№ას-600-566-2012 21 მაისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – პ. ხ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ჯ. გ-ე, ი. გ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 22 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ჯ. და ი. გ-ეების სარჩელი მოპასუხე პ. ხ-ის მიმართ, დაკმაყოფილდა: დასახელებულ მოსარჩელეებს პ. ხ-ის სასარგებლოდ დაეკისრათ 10325 ლარის გადახდა და ამ ვალდებულების დაკისრების სანაცვლოდ ისინი ცნობილ იქნენ თბილისში, ი-ის ქ.15-ში მდებარე მისამართზე, პ. ხ-ის საკუთრებაში რეგისტრირებულ 4/6 ნაწილში განთავსებული 45.31კვ.მ საერთო ფართის მქონე (მათ შორის, ოთახი ფართით 16.12კვ.მ, მე-2 ოთახი ფართით 15.41კვ.მ, შუშაბანდი ფართით 6.83კვ.მ და სანკვანძი ფართით 6.95კვ.მ) საცხოვრებელი სადგომის თანამესაკუთრეებად.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისი, კ-ის ქუჩა N15 დღეისათვის არის თბილისი, ი-ის ქუჩა N15.

სადავო საცხოვრებელი სადგომის საერთო ფართი მოიცავს 45.31 კვ.მ-ს და ამ ფართში მოიაზრება თბილისში, ი-ის ქუჩის N15 მისამართზე მდებარე სახლის ლიტერ „ა”-ს მე-2 სართულზე განთავსებული ოთახი ფართით 16.12 კვ.მ, მე-2 ოთახი ფართით 15.41 კვ.მ, შუშაბანდი ფართით 6.83 კვ.მ და სანკვანძი ფართით 6.95.

სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება 41300 ლარით განისაზღვრება, რაც მხარეთა ახსნა-განმარტებების გარდა, ასევე დადასტურდა სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს N2109/18/19 დასკვნით.

მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია მოსარჩელეთა ახსნა-განმარტებით გადმოცემული ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომ სადავო საცხოვრებელ სადგომში გარდაცვალებამდე, ჯერ კიდევ, 1961 წლამდე ცხოვრობდა ჯ. გ-ის მამამთილი და ი. გ-ის პაპა – ნ. გ-ე. ნ.ის გარდაცვალების შემდეგ სადგომში ცხოვრებას აგრძელებდა მისი შვილი ლ. გ-ე და ლ.ის გარდაცვალების შემდეგ – 1994 წლიდან, სადავო საცხოვრებელ სადგომში ცხოვრებას დღემდე აგრძელებენ მეუღლე ჯ. გ-ე და შვილი ი. გ-ე.

მოპასუხე პ. ხ-ის საკუთრებად რეგისტრირებულ წილში შედის სადავო საცხოვრებელი სადგომის ფართი.

ნ. გ-ე თბილისში, კ-ის (დღევანდელი ი-ის) ქ.N15-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომში ჩაწერილი იყო 1933 წლის 3 თებერვლიდან გარდაცვალებამდე, ლ. ნ-ის ძე გ-ე სადავო საცხოვრებელ სადგომში ჩაეწერა 1959 წლის 16 აპრილს და ის ამ მისამართზე მობინადრედ ითვლებოდა გარდაცვალებამდე – 1994 წლამდე, მოსარჩელე ჯ. გ-ე სადავო საცხოვრებელ სადგომში ჩაეწერა 1962 წლის 10 დეკემბერს და დღემდე იქაა რეგისტრირებული, ხოლო რაც შეეხება მოსარჩელე ი. გ-ეს, მის მისამართად 1980 წლის 10 ივნისიდან დღემდე სადავო საცხოვრებელი სადგომია რეგისტრირებული.

საქმეში წარმოდგენილ კომუნალური გადასახადების გადახდის დამადასტურებელ ქვითრებში, სადავო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობასთან დაკავშირებული კომუნალური გადასახადების გადახდაზე პასუხისმგებელ პირად (აბონენტად), ჯერ კიდევ 1996 წლის აპრილის თვისათვის ლ. გ-ეა აღრიცხული ენერგოგასაღების განყოფილებაში და დღემდე მიუხედავად გარდაცვალებისა, სს „თელასში” აბონენტად ლ. გ-ე ფიქსირდება.

საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილების ასლების მიხედვით, სადავო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობასთან დაკავშირებით ლ. გ-ე მესაკუთრეს 1976-1989 წლებში ყოველთვიურად უხდიდა თანხას 5 მანეთის ოდენობით.

მოპასუხე პ. ხ-ი წარმოდგენს თბილისში, ი-ის ქ.N15-ში მდებარე მისამართზე, 220.02 კვ.მ საერთო ფართის მქონე შენობა-ნაგებობების 4/6 ნაწილის მესაკუთრეს.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის 1.1 მუხლის „ა” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, მოსარგებლეა პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით. ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრესათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა).

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული ნორმების გათვალისწინებით, უპირველეს ყოვლისა, ერთმანეთისაგან გაიმიჯნა ქირავნობის ხელშეკრულება და საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება. რამდენადაც ხსენებული კანონი აწესრიგებს 1996 წლამდე წარმოშობილ ურთიერთობებს, ამ ორი სამართლებრივი ურთიერთობის გამიჯვნისათვის დიდი მნიშვნელობა ენიჭება 1996 წლამდე არსებული სამართლებრივი აქტებისა და მათ საფუძველზე წარმოშობილი ქირავნობითი ურთიერთობის კვალიფიკაციას. 1964 წლის საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 290-ე მუხლი ითვალისწინებდა საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებას. ამავე მუხლის მე-3 აბზაცის თანახმად, საცხოვრებელი სახლის ქირავნობის ხელშეკრულება დაიდება, შეიცვლება და მოიშლება სსრ კავშირისა და საქართველოს სსრ-ის კანონმდებლობით განსაზღვრული პირობებითა და წესით. იმ დროს მოქმედი საქართველოს სსრ-ის საბინაო კოდექსის 136-ე მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, მოქალაქეებს, რომელთაც პირად საკუთრებაში ჰქონდათ საცხოვრებელი სახლი, უფლება გააჩნდათ, შეესახლებინათ სახლში სხვა მოქალაქენი, აგრეთვე, გაექირავებინათ იგი კანონით დადგენილი პირობებითა და წესით. ქირავნობის ვადა და სხვა პირობები რეგულირდებოდა მხარეთა მიერ დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, რა დროსაც უნდა დაცულიყო წერილობითი ფორმა გამომდინარე საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 270-ე მუხლის, საქართველოს სსრ-ის საბინაო კოდექსის 142-ე და 143-ე მუხლების დანაწესებიდან. ამდენად, ქირავნობითი ურთიერთობა ითვალისწინებდა გარკვეული ვადით საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობას. განუსაზღვრელი ვადაც მიუთითებს სადგომით დროებით სარგებლობაზე. განუსაზღვრელი ვადით საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლა მესაკუთრეს შეეძლო მოეთხოვა საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 154-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის „ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაწესი იმის შესახებ, რომ მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით, უნდა განიმარტოს უპირველეს ყოვლისა, ამავე კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, კერძოდ, აღნიშნული კანონი არეგულირებს ისეთ ურთიერთობებს, რომლის მარეგულირებელ მექანიზმს არ იცნობდა 1996 წლამდე არსებული კანონმდებლობა. აღნიშნული დანაწესი უთითებს ისეთ ურთიერთობებზე, რომლის თანახმად, მესაკუთრის მიერ ხდებოდა ნივთის მიტოვება (დათმობა) მოსარგებლის სასარგებლოდ. ერთ შემთხვევაში, საცხოვრებელი სადგომის გადაცემა ხდებოდა მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით. სასამართლოს განმარტებით, ამ უკანასკნელ შემთხვევაშიც იგულისხმება კანონით გათვალისწინებული წესების დარღვევით საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის უფლების გადაცემა. ამისათვის გარკვეული საფასურის გადახდა, განსახილველი კანონის მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, წარმოადგენს ერთ-ერთ მტკიცებულებას, რომლითაც დასტურდება ამავე კანონის მიზნებიდან გამომდინარე საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის ფაქტი. აღნიშნული საფასური შესაძლებელია ყოფილიყო როგორც ერთჯერადი, ასევე ყოველთვიურად გადასახდელი თანხა. სასამართლომ განმეორებით აღნიშნა, რომ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლების გადაცემა ფაქტობრივად ხდებოდა მოსარგებლეზე „სამუდამოდ”, რაც ასხვავებდა მას ქირავნობის ინტიტუტისაგან.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გარკვეული ქირის გადახდა თავისთავად არ შეიძლება მიუთითებდეს ქირავნობის ურთიერთობებზე. ქირავნობის ურთიერთობის განსაზღვრისათვის აუცილებელია, არსებობდეს ამ ინსტიტუტისათვის დამახასიათებელი ნიშნები, რომლისთვისაც დამახასიათებელია საცხოვრებელი სადგომის გარკვეული დროით გადაცემა და ამისათვის ქირის გადახდა (რომელშიც იგულისხმება ვადიანი და უვადო ხელშეკრულებები, ამ უკანასკნელ შემთხვევაში გამოიყენებოდა სსრ-ის საბინაო კოდექსის 154-ე მუხლი). სსრ-ის საბინაო კოდექსის 142-ე მუხლის მე-2 აბზაცის პირველი წინადადების თანახმად, საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებას დამქირავებელი უდებს სახლის მესაკუთრეს წერილობით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს (მოპასუხე მხარეს) უნდა დაედასტურებინა ქირავნობის ხელშეკრულების ფაქტი მხოლოდ წერილობით დადებული ხელშეკრულებით.

კონკრეტულ შემთხვევაში, არ არსებობდა წერილობითი ქირავნობის ხელშეკრულება. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა გამომდინარეობდა საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან და მოსარჩელეები იყვნენ დამქირავებლები. უფრო მეტიც, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები, როგორც ლ. გ-ის სამკვიდროს მიმღები პირველი რიგის მემკვიდრეები, წარმოადგენდნენ მის უფლებამონაცვლეებს და სადავო საცხოვრებელი სადგომის იმგვარ მოსარგებლეებს, რომელთაც სადგომის სარგებლობის უფლება მოპოვებული ჰქონდათ სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-2 და მე-6 პუნქტებზე, რომელთა თანახმად, მოსარგებლე მხოლოდ მაშინაა უფლებამოსილი მოითხოვოს საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა, თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარგებლისათვის კომპენსაციის გადახდაზე და არ ითხოვს სადგომის მესაკუთრედ დარჩენას. განსახილველ შემთხვევაში, მესაკუთრემ არ აღიარა მასა და მოსარჩელეებს შორის „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის „ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგებიდან მომდინარე ურთიერთობის არსებობა, მოპასუხე არ განიხილავდა მოსარჩელეებს ამ ურთიერთობის მხარეებად – მოსარგებლეებად და არც კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ სადგომზე საკუთრების უფლების შენარჩუნებას ითხოვდა. ხსენებული კანონის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარგებლისათვის მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდაზე, მოსარგებლეს უფლება აქვს მესაკუთრეს მოსთხოვოს შესაბამისი ანაზღაურების (დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%) სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა. მოცემულ შემთხვევეაში, მოსარჩელეები (მოსარგებლეები) მოპასუხეს (მესაკუთრეს) სთავაზობდნენ ამ ნორმით განსაზღვრული ოდენობის კომპენსაციის – 10325 ლარის გადახდას, რაც საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, ქმნიდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს (ტომი 1, ს.ფ. 211-217).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა პ. ხ-მა (ტომი 1, ს.ფ. 225-234).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 22 თებერვლის განჩინებით პ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ მოცემული საქმე განიხილა არსებითი ხასიათის საპროცესო დარღვევების გარეშე, ამასთან, არსებითად სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არსებითად სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და დამატებით აღნიშნა შემდეგი:.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ არ არსებობდა მოსარჩელეების – ჯ. და ი. გ-ეების ,,მოსარგებლედ“ ცნობის „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის „ა” პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლები.

„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა).

საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ მოსარჩელის ოჯახი თბილისში, კ-ის (ამჟამად ი-ის) ქ.N15-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომში ჩაწერილი იყო 1933 წლის 3 თებერვლიდან, კერძოდ, 1933 წლის 3 თებერვლიდან გარდაცვალებამდე აღნიშნულ ფართში ჩაწერილი იყო ნ- გ-ე, რომელიც იყო მოსარჩელე ჯ. გ-ის მამათილი და ი. გ-ის პაპა; 1959 წლის 16 აპრილიდან ამავე ფართში ჩაეწერა ლ. ნ-ის ძე გ-ე, რომელიც იყო მოსარჩელე ჯ. გ-ის ქმარი და ი. გ-ის მამა; რაც შეეხებოდა თავად მოსარჩელეებს: ჯ. გ-ე 1962 წლის 10 დეკემბრიდან იყო რეგისტრირებული ამ ფართში, ხოლო ი. გ-ე 1980 წლის 10 ივნისიდან. ამასთან, ისინი ამ დრომდე იყვნენ რეგისტრირებულნი სადავო ფართში, როგორც მდგმურები, პ. ხ-ს უხდიდნენ ბინის ქირას 1976წ.-დან 1981წ.-ში ყოველთვიურად 2 მანეთისა და 50 კაპიკის ოდენობით, ხოლო 1982წ-დან 1989წ-მდე 5 მანეთის ოდენობით.

საქმეში წარდგენილი კომუნალური გადასახადების გადახდის დამადასტურებელი ქვითრებით დასტურდებოდა, რომ თბილისში, ი-ის ქუჩა N15-ში სადავო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობასთან დაკავშირებული კომუნალური გადასახადების გადახდაზე 1996 წლის აპრილიდან აბონენტად რეგისტრირებული იყო ლ. გ-ე.

იქიდან გამომდინარე, რომ მოსარჩელეები რეგისტრირებული იყვნენ სადავო საცხოვრებელ სადგომში, წარმოადგენდნენ დამოუკიდებელ აბონენტს და იხდიდნენ კომუნალურ გადასახადებს, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სახეზე იყო „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტისა და მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტით დადგენილი წინაპირობები, რომლის არსებობას კანონი უკავშირებდა პირის, კონკრეტულ შემთხვევაში კი, მოსარჩელეების: ჯ. გ-ისა და ი. გ-ის „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ ,,მოსარგებლეებად“ ცნობის სამართლებრივ შედეგს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეები არ წარმოადგენდნენ საცხოვრებელი სადგომით მოსარგებლეებს, გამომდინარე იქიდან, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგინდა მხარეებს შორის ქირავნობითი ურთიერთობები. მოცემულ საკითხთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლო სრულიად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებებს და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არსებობდა ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც მიუთითებდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონიდან წარმოშობილ ურთიერთობაზე. ამასთან, ის გარემოება, რომ 1990 წლის გადაწყვეტილებით სასამართლომ მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობებს მისცა ქირავნობის კვალიფიკაცია, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით არ წარმოადგენდა პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონეს მოცემულ საქმეზე, რადგან აღნიშნული წარმოადგენდა სამართლებრივ შეფასებას და არა დადგენილ ფაქტობრივი გარემოებას (ტომი 1, ს.ფ. 25-34).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე პ. ხ-მა წარადგინა საკასაციო საჩივარი. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაფუძნებულია შემდეგ არგუმენტებზე:

სასამართლოებმა არსებული რეალური სიტუაცია არასწორად განმარტეს. კერძოდ, წარდგენილი ხელწერილების საფუძველზე დადასტურებულად მიიჩნიეს, რომ დამქირავებელი ლ. გ-ე, გამქირავებელს (მესაკუთრეს) ყოველთვიურად უხდიდა 5 მანეთს. არც ერთმა სასამართლომ არ იმსჯელა, თუ რა დანიშნულება ჰქონდა დასახელებული გადახდას. ფაქტია, რომ ეს თანხა არის მოსარჩელეების მიერ დაკავებული ფართის სანაცვლოდ გადახდილი ქირა, რაც დადასტურებულია ქ.თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონული სასამართლოს 1981 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით (საქმე №2/1001). მასში ნათლადაა აღწერილი მესაკუთრისა და მოსარგებლის ურთიერთობა. სასამართლომ მიიღო კიდეც გადაწყვეტილება დამქირავებელი მოსარგებლეების: ვლადიმერ ნ-ის ძე გ-ის, ჯ. ლ.ის ასული გ-ის, მაია ლ.ის ასული გ-ისა და მათთან მცხოვრები პირების გამოსახლების თაობაზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს ჯეროვნად არ გამოუკვლევია საკითხი და ისე მიანიჭა მოსარჩელეებს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული მოსარგებლის სტატუსი.

არასწორია სასამართლოს განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ თითქოს მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია 1961 წლამდე სადავო ფართში ჯ. გ-ის მამამთილისა და ი. გ-ის პაპის ნ- გ-ის ცხოვრების ფაქტი. ნ- გ-ის გარდაცვალების შემდეგ ფართში ცხოვრებას აგრძელებდა მისი შვილი ლ. გ-ე, ხოლო ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდგომ – 1964 წლიდან, ფართში ცხოვრობს მისი ცოლშვილი ჯ. და ი. გ-ეები. ის გარემოება, რომ გ-ეების მიერ გადახდილი თანხები წარმოადგენს ბინის ქირას, დადასტურებულია ბინის ქირის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტებითა და უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რომელთა თანახმადაც გ-ეები 1995 წლამდე იხდიდნენ ქირას.

კასატორი აღნიშნავს იმასაც, რომ მან მოსარჩელეებს შესთავაზა მესაკუთრედ დარჩენის სანაცვლოდ ბინის ღირებულების 75%-ის გადახდა (ტომი 2, ს.ფ. 37-43).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ პ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას პ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დ. მ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2065 ლარი) 70% – 1445.50 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. პ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ პ. ხ-ს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს დ. მ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2065 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 4 მაისი, სალაროს შემოსავლის ორდერი № 6, ანგარიში: სს ბანკი „რესპუბლიკა“, ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 70% – 1445.50 ლარი სს ბანკი „რესპუბლიკის“ მეშვეობით;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.