ბს-476-64(კ-05) 14 სექტემბერი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ბ. კობერიძე (მომხსენებელი),

ნ. ქადაგიძე

სარჩელის საგანი: აუქციონის შედეგებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 20 ოქტომბერს ვ. ფ-ემ და დ. ბ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების _ გ. ს-ასა და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიმართ, მესამე პირებად მიუთითეს ნოტარიუს ქ. ო-ესა და ¹....... საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივზე.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისში, ..... მდებარე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი (კორპუსი) ააგო ¹.... საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივმა, ხოლო მეპაიეებს (მესაკუთრეებს) შორის სამართლებრივი ურთიერთობა მოწესრიგებული იყო სკ-ის 208-232-ე მუხლებით. აღნიშნული კოდექსის 208-ე მუხლის მიხედვით, შენობის ნაწილი და ის ნაგებობა-დანადგარები, რომლებიც არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ საკუთრებას, ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაა. ხსენებული მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულია ინდივიდუალური საკუთრების ცნება, რომლის განსაზღვრებაშიც არ იგულისხმებოდა სადავო ფართი _ ზემოაღნიშნული სახლის (ნაგებობა) პირველ სართულზე განთავსებული ბავშვთა საეტლე დანიშნულების მქონე 5,88 კვ.მ დამხმარე სათავსი. აღნიშნული სათავსის პრივატიზაცია განახორციელა მოპასუხე გ. ს-ამ მოპასუხე ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ 1999წ. 9 ნოემბერს გამართული აუქციონის საფუძველზე, რომლის შედეგები ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი, რადგან “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონის თანახმად, სახელმწიფო (მუნიციპალური) საკუთრებაში არსებული ქონების ფიზიკურ ან იურიდიულ პირებზე გადაცემის აუცილებელი წინაპირობაა ქონების სახელმწიფო საკუთრებაში არსებობა, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ქონება არ წარმოადგენდა სახელმწიფო (მუნიციპალური) საკუთრებას, ანუ მოპასუხე ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს არ ჰქონდა მისი გასხვისების უფლება. აღნიშნული გარემოება კი, სკ-ის 54-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა შესაბამისი გარიგების ბათილობის საფუძველს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ 1999წ. 9 ნოემბერს გამართული აუქციონის შედეგებისა და ხსენებული აუქციონის საფუძველზე 1997წ. 7 დეკემბერს დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით ვ. ფ-ისა და დ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა _ ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ 1999წ. 9 ნოემბერს გამართული აუქციონის შედეგები, გაუქმდა ამავე მხარის მიერ მოპასუხე გ. ს-ასთან დადებული და ნოტარიუს ქ. ო-ესთან 1997წ. 7 დეკემბერს რეგისტრირებული (რეესტრი ¹..... ) 5,88 კვ.მ-ის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე გ. ს-ამ თბილისის საოლქო სასამართლოში შეიტანა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს 2004წ. 24 დეკემბრის საოქმო განჩინებით საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივის უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩაება ქ. თბილისში, ..... ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 4 თებერვლის განჩინებით გ. ს-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 27 თებერვლის გადაწყვეტილება.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ს-ამ. საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოტივაცია, რომ სკ-ის 173-ე და 1513-ე მუხლების შესაბამისად, სადავო ფართი კოოპერატივის მესაკუთრეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენდა. სააპელაციო პალატამ, ფაქტობრივად, მთელი სამოტივაციო ნაწილი შპს “თ-ის” კორესპონდენციის მიმოხილვას დაუთმო, რის საფუძველზეც არასწორად დაადგინა, რომ სადავო ფართი არ წარმოადგენდა სახელმწიფო (მუნიციპალური) საკუთრებას. აღნიშნულით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტი, ანუ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

კასატორის განმარტებით, სკ-ის 185-ე მუხლი აწესებს შემძენის ინტერესების დაცვის უტყუარ სამართლებრივ გარანტიებს, კერძოდ, სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს არასწორად და კანონის დარღვევით რომ გაესხვისებინა სადავო ფართი, ამ შემთხვევაშიც კი, კასატორი, როგორც კანონით დადგენილი წესით სადავო ფართის შემძენი, კეთილსინდისიერი იქნებოდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

კანონით დადგენილი წესით ოფიციალურ ბეჭდვით ორგანოებში რამდენჯერმე გამოცხადდა აუქციონის შესახებ, რომელსაც ატარებდა ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველო, რის შემდეგაც კასატორმა შეისყიდა სადავო ფართი და საჯარო რეესტრში კანონით დადგენილი წესით აღირიცხა მის საკუთრებად. იგი წარმოადგენდა კეთილსინდისიერ შემძენს, რადგან არ იყო ვალდებული, შეემოწმებინა სახელმწიფო ორგანოს მიერ აუქციონის წესით გასაყიდი ქონების კუთვნილების საკითხი, მით უმეტეს მაშინ, როდესაც სახელმწიფო ორგანოს მიერ სახელმწიფო ქონების აუქციონის წესით გასხვისების შესახებ განცხადება არაერთხელ გამოქვეყნდა ოფიციალურ პრესაში, ანუ ამ შემთხვევაში მან კანონით დადგენილი წესით შეიძინა უფლებრივად უნაკლო ნივთი, რომელიც გაასხვისა მესაკუთრემ.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია იმ გარემოებაზეც, რომ სახელმწიფო ორგანოს მიერ ქონების საპრივატიზაციო ნუსხაში შეტანა და შემდგომ ამ ქონების კანონით დადგენილი წესით აუქციონზე გასხვისება, წარმოადგენს პრეიუდიციული მნიშვნელობის ფაქტს, რადგანაც ეს სახელმწიფო ორგანოს მიერ განხორციელებულ მოქმედებათა ერთობლიობის საბოლოო პროდუქტია. აღნიშნულ მოქმედებაზე კონტროლს ახორციელებდნენ მაშინდელი სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო, ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველო, ქ. თბილისის მერია, ქ. თბილისის საკრებულო, საჯარო რეესტრისა და ტექაღრიცხვის სამსახურები. კასატორის განმარტებით, ძნელად დასაჯერებელია, რომ ექვსმა სახელმწიფო ორგანომ ერთდროულად დაუშვა შეცდომა სადავო ფართთან მიმართებაში, მიითვისა “კ-ი .......-ის” კუთვნილი ქონება და შემდგომ გაასხვისა იგი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია სკ-ის 312-ე მუხლზე, რომელიც იძლევა სრულყოფილ განმარტებას საჯარო მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმპციის შესახებ.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის ფაქტი, რომ ...... მდებარე საცხოვრებელი სახლის სხვა სადარბაზოებში ანალოგიური ფართის პრივატიზება სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს არ მოუხდენია, მათი განკარგვა ხდება ბინის მცხოვრებთა ერთობლივი თანხმობით და მიღებული თანხები ხმარდება კომუნალური მომსახურებისა და ელენერგიის გადასახადების დაფარვას. არანაირი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ამ ფაქტს, გარდა თავად მოსარჩელეთა სიტყვიერი განმარტებისა, მათ სასამართლოს წინაშე არ წარუდგენიათ, რითაც დაირღვა სსკ-ის 102-ე მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, გარემოებები, რომლებიც უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით, ანუ ამ შემთხვევაშიც დარღვეულია სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის იმპერატიული მოთხოვნა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, რომელიც ზოგად ნორმას წარმოადგენს და უსაფუძვლოა იმის მტკიცება, რომ გასხვისების დროს სადავო ფართი წარმოადგენდა ბინის მესაკუთრეთა თანასაკუთრებას. ამ შემთხვევაში დარღვეულია სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” და “გ” ქვეპუნქტების მოთხოვნები.

კასატორმა აღნიშნა, რომ საცხოვრებელი სახლის ტიპური პროექტით შეუძლებელია იმის დადასტურება, წარმოადგენდა თუ არა სადავო ფართი ბავშვთა საეტლეს. აღნიშნული რომც დასტურდებოდეს, გაუგებარია, თუ რატომ წარმოადგენს ეს გარემოება იმ ფაქტის უდავო მტკიცებულებას, რომ სადავო ფართი ბინის მესაკუთრეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენდა.

რაც შეეხება ხანდაზმულობას, კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსით უძრავი ნივთების მიმართ გათვალისწინებული ექვსწლიანი ხანდაზმულობის ვადა. კასატორი მიუთითებს, რომ მან სადავო ფართი შეიძინა “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონისა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული მოთხოვნების თანახმად და შესაბამისად, ამ შემთხვევაში გამოყენებული უნდა იქნეს ხანდაზმულობის არა ექვსწლიანი, არამედ სამწლიანი ვადა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსკ-ის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის მოთხოვნები, რაც საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა ითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრისა და გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი საფუძვლები, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გასაჩივრებული განჩინება შეამოწმა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში.

ვინაიდან კასატორმა არ წარმოადგინა დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს დადგენილად მიაჩნია სააპელაციო პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სადავო 5,88 კვ.მ ფართი მდებარეობს ქ. თბილისში, ......, ცხრასართულიანი საცხოვრებელი სახლის მე-4 სადარბაზოს პირველ სართულზე.

ქ. თბილისის მერიის ტექაღრიცხვის სამსახურის 2004წ. 20 თებერვლის წერილით დასტურდება, რომ ქ. თბილისში, ...... მდებარე საცხოვრებელი სახლი, ტექაღრიცხვის სამსახურის ჩანაწერებით 1974 წლიდან აღრიცხულია ¹...... საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივის სახელზე. საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის საფუძველზე სადავო 5,88 კვ.მ 1999 წლიდან აღრიცხულია გ. ს-ას სახელზე, ხოლო 1999 წლამდე აღნიშნული არასაცხოვრებელი ფართი ვის საკუთრებად ირიცხებოდა, ტექაღრიცხვის სამსახურისთვის უცნობი იყო.

საქმეში არსებული შპს “თ-ის” წერილებით დასტურდება, რომ ქ. თბილისში, ....... მდებარე სახლის მე-4 სადარბაზოს ლიფტის სადისპეტჩერო სათავსი შპს “თ-ის” ბალანსზე არასდროს ირიცხებოდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ქ. თბილისში, .... მდებარე სახლის მე-4 სადარბაზოს პირველ სართულზე განთავსებული არასაცხოვრებელი 5,88 კვ.მ არ წარმოადგენდა მუნიციპალურ (სახელმწიფო) საკუთრებას და იგი აღნიშნული სახლის ბინების მესაკუთრეთა საერთო საკუთრება იყო. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სკ-ის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილი. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ სწორად მიუთითა აღნიშნულ ნორმაზე, რომლის თანახმად, შენობის ნაწილი, რომელიც არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ საკუთრებას, ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მოტივაციას, რომ ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველო უფლებამოსილი არ იყო განეკარგა სხვისი საკუთრება, რითაც დაარღვია “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონის პირველი მუხლის “ა” ქვეპუნქტი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონის მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტი, რომლის თანახმად, პრივატიზების გარიგებათა ბათილად ცნობის უფლებრივი და ქონებრივი შედეგები განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით. სკ-ის 54-ე მუხლის მიხედვით კი, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას სარჩელის ხანდაზმულობის შესახებ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ სწორად გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოტივაცია ვ. ფ-ისა და დ. ბ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ სამართლებრივად სწორი განჩინება მიიღო და მისი გაუქმებისა და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ს-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 4 თებერვლის განჩინება;

3. გ. ს-ას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟი 60 ლარის ოდენობით;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.