№ას-601-567-2012 28 მაისი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ვ. ფ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ქ. ფ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – გზით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. ფ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ქ. ფ-ის მიმართ საერთო გზით სარგებლობის უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელე ცხოვრობს მარნეულის რაიონის სოფელ ენიქენდში და არის 311 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე. მოპასუხემ კანონის დარღვევით, რკინის ჭიშკრით ჩაკეტა მოსარჩელის ნაკვეთთან მისასვლელი გზა. ვ.ფ-მა და მისმა მეზობლებმა მოსთხოვეს ქ. ფ-ს უკანონო ქმედებათა აღკვეთა და გზის გახსნა, რა მიზნითაც მიმართეს ადგილობრივი თვითმმართველობისა და სამართალდამცავ ორგანოებსაც. მოპასუხის მიერ სადავო საერთო სარგებლობის გზის უკანონოდ გადაკეტვის ფაქტი დასტურდება მარნეულის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში შედგენილი კომისიის 2008 წლის 30 აპრილის აქტით, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მარნეულის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ 2008 წლის 8 მაისს გაცემული მიმართვით, მარნეულის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ეკონომიკისა და ინფრასტრუქტურის განვითარების სამსახურის ზედამხედველობის განყოფილების უფროსის 2008 წლის 30 მაისის №18 მოხსენებითი ბარათით, 2008 წლის 10 ივნისის მიმართვით, ასევე საკუთრების მოწმობებითა და საკადასტრო რუკებით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

1998 წელს მარნეულის რაიონის შ-ის საკრებულოს მიწის გამანაწილებელმა კომისიამ სოფელ ენიქენდში მცხოვრებ 24 მაცხოვრებელს, მათ შორის, მოპასუხესაც გამოუყო 1300 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელსაც გააჩნია 8 მეტრის სიგანის ცენტრალური გზა. მოსარჩელის მითითება ქ.ფ-ის მიერ საერთო სარგებლობის გზის გადაკეტვის შესახებ უსაფუძვლოა, რადგან ზემოხსენებული გზა შეუფერხებლად ფუნქციონირებს.

მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ვ. ფ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ქ. ფ-ს დაევალა ხელშეშლის აღკვეთა, საერთო სარგებლობის გზის გათავისუფლება და რკინის ალაყაფის მოხსნა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ფ-მა.

აღნიშნულის საქმე განხილულ იქნა ზემოდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ, საბოლოოდ, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილებით ქ. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ამ საქმეზე მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ვ. ფ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ვ. ფ-ს მარნეულის რაიონის სოფელ შ-ის საკრებულოს ტერიტორიაზე, სოფელ ენიქენდში საკუთრების უფლებით გადაცემული აქვს 0,311 ჰა N15 ნაკვეთი, მოპასუხე ქ. ფ-ის სახელზე ამავე სოფელში ირიცხება 1300 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ სააპელაციო სასამართლოს დაავალა გამოერკვია: არსებობდა თუ არა სადავო გზა; დადებით შემთხვევაში, ვინ იყო მესაკუთრე და მესაკუთრეს ხომ არ გაუსხვისებია იგი; რა განაპირობებს საქმეში წარმოდგენილ საკადასტრო რუკებში არსებულ სხვაობას სადავო გზასთან მიმართებით; თუ სასამართლო დაასკვნის საერთო სარგებლობის გზის აღდგენის აუცილებლობას, იმავდროულად უნდა შეფასდეს, რამდენად არის გზის აღდგენა აუცილებელი და შესაძლებელი ისე, რომ არ დაირღვეს მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ინტერესები. ზემოაღნიშნულ გარემოებათა დადგენის მიზნით, სააპელაციო სასამართლომ 2011 წლის 11 იანვრის განჩინებით დანიშნა საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზა, რომლის ჩატარება დაევალა სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს“. ექსპერტიზის 2011 წლის 12 აპრილის N004880-2011/03 დასკვნის თანახმად: 1. ვინაიდან ექსპერტიზის ჩატარების პერიოდამდე ექპერტთათვის უცნობი იყო, თუ რა კონფიგურაცია ჰქონდა მიწის ნაკვეთებსა და საჯარო გზებს სადავო გზასთან მიმართებაში, იმის დადგენა, რეალურად არსებობდა თუ არა სოფელ ენიქენდში მდებარე ვ. ფ-ის მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი სადავო გზა ადრე (ექსპერტიზის ჩატარებამდე), შეუძლებელია; 2. იმის დადგენა ზუსტად, თუ რის გამოა გამოწვეული სხვაობები 2002 წელს შედგენილ საკადასტრო გეგმების პარამეტრებსა და დღეს არსებულ რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთების პარამეტრებს შორის, საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტაციით შეუძლებელია. სავარაუდოდ, 2002 წლის შემდგომ მოხდა N22 და N23 მიწის ნაკვეთების ხელახალი აზომვა და შემდეგ აღნიშნული აზომვითი ნახაზებით საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება; 3. დღეის მდგომარეობით, ვ. ფ-ის ნაკვეთთან ოფიციალურად რეგისტრირებული მისასვლელი გზა არ არსებობს, რადგან აღნიშნულ ნაკვეთთან მისასვლელი ერთადერთი გზა, რომელიც ნაჩვენებია საჯარო რეესტრის ინტერნეტ გვერდზე არსებული რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების რუკაზე, დღეისათვის გადის N...საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებს შიგნით; 4. დღეის მდგომარეობით, სადავო გზის აღდგენა ისე, რომ არ დაირღვეს მიწის მესაკუთრეთა ინტერესები შეუძლებელია, რადგან აღნიშნული გზა, რომელიც ნაჩვენებია საჯარო რეესტრის ინტერნეტ გვერდზე არსებული რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების რუკაზე, დღეისათვის გადის N...საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებს შიგნით, რომლის მესაკუთრეს დღეისათვის წარმოადგენს ა. შ-ი. ამავე დასკვნის მიხედვით, ვ. ფ-ი თავის ნაკვეთთან მისასვლელად იყენებს გზას, რომელიც გადის საქმეში არსებულ გეგმაზე დატანილ №05 მიწის ნაკვეთზე.

პალატამ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა შეაფასა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლისა და 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად და იმის გათვალისწინებით, რომ ექსპერტიზის დასკვნა ზუსტად და ამომწურავად პასუხობდა სასამართლოს მიერ დასმულ დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შეკითხვებს, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მითითებული მტკიცებულება, კერძოდ, დადგენილად მიიჩნია, რომ, სავარაუდოდ, 2002 წელს შედგენილ საკადასტრო გეგმების პარამეტრებსა და დღეს არსებულ რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებს პარამეტრებს შორის სხვაობა გამოწვეულია N22 და N23 მიწის ნაკვეთების ხელახალი აზომვით და შემდეგ აღნიშნული აზომვითი ნახაზებით საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით, ამასთან, დგინდება, რომ დღეისათვის, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, 2002 წლის საკადასტრო გეგმებზე არსებული N22 და N23 მიწის ნაკვეთებს შორის გასასვლელი აღნიშნულია როგორც საჯარო გზა და იგი გადის N...საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, რომლის მესაკუთრეს წარმოადგენს ა. შ-ი.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით, 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 174-ე მუხლით და განმარტა, რომ ზემოაღნიშნული ნორმებით დამკვიდრებულია სამეზობლო სამართლის ზოგადი პრინციპი - გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობებისა, მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები ვალდებული არიან, პატივი სცენ ერთმანეთის ინტერესებს, განსაკუთრებული გულისხმიერებით მოეკიდონ მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის კანონიერ ინტერესებს და გაუმართლებლად, დაუსაბუთებლად არ ხელყონ ერთმანეთის უფლებები. ორივე ნაკვეთის მესაკუთრემ თავისი უფლებები უნდა განახორციელოს კეთილსინდისიერად. მეზობლად კი მიიჩნევა ყველა მიწის ნაკვეთი ან სხვა უძრავი ქონება, საიდანაც შესაძლებელია გამომდინარეობდეს ორმხრივი ზემოქმედება. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2011 წლის 12 აპრილის N004880-2011/03 დასკვნით პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ არსებული მდგომარეობით ვ. ფ-ის ნაკვეთთან ოფიციალურად რეგისტრირებული მისასვლელი გზა არ არსებობს, რადგან აღნიშნულ ნაკვეთთან მისასვლელი ერთადერთი გზა, რომელიც ნაჩვენებია საჯარო რეესტრის ინტერნეტგვერდზე არსებული რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების რუკაზე, დღეისათვის გადის N...საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებს შიგნით, ასევე დადგენილია, რომ სადავო გზის აღდგენა ისე, რომ არ დაირღვეს მიწის მესაკუთრეთა ინტერესები, შეუძლებელია, რადგან აღნიშნული გზა, რომელიც ნაჩვენებია საჯარო რეესტრის ინტერნეტგვერდზე არსებული რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების რუკაზე, ამჟამად არსებული მდგომარეობით გადის N...საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებს შიგნით, რომლის მესაკუთრეს წარმოადგენს არა მოპასუხე ქ. ფ-ი, არამედ სხვა პირი - ა. შ-ი. პალატის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული უსაფუძვლოს ხდის ვ. ფ-ის სარჩელს ქ. ფ-ის მიმართ, გზით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ფ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

მარნეულის რაიონის სოფელ შ-ის საკრებულოს ტერიტორიაზე, სოფელ ენიკედში კასატორს საკუთრებაში გადაეცა 0,311 ჰა №15 მიწის ნაკვეთი. №22-სა და №23 მიწის ნაკვეთებს შორის გადიოდა 3,5 მეტრის სიგრძის გზა. ის ფაქტი, რომ ამ მიწის ნაკვეთებს შორის გამავალი გზა უკავშირდებოდა №15 მიწის ნაკვეთს, დასტურდება ტოპოგადაღებებითა და მარნეულის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2010 წლის 8 დეკემბრის №09-1/994 წერილით. ამ მტკიცებულების თანახმად, სადავო საკითხი შესწავლილ იქნა მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და აგრარულ საკითხთა კომისიის მიერ და დადგინდა №22-სა და №23 მიწის ნაკვეთებს შორის გზის არსებობა, რომელიც არსებული მდგომარეობით დამუშავებულია და აღმართულია რკინის ჭიშკარი, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი უკანონოდ მიითვისა და დაამუშავა ქ.ფ-მა, ხოლო სასამართლოს მიერ დანიშნული ექსპერტიზით ვერ დასტურდება სადავო გზის არსებობის ფაქტი. სააპელაციო პალატამ არ შეასრულა საკასაციო სასამართლოს მითითებები, კერძოდ, სასამართლომ არ გამოიკვლია სადავო გზის ადრე არსებობის ფაქტი, ასევე არ შეაფასა კომპეტენტური ორგანოს - მარნეულის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2010 წლის 8 დეკემბრის №09-1/994 წერილი. საკრებულოს არქივში ინახება სოფლის ყველა რუკა, რომელთა შესწავლითაც დასტურდება კასატორის კუთვნილ №15 მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი გზის არსებობის ფაქტი. აღნიშნულით სააპელაციო სასამართლომ გამოიტანა უკანონო გადაწყვეტილება, რადგანაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მოთხოვნები.

კასატორმა წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს ასევე დაურთო მტკიცებულებები 18 ფურცლად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის განჩინებით „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ვ. ფ-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ. ფ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

რაც შეეხება საკასაციო საჩივრზე დართულ მტკიცებულებებს, პალატა თვლის, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს, რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებები ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი. აღნიშნული გარემოება საკასაციო პალატის მიერ მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 18 ფურცლად (ტ. მე-2, ს.ფ.402-419).

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ვ. ფ-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. ვ. ფ-ს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულება 18 ფურცლად (ტ.მე-2, ს.ფ.402-419).

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.