№ას-537-505-2012 17 მაისი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ. ა-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. მ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ავტოსაგზაო შემთხვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. ა-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ა-ის მიმართ ავტოსაგზაო შემთხვევით მიყენებული ზიანის - 5421 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

2010 წლის 29 აგვისტოს მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევას იძიებდა სიღნაღის რაიონული პროკურატურა. გამოძიების მასალებით მოპასუხე მამუკა ა-ე ცნობილ იქნა დაზარალებულად, თუმცა დადგინდა, რომ მან დაზიანება თვითნებურად მიიღო, მოპასუხე დამნაშავე იყო ავტოსაგზაო საავარიო მდომარეობის შექმნაში, შესაბამისად, მოსარჩელეს განემარტა, რომ უფლება ჰქონდა, სამოქალაქო სამართალწარმეობის წესით მოეთხოვა ზიანის ანაზღაურება. სსიპ „ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ დასკვნის თანახმად, ასევე დადგენილია ამ შემთხვევის დადგომაში მოსარჩელის არაბრალეულობა, ასევე ზიანის ოდენობა, რომელმაც სულ 5421 ლარი შეადგინა. მიუხედავად მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნისა, მოპასუხე ზიანს ნებაყოფლობით არ ანაზღაურებს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით მოითხოვა:

მოპასუხის განმარტებით, გამოძიება არ არის დასრულებული, არ არის გარკვეული ავტოსაგზაო შემთხვევის დადგომაში მხარეთა ბრალეულობის საკითხი, საყურადღებოა, რომ მოპასუხე ცნობილია დაზარალებულად და სადავო ქმედება სხვა პირის შეჯახებით იყო გამოწვეული, შესაბამისად, გამოძიების დასრულებამდე ვინმეს ბრალეულობაზე საუბარი დაუშვებელია, მოპასუხემ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ მას გამოძიების მასალები არ გადასცემია, ამასთანავე მისი ქონებრივი მდგომარეობა რთულია, ამ შემთხვევის შემდგომ გაურთულდა ჯანმრთელობის მდგომარეობა, დაუდგინდა მე-2 ჯგუფის ინვალიდობა და თავად საჭიროებს მკურნალობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე გ. ა-ეს ი. მ-ის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა ავტომანქანაზე ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მიყენებული მატერიალური ზიანის - 4809 ლარისა და ავტომანქანის დაცულ ტერიტორიაზე განთავსებისთვის გაწეული ხარჯის - 324 ლარის, ასევე ექსპერტიზის ჩატარებისთვის გაწეული ხარჯის - 288 ლარის ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ა-ემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 იანვრის განჩინებით გ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები, კერძოდ, 2010 წლის 29 აგვისტოს სიღნაღის რაიონის სოფელ ბოდბეში ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ერთმანეთს შეეჯახა გ. ა-ის კუთვნილი მერსედესის მარკის ავტომანქანა, სახელმწიფო ნომრით „...“ და ი. მ-ის კუთვნილი BMW-ს მარკის ავტომანქანა, სახელმწიფო ნომრით „...“. ი. მ-მა კუთვნილი ავტომანქანის დაცულ ტერიტორიაზე განთავსებისთვის გაწია ხარჯი 324 ლარის ოდენობით. ი. მ-ის კუთვნილი ავტომანქანისთვის „BMW“, სახელმწიფო ნომრით „...“ ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობა საბაზრო ფასების გათვალისწინებით შეადგენს 4809 ლარს. პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ ი. მ-ის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ აპელანტი ავტოსაგზაო შემთხვევის საქმეზე დაზარალებულად იყო ცნობილი და, შესაბამისად, არ არის დადგენილი მისი ბრალეული ქმედების შედეგად ი. მ-ისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. საქმეში წარმოდგენილი სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ სიღნაღის რაიონული პროკურატურის 2011 წლის 30 სექტემბრის დადგენილებით, რომელიც ემყარება მოწმეთა ჩვენებებს, ასევე 2010 წლის 29 სექტემბრის ავტოტექნიკური ექსპერტიზის №45/ა დასკვნას, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ „მერსედესის“ მძღოლმა გ. ა-ემ დაარღვია „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის პირველი პუნქტი, მოხვევის დროს ვერ უზრუნველყო თავის მართვის ქვეშ მყოფი ავტომობილის უსაფრთხო მოძრაობა, დაკარგა ავტომობილის მართვაზე კონტროლი, გადავიდა საპირისპირო მხარეს და შეეჯახა სამარშრუტო ტაქსს. გ. ა-ემ დაბრკოლება შეუქმნა მოძრაობის მონაწილე „BMW-ს მარკის ავტომანქანას, რომელიც უკან მიჰყვებოდა „მერსედესს“. ამის გამო „BMW-ს“ მძღოლმა ი. მ-მა, სრული გაჩერებისთვის აუცილებელი მანძილის არარსებობის გამო, ვერ შეძლო ავტომანქანის გაჩერება და შეეჯახა „მერსედესს“, შემდეგ კი „ფორდ-ტრანზიტის“ მარკის ავტომანქანას. 2010 წლის 29 სექტემბრის ავტოტექნიკური ექსპერტიზის №45/ა დასკვნის საფუძველზე, რომლის შეხახებაც მონაცემებს შეიცავს დასახელებული 2011 წლის 30 სექტემბრის დადგენილება, დასტურდება, რომ მძღოლ ი. მ-ს შეჯახების თავიდან აცილება არ შეეძლო და მის მოქმედებაში საგზაო უსაფრთხოების შესახებ საქართველოს კანონის უგულებელყოფა არ აღინიშნება. მძღოლ გ. ა-ეს შეეძლო შეჯახების თავიდან აცილება თუ ის იმოქმედებდა „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად. სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების გათვალისწინებით განმარტა, რომ მოპასუხეს ეკისრება მტკიცების ტვირთი მის მიერ მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, კერძოდ, რომ 2010 წლის 29 აგვისტოს მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევა არ არის გამოწვეული გ.ა-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც 2010 წლის 29 სექტემბრის ავტოტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნით ცალსახად განისაზღვრა, რომ მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოწვეულ იქნა გ.ა-ის მიერ „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი ნორმის დარღვევის გამო, აპელანტს მართებდა ამ ექსპერტიზის დასკვნის გასაბათილებლად შესაბამისი მტკიცებულების - საპირისპირო ექსპერტიზის დასკვნის (და არა მოწმის ჩვენების) სახით სასამართლოსთვის მტკიცებულების წარდგენა, რაც მას არ განუხორციელებია, ამდენად, აპელანტმა ვერ უზრუნველყო მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცება. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. ა-ეს შეეძლო შეჯახების თავიდან აცილება, თუ ის იმოქმედებდა „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად. პალატის მითითებით, სატრანსპორტო შემთხვევაში არ იკვეთებოდა ი. მ-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით და აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის სამართალურთიერთობა წარმოიშვა ზიანის მიყენების (დელიქტის) საფუძველზე. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ 2010 წლის 29 აგვისტოს მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევა, რა დროსაც დაზიანდა ი.მ-ის კუთვნილი ავტომობილი, გამოწვეულ იქნა გ. ა-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, კერძოდ, მან ვერ უზრუნველყო თავის მართვის ქვეშ მყოფი ავტომობილის უსაფრთხო მოძრაობა, დაკარგა ავტომობილის მართვაზე კონტროლი, გადავიდა საპირისპირო მხარეს და შეეჯახა სამარშუტო ტაქსს, რითაც გ.ა-ემ დაბრკოლება შეუქმნა ი.მ-ის მართვის ქვეშ მყოფ ავტომობილს. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ ჩათვალა, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და კანონის სწორი განმარტების გზით დააკმაყოფილა სარჩელი, რაც სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას გამორიცხავდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ა-ემ და მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით:

არასწორია გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი გარემოებანი, რადგანაც კასატორი ამ საქმეზე დაზარალებულადაა ცნობილი, მან არაერთხელ მოითხოვა განმეორებითი ტექნიკური ექსპერტიზის ჩატარება, რათა დადგენილოიყო, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს ჰქონდა შესაძლებლობა, გვერდი აექცია კასატორისათვის, თუმცა აღნიშნული ვერ მოხერხდა გადაჭარბებული სიჩქარის გამო, ხოლო ამ შეჯახების შედეგად კასატორმა მიიღო ტრავმა და 13 თვის განმავლობაში საწოლს იყო მიჯაჭვული. ის გარემოება, რომ კასატორი მოცემულ საქმეზე დაზარალებულადაა ცნობილი, გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, რადგანაც არ არის დადგენილი გ.ა-ის ბრალეულობის საკითხი, სასამართლოს გარდა აღნიშნულისა, არ გამოუკვლევია მესამე ავტომობილის ბრალეულობის საკითხი და მისი მძღოლი მოწმედაც კი არ დაუკითხავს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309¹⁷ მუხლის შესაბამისად, სარჩელს არ ერთვის კანონიერ ძალაში შესული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული აქტი, რომლითაც დადასტურდებოდა ზიანის მიყენების ფაქტი, ზიანის ოდენობა და მისი მიმყენებლის ვინაობა, აღნიშნულის თაობაზე სასამართლოს არ უმსჯელია, ამასთანავე, რადგანაც კასატორი მიჩნეულ იქნა ბრალეულად მეორე მანქანასთან შეჯახებაში და მისი მანქანა გაჩერებული იყო გზაზე, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ ი.მ-ი ვერ შეძლებდა შეჯახების თავიდან აცილებას, სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ნახაზების თანახმად, მოსარჩელეს ჰქონდა შესაძლებლობა თავიდან აეცილებინა შეჯახება და სწორედ ი.მ-ის შეჯახების გამოა კასატორი მე-2 ჯგუდფის ინვალიდი.

კასატორმა ასევე წარადგინა დაზუსტებული განცხადება, სადაც დამატებნით მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ მისი ბრალეულობა მხოლოდ პირველადი მონაცემებით დადასტურდა, რა დროსაც არასწორად შედგა ნახაზები, ქვემდგომმა სასამართლოებმა არასწორად არ დააკმაყოფილეს მისი შუამდგომლობა მოწმეთა დაკითხვის თაობაზე, ასევე ყურადღება არ მიაქციეს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხა რეალურად დამდგარი ზიანის ოდენობას არ შეესაბამება, ამასთან, კასატორს, უსახსრომის გამო, არ ჰქონდა შესაძლებლობა, აღნიშნულ საკითხზე ჩაეტარებინა ალტერნატიული ექსპერტიზა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 1 მაისის განჩინებით გ. ა-ე „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა და მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. ა-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. ა-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.