№ას-598-564-2012 31 მაისი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ვ. გ-ი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – დ. გ-ი, გ. გ-ი (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 თებერვლის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად
დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღრიცხვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ვ. გ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში დ. გ-ისა და გ. გ-ის მიმართ 2010 წლის 26 იანვრის იპოთეკის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და ქ.თბილისში, ც-ის გასავალ №3-ში მდებარე 219 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და შენობის ½-ის მოსარჩელისათვის დაბრუნების, ასევე სსაჯარო რეესტრში მის სახელზე აღრიცხვის თაობაზე.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 29 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ვ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, იგი ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, ც-ის (ჩ-ის) გასავალ №3-ში მდებარე საჯარო რეესტრში დ. გ-ის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების, კერძოდ, 325 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 219 კვ.მ-ის და საცხოვრებელი სახლის ½ ნაწილის მესაკუთრედ და ამ ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ნოტარიუს მ. გ-ის მიერ 2008 წლის 24 მარტს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა.
2010 წლის 26 იანვარს გ. გ-სა (გამსესხებელი, იპოთეკარი) და დ. გ-ს (მსესხებელი, მესაკუთრე) შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. მსესხებელმა ისესხა 21 000 აშშ დოლარი გამსესხებლისაგან სამი თვის ვადით თვეში 5% სარგებლით. იპოთეკით დაიტვირთა საჯარო რეესტრში მესაკუთრე დ. გ-ის სახელზე რეგისტრირებული ქ.თბილისში, ც-ის (ჩ-ის) გასავალი №3-ში მდებარე უძრავი ქონება, შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი: №1, №2, №3, №4. საკადასტრო კოდი №....
საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის მ. კ-ის 2011 წლის 12 იანვრის განკარგულებით დ. გ-ის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების მესაკუთრე 2011 წლის 6 იანვრის 16:00 საათზე გამართულ განმეორებით იძულებით საჯარო აუქციონის მონაცემებით გახდა გ. გ-ი. ქონება აღირიცხა ახალი შემძენის საკუთრებად.
ქონების იპოთეკით დატვირთვის დროს იპოთეკის ხელშეკრულების დადების ხელისშემშლელი გარემოება არ არსებობდა.
სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებით დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ვ. გ-მა სამკვიდრო მოწმობის გაუქმებისა და მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე მოპასუხე დ. გ-ის მიმართ სარჩელით მიმართა 2010 წლის 9 სექტემბერს. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება გამოტანილ იქნა 2010 წლის 29 ოქტომბერს. სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება დ. გ-სა და გ. გ-ს შორის დაიდო 2010 წლის 26 იანვარს – რვა თვით ადრე, ვიდრე სასამართლოში დავა წარიმართებოდა. ამ დროისათვის საჯარო რეესტრის მონაცემებით დასტურდებოდა მხოლოდ დ. გ-ის საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე.
სამოქალაქო კოდექსითა და „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადების დამაბრკოლებელი გარემოება არ არსებობდა.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 183-ე მუხლებით და მიუთითა, რომ კანონი საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტს კონსტიტუციურ მნიშვნელობას ანიჭებს. საკუთრების უფლება უძრავ ნივთზე მოიპოვება მისი შეძენით, მემკვიდრეობით მიღებით თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა უფლებამომპოვებელი საფუძვლით და მისი ამ უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით. ვიდრე უფლება საჯარო რეესტრში არ იქნება აღრიცხული, იგი ვერ ჩაითვლება სრულყოფილად მიღებულად.
სასამართლოს მითითებით, განსახილველ საქმეზე მოსარჩელე ვ. გ-მა პრეტენზია სავარაუდო უფლებასთან დაკავშირებით უძრავ ქონებაზე წამოაყენა 2010 წლის 9 სექტემბერს, ხოლო მისი დადასტურება სასამართლო წესით განხორციელდა ამავე წლის 29 ოქტომბერს მიღებული გადაწყვეტილებით, ამიტომ უსაფუძვლოა იმის მტკიცება, რომ 2010 წლის 26 იანვარს დადებული ხელშეკრულება კანონსაწინააღმდეგოა.
სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა.
სასამართლოს განმარტებით, კანონის აღნიშნული დეფინიცია დაცვის მაქსიმალურ კრიტერიუმს უდგენს საჯარო რეესტრის მონაცემების შესაბამისად განხორციელებულ გარიგებას. იგი, ერთი მხრივ, მესაკუთრეს უბიძგებს, რომ რეესტრში ასახოს მისი საკუთრება, ხოლო, მეორე მხრივ, იცავს უფლების შემძენის კანონიერ უფლებას.
სასამართლოს მითითებით, დადგენილია, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადების დროს არა მარტო არ არსებობდა ვ. გ-ის საკუთრების დამდგენი დოკუმენტი, არამედ მას სადავოდაც არ გაუხდია უფლების დადგენის ფაქტი. ამიტომ სასამართლომ მიიჩნია, რომ იპოთეკის ხელშეკრულება გაფორმდა კანონიერად და მისი ბათილობის კანონიერი საფუძველი არ არსებობს.
სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ითხოვს, ქ. თბილისში, ც-ის გასავალი №3-ში (219 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობის 1/2½ ნაწილი) მდებარე უძრავი ნივთის დაბრუნებას და საჯარო რეესტრში მის სახელზე აღრიცხვას.
სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილია ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან სადავო უძრავ ნივთზე და ასევე აღმასრულებლის განკარგულება, რის საფუძველზეც ნივთზე საკუთრება მოიპოვა გ. გ-მა. საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის იმის მტკიცებულება, რომ საჯარო იძულებითი აუქციონის შედეგები და მის საფუძველზე გამოცემული განკარგულება გაუქმებულია ან სადავოდ არის გამხდარი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო უძრავ ნივთზე არსებობს გ. გ-ის საკუთრების უფლება და იგი კანონიერია.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ვ. გ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა ის გარემოება, რომ ვ. გ-ს ფაქტობრივი ფლობით მიღებული აქვს სამკვიდრო ქონება მამის გარდაცვალების დღიდან – 1993 წლის 14 სექტემბრიდან. იმჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 556-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, მიღებული სამკვიდრო ითვლება მემკვიდის საკუთრებადმემკვიდრეობის გახსნის დღიდან. საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით. ამდენად, მემკვიდრეობით მიღებულ ქონებაზე სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის უპირობოდ გავრცელება დაუშვებელია.
დ. გ-ისა და გ. გ-ისთვის ცნობილი იყო, რომ იპოთეკის საგანი წარმოადგენდა სამკვიდრო ქონებას, რომელიც მიღებული ჰქონდა ორ ძმას. შესაბამისად, გ. გ-ი არაკეთილსინდისიერი იპოთეკარი და ქონების შემძენია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 10 მაისის განჩინებით ვ. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ. გ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ვ. გ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ქ. გ-ის მიერ 2012 წლის 4 მაისს გადახდილი 875 ლარის 70% – 612,5 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ვ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ ვ. გ-ს (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) ქ. გ-ის მიერ 2012 წლის 4 მაისს №1 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 875 ლარის 70% – 612,5 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
