№ას-365-346-2012 14 მაისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – დ. ტ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ სსიპ ქ.თბილისის №157 საჯარო სკოლა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 2 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2011 წლის 25 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა დ. ტ-ამ მოპასუხე სსიპ ქ.თბილისის №157 საჯარო სკოლის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მასთან შრომითი ურთიერთობის მოშლის შესახებ მოპასუხე სკოლის დირექტორის 2011 წლის 19 ივლისის №151 ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება (ტომი 1, ს.ფ. 1-12).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დ. ტ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 91-95).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 2 თებერვლის განჩინებით დ. ტ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სადავო ბრძანების გამოცხადების პერიოდში, მოსარჩელე შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა მოპასუხესთან, კერძოდ – მოსარჩელე დ. ტ-ა სსიპ ქ.თბილისის №157-ე საჯარო სკოლაში მუშაობდა ისტორიის მასწავლებლად;

სსიპ ქ.თბილისის №157-ე საჯარო სკოლის 2011 წლის 19 ივლისის №151 ბრძანების თანახმად, ,,ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის მე-2 პუნქტის, საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ” ქვეპუნქტის და ამავე კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ისტორიის პედაგოგ დ. ტ-ას შეუწყდა შრომითი ურთიერთობა;

სსიპ ქ.თბილისის №157-ე საჯარო სკოლის დირექტორს საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის და 38-ე მუხლის საფუძველზე, შეეძლო მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა შრომითი ხელშეკრულების მოშლით;

საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის თანახმად, მოსარჩელე დ. ტ-ას შრომითი ხელშეკრულების მოშლის შემდეგ მიეცა ერთი თვის კომპენსაცია.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ „საქართველოს შრომის კოდექსის” 37-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი შეიცავს ამომწურავ ჩამონათვალს, რა დროსაც შესაძლებელია შეწყდეს შრომითი ურთიერთობები. კერძოდ, აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს შრომის ხელშეკრულების მოშლა. შრომითი ხელშეკრულების მოშლა შესაძლებელია ერთ-ერთი მხარის ინიციატივით, ანუ ხელშეკრულების მოშლა შეუძლია როგორც დასაქმებულს, ასევე – დამსაქმებელს. შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულების მოშლა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დამოუკიდებელი საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ შრომის ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში მხარეებს შორის შრომითი ურთიერთობა წყდება. ამასთან, კანონმდებელი არ ზღუდავს მხარეთა ინიციატივას რაიმე დამატებითი პირობების დაწესებით, ანუ ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის საკმარისია ერთ-ერთი მხარის ინიციატივა ხელშეკრულების მოშლის შესახებ, თუმცა მხარეთა უფლებების დაცვის თვალსაზრისით, კანონმდებელი შრომის კოდექსის 38-ე მუხლით შრომითი ურთიერთობის მონაწილეებისთვის ითვალისწინებს გარკვეულ გარანტიებს. აღნიშნული მუხლი ადგენს არა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლებს, არამედ შრომითი ხელშეკრულების მოშლის პროცედურას – მოშლის წესს და თანაზომიერების პრინციპის დაცვით აწესებს მხარეთა ინტერესების დაცვის მინიმალურ სტანდარტებს. ამასთან, კანონმდებელი არ ზღუდავს მხარეებს შრომის ხელშეკრულების დადებისას განსაზღვრონ მათი ინტერესების დამცავი სხვა პირობები, ანუ მათ ენიჭებათ თავისუფლება ხელშეკრულებით მოაწესრიგონ აღნიშნული საკითხი და დააწესონ გარკვეული შეზღუდვები, მათ შორის, გაითვალისწინონ დასაქმებულისათვის მისაცემი შრომის ანაზღაურების ოდენობაც. შესაბამისად, დამსაქმებლის ინიციატივით შრომის ხელშეკრულების მოშლის დროს დაცული უნდა იქნეს როგორც საქართველოს შრომის კოდექსით დადგენილი, ისე, არსებობის შემთხვევაში, მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული პირობები.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის წერილობით შრომითი ხელშეკრულება არ გაფორმებულა, შესაბამისად მხარეთა მიერ არ ყოფილა შეთანხმებული და განსაზღვრული შრომითი ურთიერთობის ვადა და მისი მოშლის პირობები.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ ქ.თბილისის №157-ე საჯარო სკოლის 2011 წლის 19 ივლისის №151 ბრძანების თანახმად, „ზოგადი განათლების შესახებ” საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის მე-2 პუნქტის, საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ” ქვეპუნქტის და ამავე კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ისტორიის პედაგოგ დ. ტ-ას შეუწყდა შრომითი ურთიერთობა. საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის თანახმად, მოსარჩელე დ. ტ-ას შრომითი ხელშეკრულების მოშლის შემდეგ მიეცა ერთი თვის კომპენსაცია.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, როდესაც ხელშეკრულების მოშლა ხდება დასაქმებულის მხრიდან შრომის კოდექსი პირდაპირ მიუთითებს, რომ იგი ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ შეატყობინოს დამსაქმებელს, ხოლო როდესაც ხელშეკრულების მოშლა ხდება დამსაქმებლის მხრიდან იგი ვალდებულია, რომ დასაქმებულს აუნაზღაუროს ერთი თვის ხელფასი. მოცემულ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა აღნიშნული ვალდებულება შეასრულა.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, დ. ტ-ას სარჩელის სხვა მოთხოვნები – სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება – არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მასთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე დ. ტ-ამ შეიტანა საკასაციო საჩივარი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო შრომის კოდექსის 37-38-ე მუხლების სიტყვა-სიტყვით განმარტებას და არ გაიზიარა ის მოსაზრება, რომ მითითებული ნორმით მხარეთათვის მინიჭებული ხელშეკრულების მოშლის უფლება არ არის შეუზღუდავი.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ კანონმდებელი არ ზღუდავს მხარეთა ინიციატივას რაიმე დამატებითი პირობების დაწესებით, ანუ ხელშეკრულების შეწყვეტისათვის საკმარისია ერთ-ერთი მხარის ინიციატივა ხელშეკრულების მოშლის შესახებ. კასატორს მიაჩნია, რომ ასეთი დასკვნა განპირობებულია შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტისა და 38-ე მუხლის არასწორი განმარტებით.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, სასამართლომ არ გამოიყენა „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და ასევე საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2007 წლის 11 ოქტომბრის №959 ბრძანება „საჯარო სკოლის დირექტორსა და მასწავლებელს შორის დადებული შრომის ხელშეკრულების სავალდებულო პირობების დამტკიცების შესახებ“, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიღო არასწორი გადაწყვეტილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ტ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ვ. მ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. ტ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ დ. ტ-ას საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს მის საკასაციო საჩივარზე ვ. მ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 20 მარტი, საგადასახდო დავალება № ..., ანგარიში: სს ბანკი „რესპუბლიკა“, ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 70% – 210 ლარი სს ბანკი „რესპუბლიკის“ მეშვეობით;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.