილეების ვინაობა და ისინი კანონით დადგენილი წესის დაცვით არ ჩააბა საქმეში.

სააპელაციო სასამართლოსთვის ცნობილი იყო, რომ სადავო ა\მანქანის გატაცებისათვის მსჯავრდებულნი იყვნენ დ. და ვ. მ-შვილები და კ-ავა, ხოლო მის მიერ მოპასუხედ დაგულვებულ თ. ღ-ძის ბრალეულობა არც წინასწარ გამოძიებას და არც სასამართლოს არ დაუდგენია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, ზიანის მიყენებაში თ. ღ-ძის ბრალეულად მიჩნევის შესახებ და მისთვის გადასახდელად 11500 აშშ დოლარის დაკისრება, მარტოოდენ სასამართლოს კერძო განჩინების საფუძველზე დაუსაბუთებელია, მითუმეტეს მაშინ, როცა საქმეში წარმოდგენილი არაა დავის საგნის ღირებულების დამადასტურებელი წერილობითი მტკიცებულება.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 458-ე მუხლი. მან მიუთითა, რომ თითქოს ამ მუხლის საფუძველზე არაა აუცილებელი ორგანიზაციის მხარედ საქმეში ჩაბმა, რადგანაც ორგანიზაციას ზიანის ანაზღაურება ავტომატურად ევალება თავისი მუშაკის მიერ იმ შრომითი (სამსახურებრივი) მოვალეობის შესრულებისათვის, რამაც განაპირობა ზიანის მიყენება.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოთ მითითებული მუხლის ამგვარი განმარტება წარმოადგენს კანონის არასწორ განმარტებას, რადგანაც ამ მუხლში არაფერია მითითებული იმაზე, რომ სასამართლო წესით მუშაკის მიერ თავისი შრომითი მოვალეობის შესრულების დროს მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტის დროს საჭირო არაა ორგანიზაციის მოპასუხედ მოწვევა.

სააპელაციო სასამართლოს მხრივ მითითებული კანონის ამდაგვარად განმარტება წარმოადგენს კანონის არასწორ განმარტებას, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “გ” პუნქტის შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის საფუძველია.

ამ მუხლის მოთხოვნის შესაბამისად, ორგანიზაცია მოვალეა აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიყენებულია შრომითი მოვალეობის შესრულების დროს მისი მუშაკის ბრალით. აღნიშნული იმას მიუთითებს, რომ ზიანის ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტის დროს საქმეში მხარედ ორგანიზაციის მონაწილეობა აუცილებელია.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ უტყუარად უნდა დაადგინოს დავის საგნის ღირებულება, საქმეში ჩააბას სათანადო მხარეები და დავა გადაწყვიტოს სამოქალაქო საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების დაცვით.

სარეზოლუციო ნაწილი:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ღ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს ამ საქმეზე ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 30 აგვისტოს განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შესაბამის პალატას..

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.