№ას-429-407-2012 3 მაისი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ნ. ნ-ა (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ვ. კ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება
დავის საგანი – საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ვ. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლში ნ. ნ-ას მიმართ და მოითხოვა ქ. თბილისში, გ-ის ქ. №6-ში ნ. ნ-ას საკუთრებაში არსებულ 32.02 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე და 8.29 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების გადაცემა სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ვ. კ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ვ. კ-ი ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, გ-ის ქ. №6-ში მდებარე უძრავი ნივთის ნ. ნ-ას კუთვნილი წილიდან 14,13 კვ.მ-ის მესაკუთრედ, სარჩელი 16,89 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე და 8.29 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების გადაცემის მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ვ. კ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, ხოლო ნ. ნ-ამ შეიტანა შეგებებული სააპელაციო საჩივარი.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით ვ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნ. ნ-ას შეგებებული სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ვ. კ-ი 2000 აშშ დოლარის ნ. ნ-ასათვის გადახდის სანაცვლოდ ცნობილ იქნა ქ. თბილისში გ-ის ქუჩა N6-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/6-ის 32კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ, ვ. კ-ის სარჩელი 8 კვ.მ-ის მიწის ნაკვეთზე მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ქ.თბილისში, გ-ის ქ.№6-ში მდებარე უძრავი ნივთის 1/6 ნაწილი 1976 წლის 29 დეკემბრამდე წარმოადგენდა თ. მ-ის საკუთრებას. 1976 წლის 29 დეკემბერს თ. მ-მა მისი კუთვნილი 1/6 ნაწილი აჩუქა შვილიშვილ მ. ს-ს.
საქმეში წარმოდგენილი მოხმარებული ბუნებრივი აირის გადასახადის გადახდის ქვითრებითა და მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღების მომენტისათვის ვ. კ-ი კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობდა საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრე თ. მ-სა და ვ. კ-ს შორის 1957 წლის 15 აპრილს დადებული საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც უნდა შეფასდეს როგორც წერილობითი ხელშეკრულება საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობაზე, რადგან ხელწერილის შინაარსიდან ცხადად ირკევევა სადგომის მესაკუთრის ნება საცხოვრებელი სადგომის გაყიდვაზე, რისთვისაც მხარეებს შორის შეთანხმებული იყო ნასყიდობის საგნის ფასიც, თუმცა პალატა ყურდღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ, ამ ხელშეკრულების თანახმად, ვ. კ-ს მესაკუთრე თ. მ-ისათვის გადახდილი არა აქვს ნივთის მთლიანი ღირებულება, რომელიც შეადგენს 14500 მანეთს, არამედ გადახდილი აქვს მისი მხოლოდ ნაწილი, კერძოდ, 1000 მანეთი. ამდენად, აღნიშნული გარემოებები ქმნიან „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ წინაპირობებს, რომლის არსებობის პირობებში ვ. კ-ი წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელი სადგომის „მოსარგებლეს“.
მოსარჩელე ფლობდა 32.02 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომს, 9.58 კვ.მ შუშაბანდს, 14,13 კვ.მ ოთახსა და 8.31 კვ.მ სათავსს.
ფორმადაუცველი ნასყიდობის საგანს წარმოადენდა არა მარტო ერთოთახიანი ბინა, არამედ ასევე შუშაბანდი და სათავსი, რომელიც ნასყიდობის დროისათვის არსებობდა. აღნიშნულს ადასტურებს თავად მოპასუხე, რომელიც არ უარყოფს, რომ მითითებული ფართი მოსარჩელისთვის გადაცემული 14 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახის დამხმარე ფართს წარმოადგენს. ამასთან, თავადვე მიუთითებს შესაგებელში, რომ ორივე სადავო სათავსი თვითონ ააშენა ჯერ კიდევ 1937 წელს (ფორმადაუცველი ნასყიდობის დადებამდე) და მისი არც ერთი ოთახი ისე, როგორც დამხმარე ფართი მოსარჩელეს არ აუშენებია. მართალია ირკვევა, რომ აღნიშნული შუშაბანდი და სათავსი დაინგრა და შეიცვალა მყარი ნაგებობით, რომელის სარგებლობას აგრძელებდა მოსარგებლე და მისი ოჯახი, თუმცა ამის მიუხედავად შენობის გარე კონსტრუქცია არ შეცვლილა, არამედ მოხდა მხოლოდ მისი გაუმჯობესება.
აღნიშნული გარემოება სსამართლომ საკმარის საფუძვლად მიიჩნია დასკვნისათვის, რომ უძრავი ნივთი, რომლის მიმართაც მხარემ ნება გამოავლინა მთლიანობაში წარმოადგენს კანონით გათვალისწინებული ურთიერთობების ობიექტს მთლიან ობიექტს და მისი ერთმანეთისაგან განცალკევება ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლს.
შესაბამისად, პალატამ უსაფუძლოდ ჩათვალა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელის უფლების ობიექტი შესაძლებელია იყოს მხოლოდ ერთი 14,13 კვ.მ ოთახი.
სააპელაციო პალატამ არ იზიარა სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება 8კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ და აღნიშნა, რომ აპელანტის აღნიშნული მსჯელობა მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს, ვინაიდან „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი თავისუფალ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების გადაცემას არ ითვალისწინებს.
აქვე პალატამ ყურადღება გაამახვილა, რომ ფორმადაუცველი ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომი და აღნიშნულ ხელწერილში მიწის ნაკვეთის რაიმე ფორმით განკარგვაზე საუბარი არ ყოფილა.
სააპელაციო პალატა მიუთითებს თ. მ-სა და ვ. კ-ს შორის 1957 წლის 15 აპრილს დადებული ხელწერილის შინაარსზე. ვ. კ-ს თ. მ-ისათვის გადახდილი აქვს არა ნივთის მთლიანი ღირებულება, რომელიც შეადგენს 14500 მანეთს, არამედ მისი მხოლოდ ნაწილი, კერძოდ 10000 მანეთი. მოსარჩელეს თანხის დარჩენილი ნაწილის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია.
პალატამ მიიჩნია, რომ, მართალია, დასტურდება თ. მ-ის ნების არსებობა ვ. კ-ისთვის საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე, მაგრამ მის წინაპირობას წარმოადგენდა 14500 მანეთის გადახდა. 10000 მანეთის სანაცვლოდ საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე მესაკუთრის ნების არსებობა დადასტურებული არ არის. მოსარჩელე ჩაწერილი იყო სადავო ფართში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს, ამდენად, მხარეთა შორის ურთიერთობა უნდა მოწესრიგდეს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტით.
ხსენებული კანონის მე-2 მუხლის მე-3, მე-6 პუნქტების, ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრებით სადავო ფართის 8000 აშშ დოლარად შეფასება სადავო არ გამხდარა.
ამასთან, სასამართლო სხდომაზე აპელანტმა დაადასტურა ნება, მისი პოზიციის გაუზიარებლობის შემთხვევაში, საცხოვრებელ სადგომზე მისი ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ, მესაკუთრედ ცნობის შესახებ. პალატამ მიიჩნია, რომ ვ. კ-ი მთლიანი სადგომის მესაკუთრედ უნდა იქნეს ცნობილი ნ. ნ-ასთვის 2000 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ.
საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში ნ. ნ-ამ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მითითებულ ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ 1957 წლის გარიგებით მესაკუთრე მ-მა აპელანტის ბაბუას გადასცა მხოლოდ ერთი 14,13 კვ.მ, მეორე 11,80 კვ.მ კი, დაიტოვა. ტექბიუროს №161 ცნობით დასტურდება, რომ 1959 წელს მ-ის სახელზე ირიცხებოდა ორი საცხოვრებელი ოთახი. 8,31 კვ.მ სათავსი, სავარაუდოდ, წარმოადგენდა უკანონო ნაგებობას, რადგან იგი უახლეს საკადასტრო გეგმაში მოხსენებული არ არის.
სასამართლოს არ შეუფასებია ის ფაქტი, რომ 26 კომისრების რაისაბჭოს 1980 წლის 21 ნოემბრის №6 ოქმის მინაწერში მოხსენიებული 6 კვ.მ ხის დამხმარე სათავსის დაშლისა და მის ნაცვლად ნაგებობის აგურით აშენებაზე ნებართვა ეხება არა აპელანტის სარგებლობაში არსებულ 8,31 კვ.მ-ს, როგორც ეს სასამართლომ ჩათვალა, არამედ მ-ის სახლზე მიდგმულ სათავსს, რომელიც ასევე 6 კვ.მ-ია.
სასამართლოს არ გამოუკვლევია, რომ თუ გ-ის ქ.№6-ში მდებარე საცხოვრებელი და საერთო ფართი 235,74 კვ.მ-ია, ხოლო 1/6, ანუ 39,29 კვ.მ აღრიცხულია მესაკუთრე მ-ის უფლებამონაცვლე ნ. ნ-ას სახელზე, აქედან 32,02 კვ.მ აპელანტის მფლობელობაშია მიჩნეული, მაშინ ნ.ნ-ას რეალურ მფლობელობაში დარჩენილია 39,29-32,02=7,27 კვ.მ და გაუგებარია მ-ის 11,80 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახისა და 6 კვ.მ შუშაბანდის ბედი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მარტის განჩინებით ნ. ნ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. ნ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ. ნ-ას უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2012 წლის 28 მარტს ა. ქ-ის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ნ. ნ-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ ნ. ნ-ას (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 2012 წლის 28 მარტს №3 სალაროს შემოსავლის ორდერით ა. ქ-ის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
