№ას-618-581-2012 28 მაისი, 2012 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – ვ. კ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ქ-ი
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ხელშეშლის აღკვეთა და ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2011 წლის 26 აგვისტოს ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა ვ. კ-ემ მოპასუხე ა. ქ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ოზურგეთის რაიონის სოფ. ძ-ში მდებარე 2500 კვ.მ. მიწის ფართობით ა. ქ-ისათვის სარგებლობის აკრძალვა, ქონებრივი ზიანის სახით 19687.50 ლარისა და მორალური ზიანის სახით 20000 ლარის დაკისრება (ტ.1, ს.ფ. 4-14)
ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ვ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხე ა. ქ-ს აეკრძალა ოზურგეთის რაიონის სოფ. ძ-ში მდებარე 2500 კვ.მ. ფართობით სარგებლობა, ვ. კ-ის მოთხოვნა მოპასუხისადმი ქონებრივი და მორალური ზიანისათვის თანხის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ.107-111).
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. კ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება (ტომი 1, ს.ფ. 115-131).
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით ვ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ოზურგეთის რაიაონული სასამართლოს 2011 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილება ა. ქ-ისათვის ქონებრივი ზიანის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. კ-ის სარჩელი ქონებრივი ზიანის მოთხოვნის ნაწილში დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და ა. ქ-ს ვ. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 300 ლარის გადახდა, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით ვ. კ-ის, გენო ს-ის, ეთერი ს-ის და მზეჭაბუკ ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ბათილად იქნა ცნობილი ა. ქ-ის სახელზე 1995 წლის ოქტომბერში გაცემული №46 მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი. ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი ა. ქ-ის სახელზე 2000 წლის 13 აგვისტოს გაცემული მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა 2500 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის ნაწილში. არარა აქტად იქნა ცნობილი აწ. გარდაცვლილ პ. ს-ის მიწის მიღება-ჩაბარების №49 აქტი. აღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული.
ლანჩხუთის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 08 ივნისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ა. ქ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და ვ. კ-ეს ა. ქ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 1312,50 ლარის გადახდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული.
ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 29 სექტემბრის განაჩენით ვ. კ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 187-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიესაჯა თავისუფლების აღკვეთა ერთი წლითა და ექვსი თვის ვადით, რაც შეეცვალა პირობით და გამოსაცდელ ვადად დაუდგინ-და ერთი წელი და ექვსი თვე. აღნიშნული განაჩენი კანონიერ ძალაშია შესული.
2009 წლის 15 აპრილის სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ა. ქ-ს სადაო მიწის ნაკვეთი ე.წ. ,,ნაბოსტნარა”-ს ტერიტორიაზე რეფორმით არ მიუღია. სადაო მიწის ნაკვეთი მის საკუთრებაში გადავიდა 1994-1995 წლებში მოსარჩელის დედის - აწ. გარდაცვლილ პ. ს-ის და მოსარჩელის ძმის - გ. ს-ეებთან მისი მიწის ნაკვეთის - ე.წ. ,,გ-ს მერე”-ს გაცვლის შედეგად.
ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ,,მიწის რეფორმის კომისია უფლებამოსილი იყო შესაბამისი პროცედურების დაცვით გაეცა სარეფორმო ფონდში არსებული მიწის ნაკვეთები და არ მოეხდინა თუნდაც მხარეთა მოლაპარაკების საფუძველზე რეფორმის კომისიის მიერ უკვე გაცემული მიწის ნაკვეთების გაცვლა და ახალი მიღება-ჩაბარების აქტების გაცემა”.
დადგენილია, რომ დღეის მდგომარეობით ე.წ. ,,გ-ს მერე” რეგისტრირებულია მოსარჩელის რძლის გ. ს-ის მეუღლის - მ. ს-ის სახელზე.
2009 წლის 15 აპრილის სასამართლო სხდომაზე დადგენილ იქნა, რომ ნამდვილად მხარეთა შეთანხმებით მოხდა მიწის ნაკვეთების მონაცვლეობა, მაგრამ მოპასუხე მხარის - ა. ქ-ის მიერ არ იქნა დაცული გარიგების დადებისათვის კანონით დადგენილი ფორმა, რაც სასამართლოსათვის გახდა აქტის ბათილობის საფუძველი.
საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ სადაო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ვ. კ-ის საკუთრებას 2011 წლის 18 ივლისიდან.
პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით უცვლელედ დარჩა 2009 წლის 15 აპრილის ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, ხოლო 2010 წლის 14 ივნისის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებით უცვლელად დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 29 დეკემბრის განჩინება ე.ი. 2009 წლის 15 აპრილის ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა 2010 წლის 14 ივნისს. შესაბამისად სასამართლმ ჩათვალა, რომ ვ. კ-ისათვის მიყენებული ზიანი მიწის ნაკვეთის გამოუყენებლობის გამო წარმოად-გენდა ერთი წლის მოსავალს აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე. პალატამ მიიჩნია, რომ ვ. კ-ის მიერ სასამართლოში არ ყოფილა წარმოდგენილი არავითარი მტკიცებულება მიყენებული ზიანის ოდენობის დასადასტურებლად, გარდა ლანჩხუთის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 08 ივნისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებაზე მითითებისა. აღნიშნული გადაწყვეტილება გამოტანილი იქნა იმ დროისათვის არსებული გარემოებებისა და ფაქტების გათვალისწინებით, ამიტომ სასამართლომ არ გაიზიარა მითითებული გარემოება. პალატამ მიაჩნია, რომ სადაო მიწის ნაკვეთზე მოწეული ერთი წლის მოსავალის ღირებულება ა. ქ-ის განმარტებით (იხ. ოქმი) იყო 300 ლარის ღირებულების (400 კგ სიმინდი ერთი კილოგრამის ღირებულება 70 თეთრი და 5 კილო ლობიო , ერთი კილოს ღირებულება 4 ლარი).
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ნაწილობრივ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, არასწორი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის გამოც ვ. კ-ის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმით ქონებრივი ზიანის ანაზღაურების ნაწილში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული.
პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული გარემოება, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლისა და 394-ე მუხლის ე1 პუნქტის შესაბამისად, წარმოადგენდა გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების საფუძველს და ამავე კოდექსის 386-ე მუხლის თანახმად, ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე.
პალატამ განმარტა, რომ აპელანტის დაზუსტებული სააპელაციო საჩივარი მატერიალური ზიანის სახით მოპასუხისათვის - ა. ქ-ისათვის 03 (სამი) წლის ზარალის, 3936 ლარის მოთხოვნის ნაწილში ნაწილობრივ დასაბუთებული იყო. სასამართლომ ჩათვალა, რომ 2010 წლის 14 ივნისამდე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინების გამოტანამდე ა. ქ-ს ჰქონდა სადაო მიწის ნაკვეთის ფლობის უფლება, რადგან საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთი აღრიცხული იყო მის სახელზე. ასევე დადგინდა, რომ ა. ქ-ის მიერ შეწყვეტილი იყო სადაო მიწის ნაკვეთის ფლობა. ამდენად ,,ნაბოსტნარას” ტერიტორიაზე არსებული 2500 კვ/მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე და მართლზომიერი მფლობელი ვ. კ-ე გახდა 2010 წლის 14 ივნისიდან.
პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად მართლზომიერი მფლობელობის განმავლობაში მფლობელის კუთვნილებად ითვლება ნივთისა და უფლების ნაყოფი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად: ,,პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი”.
სასამართლომ ჩათვალა, რომ ა. ქ-ი 2010 წლის 14 ივნისიდან უსაფუძვლოდ აგრძელებდა სადაო მიწის ნაკვეთის ფლობას. შესაბამისად მოცემულ მიწის ნაკვეთზე მოყვანილი მოსავალი, რომლის მთლიანი ღირებულება მისივე განმარტებით იყოს 300 ლარი (ერთი წლის მოსავლის ღირებულება) უნდა ჩათვლილიყო ვ. კ-ისათვის მიყენებულ ზიანში.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი და შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის ქონებრივი ზიანის დაკისრების თაობაზე ნაწილობრივ საფუძვლიანად მიიჩნია და დააკმაყოფილა (ს.ფ. 73-823).
სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. კ-ემ.
კასატორი მიუთითებს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ გაიმეორა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დაშვებული შეცდომა, არარა აქტად აღიარებულად მიიჩნია არა ყალბი, არამედ საჯარო რეესტრში დაცული, პ. ს-ეზე გაცემული №49 მიწის მიღება-ჩაბარების ნამდვილი აქტი. შესაბამისად, შემცირდა ზიანის ანაზრაურების პერიოდი და მოპასუხეს მიზერული თანხა დაეკისრა გადასახდელად. საკასაციო საჩივარში მითითებულია, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მოყვანილი დასკვნები ეწინააღმდეგება წინა სასამართლოების კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებებს, რომლებიც პრეიუდიციებს წარმოადგენენ. სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა 266-ე მუხლის დანაწესი, შესაბამისად არასწორად შეაფასა ასანაზღაურებელი ზიანიც და გადახდის პერიოდიც (ტ.2, ს.ფ. 85-100).
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ვ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
