საქმე N:ას-1373-1390-2011

№ას-1373-1390-2011 21 მაისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ნ. მ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ ამხანაგობა „რ-ი“, ამხანაგობა „რ-ის“ წევრები: გ. მ-ა, ნ. ჭ-ა, მ. თ-ე, ს. გ-ა, ტ. თ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა ნ. მ-ამ მოპასუხე ამხანაგობა „რ-ის“ და მისი წევრების - გ. მ-ას, ნ. ჭ-ას, მ. თ-ის, ს. გ-ას, ტ. თ-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხე ამხანაგობა „რ-ის“ მიერ 2009 წლის 3 აგვისტოს ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, კერძოდ, ქ.ქობულეთში, კ-ის 2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25 და №27 ბინების მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაცემა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით:

1. ნ. მ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა;

2. ამხანაგობა „რ-ს“, მის წევრებს _ გ. მ-ას, მ. თ-ეს, ტ. თ-ეს, ს. გ-ას, ნ. ჭ-ას დაევალათ 2009 წლის 03 აგვისტოს ამხანაგობა „რ-სა“ და ნ. მ-ას შორის დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება, კერძოდ, 2009 წლის 03 აგვისტოს ამხანაგობა „რ-სა“ და ნ. მ-ას შორის დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულების მე-4 პუნქტში აღნიშნული ნასყიდობის საგნის, ქ.ქობულეთში, კ-ის 2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25 და №27 საცხოვრებელი ბინების ნ. მ-ას საკუთრებაში გადაცემა;

3. ნ. მ-ა საჯარო რეესტრში აღირიცხა 2009 წლის 03 აგვისტოს ამხანაგობა „რ-სა“ და ნ. მ-ას შორის დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულების მე-4 პუნქტში აღნიშნული ნასყიდობის საგნის, ქ.ქობულეთში, კ-ის 2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25 და №27 საცხოვრებელი ბინების მესაკუთრედ;

4. ამხანაგობა „რ-ს“, მის წევრებს _ გ. მ-ას, მ. თ-ეს, ტ. თ-ეს, ს. გ-ას, ნ. ჭ-ას ნ. მ-ას სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 3000 ლარის გადახდა მოსარჩელის მიერ სარჩელზე წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის სანაცვლოდ;

5. ამხანაგობა „რ-ს“, მის წევრებს _ გ. მ-ას, მ. თ-ეს, ტ. თ-ეს, ს. გ-ას, ნ. ჭ-ას ნ. მ-ას სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 800 ლარის გადახდა ნ. მ-ას მიერ წარმომადგენლის იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ამხანაგობა ,,რ-ის“ 2009 წლის 3 აგვისტოს დამფუძნებელი კრების №1 სხდომის ოქმის თანახმად, ამხანაგობის წევრებმა ამავე კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით დაადგინეს ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25, №27 ბინების (ფართით 390-405კვ.მ) გასხვისება და ნ. მ-ასათვის 180000 აშშ დოლარად მიყიდვა, შესაბამისად დაადგინეს ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულების გაფორმება;

2009 წლის 3 აგვისტოს ამხანაგობა ,,რ-ის” თავმჯდომარე გ. მ-ამ და ნ. მ-ამ გააფორმეს ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მხარეები იღებდნენ ვალდებულებას ერთმანეთს შორის დაედოთ ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ნ. მ-ას გადაეცემოდა ქ.ქობულეთში, კ-ის 2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25, №27 (სართულები _ ორი ოროთახიანი ბინა მეხუთე სართულზე, ორი ოროთახიანი ბინა მეოთხე სართულზე, ერთი ოროთახიანი ბინა პირველ სართულზე, თითო ბინის ფართი 78-80კვ.მ, საერთო ფართი 390-405კვ.მ). ამ ხელშეკრულების მე-5 მუხლის თანახმად, მყიდველმა სრულად გადაიხადა ნასყიდობის საფასური 180000 აშშ დოლარი. სახლი უნდა აშენებულიყო 2010 წლის 1 აგვისტოსათვის, რის შემდეგაც გამყიდველს ორი კვირის განმავლობაში უნდა შეეტყობინებინა ამის შესახებ მყიდველისათვის და მოეწვია ძირითადი ხელშეკრულების გასაფორმებლად. მითითებულ ხელშეკრულებაზე მხარეთა ხელმოწერების ნამდვილობა დაამოწმა ნოტარიუსმა;

დავის საგანს არ წარმოადგენდა ის, რომ ამხანაგობა ,,რ-მა“ დადგენილ ვადაში ექსპლოატაციაში შეიყვანა აშენებული სახლი, მაგრამ ნ. მ-ასთან ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულება არ გააფორმა;

სს ,,თიბისი ბანკის“ ანგარიშის მფლობელის ამონაწერით დგინდებოდა და სადავო არ იყო, რომ ნ. მ-ამ გ. მ-ას სახელზე 2004-2006 წლის განმავლობაში, სხვადასხვა დროს სულ 345253 აშშ დოლარი ჩარიცხა. უდავო იყო ის გარემოება, რომ აღნიშნული თანხა ნ. მ-ამ გადარიცხა ერთობლივი საქმიანობის საწარმოებლად, ჩხოროწყუს ბაზრის მშენებლობისათვის;

2009 წლის 8 სექტემბერს ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას შორის დაიდო საერთო საკუთრების წილზე ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, მხარეებმა აიღეს ვალდებულება დადონ ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულება, რომლის საგანი იქნება საერთო საკუთრების წილი უძრავ ნივთზე მდებარე დ.ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში. აღნიშნული ნივთის თანამესაკუთრეები იყვნენ ნ. მ-ა და შპს ,,გ- და კ-ა“. ხელშეკრულებით ნასყიდობის ფასად განისაზღვრა 180000 აშშ დოლარი, რომლის გადახდა უნდა მომხდარიყო ყოველთვიურად 12000 აშშ დოლარით 15 თვის განმავლობაში;

2010 წლის 23 მარტს ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას შორის გაფორმდა საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების (შენობა-ნაგებობის) რეალური წილის გამიჯვნის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მხარეებმა მოახდინეს მათ საერთო საკუთრებაში არსებული, დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონების _ შენობა-ნაგებობის (საერთო-სასარგებლო ფართით 2112კვ.მ) გამიჯვნა. ხელშეკრულება დაამოწმა ნოტარიუსმა;

ჩხოროწყუს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით, ნ. მ-ას სარჩელი, რომლითაც იგი გ. მ-ასაგან ითხოვდა მის მიერ ერთობლივ საქმიანობაში ჩადებული თანხის, 345000 აშშ დოლარის გადახდას და ზიანის ანაზღაურებას, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გ. მ-ას ნ. მ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 9413 ლარის გადახდა მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ასანაზღაურებლად, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა დაუსაბუთებლობის გამო;

საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონება – არასაცხოვრებელი ფართი (სართული I, ფართი 491 კვ.მ), რეგისტრირებულია ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას სახელზე.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ნ. მ-ა სარჩელის ფაქტობრივ საფუძვლად მიუთითებდა შემდეგ გარემოებაზე: მოპასუხე ამხანაგობა „რ-მა“ დაარღვია მხარეთა შორის 2009 წლის 3 აგვისტოს დადებული ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები ბინების საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. მოსარჩელემ განმარტა, რომ ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებაში მითითებული ნასყიდობის საფასური _ 180000 აშშ დოლარი მას მოპასუხისათვის თანხის სახით არ გადაუხდია. ამხანაგობა „რ-მა“ თანხის მიღების სანაცვლოდ იკისრა გ. მ-ას ძმის, გ. მ-ას ვალის გადახდის ვალდებულება, რომელიც ჩხოროწყუს ბაზარში ნ. მ-ას წილის გამოსყიდვას ითვალისწინებდა და ჩაითვლებოდა ნასყიდობის საფასურში. მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის მსჯელობას და მიიჩნია, რომ: ნასყიდობის თანხის გადაუხდელობის გამო წინარე ხელშეკრულება არ იყო ნამდვილი. ნ. მ-ამ თავად დაარღვია ვალდებულება, გააგრძელა სასამართლო დავა, მიიღო ბაზრის 50%-იანი წილი და დარეგისტრირდა მის მესაკუთრედ. შესაბამისად, ამხანაგობა „რ-ს“ აღარ გააჩნდა ბინების გადაცემის ვალდებულება.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია და მიიჩნია, რომ ამხანაგობა „რ-მა“ დაარღვია 2009 წლის 3 აგვისტოს დადებული ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები მოსარჩელისათვის ბინების საკუთრებაში გადაცემის შესახებ.

რაც შეეხებოდა მოპასუხის არგუმენტებს, საქალაქო სასამართლომ ისინი არ გაიზიარა, რასაც საფუძვლად დაუდო შემდეგი მოსაზრებები:

საქმეში არსებული მასალებით (მოწმეთა ჩვენებებით, ხელშეკრულებებით) დგინდებოდა და დავის საგანს არ წარმოადგენდა, რომ გ. მ-ა, გ. მ-ა და ნ. მ-ა 2009 წლის ზაფხულში შეთანხმდნენ გამოესყიდათ ნ. მ-ას კუთვნილი წილი ბაზარში და გადაეხადათ მისთვის 360000 აშშ დოლარი, რის შემდეგაც მოსარჩელე თმობდა ჩხოროწყუს ბაზარში მთლიან წილს. ამ თანხიდან, გ. მ-ას მიერ აღებული ვალდებულებით, 180000 აშშ დოლარი უნდა გადახდილიყო ამხანაგობა „რ-ის“ ბინების გადაცემით, ხოლო დარჩენილი 180000 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადა ზ. ლ-ას 15 თვის განმავლობაში დადგენილი და შეთანხმებული გრაფიკის მიხედვით, ყოველთვიურად 12000 აშშ დოლარის გადახდით. სასამართლოს მოსაზრებით, მითითებულ გარემოებას ადასტურებდა 2009 წლის 03 აგვისტოს ამხანაგობა „რ-ის“ თავმჯდომარე გ. მ-ასა და ნ. მ-ას შორის გაფორმებული ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება და 2009 წლის 8 სექტემბერს ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას შორის დადებული საერთო საკუთრების წილზე ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება. დგინდებოდა, რომ აღნიშნული ხელშეკრულებებით ნ. მ-ას მიმართ ნაკისრი ვალდებულებები ბინების გადაცემისა და საერთო საკუთრების წილის გამოსყიდვის შესახებ არ შესრულდა;

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ ვერ დაამტკიცა გარემოებები, რომლებზედაც ამყარებდა თავის შესაგებელს.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ ზემოთ დასახელებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობა მოსარჩელის მიზეზით მოხდა, კერძოდ, მოსარჩელემ დაბლოკა ბანკიდან სესხის გამოტანის შესაძლებლობა, რომლითაც 180000 აშშ დოლარის გადახდა უნდა მომხდარიყო და შემდეგ საკუთრებაში გადაიფორმა თავისი წილი. ეს გარემოებები საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა. საქმეში არ არსებობდა მტკიცებულება, რომლითაც დადგინდებოდა, რომ ნ. მ-ამ იკისრა ვალდებულება სესხის გამოტანის ხელშეწყობაზე და უარი თქვა თავის წილზე.

საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, 2009 წლის 03 აგვისტოს ამხანაგობა „რ-ის“ თავმჯდომარე გ. მ-ასა და ნ. მ-ას შორის დადებული ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება ნამდვილი იყო. იგი წარმოადგენდა ჩვეულებრივ ხელშეკრულებას და მის მიმართ სრულად გამოიყენებოდა სახელშეკრულებო ვალდებულების წესები.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. ამავე კოდექსის 317-ე მუხლის პირველ ნაწილის მიხედვით, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ ყველაზე გავრცელებული საფუძველი ვალდებულების წარმოშობისათვის, არის ხელშეკრულება. ხელშეკრულება ეს არის მხარეთა შეთანხმება მათი ურთიერთობის არსებით და მნიშვნელოვან მომენტებზე, რომელიც გავლენას ახდენს მათი უფლება-მოვალეობების წარმოშობაზე და იმაზე, წარმოშობს თუ არა ეს ურთიერთობა დასახულ შედეგებს.

სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, ხელშეკრულებით შეიძლება წარმოიშვას მომავალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება. ხელშეკრულებისათვის გათვალისწინებული ფორმა ვრცელდება ასევე წინარე ხელშეკრულებაზეც, რომელიც წარმოადგენს ჩვეულებრივ ხელშეკრულებას და მის მიმართ სრულად გამოიყენება სახელშეკრულებო ვალდებულების წესები. წინარე ხელშეკრულებით წარმოიშობა მომავალი (ძირითადი) ხელშეკრულების დადების ვალდებულება.

მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ 2009 წლის 03 აგვისტოს ამხანაგობა ,,რ-ის” თავმჯდომარე გ. მ-ასა და ნ. მ-ას შორის დაიდო ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მხარეები იღებდნენ ვალდებულებას ერთმანეთს შორის დაედოთ ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულება, რომლითაც ნ. მ-ასათვის გადაეცემოდა ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25 და №27 ბინები კონკრეტულ ვადაში.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ძირითადი ხელშეკრულების დადებისა და ბინების გადაცემის ვალდებულება მოპასუხემ არ შეასრულა. მან ვერ დაამტკიცა გარემოებები, რომლებზეც ამყარებდა თავის შესაგებელს. ამიტომ, მოსარჩელემ მოითხოვა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, რისი მოთხოვნის უფლებაც საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მას ჰქონდა.

სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ამ მოთხოვნის შეუსრულებლობა იწვევს ვალდებულების დარღვევას. ამავე კოდექსის 405-ე მუხლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ ეს ნორმა მხარეს, რომელიც ასრულებს ხელშეკრულებას, ანიჭებს უფლებას ხელშეკრულების დამრღვევი მხარის მიმართ. კერძოდ, მას ენიჭება უფლებამოსილება უარი თქვას ხელშეკრულებაზე.

სამოქალაქო კოდექსის 355-ე მუხლის შესაბამისად, ხელშეკრულებიდან გასვლა ხდება ხელშეკრულების მეორე მხარისათვის შეტყობინებით. საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ დგინდებოდა მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის ხელშეკრულებიდან გასლის თაობაზე შეტყობინების ფაქტი. მოსარჩელე ამ გარემოებას არ ადასტურებდა.

როგორც საქმის მასალებით დადგინდა, ამხანაგობა ,,რ-მა“ თავმჯდომარე გ. მ-ას წარმომადგენლობით, თავის თავზე აიღო ვალდებულება გამოესყიდა ნ. მ-ას წილი მისთვის საკუთარი ბინების გადაცემით. საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული არ ეწინააღმდეგებოდა მოქმედ კანონმდებლობას.

სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. გარიგების დადება მხარეებს წარმოუშობს ამ გარიგებიდან გამომდინარე უფლება-მოვალეობებს. ამავე კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალები იძლეოდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს (ს.ფ. 274-283).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ამხანაგობა „რ-ის“ თავმჯდომარე გ. მ-ამ, წევრებმა: ნ. ჭ-ამ, მ. თ-ემ, ს. გ-ამ, ტ. თ-ემ. აპელანტებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ს.ფ. 299-309).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილებით ამხანაგობა „რ-ის“ თავმჯდომარე გ. მ-ას, წევრების: ნ. ჭ-ას, მ. თ-ის, ს. გ-ას, ტ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ნ. მ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ნ. მ-ას აპელანტების სასარგებლოდ დაეკისრა სააპელაციო ინსტანციაში გადახდილი ბაჟის _ 5000 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ. მ-ამ აღძრა სარჩელი ჩხოროწყუს რაიონულ სასამართლოში გ- მ-ას მიმართ და მოითხოვა ერთობლივ საქმიანობაში ჩადებული თანხის 345000 აშშ დოლარის და ზიანის ანაზღაურება. იგი ითხოვდა ბაზრის 70% წილის მის საკუთრებად აღრიცხვას;

სს ,,თიბისი ბანკის ანგარიშის მფლობელის ამონაწერით დგინდება და სადავო არ არის, რომ ნ. მ-ამ გ. მ-ას სახელზე 2004-2006 წლის განმავლობაში, სხვადასხვა დროს სულ 345253 აშშ დოლარი ჩარიცხა. უდავოა ის გარემოება, რომ აღნიშნული თანხა ნ. მ-ამ გადმორიცხა ერთობლივი საქმიანობის საწარმოებლად, ჩხოროწყუს ბაზრის მშენებლობისათვის;

ჩხოროწყუს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით, ნ. მ-ას სარჩელი, რომლითაც იგი გ. მ-ასაგან ითხოვდა მის მიერ ერთობლივ საქმიანობაში ჩადებული თანხის 345000 აშშ დოლარის გადახდას და ზიანის ანაზღაურებას, დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ _ კერძოდ, გ. მ-ას ნ. მ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 9413 ლარის გადახდა მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ასანაზღაურებლად. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, დაუსაბუთებლობის გამო;

დადგენილია, რომ სავაჭრო ცენტრის 100%-ის მფლობელი ყოველთვის იყო შპს ,,გ- და კ-ას” დამფუძნებელი გ- მ-ა, რის გამოც მიმდინარეობდა სასამართლო დავა, კერძოდ ნ. მ-ა ასაბუთებდა, რომ სავაჭრო ცენტრში მისი წილი შეადგენდა 70%-ს, რადგან გადახდილი ჰქონდა 70%-ის ღირებულების თანხა, 360000 აშშ დოლარი. აღნიშნულ დავასთან დაკავშრებით სასამართლომ დაადგინა, რომ მხარეთა წილი იყო თანაბარი და არა 70%-ი 30%-ზე;

ამის შემდეგ, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ სავაჭრო ცენტრიდან ნ. მ-ას წილს 50%-ს, გამოისყიდდა შპს ,,გ- და კ-ა” და თანხის გადახდა მოხდებოდა შემდეგი სახით: ნაწილობრივ თანხით _ 180000 აშშ დოლარი და ნაწილობრივ ნატურის სახით _ 180000 აშშ დოლარის ღირებულების საცხოვრებელი ბინების გადაცემით, რომლებიც მდებარეობდა ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.№2ა-ში;

ხსენებული შეთანხმების წინასწარ უზრუნველსაყოფად ამხანაგობა ,,რ-ის” 2009 წლის 3 აგვისტოს დამფუძნებელი კრების №1 სხდომის ოქმის თანახმად, ამხანაგობის წევრებმა ამავე კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით დაადგინეს ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25, №27 ბინების (ფართით 390-405კვ.მ) გასხვისება და ნ. მ-აზე 180000 აშშ დოლარად მიყიდვა, შესაბამისად მათ დაადგინეს ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულების გაფორმება;

ამ ხელშეკრულების მე-5 მუხლში წერია, რომ მყიდველმა სრულად გადაიხადა ნასყიდობის საფასური 180000 აშშ დოლარი, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნული დათქმა ატარებდა მოჩვენებით ხასიათს, რადგან თავად მოსარჩელეც აღიარებდა, რომ მას 180000 აშშ დოლარი გადახდილი არ ჰქონდა. წინარე ხელშეკრულება დაიდო იმიტომ, რომ მომხდარიყო ნ. მ-ას გასვლა ბაზრის წილიდან და შემდეგ მისთვის, მის მიერ გადახდილი 360000 აშშ დოლარის ანაზღაურება, მაგრამ, რადგან ამ თანხის ანაზღაურება ხდებოდა ფულით 180000 აშშ დოლარით და ნატურით 180000 აშშ დოლარის ღირებულების ბინების საკუთრებაში გადაცემით, სწორედ ამიტომ დაიწერა ეს თანხა წინარე ხელშეკრულებაში;

შპს ,,გ- და კ-ამ“ ვერ შეძლო განსაზღვრული გრაფიკის მიხედვით თანხის გადახდა, რამაც განაპირობა მხარეთა შორის საერთო საკუთრებიდან წილის გამოსყიდვის შესახებ წინარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევა და შესაბამისად მოშლა;

2010 წლის 23 მარტს ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას შორის გაფორმდა საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების (შენობა-ნაგებობის) რეალური წილის გამიჯვნის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მხარეებმა მოახდინეს მათ საერთო საკუთრებაში არსებული, დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონების _ შენობა-ნაგებობის (საერთო სასარგებლო ფართი 2112 კვ.მ) გამიჯვნა. ხელშეკრულება დაამოწმა ნოტარიუსმა;

საქმეში არსებული 2010 წლის 31 მარტის მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, რომელიც არის სავაჭრო ცენტრში წილების რეალურად გამიჯვნის შესახებ ხელშეკრულების ნაწილი, სავაჭრო ცენტრის 50%-ის ღირებულება შეადგენდა სწორედ 360000 აშშ დოლარს.

მხარეთა განმარტებების მოსმენის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონების ღირებულება 180000 აშშ დოლარი ნ. მ-ას მიერ არ იყო გადახდილი. სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება გაფორმდა ჩხოროწყუში ნ. მ-ას ბაზრის წილის სანაცვლოდ, ანუ ნ. მ-ას უნდა გადაეცა ბაზრის წილი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ქონებაში. საქმეზე დადგინდა, რომ ნ. მ-ას არ გადაუცია კუთვნილი ბაზრის წილი შპს ,,გ- და კ-აზე”, რასაც ითვალისწინებდა მათი შეთანხმება. შესაბამისად, ბაზრის წილის დათმობის პირობის შეუსრულებლობის გამო, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მოთხოვნა, მოწინააღმდეგე მხარეს შეესრულებინა წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საჯარო რეესტრის ამონაწერზე, რომლითაც ირკვევა, რომ დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონება – არასაცხოვრებელი ფართი (სართული I, ფართი 491 კვ.მ), რეგისტრირებულია ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას სახელზე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ყველაზე გავრცელებული საფუძველი ვალდებულების წარმოშობისათვის არის ხელშეკრულება. ხელშეკრულება ეს არის მხარეთა შეთანხმება მათი ურთიერთობის არსებით და მნიშვნელოვან მომენტებზე, რომელიც გავლენას ახდენს მათი უფლება-მოვალეობების წარმოშობაზე და იმაზე, წარმოშობს თუ არა ეს ურთიერთობა დასახულ შედეგებს. სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, ხელშეკრულებით შეიძლება წარმოიშვას მომავალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება. ხელშეკრულებისათვის გათვალისწინებული ფორმა ვრცელდება ასევე წინარე ხელშეკრულებაზეც, რომელიც წარმოადგენს ჩვეულებრივ ხელშეკრულებას და მის მიმართ სრულად გამოიყენება სახელშეკრულებო ვალდებულების წესები. წინარე ხელშეკრულებით წარმოიშობა მომავალი (ძირითადი) ხელშეკრულების დადების ვალდებულება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში არსებული მასალებით (მოწმეთა ჩვენებებით, ხელშეკრულებებით) დგინდებოდა და არც დავის საგანს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ გ. მ-ა, გ. მ-ა და ნ. მ-ა 2009 წლის ზაფხულში შეთანხმდნენ გამოესყიდათ ნ. მ-ას კუთვნილი წილი ბაზარში და გადაეხადათ მისთვის 360000 აშშ დოლარი, რის შემდეგაც მოსარჩელე თმობდა ჩხოროწყუს ბაზარში მთლიან წილს. ამ თანხიდან, გ. მ-ას მიერ აღებული ვალდებულებით, 180000 აშშ დოლარი უნდა გადახდილიყო ამხანაგობა ,,რ-ის” ბინების გადაცემით, ხოლო დარჩენილი 180000 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადა ზ. ლ-ას 15 თვის განმავლობაში დადგენილი და შეთანხმებული გრაფიკის მიხედვით, ყოველთვიურად 12000 აშშ დოლარის გადახდით. მითითებულ გარემოებას ადასტურებდა 2009 წლის 3 აგვისტოს ამხანაგობა ,,რ-ის” თავმჯდომარე გ. მ-ასა და ნ. მ-ას შორის გაფორმებული ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება და 2009 წლის 8 სექტემბერს ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას შორის დადებული საერთო საკუთრების წილზე ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება გაფორმდა ჩხოროწყუში ნ. მ-ას ბაზრის წილის სანაცვლოდ ანუ ნ. მ-ას უნდა გადაეცა ბაზრის წილი, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ქონებაში. ნ. მ-ას არ გადაუცია კუთვნილი ბაზრის წილი შპს ,,გ- და კ-აზე”, რასაც ითვალისწინებდა მათი შეთანხმება, ანუ ვალდებულება არ შესრულდა მოსარჩელის მიერ.

სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო სამოქალაქო კოდექსის კოდექსის 361-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ამ მოთხოვნის შეუსრულებლობა იწვევს ვალდებულების დარღვევას; ამავე კოდექსის მე-400 მუხლის თანახმად, ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებად ითვლება თუ შესრულებისათვის დადგენილ დროში ვალდებულება არ შესრულდა; 352-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არარსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ; 405-ე მუხლის მიხედვით, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, არ არის აუცილებელი დამატებითი ვადის დაწესება ან გაფრთხილება, თუ: აშკარაა, რომ მას არავითარი შედეგი არ ექნება ან/და განსაკუთრებული საფუძვლებიდან გამომდინარე, ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით, გამართლებულია ხელშეკრულების დაუყოვნებლივ მოშლა. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ეს ნორმა მხარეს ანიჭებს უფლებას, ხელშეკრულების დამრღვევი მხარის მიმართ უარი თქვას ხელშეკრულებაზე. ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნის წარდგენის დროისათვის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება მეორე მხარის მიერ არ უნდა იყოს შესრულებული, დამრღვევი მხარის მხრიდან ადგილი უნდა ჰქონდეს ძირითადი ვალდებულების დარღვევას და ეს დარღვევა მნიშვნელოვან ხასიათს უნდა ატარებდეს. ამასთან გასული უნდა იყოს მხარისათვის ვალდებულების შესრულებისათვის დამატებით განსაზღვრული ვადა.

რამდენადაც ნ. მ-ას არ დაუთმია თავისი წილი სავაჭრო ცენტრში (იგი დღესაც 50%-ის მფლობელია), ამიტომ მას ვალდებულებაც არ შეუსრულებია. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ საფუძვლიანი იყო აპელანტის მიერ წინარე ხელშეკრულების მოშლა ბინების გადაცემის თაობაზე, რადგან ეს უკანასკნელი სანაცვლოდ არაფერს იღებდა და არც ის შედეგი დგებოდა, რისთვისაც მოხდა წინარე ხელშეკრულების დადება.

ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი საფუძვლიანი, დასაბუთებული იყო და უნდა დაკმაყოფილებულიყო, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონო იყო და იგი გაუქმებას ექვემდებარებოდა (ს.ფ. 387-402).

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. მ-ამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორი თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობის დასასაბუთებლად მიუთითებს შემდეგ გარემოებებზე:

2004 წელს ნ. და გ. მ-ები შეთანხმდნენ ერთობლივ საქმიანობაზე, რაც გულისხმობდა ჩხოროწყუს საკოლმეურნეო ბაზრის მშენებლობას ნ. მ-ას სახსრებით. ამ მიზნით, მის მიერ გ. მ-ასათვის ჩარიცხულ იქნა გარკვეული თანხა, საიდანაც გ. მ-ა აღიარებს მხოლოდ 360000 აშშ დოლარის ჩარიცხვას. 2009 წელს ნ. მ-ამ აღძრა სარჩელი გ. მ-ას წინააღმდეგ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო ხელშეკრულებიდან გასვლისა და თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნით. ჩხოროწყუს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ნ. მ-ას სარჩელი მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში. აღნიშნული გადაწყვეტილების სააპელაციო წესით გასაჩივრების ვადაში მხარეებმა მიაღწიეს გარკვეულ შეთანხმებას, კერძოდ, გ. მ-ა გადაუხდიდა ნ. მ-ას ამ უკანასკნელის მიერ ბაზრის მშენებლობისათვის გადახდილ თანხას _ 360000 აშშ დოლარს შემდეგი სახით: 180000 აშშ დოლარის ღირებულების ნაცვლად გადასცემდა უძრავი ნივთის (საკოლმეურნეო ბაზრის შენობის) ნახევარზე საკუთრების უფლებას, ხოლო დარჩენილი 180000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ ნ. მ-ას ამხანაგობა „რ-ისაგან“ უნდა მიეღო ქ.ქობულეთში, კ-ის ქუჩაზე მშენებარე ობიექტში განსაზღვრული ფართი. ამ შეთანხმების საფუძველზე, 2009 წლის 03 აგვისტოს დაიდო ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლითაც ამხანაგობა „რ-მა“ იკისრა ვალდებულება გ. მ-ას ვალის ნაწილის, 180000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ, ნ. მ-ასათვის საკუთრებაში გადაეცა სადავო ფართი. აღნიშნულის საფუძველზე ხელშეკრულებაში აღინიშნა, რომ ნასყიდობის ფასი სრულად იყო გადახდილი. არსებული შეთანხმების ფარგლებში გ. მ-ას შეეძლო ნ. მ-ასათვის გადაცემული წილის გამოსყიდვა, რის გამოც 2009 წლის 8 სექტემბერს დაიდო ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება ნ. მ-სა და ზ. ლ-ას შორის. გამოსასყიდი თანხა შეადგენდა 180000 აშშ დოლარს, რომლის გადახდა უნდა მომხდარიყო შეთანხმებული გრაფიკით. ზ. ლ-ას მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობა გახდა ხელშეკრულების მოშლის საფუძველი;

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ჩხოროწყუს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანის შემდგომ უნდა მომხდარიყო ნ. მ-ას წილის გამოსყიდვა, ხოლო 4.6 პუნქტის თანახმად, ამ ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად დაიდო ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება ქობულეთში არსებულ ბინებზე. კასატორი განმარტავს, რომ სასამართლო გადაწყვეტილების შემდგომ მხარეთა შორის შეთანხმების საგანს წარმოადგენდა ბაზრის წილისა და ქობულეთში არსებული ქონების ნ. მ-ასათვის გადაცემა და არა სასამართლოს მიერ დადგენილი ბაზრის წილის გამოსყიდვა. ქობულეთის ბინებზე დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა გ. მ-ას მიერ აღიარებული ვალის _ 360000 აშშ დოლარის ნაწილის გადახდის უზრუნველყოფას და არა 4.6 პუნქტში მითითებული წილის გამოსყიდვის ხელშეკრულების უზრუნველყოფას. ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ბინების გადაცემის ვალდებულება არ შეასრულა ამხანაგობა „რ-მა“;

კასატორის მოსაზრებით, სამართლებრივად დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ბინების სანაცვლოდ ნ. მ-ას მოწინააღმდეგე მხარისათვის უნდა გადაეცა ბაზრის წილი. ასეთი ზეპირი შეთანხმება რომც არსებულიყო, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლისა და 327-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, იგი არ წარმოშობდა ვალდებულებას გარიგების ფორმის დაუცველობის გამო;

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოში მოწინააღმდეგე მხარემ წარადგინა და შესაბამისად სასამართლომ საქმეს დაურთო 2010 წლის 31 მარტით დათარიღებული მიღება-ჩაბარების აქტი. მითითებული აქტით სასამართლომ დაადგინა, რომ ჩხოროწყუში არსებული საკოლმეურნეო ბაზრის ნახევრის ღირებულებაა 360000 აშშ დოლარი, რაც არამართებულია. საკასაციო საჩივარს თან ერთვის 2009 წლის 7 სექტემბრის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ასლი, სადაც ნათლად აღინიშნა მითითებული ნივთის ღირებულება - 180000 აშშ დოლარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. მ-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგ გარემოებებზე:

მოსარჩელე ნ. მ-ამ გ. მ-ას 2004-2006 წლებში გადაურიცხა 345253 აშშ დოლარი ჩხოროწყუს საკოლმეურნეო ბაზრის მშენებლობისათვის (ტომი 1, ს.ფ. 91-100, 102-104, 115-119);

ამხანაგობა ,,რ-ის“ 2009 წლის 03 აგვისტოს დამფუძნებელი კრების №1 სხდომის ოქმის თანახმად, ამხანაგობის წევრებმა (გ. მ-ა, ნ. ჭ-ა, მ. თ-ე, ს. გ-ა, ტ. თ-ე) ამავე კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით დაადგინეს ამხანაგობა „რ-ის“ კუთვნილი - ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.№2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25 და №27 ბინების გასხვისება და ნ. მ-ასათვის 180000 აშშ დოლარად მიყიდვა (ტომი 1, ს.ფ. 12-13);

2009 წლის 03 აგვისტოს ამხანაგობა ,,რ-ის“ თავმჯდომარე გ. მ-ასა და ნ. მ-ას შორის დაიდო ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლითაც ამხანაგობა ,,რ-მა“ იკისრა ვალდებულება, 2010 წლის 1-ელ აგვისტომდე აეშენებინა და ნ. მ-ასათვის საკუთრებაში გადაეცა ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.№2ა-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში №13, №15, №18, №25 და №27 ბინები (ნასყიდობის საგანი) (ტომი 1, ს.ფ. 14-19);

ზემოაღნიშნულ ხელშეკრულებაში მითითებული საცხოვრებელი სახლი დადგენილ ვადაში იქნა მიღებული ექსპლოატაციაში, მაგრამ ამხანაგობა „რ-მა“ არ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, ნ. მ-ას საკუთრებაში არ გადასცა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ბინები;

2009 წლის 8 სექტემბერს ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას შორის დაიდო საერთო საკუთრების წილზე ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლითაც ნ. მ-ამ იკისრა ვალდებულება, ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულების საფუძველზე, ზ. ლ-ასათვის საკუთრებაში გადაეცა მისი კუთვნილი წილი დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან. ხელშეკრულების მიხედვით, ნასყობის ფასი შეადგენდა 180000 აშშ დოლარს, რომელიც ზ. ლ-ას უნდა გადაეხადა ხელშეკრულებით დადგენილი გრაფიკის მიხედვით (ტომი 1, ს.ფ. 121-124);

ზ. ლ-ამ ვერ შეძლო შეთანხმებული გრაფიკის მიხედვით თანხის გადახდა, რამაც განაპირობა მხარეთა შორის საერთო საკუთრებიდან წილის გამოსყიდვის შესახებ წინარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევა და შესაბამისად მოშლა;

2010 წლის 23 მარტს ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას შორის გაფორმდა საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების (შენობა-ნაგებობის) რეალური წილის გამიჯვნის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მხარეებმა მოახდინეს მათ საერთო საკუთრებაში არსებული, დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონების _ შენობა-ნაგებობის (საერთო სასარგებლო ფართი 2112 კვ.მ) გამიჯვნა;

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონება რეგისტრირებულია ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას სახელზე თანასაკუთრების უფლებით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორს წამოყენებული აქვს დასაბუთებული პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა ამხანაგობა ,,რ-ის“ თავმჯდომარე გ. მ-ასა და ნ. მ-ას შორის 2009 წლის 03 აგვისტოს და ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას შორის 2009 წლის 08 სექტემბერს დადებულ ხელშეკრულებებს და, შესაბამისად, არასწორად მიიჩნია, რომ ამ ორი ხელშეკრულების სანაცვლოდ ნ. მ-ას უნდა დაეთმო მისი კუთვნილი 50% წილი ჩხოროწყუს სავაჭრო ცენტრში, კერძოდ, დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონების ნახევარი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დადგენილია და სადავო არაა, რომ ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებების დადებას წინ უსწრებდა მხარეთა შეთანხმება, რომელიც უკავშირდება გ. მ-ას (ამხანაგობა „რ-ის“ თავმჯდომარის გ. მ-ას ძმის) ვალდებულებას ნ. მ-ას წინაშე 360000 აშშ დოლარის გადახდის თაობაზე. სადავო არაა ასევე ის გარემოება, რომ ნ. მ-ას 360000 აშშ დოლარი უნდა მიეღო შემდეგი სახით: 180000 აშშ დოლარი - ფულადი სახით, ხოლო დარჩენილი 180000 აშშ დოლარის ნაცვლად საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა ამხანაგობა „რ-ის“ კუთვნილი - ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.№2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25 და №27 ბინები (ტომი 1, ს.ფ. 73-82; 87-90).

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ ზემოხსენებული შეთანხმების შესაბამისად, დაიდო ორი ხელშეკრულება: 1. 2009 წლის 03 აგვისტოს ხელშეკრულება, ამხანაგობა ,,რ-ის“ თავმჯდომარე გ. მ-ასა და ნ. მ-ას შორის, რომლითაც ამხანაგობა ,,რ-მა“ იკისრა ვალდებულება, აეშენებინა და ნ. მ-ასათვის საკუთრებაში გადაეცა ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.№2ა-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში №13, №15, №18, №25 და №27 ბინები და 2. 2009 წლის 08 სექტემბრის ხელშეკრულება, ნ. მ-ასა და ზ. ლ-ას შორის, რომლითაც ნ. მ-ამ იკისრა ვალდებულება, ზ. ლ-ასათვის საკუთრებაში გადაეცა მისი კუთვნილი წილი დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან 180000 აშშ დოლარად (ტომი 1, ს.ფ. 121-124);

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მხარეთა ზემოხსენებული შეთანხმება ითვალისწინებდა ნ. მ-ას წინაშე გ. მ-ას ვალდებულების (360000 აშშ დოლარის გადახდა) შესრულებას 2009 წლის 03 აგვისტოს და 2009 წლის 08 სექტემბრის ხელშეკრულებების საფუძველზე.

მოპასუხის მოსაზრებით, 2009 წლის 03 აგვისტოს ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება ამხანაგობა „რ-ს“ წარმოეშობოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე ნ. მ-ა დათმობდა თავის კუთვნილ 50% წილს გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს მოპასუხის ზემოხსენებულ მოსაზრებას და ყურადღებას მიაქცევს 2009 წლის 08 სექტემბრის ხელშეკრულებაზე, რომლითაც ნ. მ-ამ იკისრა ვალდებულება, მისი კუთვნილი წილი, დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან, გაესხვისებინა 180000 აშშ დოლარად. ამდენად, უდავოა, რომ მოსარჩელეს მისი კუთვნილი წილი უნდა გაესხვისებინა 180000 აშშ დოლარად, რითაც დაიფარებოდა მოსარჩელის წინაშე გ. მ-ას ვალდებულების - 360000 აშშ დოლარის ნახევარი. ამ ვალდებულების მეორე ნახევრის შესრულების სანაცვლოდ კი, ამხანაგობა ,,რ-მა“ 2009 წლის 03 აგვისტოს ხელშეკრულებით იკისრა ვალდებულება, აეშენებინა და მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაეცა ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.№2ა-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში №13, №15, №18, №25 და №27 ბინები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამხანაგობა ,,რ-ის“ მიერ 2009 წლის 03 აგვისტოს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება არ უკავშირდება მოსარჩელის მიერ დაბა ჩხოროწყუში, გ-ას ქუჩის მესამე შესახვევის №1-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან მისი კუთვნილი წილის გასხვისებას. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, 2009 წლის 03 აგვისტოს და 2009 წლის 08 სექტემბრის ხელშეკრულებების ურთიერთკავშირი მდგომარეობს იმაში, რომ ამ ხელშეკრულებებით უნდა შესრულებულიყო გ. მ-ას ვალდებულება მოსარჩელის წინაშე, რაც გულისხმობდა მოსარჩელისათვის 360000 აშშ დოლარის გადახდას. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ უსაფუძვლოა მოპასუხის მითითება ჩხოროწყუს რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 24 ივნისის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე, ვინაიდან, თავად მოპასუხის განმარტებით, სწორედ ამ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ შეთანხმდნენ მხარეები, რომ მოსარჩელის წინაშე გ. მ-ას ვალდებულება (360000 აშშ დოლარის გადახდა) შესრულდებოდა 2009 წლის 03 აგვისტოს და 2009 წლის 08 სექტემბრის ხელშეკრულებების საფუძველზე. გარდა ამისა, მითითებული გადაწყვეტილებით არ არის დადგენილი მოსარჩელის კუთვნილი წილის ღირებულება. უსაფუძვლოა ასევე მოპასუხის მითითება 2010 წლის 31 მარტის მიღება-ჩაბარების აქტზე, რომლითაც მოპასუხის მოსაზრებით, დასტურდება, რომ მოსარჩელის წილის ღირებულება შეადგენს 360000 აშშ დოლარს. საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორის მოსაზრებას ხსენებული აქტის გაუზიარებლობის თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ მას ხელს არ აწერს მოსარჩელე. გარდა ამისა, ეს აქტი სარწმუნოდაც რომ მივიჩნიოთ, ის ვერ აბათილებს 2009 წლის 08 სექტემბრის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მკაფიოდ მითითებულ წილის ნასყიდობის ფასს. გარდა ამისა, აღსანიშნავია, რომ ხსენებული აქტი წარმოადგენს საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების (შენობა-ნაგებობის) რეალური წილის გამიჯვნის 2010 წლის 23 მარტის ხელშეკრულების დანართს, შესაბამისად, მას არა აქვს კავშირი 2009 წლის 08 სექტემბრის ხელშეკრულებასთან. ამდენად, მოპასუხემ ვერ შეძლო მის მიერ მითითებული გარემოების დადასტურება, რაც მის მოვალეობას წარმოადგენდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების შესაბამისად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამხანაგობა ,,რ-მა“ 2009 წლის 03 აგვისტოს ხელშეკრულებით იკისრა ვალდებულება, დაეფარა მოსარჩელის (კრედიტორის) წინაშე გ. მ-ას ვალდებულების - 360000 აშშ დოლარის ნახევარი, რისთვისაც მას უნდა აეშენებინა და მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაეცა 180000 აშშ დოლარად ღირებული უძრავი ქონება - ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.№2ა-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში №13, №15, №18, №25 და №27 ბინები.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ ზემოხსენებული ხელშეკრულებით მოხდა ვალდებულების შესრულება მესამე პირის მიერ, რაც შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 371-ე მუხლის დანაწესს, რომლის მიხედვით, თუ კანონიდან, ხელშეკრულებიდან ან ვალდებულების ბუნებიდან არ გამომდინარეობს, რომ მოვალემ პირადად უნდა შეასრულოს ვალდებულება, მაშინ ეს ვალდებულება შეიძლება შეასრულოს მესამე პირმაც. კრედიტორს შეუძლია არ მიიღოს მესამე პირისაგან შემოთავაზებული შესრულება, თუ მოვალე ამის წინააღმდეგია.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მხარეთა შორის დადებული 2009 წლის 03 აგვისტოს ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი ურთიერთობის მიმართ გამოყენებული უნდა იქნეს ნარდობის მარეგულირებელი ნორმები (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება, №ას-409-1073-03).

სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური.

მოცემულ შემთხვევაში, ამხანაგობა ,,რ-მა“ 2009 წლის 03 აგვისტოს ხელშეკრულებით იკისრა ვალდებულება, დაეფარა მოსარჩელის (კრედიტორის) წინაშე გ. მ-ას ვალდებულების - 360000 აშშ დოლარის ნახევარი, რისთვისაც მას უნდა აეშენებინა და მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაეცა 180000 აშშ დოლარად ღირებული უძრავი ქონება - ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.№2ა-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში №13, №15, №18, №25 და №27 ბინები. ამდენად, მითითებული ხელშეკრულებით ამხანაგობა „რ-ს“ ევალებოდა შეესრულებინა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო და დამზადებული (აშენებული) უძრავი ნივთი გადაეცა შემკვეთის (მოსარჩელის) საკუთრებაში.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია და სადავო არაა, რომ 2009 წლის 03 აგვისტოს ხელშეკრულებაში მითითებული უძრავი ნივთი აშენებულია და მიღებულია ექსპლოატაციაში. დადგენილია ასევე, რომ ამხანაგობა „რ-მა“ არ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, ნ. მ-ას საკუთრებაში არ გადასცა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ბინები.

სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. ამავე კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

ზემოხსენებული ნორმებიდან გამომდინარე, მოსარჩელე უფლებამოსილია მოთხოვოს ამხანაგობა ,,რ-ს“ 2009 წლის 03 აგვისტოს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, კერძოდ, ქ.ქობულეთში, კ-ის ქ.№2ა-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში №13, №15, №18, №25 და №27 ბინების საკუთრებაში გადაცემა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად სწორად არ შეაფასა, რამაც განაპირობა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. აღნიშნულის გამო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და, ვინაიდან არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები, ამიტომ საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილებით ნ. მ-ას სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს _ სარჩელის იმ მოთხოვნათა პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არა უმეტეს ამ კოდექსის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ოდენობისა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას, ხოლო, მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი აქვს სარჩელზე _ 3000 ლარი (ტომი 1, ს.ფ. 26), საკასაციო საჩივარზე _ 6000 ლარი (ს.ფ. 423-424), ხოლო წარმომადგენლის დახმარებისათვის - 800 ლარი (ს.ფ. 27). აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს კასატორის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 9000 ლარის ანაზღაურება, ასევე წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად 800 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ნ. მ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ნ. მ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

4. ამხანაგობა „რ-ს“, მის წევრებს _ გ. მ-ას, მ. თ-ეს, ტ. თ-ეს, ს. გ-ას, ნ. ჭ-ას დაევალოთ ამხანაგობა „რ-სა“ და ნ. მ-ას შორის 2009 წლის 03 აგვისტოს დადებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, კერძოდ, მითითებული ხელშეკრულების მე-4 პუნქტში აღნიშნული უძრავი ქონების - ქ.ქობულეთში, კ-ის 2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25 და №27 ბინების ნ. მ-ასათვის საკუთრებაში გადაცემა;

5. ნ. მ-ა საჯარო რეესტრში აღირიცხოს ამხანაგობა „რ-სა“ და ნ. მ-ას შორის 2009 წლის 03 აგვისტოს დადებული ხელშეკრულების მე-4 პუნქტში აღნიშნული უძრავი ქონების - ქ.ქობულეთში, კ-ის 2ა-ში მდებარე №13, №15, №18, №25 და №27 ბინების მესაკუთრედ;

6. ამხანაგობა „რ-ს“, მის წევრებს _ გ. მ-ას, მ. თ-ეს, ტ. თ-ეს, ს. გ-ას და ნ. ჭ-ას კასატორ ნ. მ-ას სასარგებლოდ დაეკისროთ ამ უკანასკნელის მიერ სარჩელზე და საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 9000 ლარის გადახდა;

7. ამხანაგობა „რ-ს“, მის წევრებს _ გ. მ-ას, მ. თ-ეს, ტ. თ-ეს, ს. გ-ას და ნ. ჭ-ას კასატორ ნ. მ-ას სასარგებლოდ დაეკისროთ ამ უკანასკნელის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად 800 ლარის გადახდა.

8. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.