№ას-392-371-2012 24 მაისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – კ. ო-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. დ-ი, ს. მ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 იანვრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის

დავის საგანი – თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

კ. ო-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. დ-ისა და ს. მ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, თანხის გადახდის სანაცვლოდ, ქ. რუსთავში, ს. მ-ის ქუჩა №7-12-ში მდებარე ბინის მესაკუთრედ ცნობა.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განაცხადეს, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობების“ შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებელე პირს, ვინაიდან რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ კ. ო-ესა და ბ. მ-ს შორის დადებული გარიგება სადავო ბინასთან დაკავშირებით ბათილი იყო და მოპასუხეებს დაეკისრათ 1000 აშშ დოლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ, უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებიდან გამომდინარე.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 23 ივნისის წინასწარი გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა, რომ მოსარჩელე კ. ო-ე არ წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ მოსარგებელე პირს და მხარეებს შორის ურთიერთობა არ უნდა დარეგულირებულიყო მითითებული კანონით.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა კ. ო-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და კ. ო-ის ცნობა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით რეგულირებული ურთიერთობის მონაწილე პირად რუსთავში, ს. მ-ის ქუჩა N7-12-ში მდებარე ბინაზე არსებულ უფლებასთან დაკავშირებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 იანვრის განჩინებით კ. ო-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

რუსთავში, ს. მ-ის ქუჩა N7-10-ში მდებარე ბინა 1992 წლის 22 აპრილის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით კერძო საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა ბ. მ-ს (ტომი 1-ლი, ს.ფ. 23 - ხელშეკრულება);

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით ბ. მ-ის მემკვიდრეებს: მ. დ-სა და ს. მ-ს დაეკისრათ კ. ო-ის სასარგებლოდ 1000 აშშ დოლარი (ტომი 1-ლი, ს.ფ. 14-19). დადგენილ იქნა, რომ აღნიშნული თანხა მიიღეს მოპასუხეებმა, რუსთავში, ს. მ-ის ქუჩა N7-10-ში მდებარე ბინის ნასყიდობის ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე, ბინის ღირებულების ბეს სახით. სასამართლოს გადაწყვეტილებით, როგორც ნასყიდობის ხელშეკრულება, ასევე ბეს ხელშეკრულება მიჩნეულ იქნა ბათილად.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ”საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლზე, რომლის შესაბამისად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ სწორად განმარტა, რომ სადავო ბინასთან არსებული ურთიერთობის რეგულირება არ უნდა განხორციელებულიყო მითითებული კანონით. პალატის განმარტებით, „საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონით დადგენილი ნორმების მიხედვით, მისი მოქმედება განპირობებულია საცხოვრებელ სადგომზე მესაკუთრისა და მოსარგებლის საერთო უფლებიდან თითოეულის მართლზომიერი ინტერესის დაკმაყოფილების საჭიროებით. მიუხედავად პირის მესაკუთრედ ყოფნის ფაქტისა და საკუთრების უფლების აბსოლუტური ბუნებისა, საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საკუთრება უფლებრივად ნაკლის მქონეა - იგი შეზღუდულია მოსარგებლის უფლებით. მხარეებს შორის ადგილი არ ქონია ”საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ფორმადაუცველი ნასყიდობის, ან უფლების დათმობის გარიგების დადებას. მათ შორის არსებობდა ზეპირი შეთანხმება ბეს თაობაზე და კ. ო-ემ მოითხოვა რა, რუსთავში, ს. მ-ის ქუჩა N7-12-ში მდებარე ბინის შესყიდვის მიზნით გადახდილი თანხის დაბრუნება, მისი სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილი გარიგების საფუძველზე გადახდილი თანხა დაექვემდებარა დაბრუნებას. ამასთან, განმეორებით წარდგენილი სარჩელით კ. ო-ე ითხოვს იგივე გარიგების საფუძველზე ბინის მოსარგებლედ ცნობას, ანუ პალატის მოსაზრებით, მოთხოვნა მდგომარეობს მასში, რომ, იგივე ფაქტობრივ გარემოებებს მიეცეთ სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასება.

პალატამ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში კ. ო-ის მიერ სადავოდ იქნა გამხდარი მასსა და ბ. მ-ს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის შეფასება, რაც სასამართლოს 2010 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილების არსებობის პირობებში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის შესაბამისად, დაუშვებელი იყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება მასზე, რომ სადავო ურთიერთობა საჭიროებდა სპეციალურ სამართლებრივ რეგულირებას „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 იანვრის განჩინება საკასაციო წეისთ გაასაჩივრა კ. ო-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლი, ვინაიდან რუსთავის საქალაქო სასამართლომ დაადგინა მხოლოდ ფაქტობრივი გარემოება ბ. მ-ისათვის 100 აშშ დოლარის გადაცემის თაობაზე, ხოლო სამართლებრივი დასკვნა, თუ რა სახის სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობდა კ. ო-ესა და ბ. მ-ს შორის, რუსთავის საქალაქო სასამართლოს არ გაუკეთებია, შესაბამისად, უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მითითება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 მარტის განჩინებით კ. ო-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ კ. ო-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას კ. ო-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

კასატორი კ. ო-ე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. კ. ო-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.