№ას-526-499-2011 3 მაისი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. მ-ე, ე. ქ-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თავდაპირველ სარჩელში – მიწის ნაკვეთის წილის, დაშენებული მანსარდის წილის განსაზღვრა, ასევე მანსარდით სარგებლობის წესის განსაზღვრა, შეგებებულ სარჩელში – საერთო სარგებლობაში არსებულ სამზარეულოსა და საკუჭნაოში წილის გამოყოფა, მანსარდის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ჩ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ქ-ასა და დ. მ-ის მიმართ მიწის ნაკვეთსა და დაშენებულ მანსარდში წილის განსაზღვრის, ასევე მანსარდით სარგებლობის წესის განსაზღვრის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

1982 წლის 28 მაისს ა. ჩ-ას მამამ, აწ გარდაცვლილმა ა. ჩ-ამ, ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით, მოპასუხე ე. ქ-ასაგან შეიძინა ქ.ბათუმში, ნ.დ-ის ქ№16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/3 ნაწილი. საცხოვრებელი სახლი განლაგებულია 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ ზემოაღნიშნული უძრავი ნივთი სამი მესაკუთრის: ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ის თანასაკუთრებას წარმოადგენს, რომელიც განლაგებულია 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. უძრავი ქონების შეძენის შემდეგ თანამესაკუთრეებს შორის განაწილებულ იქნა მიწის ნაკვეთი და გავლებულ იქნა გამყოფი ღობე. მოსარჩელის საკუთრება მდებარეობს საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე დამოუკიდებელი შესასვლელით. 2009 წლის 17 დეკემბერს მამის ქონება მემკვიდრეობით მიიღო ა. ჩ-ამ, რაც ასევე აღირიცხა საჯარო რეესტრში. რეესტრის მონაცემების თანახმადაც, საცხოვრებელი სახლის 2/7 ნაწილი ირიცხება მოსარჩელის სახელზე, ½ ნაწილი _ ე. ქ-ას სახელზე, ხოლო 3/14 ნაწილი _ მისი მეუღლე დ. მ-ის სახელზე. 2009 წლის 7 აპრილს ქალაქის მერიამ სამივე თანამესაკუთრესთან გააფორმა ხელშეკრულება და თავისი ხარჯებით საცხოვრებელ სახლზე დააშენა მანსარდი (სხვენი), რომლის მშენებლობაც ამჟამად დამთავრებულია და მისი გამოყენება შეიძლება საცხოვრებელ ბინად. ქალაქის მერიამ ხელშეკრულება თანამესაკუთრეებთან გააფორმა შესაბამისი წილების მიხედვით, კერძოდ, ე. ქ-ასთან _ 1/2 წილზე, დ. მ-ესთან _ 3/24 წილზე, ხოლო ა. ჩ-ასთან _ 2/7 წილზე. მოპასუხეებმა უარი განაცხადეს მოსარჩელის მოთხოვნაზე წილობრივი მონაცემების შესაბამისად მანსარდის გაყოფისა და სარგებლობის წესის განსაზღვრაზე იმ მოტივით, რომ საცხოვრებელი სახლი ეკუთვნოდა მის წინაპრებს და, ამდენად, არც მიწის ნაკვეთი და არც მანსარდი არ ეკუთვნით. აღნიშნულით მოპასუხეები ცდილობენ, მიითვისონ მოსარჩელის წილი ნაკვეთი და მანსარდი. იმის გათვალისწინებით, რომ არ არის შექმნილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა, მხარეთა შორის ურთიერთობა უნდა დარეგულირდეს „ბინათმესაკუთრეთა შესახებ“ საქართველოს კანონისა და სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად. მოსარჩელე ვერ ახორციელებს კანონით მისთვის მინიჭებულ უფლებებს მოპასუხეებისაგან წინააღმდეგობის გაწევის გამო და მისთვის უცნობია, თუ რა ფართს მოიცავს სახლზე დაშენებული მანსარდი.

მოპასუხე ე. ქ-ამ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

2009 წლის 7 აპრილს, ქ.ბათუმის მერიასთან მოპასუხეებმა ხელშეკრულება გააფორმეს სამუშაოთა განხორციელების შესახებ, რომლის მიხედვითაც მერია კისრულობდა ვალდებულებას, მანსარდული სართულის დაშენებაზე, რის სანაცვლოდაც დ. მ-ეს, ე. ქ-ასა და ა. ჩ-ას ქ.ბათუმის მერიასათვის უნდა გადაეხადათ 17000 ლარი. მხოლოდ დ. მ-ემ გადაიხადა მანსარდული სართულის დაშენების სანაცვლოდ დადგენილი საფასური _ 17000 ლარი, რასაც გადახდის ქვითრებიც ადასტურებს, მოსარჩელეს თანხის გადახდაში მონაწილეობა არ მიუღია, რადგანაც იგი არც სხვენს და არც მანსარდს არ თვლიდა მის საკუთრებად. მანსარდის საცხოვრებელ ბინად გამოყენება შეუძლებელია. ქ.ბათუმის მერიას წილების მიხედვით ხელშეკრულება არ გაუფორმებია მხარეებთან. 2009 წლის 7 აპრილის ხელშეკრულება გაფორმებულია ქ.ბათუმის მერიასა და ე. ქ-ას, დ. მ-ესა და ა. ჩ-ას შორის, თუმცა საყურადღებოა, რომ ამ დროს მოსარჩელე არ იყო არანაირი ქონების მესაკუთრე ქ.ბათუმში, ნ.დ-ის ქ№16-ში, მან სამკვიდრო მოწმობით ქონება გაიფორმა 2009 წლის 17 დეკემბერს. ვიდრე მერია განახორციელებდა მანსარდის დაშენებას, არსებობდა სხვენი, რომელსაც ფლობდნენ დ. მ-ე და ე. ქ-ა, შესაბამისად, აღნიშნული სხვენის, ისევე, როგორც სახურავის მოვლა-პატრონობაში მონაწილეობას არ იღებდნენ ა. და ა. ჩ-ა. სადავო შენობა-ნაგებობას გააჩნია ასევე სარდაფი და სამზარეულო, რომელიც არ ჩანს ნახაზში და არ არის ასახული საჯარო რეესტრში, თუმცა რეალურად არსებობს.

იმავე საფუძვლებით არ ცნო სარჩელი დ. მ-ემ, ამასთან, მოპასუხეებმა შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს ა.ჩ-ას მიმართ და მოითხოვეს საერთო სარგებლობაში არსებულ სამზარეულოსა და საკუჭნაოში წილის გამოყოფა და მანსარდის მესაკუთრედ ცნობა შემდეგი საფუძვლებით:

1982 წლის 28 მაისს დ. მ-ემ და ე. ქ-ამ ა. ჩ-ას მამას _ ა. ჩ-ას მიჰყიდეს ქ.ბათუმში, ნ.დ-ის ქ№16-ში მდებარე 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განლაგებული საცხოვრებელი სახლის 1/3 ნაწილი. 2009 წლის 17 დეკემბერს ა.ჩ-ამ მემკვიდრეობით მიიღო მამისაგან აღნიშნული ქონება. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ამჟამად საცხოვრებელი სახლის ფართობია 248.77 კვ. მეტრი, რომლის 2/7 ნაწილი ირიცხება ა. ჩ-ას სახელზე, დ. მ-ის სახელზე 3/14 ნაწილი, ხოლო ე. ქ-აზე 1/2 ნაწილი. ა. ჩ-ამ, საერთო საკუთრებაში არსებულ შენობა-ნაგებობაზე, უკანონოდ და უნებართვოდ, მიაშენა 40 კვ.მ ფართის სამზარეულო და საკუჭნაო. აღნიშნული მშენებლობა განხორციელდა დ. მ-ისა და ე. ქ-ას ნებართვის გარეშე, რაც ზიანს აყენებს მათ ინტერესებს, გარდა ამისა, თავდაპირველი მოსარჩელე სარაგებლობს და ფლობს ასევე სარდაფს, რომელიც, ისევე, როგორც სამზარეულო და საკუჭნაო, საერთო საკუთრებაშია და არ ჩანს ნახაზში, არ არის ასახული საჯარო რეესტრში, თუმცა იგი რეალურად არსებობს, შესაბამისად, აუცილებელია საერთო საკუთრებაში არსებულ წილებს ნატურით გამოეყოს სამზარეულოში, საკუჭნაოსა და სარდაფში არსებული მათი კუთვნილი წილი. რაც შეეხება მანსარდს, ის არ წარმოადგენს ა. ჩ-ას საკუთრებას, არამედ ის არის დ. მ-ის საკუთრება 2009 წლის 7 აპრილს ქ.ბათუმის მერიასთან გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად, ხოლო მანსარდის დაშენებამდე არსებული სხვენით ა. ჩ-ა და ა. ჩ-ა არ სარგებლობდნენ. მანსარდის ბინად გამოყენება შეუძლებელია მყარი იატაკის არარსებობის გამო.

შეგებებული სარჩელი მოპასუხე ა. ჩ-ამ არ ცნო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ა.ჩ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, ხოლო შეგებებულ სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს დ.მ-ემ და ე.ქ-ამ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილებით დ. მ-ისა და ე. ქ-ას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე გადახურვის დაშენების ფართში _ მანსარდის სართული, ა. ჩ-ას კუთვნილი წილი განისაზღვრა 46,57 კვ. მეტრით და ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე გადახურვის დაშენების ფართში მანსარდის სართულზე ა. ჩ-ას მიერ ამ მანსარდით სარგებლობის წესი განისაზღვრა შემდეგნაირად: ა. ჩ-ას უფლება აქვს, მის სარგებლობაში არსებულ სამზარეულოსა და შენობაზე მიშენებულ ფართში მოეწყო კიბე სამშენებლო წესებისა და ნორმების შესაბამისად და ამ ნაწილში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ა. ჩ-ას სასარჩელო მოთხოვნა ქ.ბათუმის მერიის მიერ ხელშეკრულების თანახმად, მეორე სართულზე დაშენებულ მანსარდაში წილის 2/7-ით განსაზღვრისა და რეალურად გამოყოფის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, დ. მ-ისა და ე. ქ-ას შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, დ. მ-ე ცნობილ იქნა ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე გადახურვის დაშენების ფართში _ მანსარდის სართულის მესაკუთრედ, სხვა ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატა დადგენილად მიიჩნია, რომ, 1982 წლის 28 მაისის ხელშეკრულების თანახმად, ე. ქ-ამ მოსარჩელე ა. ჩ-ას მამა ა. ჩ-ას მიჰყიდა ქ.ბათუმში, დ-ის (კ-ის) ქ№16-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 1/3 ნაწილი საერთო სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთით, 2009 წლის 17 დეკემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე გარდაცვლილი ა. ჩ-ას სამკვიდრო ქონებაზე მემკვიდრედ ცნობილ იქნა პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილი _ ა. ჩ-ა, საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 2/7 ნაწილის მესაკუთრეა ა. ჩ-ა, 1/2 ნაწილის – ე. ქ-ა და 3/14 ნაწილის – დ. მ-ე. სახლთმფლობელობა განთავსებულია 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც მხარეთა თანასაკუთრებაშია. შენობა-ნაგებობის სასარგებლო ფართი შეადგენს 248.77 კვ. მეტრს. 2010 წლის 16 ივლისის №2319-08-4 ექსპერტის დასკვნის თანახმად, სახლთმფლობელობა წარმოადგენს ორსართულიან საცხოვრებელ სახლს, რომელზეც დაშენებულია მანსარდის სართული და შენობის უკან მდებარეობს მიწის ნაკვეთი, რომელიც პირობითად გაყოფილია მავთულის ნაქსოვი ბადით. თავისუფალი მიწის ფართი შეადგენს 470 კვ. მეტრს, საიდანაც 360 კვ. მეტრს აკონტროლებენ დ. მ-ე და ე. ქ-ა, ხოლო 110 კვ. მეტრს ა. ჩ-ა. საერთო მფლობელობის მიწის ნაკვეთში ა. ჩ-ას მიერ შემოკავებულ მიწის ნაკვეთში განთავსებულია შენობები – 17.70 კვ.მ სამზარეულო და 11.45 კვ.მ საკუჭნაო. სარდაფი მდებარეობს ა. ჩ-ას საცხოვრებელი ფართის იატაკის ქვემოთ 0.6 კვ.მ სიღრმეზე და ის სათავსია. ქ.ბათუმში, დ-ის ქ.№16-ში მდებარე სახლზე ქალაქის მერიამ დააშენა გადახურვის ახალი კონსტრუქცია, რომლის ფიზიკური მდგომარეობა იძლევა შიგ მანსარდის სართულის მოწყობის საშუალებას. მთლიანი დაშენების ფართი შეადგენს 190 კვ. მეტრს, ხოლო მანსარდის სართულად გამოყენების ფართი _ 163 კვ. მეტრს. ის მოწყობილი არ არის, არ გააჩნია ჭერი, იატაკი, გადახურვის მიმდებარე ზონაში არ აქვს ვერტიკალური კედლები, გააჩნია მეტალოპლასტმასის ფანჯრის ბლოკები, არ არის შეყვანილი წყალი, კანალიზაცია და შუქი. ის მთლიანი სივრცეა და მოიცავს სახლის სახურავის მთელ პერიმეტრს, არ შეინიშნება რაიმე გამყოფი ზღვარი. საჯარო რეესტრის მონაცემების გათვალისწინებით, ექსპერტის მითითებული დასკვნის თანახმად, მხარეთა იდეალური წილი მიწის ნაკვეთში შემდეგნაირია: ა. ჩ-ას ეკუთვნის 199.98 კვ.მ, ე. ქ-ას – 350.07 კვ.მ, დ. მ-ეს – 150.01 კვ.მ. სახლის ტექნიკური პასპორტის მიხედვით, შენობის უკანა ნაწილში მდებარე კიბის მარში მოიცავს ა. ჩ-ას პირველ სართულზე მდებარე ფანჯარას, ხოლო II სართულზე ეზოში გამავალი ფანჯრის ღიობი არ არის. ამავე დასკვნის თანახმად, ა. ჩ-ას ინდივიდუალურ საკუთრებაში არ შეიძლება გამოეყოს 2/7 წილის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი უძრავი ქონების ღირებულების შემცირებისა და დანიშნულების შეცვლის გარეშე. თავისუფალი მიწის ნაკვეთი საერთო სარგებლობაში უნდა დარჩეს. სადავო სამზარეულოსა და საკუჭნაოს ფლობდა და სარგებლობდა ა. ჩ-ას ოჯახი და მისი აშენებულია. ეს ფართი არ არის რეესტრში რეგისტრირებული. სადავო ფართის მიშენება ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს არ გაუპროტესტებიათ და ის აშენდა მათი თანხმობით. მხარეთა ახსნა-განმარტებებითა და მოწმეთა ჩვენებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ სამზარეულოს ა. ჩ-ამ 8-9 წლის წინ მიაშენა, ხოლო საკუჭნაო სახლის შეძენისას უკვე არსებობდა. დ. მ-ის განმარტებით, სამზარეულოს აშენებისას მას წინააღმდგეობა არ გაუწევია. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სარდაფი მდებარეობს ა. ჩ-ას საცხოვრებელი ფართის იატაკის ქვემოთ 0.6 კვ.მ სიღრმეზე და ის სათავსია. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2009 წლის 7 აპრილს ქ.ბათუმის მერიას, ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება სამუშაოთა განხორციელების შესახებ, რომლის თანახმად, მერიამ ივალდებულა, საკუთარი ძალებითა და ხარჯებით განეხორციელებინა ქ.ბათუმში, დ-ის ქ.№16-ში მდებარე ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლზე მანსარდული სართულის დაშენება. 2010 წლის 25 თებერვალს ქ.ბათუმის მერიას, ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის თანახმად, ქ.ბათუმის მერიამ სრულად შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება, საცხოვრებელ სახლზე დააშენა 190.99 კვ.მ მანსარდული სართული და ჩააბარა ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ა. ჩ-ა, ე. ქ-ა და დ. მ-ე უფლებამოსილი იყვნენ, დაშენებული მანსარდული სართულის საკუთრების უფლებით რეგისტრაციისათვის საჯარო რეესტრში წარედგინათ მიღება-ჩაბარების აქტი და თანდართული აზომვითი ნახაზი, რისთვისაც ქ.ბათუმის მერიისგან დამატებითი თანხმობა და ან სხვა დოკუმენტის წარდგენა არ მოეთხოვებოდათ. მიღება-ჩაბარების აქტს ხელი მოაწერა ყველა მხარემ. მანსარდის სართული საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებული არ არის ვინმეს საკუთრებად. აღნიშნული დაშენების სანაცვლოდ ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს უნდა გადაეხადათ 17000 ლარი, რაც გადაიხადა დ. მ-ემ, რაც თვით ა. ჩ-ას მიერ იქნა დადასტურებული სასამრთლო სხდომაზე, ამდენად, პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ მანსარდის დაშენების ღირებულება გადაიხადა აპელანტმა დ. მ-ემ და ამ თანხის გადახდაში მონაწილეობა არ მიუღია ა. ჩ-ას. სანამ მერია მანსარდს დააშენებდა, არსებობდა სხვენი, რომელსაც ფლობდნენ და სარგებლობდნენ ე. ქ-ა და დ. მ-ე, მაგრამ არ ჰქონდათ რეესტრში რეგისტრირებული საკუთრებად. ა. ჩ-ა ამ სხვენით არ სარგებლობდა. პალატამ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხულ ჯ. მ-ისა და ს. ხ-ის ჩვენებებზე, სადაც მოწმეებმა განმარტეს, რომ დ. მ-ის გარდა ადრე არსებულ სხვენზე არავინ ადიოდა. ა. ჩ-ას ზევით არასდროს უცხოვრია. სხვენში გასაკეთებელი რაც იყო, ყველაფერი დ. მ-ის მიერ იქნა გაკეთებული. ა. ჩ-ას არც მატერიალური და არც ფინანსური მონაწილეობა არ მიუღია ამ სხვენის კეთილმოწყობაში. მასზე სამუშაოებს ყოველთვის დ. მ-ე აწარმოებდა. სხვენში დ. მ-ის ძველი ნივთები ელაგა. სხვენი ყოველთვის დ. მ-ის მფლობელობაში იყო და იქ არავინ ასულა. სხვენში კიბის მეშვეობით დერეფნიდან ადიოდნენ. ა. ჩ-ა მას თავისად არასდროს თვლიდა. ამას ადასტურებს ისიც, რომ მას სხვენზე ასასვლელი არ გააჩნდა. ა. ჩ-ას მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დადასტურებულ იქნა ის ფაქტიც, რომ მანსარდამდე არსებულ სხვენს ის არასდროს იყენებდა. სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ა. ჩ-ამ დაადასტუა ის გარემოებაც, რომ მანსარდის გადახურვასა თუ გარემონტებაზე ხარჯი აპელანტ დ. მ-ის მიერ არის გაღებული, ადრე ის იყო სხვენი, რომლის სარემონტო სამუშაოებში მას არ მიუღია მონაწილეობა.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უსწოროა მოსარჩელე ა. ჩ-ასათვის მანსარდიდან რეალური წილის მიკუთვნებისა და მისით სარგებლობის წესის განსაზღვრის ნაწილში და მანსარდის მესაკუთრედ დ. მ-ის ცნობასთან დაკავშირებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, რის გამოც გადაწყვეტილება სწორედ ამ ნაწილებში უნდა შეიცვალოს. სასამართლომ იხელმძღვანელა ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის ,,გ“ პუნქტით და ჩათვალა, რომ მხარეები ამ კანონს დაქვემდებარებული სუბიექტები არიან. დასახელებული კანონის თანახმად, თუ მესაკუთრე 2007 წლამდე ფლობდა ფართს, ის მიიჩნევა ინდივიდუალურ საკუთრებად.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ დ. მ-ე მანსარდამდე არსებულ სხვენს ფლობდა და სარგებლობდა, როგორც საკუთარს. ეს გარემოება ა. ჩ-ას მიერაც იქნა დადასტურებული. ადრე არსებულ სხვენს ის უტარებდა სარემონტო სამუშაოებს და მის შეკეთებაზე რაიმე მატერიალური თუ ფინანსური დანახარჯი ა. ჩ-ას არ გაუწევია, ამასთან მერიის მიერ დაშენებული მანსარდის სანაცვლოდ თანხა _ 17 000 ლარიც დ. მ-ის მიერაა სრულად გადახდილი. ამ ფაქტის გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მანსარდამდე არსებული სხვენი წარმოადგენდა დ. მ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას და ვერ ჩაითვლება საერთო სარგებლობის ფართად, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ უნდა გავრცელებულიყო ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლი მიჩნეულ იქნა არასწორად. პალატა დაეთანხმა აპელანტთა პოზიციას, რომ მანსარდი დ. მ-ის საკუთრებაა და აქედან ა. ჩ-ას არ შეიძლება მასში განსაზღვროდა წილი და სარგებლობის წესი, შესაბამისად, ამ მხრივ ექსპერტიზის დასკვნა ვერ იქნება გაზიარებული.

მანსარდთან დაკავშირებით დ. მ-ის მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში სასამართლომ საფუძვლიანად ჩათვალა შეგებებული სარჩელი. დანარჩენ ნაწილებში პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები. სასამართლოს მოსაზრებით, ე. ქ-ასა და დ. მ-ის შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა ა. ჩ-ას მფლობელობასა და სარგებლობაში არსებულ სამზარეულოსა და საკუჭნაოში წილის გამოყოფის შესახებ, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია და იგი სწორად არ იქნა დაკმაყოფილებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ. სასამართლოს დასკვნით, საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სწორად იქნა განსაზღვრული ა. ჩ-ას იდეალური წილი მიწის ნაკვეთში, რომელიც შეადგენს – 199.98 კვ. მეტრს (ა. ჩ-ასათვის), ე. ქ-ასთვის – 350.07 კვ. მეტრს, დ. მ-ისთვის – 150.01 კვ. მეტრს, შესაბამისად, ა. ჩ-ას სარჩელი მხოლოდ საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთიდან წილის გამოყოფისა და განსაზღვრის თაობაზე იყო საფუძვლიანი, რაც კანონიერად იქნა დაკმაყოფილებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა.ჩ-ამ, მოითხოვა მისი იმ ნაწილში გაუქმება, რომლითაც დ.მ-ისა და ე.ქ-ას შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ამ ნაწილში ა.ჩ-ას სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამარლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმებითა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით დაარღვია კანონი, მიიღო არასწორი გადაწყვეტილება, არასწორად დაადგინა ახალი ფაქტობრივი გარენმოება სადავო სხვენის მოპასუხეთა მიერ ფლობის ფაქტის თაობაზე. გასაჩივრებული გადაწვეტილებით მოსარჩელეს უკანონოდ ჩამოერთვა საქართველოს კონსტიტუციითა და კანონით მინიჭებული საკუთრების უფლება. დადგენილია, რომ 1982 წლის 28 მაისის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით ე. ქ-ასაგან ა. ჩ-ამ ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/3 წილი შეიძინა, რომლის გარდაცვალების შემდეგაც, სამკვიდრო ქონება მიიღო ა.ჩ-ამ. 1999-2001 წლებში მოსარჩელემ და მოპასუხეებმა საცხოვრებელ სახლზე, ერთმანეთის თანხმობით, განახორციელეს მიშენებები. ე.ქ-ამ და დ.მ-ემ, მოსარჩელის თანხმობით, უნებართვო მინაშენის რეგისტრაცია მოახდინეს, ხოლო ასეთი არ განუხორციელებია ა.ჩ-ას, რის გამოც საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში სახლთმფლობელობის წილობრივი მონაცემი შეიცვალა, მოსარჩელის სახელზე აღირიცხა 2/7 ნაწილი, ხოლო მოპასუხეების სახელზე _ 5/7. 2009 წლის 7 აპრილს, ქ.ბათუმის მერიასა და თანამესაკუთრეებს: ა.ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს შორის საცხოვრებელ სახლზე მანსარდული სართულის დაშენების თაობაზე გაფორმდა სამუშაოთა განხორციელების შესახებ ხელშეკრულება და მშენებლობა განხორციელდა თანადაფინანსებით, ქალაქის მერია იხდიდა მშენებლობის ღირებულების 80%-ს, ხოლო თანამესაკუთრეები _ 20%-ს. აღნიშნული ხელშეკრულების 1.1 მუხლის „ა“ და „ბ“ პუნქტების თანახმად, ქალაქის მერია იღებდა ვალდებულებას, საკუთარი ძალებითა და ხარჯებით მოეხდინა ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე ა.ჩ-ას, ე.ქ-ასა და დ.მ-ის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლზე მანსარდული სართულის დაშენება, ხოლო თანამესაკუთრეებს მერიისათვის უნდა გადაეხადათ 17000 ლარი. ხელშეკრულების მე-3 მუხლში ჩამოყალიბებული მხარეთა უფლება-მოვალეობების თანახმად, ა.ჩ-ას, ე.ქ-ასა და დ.მ-ეს გადასახდელი 17000 ლარიდან 5000 ლარი უნდა გადაეხადათ სახლზე აივნის დაშენების შემდეგ, ხოლო დარჩენილი 12000 ლარი, წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებით შესრულების თაობაზე მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმებიდან 10 საბანკო დღის განმავლობაში. ხელშეკრულების მე-5 მუხლის თანახმად, ქ.ბათუმის მერიის მიერ, დაშენებულ ფართზე საკუთრების უფლება ეკუთვნით ა.ჩ-ას, ე.ქ-ასა და დ.მ-ეს, ხოლო მერიას, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საზღაურის მოთხოვნის უფლების გარდა, რაიმე პრეტენზია არ გააჩნია. ხელშეკრულების მე-6 მუხლის 6.2 პუნქტის თანახმად, ქ.ბათუმის მერიის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების თაობაზე, ხელშეკრულების მხარეებს შორის ფორმდება შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტი, ხოლო მე-7 მუხლში ჩამოთვლილია ხელშეკრულებიდან გასვლის პირობები და დაწესებულია ერთთვიანი ვადა ხელშეკრულებიდან გასვლისათვის. ხოლო, მე-9 მუხლი ითვალისწინებს ხელშეკრულების პირობების შეცვლას. ამავე ხელშეკრულების მე-12 მუხლის შესაბამისად, მხარეები ადასტურებენ, რომ მოცემული ხელშეკრულება შეესაბამება მათ მიერ გამოვლენილ ნებას და ნების გამოვლენისას რაიმე სახის ძალდატანებას ან მოტყუებას ადგილი არ ჰქონია. ასევე ადასტურებენ, რომ უფლებამოსილი არიან, ხელი მოაწერონ ხელშეკრულებას აღნიშნული შინაარსით. ამავე მუხლში მითითებულია ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, თუ რა პროცედურები უნდა განხორციელდეს. ხელშეკრულება დღესაც ძალაშია და იგი მხარეებს სადავო არ გაუხდიათ. ხელშეკრულების შინაარსიდან დგინდება, რომ მანსარდული სართულის დაშენება განხორციელდა საცხოვრებელი სახლის სახურავზე და არა სხვენზე, რომ დაშენებულ ფართზე საკუთრების უფლება ეკუთვნის როგორც მოპასუხეებს, ასევე მოსარჩელესაც. ხელშეკრულება დაიდო ნებაყოფლობით და მათ ხელშეკრულებას, სწორედ აღნიშნული შინაარსით მოაწერეს ხელი. პალატას მოცემული საქმის გადაწყვეტისას აღნიშნული ხელშეკრულებით უნდა ეხელმძღვანელა, რომელიც არც ერთი მხარის მიერ იგი სადავო არ გამხდარა. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მიჩნეული იქნება, რომ სახლთმფლობელობას ადრე გააჩნდა სხვენი, რომლითაც სარგებლობდნენ მოპასუხეები, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულებით, მათ უარი განაცხადეს სხვენის უფლებაზე და შეთანხმდნენ, რომ დაშენებული მანსარდული სართულის მესაკუთრეები იქნებოდნენ თანამოპასუხეები, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოპასუხეებმა სხვენზე მათი უფლება მიატოვეს. სხვენის არსებობის ფაქტის დადგენისათვის პალატას უნდა გაერკვია, ის სახლის მთლიან სახურავზე იყო მოწყობილი, თუ მის რომელიმე ნაწილზე და ამის მიხედვით უნდა მიეღო გადაწყვეტილება, კერძოდ, უნდა დაედგინა რა ფართის იყო სხვენი და ჩაეთვალა იგი მოპასუხის საკუთრებად, ხოლო დანარჩენ ნაწილზე მესაკუთრედ ეცნო ა.ჩ-ა მისი კუთვნილის წილის გათვალისწინებით. სამოქალაქო კანონმდებლობის თანახმად, საკუთრების წარმოშობის საფუძველია კანონი, შეთანხმება და საჯარო რეესტრის ამონაწერი. მოცემულ შემთხვევაში მხარეს რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია იმის დასადასტურებლად, გააჩნდა თუ არა სახლთმფლობელობას სხვენი და დარეგისტრირებული იყო თუ არა საჯარო რეესტრში, ხოლო კასატორის მიერ წარმოდგენილი ხელშეკრულება პირდაპირ მიუთითებს, რომ დაშენებული მანსარდული სართული კასატორის საკუთრებას წარმოადგენს შესაბამისი წილის მიხედვით. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო მანსარდის ნაწილში სწორი და ობიექტური გადაწყვეტილება მიიღო, რადგანაც აღნიშნული გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ხელშეკრულების დებულებათა გათვალისწინებით, მაშინ, როცა სააპელაციო პალატამ საერთოდ არ იმსჯელა ხელშეკრულების შესახებ. პალატამ, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის საფუძველზე, სხვენის მხოლოდ მოპასუხეთა მიერ სარგებლობის ფაქტის გამო არასწორად ცნო ისინი დაშენებული მანსარდული სართულის მესაკუთრეებად. აღნიშნული დასკვნა არასწორია, რადგანაც სახლის სახურავში სხვენი მოწყობილი არ ყოფილა. ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება მხარეს არ წარმოუდგენია. სხვენი მართლაც რომ არსებულიყო, ე. ქ-ა და დ. მ-ე ხელშეკრულებას ხელს არ მოაწერდნენ, სადაც გარკვევით არის მითითებული, რომ დაშენებული მანსარდული სართულის მესაკუთრეები არიან ა.ჩ-ა, ე.ქ-ა და დ.მ-ე. დადგენილია, რომ სახლთმფლობელობის სახურავის (სხვენის) ფართი წარმოადგენს დაახლოებით 200 კვ. მეტრს, ხოლო სასამართლოს არ გაურკვევია თუ რა ფართის იყო სახურავში მოწყობილი სხვენი და თუ იგი ამას დაადგენდა, მას უნდა ემსჯელა მის მოცულობაზე და ისე მიეღო გადაწყვეტილება. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, სამეურნეო სათავსები ინდივიდუალურ საკუთრებად რომ გამოცხადდეს, საჭიროა ამხანაგობის წევრთა კრების ოქმი, ნახაზი და იგი რეგისტრირებული უნდა იყოს საჯარო რეესტრში, რასაც, მოცემულ შემთხვევაში, ადგილი არ ჰქონია და ვერც ექნებოდა, რადგანაც სახლის სახურავში სხვენი არ არის მოწყობილი. აღნიშნული კანონის მე-5 მუხლი ერთმანეთისაგან განასხვავებს სახლის სახურავს, სხვენს, სარდაფს და ა.შ. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლო მიუთითებს სარდაფზე, რომლითაც თითქოს მოსარჩელე სარგებლობს, თუმცა სახლს სარდაფი საერთოდ არ გააჩნია, რაც უფრო ნათელი გახდა ექსპერტთან ერთად ადგილზე დათვალიერების შედეგად. მართალია, მოსარჩელეს იატაკის ქვეშ აქვს 30-40 სმ-ის სიმაღლის სივრცე, თუმცა ის არის არა სარდაფის მსგავსი დამხმარე სათავსი, არამედ, ბათუმში არსებული ბუნებრივი პირობების გამო, ჰაერის მოძრაობისათვის მოწყობილი სივრცე, რათა თავიდან იქნეს აცილებული იატაკის დაზიანება. პალატას არ უმსჯელია იმაზე, სახლს მანსარდის დაშენებამდე, გააჩნდა თუ არა სახურავი ან მოწყობილი იყო თუ არა იქ სხვენი, აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ პალატამ არასწორად მიუთითა მხოლოდ მოწმეების: ს. ხ-ისა და ჯ. მ-ის ჩვენებებზე, სადაც მოწმეებმა განაცხადეს, რომ მოპასუხების გარდა სხვენში არავინ ადიოდა და არც მის კეთილმოწყობაში იღებდა მონაწილეობას მოსარჩელე. ს.ხ-მა დაადასტურა, რომ მოსარჩელე არასოდეს დაუნახავს სახურავში ასული და არც ოჯახის წევრები ადიოდნენ იქ, დ. მ-ემ კი დაადასტურა, რომ სახურავში რაიმე დამოუკიდებელი ასასვლელი არ გააჩნია, იქ ასვლას, მხოლოდ, ე.წ მისადგმელი კიბის გამოყენებით ახერხებდა, რაც სიმართლეა და კასატორიც ეთანხმება. სახურავში რაიმე სხვენი ან დამხმარე სათავსი რომ ყოფილიყო მოწყობილი, მას აუცილებლად ექნებოდა ასასვლელი კიბე და მხოლოდ ის ფაქტი, რომ ა.ჩ-ა არ ასულა სახურავში, არ არის იმის დამადასტურებელი, რომ სახურავი წარმოადგენდა სხვენს, რომლითაც მოპასუხეები სარგებლობდნენ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ დ. მ-ემ შეცვალა სახლის სახურავი გასული საუკუნის 90-იან წლებში, რაშიც მონაწილეობა არ მიუღია მოსარჩელეს, თუმცა აღნიშნულ გარემოებას არანაირი კავშირი არ აქვს დავის გადაწყვეტასთან და აღნიშნული საკუთრების უფლების დაკარგვას არ ადასტურებს, რადგანაც კანონი პირს აძლევს უფლებას მოითხოვოს გაწეული სამუშაოების შესაბამისი თანხის დაკისრება მხარისათვის, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ ჰქონია ადგილი. დ.მ-ემ სახურავის შეკეთების ხარჯის გაღება მოსარჩელეს არ მოსთხოვა იმ დროისათვის მისი ქონებრივი მდგომაროების გამო, მან გაარემონტა სახლის ფასადი, მათ შორის შენობის ის ნაწილიც, რომელიც მოსარჩელეს ეკავა. ის გარემოება, რომ დ. მ-ემ მთლიანად გადაიხადა მერიასთან დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა, კასატორი სადავოდ არ ხდის, მაგრამ ეს ფაქტი მისთვის ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც მის სარჩელთან დაკავშირებით სასამართლოსაგან 2010 წლის 25 მარტით დათარიღებული დ. მ-ისა და ე. ქ-ას შესაგებელი მიიღო. სარჩელის აღძვრის დროისათვის დაშენებული მანსარდული სართული ექსპლოატაციაში მიღებული არ იყო, ხელშეკრულებით კი, თანხა მიღება-ჩაბარების აქტზე ხელმოწერის შემდეგ უნდა შეეტანათ, ასევე, თუ ისინი თავიანთ წილ თანხას არ შეიტანდნენ, ქალაქის მერიას, ხელშეკრულების მე-12 მუხლის შესაბამისად, უნდა გაეფრთხილებია ისინი თანხის გადახდის შესახებ. დ. მ-ემ თანხა მოსარჩელის შეუტყობინებლად შეიტანა ვადაზე ადრე. სასამართლო სხდომის ოქმში მითითებულია ა.ჩ-ას შეთავაზება მისი ფართის წილი თანხის დ.მ-ისათვის გადახდის თაობაზე, თუმცა მოწინააღმდეგე მხარე საქმის დასრულებამდე ანგარიშსწორების წინააღმდეგია. ფაქტია, რომ მოხდა საცხოვრებელ სახლზე დაშენებული მანსარდული სართულით საერთო ქონების გაერთიანება, რა შემთხვევაშიც, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის თანახმად, აუცილებელი და საჭიროა ყველა თანამესაკუთრის თანხმობა და შეთანხმება, რასაც სინამდვილეში ჰქონდა ადგილი ქალაქის მერიასთან დადებულ ხელშეკრულების შესაბამისად. სააპელაციო პალატამ საქმის მასალების კვლევის გარეშე დაადგინა საქმის ახალი ფაქტობრივი გარემოებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 იანვრის განჩინებით, კასატორის გარდაცვალების გამო, ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლედ მიჩნეულ იქნა მისი პირველი რიგის მემკვიდრე, შვილი – რ. ჩ-ა, ხოლო საკასაციო პალატის 2012 წლის 30 იანვრის განჩინებით ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ას საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით და საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე, თანახმად ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, საკასაციო საჩივრის საფუძვლებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ას საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემობათა გამო:

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ა.ჩ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, ხოლო შეგებებულ სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ შეიცვალა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, კერძოდ, ა.ჩ-ას უარი ეთქვა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე იმ ნაწილში, რომლითაც იგი ითხოვდა დაშენებულ მანსარდში წილის განსაზღვრას, ასევე მანსარდით სარგებლობის წესის განსაზღვრას, ამასთან, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა დ. მ-ისა და ე. ქ-ას შეგებებული სარჩელი და დ. მ-ე ცნობილ იქნა ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე გადახურვის დაშენების ფართში მანსარდის სართულის მესაკუთრედ, სხვა ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, რაც საკასაციო წესით არ გასაჩივრებულა. ამდენად, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ქ. ბათუმში, დ-ის ქ. 16-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან _ 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან ა.ჩ-ას კუთვნილი მიწის ნაკვეთი განისაზღვრა 199,98 კვ.მ-ით, კანონიერ ძალაშია შესული.

ვინაიდან, საკასაციო საჩივარი ეხება ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე დაშენებულ მანსარდზე უფლების საკითხს, საკასაციო პალატა ამ მიმართულებით ყურადღებას გაამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ შედეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 2/7 ნაწილის მესაკუთრეა ა. ჩ-ა, 1/2 ნაწილის - ე. ქ-ა, ხოლო 3/14 ნაწილის - დ. მ-ე. სახლთმფლობელობა განთავსებულია 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც მხარეთა თანასაკუთრებაშია. შენობა-ნაგებობის სასარგებლო ფართი შეადგენს 248.77 კვ. მეტრს.

2009 წლის 7 აპრილს ქ.ბათუმის მერიას და ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება სამუშაოთა განხორციელების შესახებ, რომლის თანახმად, მერიამ ივალდებულა, საკუთარი ძალებითა და ხარჯებით განეხორციელებინა ქ.ბათუმში, დ-ის ქ.№16-ში მდებარე ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლზე მანსარდული სართულის დაშენება.

2010 წლის 25 თებერვალს ქ.ბათუმის მერიას და ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის თანახმად, ქ.ბათუმის მერიამ სრულად შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება, საცხოვრებელ სახლზე დააშენა 190.99 კვ.მ მანსარდული სართული და ჩააბარა ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში.

მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ა. ჩ-ა, ე. ქ-ა და დ. მ-ე უფლებამოსილი იყვნენ, დაშენებული მანსარდული სართულის საკუთრების უფლებით რეგისტრაციისათვის საჯარო რეესტრში წარედგინათ მიღება-ჩაბარების აქტი და თანდართული აზომვითი ნახაზი, რისთვისაც ქ.ბათუმის მერიისგან დამატებითი თანხმობა და ან სხვა დოკუმენტის წარდგენა არ მოეთხოვებოდათ. მიღება-ჩაბარების აქტს ხელი მოაწერა ყველა მხარემ. მანსარდის სართული საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებული არ არის ვინმეს საკუთრებად. აღნიშნული დაშენების სანაცვლოდ ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს უნდა გადაეხადათ 17000 ლარი, რაც გადაიხადა დ. მ-ემ,

2010 წლის 16 ივლისის №2319-08-4 ექსპერტის დასკვნის თანახმად, ქ.ბათუმში, დ-ის ქ.№16-ში მდებარე სახლზე ქალაქის მერიამ დააშენა გადახურვის ახალი კონსტრუქცია, რომლის ფიზიკური მდგომარეობა იძლევა შიგ მანსარდის სართულის მოწყობის საშუალებას. მთლიანი დაშენების ფართი შეადგენს 190 კვ. მეტრს, ხოლო მანსარდის სართულად გამოყენების ფართი _ 163 კვ. მეტრს.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, სანამ მერია მანსარდს დააშენებდა, არსებობდა სხვენი, რომელსაც ფლობდნენ და რომლითაც სარგებლობდნენ ე. ქ-ა და დ. მ-ე, მაგრამ არ ჰქონდათ რეესტრში რეგისტრირებული საკუთრებად. ა. ჩ-ა ამ სხვენით არ სარგებლობდა. ამ ფაქტის გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მანსარდამდე არსებული სხვენი წარმოადგენდა დ. მ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებას და ვერ ჩაითვლება საერთო სარგებლობის ფართად,

კასატორი არ ეთანხმება რა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ფართი ვერ ჩაითვლება საერთო სარგებლობის ფართად, მიუთითებს ამ დასკვნის გამაბათილებელ შემდეგ არგუმენტებზე: 2009 წლის 7 აპრილს, ქ.ბათუმის მერიასა და ა.ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს შორის საცხოვრებელ სახლზე მანსარდული სართულის დაშენების თაობაზე გაფორმებულ ხელშეკრულებაში მხარეებმა გამოავლინეს ნება იმის შესახებ, რომ დაშენებულ ფართზე საკუთრების უფლება ეკუთვნოდათ ა.ჩ-ას, ე.ქ-ასა და დ.მ-ეს. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მიჩნეული იქნება, რომ სახლთმფლობელობას ადრე გააჩნდა სხვენი, რომლითაც სარგებლობდნენ მოპასუხეები, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულებით, მათ უარი განაცხადეს სხვენის უფლებაზე და შეთანხმდნენ, რომ დაშენებული მანსარდული სართულის მესაკუთრეები იქნებოდნენ თანამოპასუხეები. მოცემულ შემთხვევაში მხარეს რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია იმის დასადასტურებლად, გააჩნდა თუ არა სახლთმფლობელობას სხვენი და დარეგისტრირებული იყო თუ არა საჯარო რეესტრში, ხოლო კასატორის მიერ წარმოდგენილი ხელშეკრულება პირდაპირ მიუთითებს, რომ დაშენებული მანსარდული სართული კასატორის საკუთრებას წარმოადგენს შესაბამისი წილის მიხედვით.

კასატორის ზემოთ მითითებული არგუმენტების დასაბუთებულობის შემოწმების მიზნით, საკასაციო სასამართლო განიხილავს რამდენიმე საკითხს:

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 171-ე მუხლის შესაბამისად, ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება ასევე ამ ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილებზედაც. ამავე კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 2/7 ნაწილის მესაკუთრეა ა. ჩ-ა, 1/2 ნაწილის - ე. ქ-ა, ხოლო 3/14 ნაწილის - დ. მ-ე. სახლთმფლობელობა განთავსებულია 700 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც მხარეთა თანასაკუთრებაშია. შენობა-ნაგებობის სასარგებლო ფართი შეადგენს 248.77 კვ. მეტრს. კასატორს თანასაკუთრების უფლება წარმოეშვა გარიგების საფუძველზე. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, მხარეები წარმოადგენენ ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის და მიწის ნაკვეთის არსებითი შმადგენელი ნაწილის _ შენობა-ნაგებობის თანამესაკუთრეებს, რომელთაც საერთო საკუთრება აღრიცხული აქვთ იდეალურ წილებში.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ვინაიდან საკუთრების უფლება ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე მიწის ნაკვეთსა და მასზე განაგებულ სახლთმფლობელობაზე ეკუთვნის ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს, სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, თითოეულ მოწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მოწილეთა სარგებლობას. ამავე კოდექსის 956.1 მუხლის შესაბამისად, საზიარო საგანს მოწილენი ერთობლივად მართავენ. ამავე კოდექსის 957.1 მუხლის მიხედვით კი, ხმათა უმრავლესობით შეიძლება მიღებულ იქნეს გადაწყვეტილება საზიარო საგნის თავისებურებათა შესატყვისი მართვისა და სარგებლობის შესახებ. ხმათა უმრავლესობა გამოითვლება წილთა მიხედვით. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2009 წლის 7 აპრილს ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე მიწის ნაკვეთსა და მასზე განაგებული სახლთმფლობელობის თანამესაკუთრეებმა (საზიარო უფლების მონაწილეებმა) ქ.ბათუმის მერიასთან შეთანხმებით მიიღეს გადაწყვეტილება საზიარო საგნის (შენობა-ნაგებობების) სხვენის იმგვარად სარგებლობის შესახებ, რომ ქ. ბათუმის მერია თანადაფინასებით უზრუნველყოფდა მანსარდული სართულის დაშენებას. 2010 წლის 25 თებერვალს ქ.ბათუმის მერიას და ა. ჩ-ას, ე. ქ-ასა და დ. მ-ეს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, ამასთან, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ უზრუნველყოფდნენ მანსარდული სართულის საკუთრების უფლებით რეგისტრაციას საჯარო რეეტრში მათი წილების შესაბამისად, რაც დღემდე არ განხორციელებულა.

საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის გამოყენების წინაპირობები, კერძოდ: მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრმა უნდა წარმოადგინოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ შედგენილი ოქმი და ნახაზი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია სამეურნეო სათავსის ადგილმდებარეობის დადგენა. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ ისე მიიღო გადაწყვეტილება, რომ არ დაუდგენია დ. მ-ის მიერ ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში არსებული სახლთმფლობელობის სხვენის ფლობის ფაქტი დადასტურდა თუ არა ყველა თანამესაკუთრის მონაწილეობით გამართულ კრებაზე და მიღებულ იქნა თუ არა გადაწყვეტილება სათანადო კვორუმით. მიუხედავად ასეთი გარემოების დაუდგენლობისა, საკასაციო პალატა თვლის, რომ დავის სწორად გადაწყვეტისათვის არსებითია საქმეზე დადგენილი გარემოება იმის შესახებ, რომ მხარეებმა წერილობით გამოხატეს ნება მანსარდული სართულის თანასაკუთრებაში აღრიცხვის თაობაზე. როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 955.1 მუხლის მიხედვით, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თავისი წილის თანაზომიერი ნაყოფის ნაწილი. ა.ჩ-ას სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლებიდან ირკვევა, რომ მოპასუხეებმა უარი განაცხადეს მოსარჩელის მოთხოვნაზე წილობრივი მონაცემების შესაბამისად მანსარდის გაყოფისა და სარგებლობის წესის განსაზღვრაზე. აქედან გამომდინარე, სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების იურიდიული ინტერესი გამომდინარეობს საკუთრების უფლების შინაარსიდან _ რაც გულისხმობს მესაკუთრის უფლებას, თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი და სამართლებრივი საკითხების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის პრეტენზია ქ.ბათუმში, დ-ის ქ№16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე დაშენებულ მანსარდზე თანასაკუთრების უფლების არსებობის თაობაზე დასაშვები და დასაბუთებულია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. ვინაიდან საკასაციო განაცხადი ეხება სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, ამასთან, კასატორის მხრიდან სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებებზე წარმოდგენილ იქნა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი სხვა გარემოებები ქმნიან სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად არსებული მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის შემადგენლობას.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი სსიპ - ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2010 წლის 16 ივლისის №2319-08-4 ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია ქ.ბათუმში, დ-ის ქ.№16-ში მდებარე სახლზე დაშენებული მანსარდის პარამეტრები. ამავე დასკვნით ესქპერტმა განსაზღვრა ა.ჩ-ას წილი _ 46,57 კვ.მ-ის ოდენობით, ამასთან, ექსპერტმა დაადგინა, რომ მანსარდით სარგებლობა შესაძლებელია სამზარეულოსა და შენობაზე მიშენებულ ფართში კიბის მოწყობით. აღნიშნული მტკიცებულება არ უარუყვია სასამართლოს როგორც დაუშვებელი მტკიცებულება და არც მხარეებს გაუხდიათ სადავოდ. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილებისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული 2010 წლის 16 ივლისის №2319-08-4 ექსპერტის დასკვნა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა,რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არა უმეტეს ამ კოდექსის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ოდენობისა. ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

გამომდინარე იქიდან, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ა. ჩ-ას სარჩელის დაკმაყოფილებისა და სახელმწიფო ბაჟის განსაზღვრის ნაწილში კანონიერ ძალაშია შესული, ხოლო საკასაციო პალატის გადაწყვეტილებით უნდა გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება და ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს სრულად, პალატა თვლის, რომ დ. მ-ესა და ე. ქ-ას კასატორ ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ას სასარგებლოდ სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა დ. მ-ისა და ე. ქ-ას სააპელაციო საჩივარი და ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება.

3. ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდეს. ქ. ბათუმში, დ-ის ქ. #16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე გადახურვის ფართში _ მანსარდის სართული, ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ას კუთვნილი წილი განისაზღვროს 46,57 კვ.მ-ით. ამ მანსარდით სარგებლობის წესი განისაზღვროს შემდეგნაირად _ ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ას უფლება აქვს მის სარგებლობაში არსებულ სამზარეულოსა და შენობაზე მიშენებულ ფართში მოაწყოს კიბე სამშენებლო წესებისა და ნორმების შესაბამისად.

4. დუსრუნ მ-ესა და ე. ქ-ას უარი ეთქვათ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

5. დუსრუნ მ-ესა და ე. ქ-ას ა. ჩ-ას უფლებამონაცვლე რ. ჩ-ას სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის გადახდა.

6. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.