№ას-595-561-2012 07 მაისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო

მოწინააღმდეგე მხარე _ ც. და მ. შ-ები

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2011 წლის 11 აპრილს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს ც. და მ. შ-ებმა მოპასუხეების – ვ. შ-ისა და საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს აღმასრულებელ მ. ს-ას მიერ 2010 წლის 2 ივნისს შედგენილი ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში მითითებული მოძრავი ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება, რომელიც განთავსებულია თბილისში, ნ-ის ფ-ის მე-4 მ/რ-ის 21-ე კორპუსში მდებარე მათ საცხოვრებელ ბინაში (ბინა 42) (ტომი 1, ს.ფ. 2-13).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ც. და მ. შ-ების სარჩელი დაკმაყოფილდა, ყადაღისაგან გათავისუფლდა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელ მ. ს-ას მიერ 2010 წლის 2 ივნისს მოვალის ქონების აღწერისა და დაყადაღების შესახებ აქტით აღწერილი და დაყადაღებული მოძრავი ქონება, რომელიც განთავსებული იყო ქ.თბილისში, ნ-ის ფ-ის მე-4 მ/რ-ის 21-ე კორპუსში მდებარე №42 ბინაში (ტომი 1, ს.ფ. 165-168).

დასახელებული გადაწვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება (ტომი 1, ს.ფ. 181-190).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 15 მარტის განჩინებით საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს №2/6150-09 გადაწყვეტილებით, ვ. შ-ს საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სასარგებლოდ დაეკისრა თანხის გადახდა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2009 წლის 24 დეკემბერს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2009 წლის 24 დეკემბერს გაცემული №2/6150-09 სააღსრულებო ფურცლის იძულებითი აღსრულების მიზნით თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელმა მ. ს-ამ, 2010 წლის 2 ივნისს აღწერა და დააყადაღა ქ.თბილისში, ნ-ის ფ-ის 4 მ/რ-ის 21-ე კორპუსის ბინა №42–ში არსებული მოძრავი ქონება.

ქ.თბილისში, ნ-ის ფ-ის მე-4 მ/რ-ის 21-ე კორპუსში მდებარე ბინა №42 საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში აღრიცხულია ც. შ-ის სახელზე.

მოსარჩელეები – ც. და მ. შ-ები 1973 წლის 26 ივნისიდან იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში.

ვ. შ-ი (დაბადებული 1979 წლის 1 ნოემბერს) არის ც. და მ. შ-ების შვილი.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას იმასთან დაკავშირებით, რომ თბილისში, ნ-ის ფ-ის მე-4 მ/რ-ის 21-ე კორპუსის ბინა №42–ში არსებული დაყადაღებული მოძრავი ქონება წარმოადგენდა მოსარჩელეების: ც. და მ. შ-ების საკუთრებას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას მოწმეთა ჩვენებებზე და ზოგიერთი მოძრავი ნივთის შეძენის დამადასტურებელ დოკუმენტზე დაყრდნობით არასწორად დააკმაყოფილა სარჩელი და ყადაღისაგან არასწორად გაათავისუფლა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელ მ. ს-ას მიერ 2010 წლის 2 ივნისის აქტით აღწერილი და დაყადაღებული მოძრავი ქონება, რომელიც განთავსებული იყო ქ.თბილისში, ნ-ის ფ-ის მე-4 მ/რ-ის 21-ე კორპუსის №42 ბინაში.

სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ამა თუ იმ სამოქალაქო საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის და სასამართლო გადაწყვეტილების გამოსატანად, აუცილებელია ფაქტების დადგენა, რაც მხოლოდ მტკიცებულებათა მეშვეობით არის შესაძლებელი, შესაბამისად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილი განსაზღვრავს დასაშვებ მტკიცებულებათა ზუსტ ჩამონათვალს, რომელიც ითვალისწინებს მოწმის ჩვენებასაც. აღნიშნულ მტკიცებულებათაგან ნებისმიერი დასაშვებია და მხარეს თავისი შეხედულებით შეუძლია განსაზღვროს, თუ რომელი მტკიცებულება უნდა გამოიყენოს და წარადგინოს სასამართლოში თავისი უფლების დასაცავად. ამასთან, კანონი ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევას, როდესაც მტკიცებულებად წარმოდგენილ დოკუმენტს რაიმე მნიშვნელობა არ მიენიჭება, ვინაიდან იგი დაუშვებელია, მაგალითად: კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებებს იურიდიული ძალა არა აქვთ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილი), კანონი დაუშვებელ მტკიცებულებათა რიგს მიაკუთვნებს ასევე ისეთ მტკიცებულებებს, რომლებიც, მიუხედავად იმისა, რომ კანონით დასაშვებ მტკიცებულებათა რიგს განეკუთვნება, არ არის ვარგისი ამა თუ იმ გარემოების დასამტკიცებლად, ვინაიდან ამ გარემოების დამამტკიცებელი დოკუმენტის სახე თვითონ კანონმა განსაზღვრა. ეს აზრია განმტკიცებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილში, რომლითაც ამა თუ იმ გარემოების დასამტკიცებლად გამოყენებულ უნდა იქნეს მხოლოდ ისეთი მტკიცებულება, რომელიც სპეციალურად კანონითაა განსაზღვრული (მაგალითად, პირის საკუთრების უფლება უძრავ ნივთზე, კანონის თანახმად, შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ სათანადო მტკიცებულებით – საჯარო რეესტრის ამონაწერით). მოძრავ ნივთებთან მიმართებით პირის უფლების დადგენა მხოლოდ რაიმე გარკვეული სახის მტკიცებულებით, კანონით დადგენილი არ არის. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, უსაფუძვლო იყო მითითება მოწმეთა ჩვენებების დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხულმა პირებმა: გ.წ-ამ, მ.ზ-ამ და მ. ხ-მა, დაადასტურეს, რომ ის ნივთები, რომლებიც 2010 წლის 2 ივნისს აღწერილ და დაყადაღებულ იქნა, წარმოადგენდა მოსარჩელეების საკუთრებას და შეძენილი იყო ვ. შ-ის არასრულწლოვანების პერიოდში. ვ. შ-ის არასრულწლოვანების პერიოდში ზოგიერთი მოძრავი ნივთის შეძენის ფაქტი ასევე დადასტურდა საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის შესაბამისად, რამდენადაც მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნა დააფუძნა მოწმეთა ჩვენებებზე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზე გადავიდა, რომელსაც თავისი პოზიცია სათანადოდ არ დაუდასტურებია და მხოლოდ მოსარჩელის არგუმენტების უარყოფით შემოიფარგლა. ამდენად, მოპასუხეს არ მოუხდენია თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, რის გამოც პირველი ინსტანციის სასამართლომ უტყუარად მიიჩნია მოწმეთა ჩვენება და მათ საფუძველზე დაადგინა სარჩელის დასაკმაყოფილებლად საკმარისი გარემოება, კერძოდ ის, რომ ყადაღადადებული ნივთები მართლაც მოსარჩელეთა საკუთრება იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” კანონის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ მე­სა­მე პი­რი ამ­ტკიცებს, რომ მას აღ­სრუ­ლე­ბის სა­გან­ზე გა­აჩ­ნია უფ­ლე­ბა, მა­შინ იმ სა­სა­მარ­თლოში, რომ­ლის სა­მოქ­მე­დო ტე­რი­ტო­რი­ა­ზეც ხდე­ბა აღ­სრუ­ლე­ბა, მე­სა­მე პირს შე­უძ­ლია აღ­ძრას სარ­ჩე­ლი. ასეთ სარ­ჩელს სა­სა­მარ­თლო გა­ნი­ხი­ლავს სა­სარ­ჩე­ლო წარ­მო­ე­ბის წე­სით (სარ­ჩე­ლი ყა­და­ღი­სა­გან ქო­ნე­ბის გა­თა­ვი­სუფ­ლე­ბის შე­სა­ხებ). სასამართლომ აღნიშნა, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი მიიჩნეულია მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში იკვეთებოდა ც. და მ. შ-ების სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან ისინი იმ გადაწყვეტილებასთან მიმართებით, რომლის აღსრულების მიზნითაც აღმასრულებლის 2010 წლის 2 ივნისის აქტით მოხდა ქონების დაყადაღება, წარმოადგენდნენ მესამე პირებს, რომლებიც საქმეში მხარედ არ მონაწილეობდნენ (მოსარჩელეები არ წარმოადგენდნენ საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მოვალეს). ამიტომ, გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფა ვერ განხორციელდებოდა მათი ქონების რეალიზაციის ხარჯზე (ტომი 2, ს.ფ. 24-31, 34-35).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა მიუთითა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” კანონის 44-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მითითებული მუხლის სრულყოფილი განმარტება ცხადყოფს, რომ ნივთები, რომლებიც დაყადაღებულ იქნა ვ. შ-ის საცხოვრებელ ბინაში, მისი საკუთრებაა. შესაბამისად, აღმასრულებლის მიერ მათი დაყადაღებაც კანონის სრული დაცვით განხორციელდა. სასამართლომ, აღნიშნული გარემოება უგულებელყო.

სასამართლომ გადაწყვეტილებაში სრულად არ ასახა აღმასრულებლის მიერ დაყადაღებული ქონებიდან, კონკრეტულად რომელი ნივთის შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტი წარადგინა მოსარჩელემ. ამის საპირისპიროდ, სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებს და საქმეში არსებულ ზოგიერთ ნივთზე წარდგენილ მტკიცებულებებს. ასეთი ქმედებით სასამართლომ სრულყოფილად არ განხორციელდა მტკიცებულებათა შეფასების პროცედურა, რამაც გამოიწვია საქმეზე უკანონო გადაწყვეტილების გამოტანა.

კასატორის მითითებით, დადგენილი ფაქტია, რომ ვ. შ-ი საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროში მუშაობის პერიოდში შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებოდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან და შესაბამისად, იღებდა კუთვნილ საზღაურს – ხელფასს. სასამართლოს არ დაუდგენია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, სოფლის მეურნეობის სამიონისტროში მუშაობამდე იღებდა თუ არა ვ. შ-ი რაიმე სახის შემოსავალს. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დადგენის შემთხვევაში, დადასტურდებოდა ის გარემოება, რომ ბინაში არსებული მოძრავი ქონებიდან შესაძლებელი იყო, გარკვეული ნაწილი შეძენილი ყოფილიყო ვ. შ-ის მიერ, სრულწლოვანების ასაკის მიღწევიდან, სარჩელის შეტანის დღემდე.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლიდან გამომდინარე, საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ცნობილი უნდა უნდა იქნეს არასათანადო მოპასუხედ, ვინაიდან, სამინისტრო პასუხს ვერ აგებს აღმასრულებლის მიერ სააღსრულებო ღონისძიებათა გატარების შედეგებზე. შესაბამისად, იგი არ არის უფლებამოსილი, იმსჯელოს სააღსრულებო ღონისძიებათა გატარების დროს, აღმასრულებლის მიერ გატარებული ქმედებების სამართლებრივ მხარეზე (ტომი 2, ს.ფ. 38-45).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს სოფლის მეორნეობის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საქართველოს სოფლის მეორნეობის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.