№ას-431-409-2012 14 მაისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი – პ. თ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. თ-ის უფლებამონაცვლე მ. ც-ი, ნ. ძ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 თებერვლის განჩინება

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება

დავის საგანი – სამკვიდროდან წილის მიკუთვნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 1 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს მ. თ-ემ (შემდგომში მის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა მ. ც-ი) და ნ. ძ-მა მოპასუხე პ. თ-ის მიმართ. საბოლოოდ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს დედის – დ. თ-ის დანაშთ ქონებაზე სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება და სამკვიდრო ქონების (წყნეთის სააგარაკე სახლისა და სხვადასხვა მოძრავი ნივთების) მემკვიდრეებს შორის გაყოფა, კერძოდ, თითოეულისათვის 1/3-1/3 ნაწილის მიკუთვნება (ტომი 1, ს.ფ. 4-6, 61-64).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილებით მ. თ-ისა და ნ. ძ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 66-69).

საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება მ. თ-ემ და ნ. ძ-მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს. აპელანტებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, კერძოდ, სამკვიდრო ქონების – წყნეთის სააგარაკე სახლის სამ თანაბარ წილად გაყოფა (ტომი 1, ს.ფ. 78-80; 105-106).

სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 23 იანვრის სხდომაზე აპელანტების წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მის მარწმუნებლებს ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდრო მიღებული ჰქონდათ, რის შესაბამისადაც მათ სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების ნაწილში სარჩელის მოთხოვნაზე უარი განაცხადეს. ამავე სხდომაზე მიღებული საოქმო განჩინებით დასახელებულ ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა (ტომი 1, ს.ფ. 131-134).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მ. თ-ისა და ნ. ძ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილება სამკვიდრო ქონების გაყოფისა და მემკვიდრეთათვის მიკუთვნების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება: მ. თ-ისა და ნ. ძ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ისინი ცნობილ იქნენ წყნეთში, კ-ის ქ.№36-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან (დ. თ-ის სამკვიდრო ქონება) თითოეული 1/3-1/3 ნაწილის მესაკუთრედ (ტომი 1, ს.ფ. 135-140).

დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე საჩივარი შეიტანა პ. თ-ემ (წარმომადგენელი ლ. მ-ი), რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება (ტომი 1, ს.ფ. 156-157).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 7 აპრილის განჩინებით პ. თ-ის (წარმომადგენელი ლ. მ-ი) საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განახლდა მოცემული საქმის წარმოება (ტომი 1, ს.ფ. 187-189).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ 2008 წლის 6 აგვისტოს მიღებულ იქნა განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. თ-ისა და ნ. ძ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა აღნიშნულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილება სამკვიდრო ქონების გაყოფისა და მემკვიდრეთათვის მიკუთვნების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება: მ. თ-ე და ნ. ძ-ი ცნობილ იქნენ წყნეთში, კ-ის ქ.№36-ში მდებარე (დ. თ-ის სამკვიდრო ქონებიდან) უძრავი ქონებიდან თითოეული 1/3-1/3 ნაწილის მესაკუთრედ (ტომი 1, ს.ფ. 218-223).

სააპელაციო სასამართლოს განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა პ. თ-ემ (წარმომადგენელი ლ. მ-ი), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება (ტომი 1, ს.ფ. 227-234).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 მარტის განჩინებით პ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 აგვისტოს განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება (ტომი 1, ს.ფ. 267-275).

მოგვიანებით, პ. თ-ემ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში წარადგინა განცხადება, რომლითაც მან მოითხოვა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო ამავე სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.

განმცხადებელმა მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

2011 წლის 13 ივლისს მისთვის ცნობილი გახდა ისეთი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების შესახებ, რომელთა სააპელაციო სასამართლოში წარდგენა გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. კერძოდ, 2011 წლის 13 ივლისს პ. თ-ეს ჩაბარდა ქ.თბილისის პროკურატურის 2011 წლის 5 ივლისის დადგენილება, რომლითაც ცალსახად იქნა დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მისი დედის, დ. თ-ის 1985 წლის 23 ივლისის ანდერძი არ არის გაყალბებული და მასზე არსებული ხელმოწერა ნამდვილად შესრულებულია დ. თ-ის მიერ. დადგენილებაში აღნიშნულია, რომ ექსპერტიზის დასკვნების გაზიარების საკითხის გადაწყვეტისას უდავო უპირატესობა უნდა მიენიჭოს 23.12.2009წ. კალიგრაფიული ექსპერტიზის დასკვნას და გაზიარებული უნდა იქნეს როგორც უტყუარი, რადგან იგი ეყრდნობა ექსპერტიზაზე გამოსაკვლევად წარდგენილ მხოლოდ და მხოლოდ ოფიციალურ დოკუმენტაციას. დადგენილებაში მითითებულია, რომ 1999 წლის 21 ოქტომბრის გრაფიკული და 2000 წლის 19 ოქტომბრის კომისიური კალიგრაფიული ექსპერტიზები არ არის სარწმუნო, ვინაიდან მათ წინაშე წარდგენილი დოკუმენტაცია ნაკლებად შეიცავდა დ. თ-ის ოფიციალური ხელწერის ნიმუშებს, რის გამოც ვერ დადგინდა ჭეშმარიტება.

განმცხადებელი აღნიშნავდა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 აგვისტოს განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ემყარება იმ გარემოებას, რომ 1985 წლის 23 ივლისის დ. თ-ის ანდერძი სასამართლოს მიერ იყო ბათილი, როგორც ყალბი და აქედან გამომდინარე, მ. თ-ის და ნ. ძ-ის მოთხოვნები დ. თა-ის კუთვნილი ქონებიდან წილის მიუკუთვნების თაობაზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე და 1433-ე მუხლების საფუძველზე იურიდიულად ამართლებდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნებს. იმ შემთხვევაში, თუ სააპელაციო სასამართლოში სააპელაციო საჩივრის განხილვისას წარდგენილი იქნებოდა ქ.თბილისის პროკურატურის 05.07.2011წ. დადგენილება, ცხადია, რომ მ. თ-ის და ნ. ძ-ის სასარჩელო მოთხოვნები იურიდიულად ვერ გაამართლებდა მათ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, განმცხადებელმა მიიჩნია, რომ სახეზე იყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, რასაც უნდა გამოეწვია გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება (ტომი 2, ს.ფ. 3-6).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 თებერვლის განჩინებით პ. თ-ის განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში განმცხადებელი ითხოვდა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, რომლის თანახმადაც, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება დაინტერესებული პირის განცხადებით შეიძლება ბათილად იქნეს ცნობილი, თუ, მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. ასეთ ფაქტად და მტკიცებულებად განმცხადებელმა დაასახელა ქ.თბილისის პროკურატურის 2011 წლის 5 ივლისის დადგენილება, რომელშიც აღნიშნულია, რომ 1999 წლის და 2000 წლის ექსპერტიზის დასკვნებისაგან განსხვავებით, 2009 წლის კალიგრაფიული ექსპერტიზის თანახმად პ. თ-ის დედის, დ. თ-ის 1985 წლის 23 ივლისის ანდერძი არ არის გაყალბებული.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასახელებული საფუძველი არ წარმოადგენდა საქმის წარმოების განახლების წინაპირობას:

პირველ რიგში, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ გადაწყვეტილება, რომლის გაუქმებას და წარმოების განახლებასაც ითხოვდა განმცხადებელი, წარმოადგენდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 6 აგვისტოს განმეორებით დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის თანახმად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა ხდება მაშინ, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე არ გამოცხადდება მოპასუხე, რომელსაც გაეგზავნა შეტყობინება ამ კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით, და მოსარჩელე შუამდგომლობს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანაზე, რა დროსაც სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები დამტკიცებულად ითვლება.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დროს სასამართლო არ ადგენს ფაქტობრივ გარემოებებს და არ იკვლევს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს. ამ დროს სარჩელში (სააპელაციო საჩივარში) მითითებული გარემოებები ითვლება დამტკიცებულად. რამდენადაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას დადგენილად მიიჩნია სააპელაციო საჩივარში მოცემული შემდეგი ფაქტები: მ. თ-ე და ნ. ძ-ი დედის გარდაცვალებიდან სარგებლობდნენ წყნეთში, კ-ის ქ.№36-ში მდებარე დ. თ-ის სამკვიდრო ქონებით, რითაც მათ ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდრო მიღებული ჰქონდათ, ჩათვალა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე და 1433-ე მუხლების საფუძველზე ისინი იურიდიულად ამართლებდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განმეორებითი 2008 წლის 6 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ ემყარებოდა 1999 წლის 21 ოქტომბრის გრაფიკული და 2000 წლის 19 ოქტომბრის კომისიური კალიგრაფიული ექსპერტიზის დასკვნებს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, ქ.თბილისის პროკურატურის 2011 წლის 5 ივლისის დადგენილება, რომლითაც ზემოაღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნები მიჩნეული იქნა არასარწმუნოდ, არ წარმოადგენდა მოცემულ საქმეზე წარმოების განახლების საფუძველს.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებზეც, რომ აღნიშნულ საქმეზე სასამართლოს მსჯელობის საგანი არ ყოფილა პ. თ-ის დედის დ. თ-ის სახელით 1985 წლის 23 ივლისს გაფორმებული ანდერძის სიყალბის დადგენა. ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით მ. თ-ის და ნ. ძ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. 1985 წლის 23 ივლისს ნოტარიუსს ს.ძ-ის მიერ დ. თ-ის სახელით შესრულებული ანდერძი, რეგისტრირებული რეესტრში №7.5979, გაუქმდა. მოხდა სათანადო ცვლილებები სანოტარო ბიუროსა და ტექინვენტარიზაციის ბიუროში. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, როდესაც არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგენილ იქნა დ. თა-ის სახელით გაცემული ანდერძის სიყალბე, ვიდრე აღნიშნული გადაწყვეტილება არ გაუქმდებოდა, არ არსებობდა ამ საკითხზე განმეორებით მსჯელობის საფუძველი. 2012 წლის 7 თებერვლის სხდომაზე წარდგენილ იქნა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ნოემბრის განჩინება, რომლითაც დგინდება შემდეგი: 2011 წლის 12 აგვისტოს პ. თ-ემ განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის და საქმის განახლების მოთხოვნით; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით პ. თ-ის განცხადება ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის და საქმის წარმოების განახლების შესახებ დატოვებული იქნა განუხილველი დაუშვებლობის გამო; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 30.12.2011წ. განჩინებით არ დაკმაყოფილდა პ. თ-ის კერძო საჩივარი, უცველად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება.

ამდენად, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 19 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა 1985 წლის 23 ივლისს ნოტარიუსს ს.ძ-ის მიერ დ. თ-ის სახელით შესრულებული ანდერძის სიყალბე. გადაწყვეტილება ამ დროისთვისაც ძალაში იყო და არ გაუქმებულა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპეპუნქტებზე, რომელთა თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ: ა. აღმოჩნდება, რომ დოკუმენტი, რომელსაც გადაწყვეტილება ემყარება, ყალბია; ბ. დადგენილია მოწმის შეგნებულად ცრუ ჩვენება, ექსპერტის შეგნებულად ყალბი დასკვნა, შეგნებულად არასწორი თარგმანი, რასაც მოჰყვა უკანონო ან დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება. ამავე მუხლის მორე ნაწილის შესაბამისად, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოება განახლდება ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ა“–„გ“ ქვეპუნქტებში აღნიშნული საფუძვლებით, თუ არსებობს სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი.

როგორც საქმის მასალებით ირკვეოდა, ქ.თბილისის პროკურატურის 2011 წლის 5 ივლისის დადგენილებით სისხლის სამართლის #010090156 საქმეზე შეწყდა გამოძიება, რადგან არ არსებობდა სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული ქმედება. დადგენილების თანახმად, 1999 წლის 21 ოქტომბრის გრაფიკული და 2000 წლის 19 ოქტომბრის კომისიური კალიგრაფიული ექსპერტიზების წინაშე წარდგენილი დოკუმენტაცია ნაკლებად შეიცავდა დ. თ-ის ოფიციალური ხელწერის ნიმუშებს, რის გამოც ვერ დადგინდა ჭეშმარიტება... ამასთან, ექსპერტიზის დასკვნები მიუხედავად მესამე დასკვნისაგან რადიკალურად განსხვავებული შედეგისა, არ წარმოადგენდა ყალბ დასკვნას, რადგან ეყრდნობოდა ექსეპერტიზაზე შესადარებელ ნიმუშებად წარდგენილ არაოფიციალურ დოკუმენტაციას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დააკვნა, რომ ქ.თბილისის პროკურატურის 2011 წლის 5 ივლისის დადგენილებით არ დადგენილა 1999 წლის 21 ოქტომბრის გრაფიკული და 2000 წლის 19 ოქტომბრის კომისიური კალიგრაფიული ექსპერტიზის დასკვნების სიყალბე, დადგინდა მხოლოდ ის გარემოება, რომ დასკვნები ეყრდნობოდა ექსპერტიზაზე შესადარებელ ნიმუშებად წარდგენილ არაოფიციალურ დოკუმენტაციას, რამაც განაპირობა 2009 წლის 23 დეკემბრის ექსპერტიზის დასკვნისაგან განსხვავებული შედეგი. ექსპერტების წინააღმდეგ აღძრული სისხლის სამართლის საქმე შეწყდა სისხლის სამართლის ქმედების არ არსებობის გამო.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება იქნებოდა არა განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, არამედ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება და დამყარებული იქნებოდა 1999 წლის 21 ოქტომბრის გრაფიკულ და 2000 წლის 19 ოქტომბრის კომისიურ კალიგრაფიულ ექსპერტიზებს, მოცემულ საქმეზე ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება დასაშვები იქნებოდა მხოლოდ სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში ექსპერტიზის დასკვნების შემდგენელთა მიმართ არ დამდგარა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განცხადება არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო (ტომი 2, ს.ფ. 79-84).

სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 7 თებერვლის განჩინებაზე პ. თ-ემ შეიტანა კერძო საჩივარი და მოითხოვა ამ განჩინების გაუქმება, შემდეგი საფუძვლებით:

კერძო საჩივრის ავტორი აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ მისთვის ცნობილი გახდა ისეთი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების შესახებ, რომელთა სააპელაციო სასამართლოში წარდგენა გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. კერძოდ, 2011 წლის 13 ივლისს მას ჩაბარდა ქ.თბილისის პროკურატურის დადგენილება გამოძიების შეწყვეტის შესახებ. გამოძიება დაიწყო კერძო საჩივრის ავტორის 2009 წლის 10 ივლისის განცხადების საფუძცველზე, ექსპერტების: მ. როყვასა და მ. გოგიჩაიშვილის მიერ ყალბი ექსპერტიზის დასკვნის გაცემის ფაქტზე. მითითებული დასკვნებით დადგინდა, რომ თითქოს პ. თ-ის დედის, დ. თ-ის მიერ 1985 წლის 23 ივლისს შედგენილი სანოტარო ანდერძი იყო ყალბი, ვინაიდან იგი ხელმოწერილი იყო არა დ. თ-ის, არამედ სხვა პირის მიერ. სწორედ ამ დასკვნების საფუძველზე, ვაკე-საბურთალოს რაიონულმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი დ. თ-ის 1985 წლის 23 ივლისის ანდერძი, როგორც ყალბი. ამით ისარგებლეს პ. თ-ის დედმამიშვილებმა – მ. თ-ემ და ნ. ძ-მა. მათ ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილებით (რომლითაც ანდერძი იყო ბათილი), მიმართეს სასამართლოს უკვე ახალი სარჩელით, რომლითაც მოითხოვეს წყნეთში, კ-ის ქ.№36-ში მდებარე დედის კუთვნილი ქონების 1/3-1/3 ნაწილებად გაყოფის თაობაზე. შესაბამისად, 2008 წლის 6 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მ. თ-ე და ნ. ძ-ი ცნობილ იქნენ წყნეთში, კ-ის ქ.№36-ში (ამჟამად, დაბა წყნეთში, გ-ის ქ.№36) მდებარე დ. თ-ის სამკვიდრო უძრავი ქონებიდან თითოეული 1/3-1/3 ნაწილის მესაკუთრედ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდო ის სამართლებრივი არგუმენტი, რომ ანდერძი იყო ბათილი და სააპელაციო საჩივარი იურიდიულად ამართლებდა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე, 1433-ე მუხლების მოთხოვნებს.

ქ.თბილისის პროკურატურის 2011 წლის 13 ივლისის დადგენილებით ცალსახად დადგენილია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მამკვიდრებლის დ. თ-ის 1985 წლის 23 ივლისის ანდერძი არ არის გაყალბებული და მასზე არსებული ხელმოწერა შესრულებულია ნამდვილად თავად დ. თ-ის მიერ. ამავე დადგენილებაში ცალსახადაა მითითებული, რომ ექსპერტიზის დასკვნების გაზიარების საკითხის გადაწყვეტისას უდავო უპირატესობა უნდა მიენიჭოს 2009 წლის 23 დეკემბრის კალიგრაფიულ ექსპერტიზის დასკვნას და იგი გაზიარებულ უნდა იქნეს, როგორც უტყუარი, რადგან ეყრდნობა ექსპერტიზაზე გამოსაკვლევად წარდგენილ მხოლოდ ოფიციალურ დოკუმენტაციას. ამასთან, დადგენილების თანახმად, 1999 წლის 21 ოქტომბრის გრაფიკული და 2000 წლის 19 ოქტომბრის კომისიური კალიგრაფიული ექსპერტიზები არ არის სარწმუნო, ვინაიდან მათ წინაშე წარდგენილი დოკუმენტაცია ნაკლებად შეიცავდა დ. თ-ის ოფიციალური ხელწერის ნიმუშებს, რის გამოც ვერ დადგინდა ჭეშმარიტება.

კერძო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, იმ შემთხვევაში, თუ სააპელაციო სასამართლოში მ. თ-ისა და ნ. ძ-ის სააპელაციო საჩივრის განხილვისას წარდგენილი იქნებოდა ქ.თბილისის პროკურატურის დადგენილება, რაც მისთვის ცნობილი გახდა მხოლოდ 2011 წლის 13 ივლისს, სარჩელი იურიდიულად ვერ გაამართლებდა მათ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნებს, ვინაიდან 1985 წლის 23 ივლისის ანდერძით სადავო ქონება მამკვიდრებელმა მთლიანად პ. თ-ეს უანდერძა. ამის გამო, მ. თ-ე და ნ. ძ-ი ვერ მიიღებდნენ მამკვიდრებლის სადავო ქონებიდან 1/3-1/3 წილს.

ამდენად, ქ.თბილისის პროკურატურის 2011 წლის 5 ივლისის დადგენილება წარმოადგენს იმ მნიშვნელოვან, ახლად აღმოჩენილ გარემოებასა და მტკიცებულებას, რომელიც განმცხადებლისათვის ადრე რომ ყოფილიყო ცნობილი და წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას, გამომდინარე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლიდან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, კერძო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ პ. თ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს გასაჩივრებული განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები.

მითითებული ნორმის მიხედვით, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში. ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლში.

განსახილველ შემთხვევაში კერძო საჩივრის ავტორს ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიაჩნია ქ.თბილისის პროკურატურის 2011 წლის 5 ივლისის დადგენილება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ (ტომი 2, ს.ფ. 17-20). მითითებული დადგენილებით ირკვევა, რომ შსს ქ.თბილისის მთავარ სამმართველოში დაიწყო წინასწარი გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე ექსპერტების მიერ სავარაუდოდ ყალბი ექსპერტიზის დასკვნის გაცემის ფაქტზე. გამოძიების პროცესში შემოწმდა 1999 წლის 21 ოქტომბრის გრაფიკული და 2000 წლის 19 ოქტომბრის კომისიური ექსპერტიზის დასკვნების ნამდვილობა, რისთვისაც ჩატარდა ახალი კალიგრაფიული ექსპერტიზა. დადგენილების მიხედვით, შსს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს 2009 წლის 23 დეკემბრის დასკვნა განსხვავდება მანამდე ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნებისაგან, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, ისინი არ წარმოადგენენ ყალბ დასკვნებს, რადგან ეყრდნობოდნენ ექსპერტიზაზე შესადარებელ ნიმუშებად წარდგენილ არაოფიციალურ დოკუმენტაციას, ხოლო ექსპეტიზის ახალი დასკვნა ეყრდნობა ოფიციალური დოკუმენტაციიდან აღებულ შესადარებელ ნიმუშებს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სისხლის სამართლის საქმეზე შეწყდა გამოძიება, რადგან არ არსებობდა სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული ქმედება.

კერძო საჩივრის ავტორი მიიჩნევს, რომ ზემოხსენებული დადგენილება წარმოადგენს ახლად აღმოჩენილ გარემოებას, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის ’’ვ’’ ქვეპუნქტის მიხედვით საქმის წარმოების განახლების საფუძველია.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კერძო საჩივრის ავტორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საქმის წარმოების განახლების საფუძველი.

მითითებული ნორმის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება) შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ მხარისათვის ცნობილი გახდა ისეთი გარემოებები და მტკიცებულებები, რომლებიც, ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ე“-„ვ“ ქვეპუნქტებში აღნიშნული საფუძვლებით საქმის განახლება დასაშვებია, თუ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს წარმოედგინა კანონიერ ძალაში შესული და იმავე სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება, ან მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე.

ზემოაღნიშნული ნორმით კანონმდებელი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებებზე და მტკიცებულებებზე, რომლებიც ადრე რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში, საქმის განხილვის დროს, გამოიწვევდა მხარისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას.

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ კერძო სჩივრის ავტორის მიერ ახლად აღმოჩენილ გარემოებად მიჩნეული ქ.თბილისის პროკურატურის 2011 წლის 5 ივლისის დადგენილება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ, კიდეც რომ ყოფილიყო წარდგენილი სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, მაინც ვერ გამოიწვევდა მისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანას, ვინაიდან გასაჩივრებული განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ ემყარება ზემოხსენებულ დადგენილებაში მითითებულ ექსპერტიზის დასკვნებს. აღნიშნული განპირობებულია დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თავისებურებით. კერძოდ, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება - ესაა გამოუცხადებელი მხარის წინააღმდეგ გამოტანილი გადაწყვეტილება, რომელიც ემყარება მხოლოდ მხარის გამოუცხადებლობას და არა საქმის მასალებს. მოცემულ შემთხვევაშიც, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ემყარება არა საქმის მასალებს (მათ შორის 1999 წლის 21 ოქტომბრის გრაფიკული და 2000 წლის 19 ოქტომბრის კომისიური ექსპერტიზის დასკვნებს), არამედ აპელანტების ახსნა-განმარტებაში მითითებულ ფაქტებს, რომლებიც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387-ე და 230-ე მუხლების შესაბამისად დამტკიცებულად ითვლებოდა და იურიდიულად ამართლებდა მათ მოთხოვნას . აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ მიიჩნია ახლად აღმოჩენილ გარემოებად და საქმის განახლების საფუძვლად ზემოხსენებული დადგენილება.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ასევე სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება იქნებოდა არა განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, არამედ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება და დაემყარებოდა 1999 წლის 21 ოქტომბრის გრაფიკული და 2000 წლის 19 ოქტომბრის კომისიური კალიგრაფიული ექსპერტიზის დასკვნებს, მოცემულ საქმეზე ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება დასაშვები იქნებოდა მხოლოდ სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, რომლითაც ხსენებული დასკვნების სიყალბე დადგინდებოდა (სსკ-ის 423.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი). მოცემულ შემთხვევაში ასეთი განაჩენი არ არსებობს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პ. თ-ის კერძო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. პ. თ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 თებერვლის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.