№ას-225-217-2012 25 ივნისი, 2012 წელი,
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატის
შემადგენლობა
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ გ. ბ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ბ-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილება და 2012 წლის 16 იანვრის დამატებითი განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
გ. ბ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ა. ბ-ის მიმართ და მოითხოვა საზიარო უფლების ნატურით გაყოფით გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ზემო ალექსეევკის დასახლებაში, ლ-ის ქ.75-ში მდებარე სახლთმფლობელობა თანაბარ წილად რეგისტრირებულია გ. ბ-ისა და ა. ბ-ის სახელებზე. სახლთმფლობელობის ½ ირიცხება გ.ბ-ის, ხოლო ½ - ა. ბ-ის სახელზე. ვინაიდან, საკუთრების უფლება ეკუთვნის ორ პირს, ისინი საზიარო უფლების მქონე პირებად მიიჩნევიან. აღნიშნულის მიუხედავად, გ.ბ-ი ფაქტობრივად ფლობს გაცილებით ნაკლები მიწის ნაკვეთს, ვიდრე მას ეკუთვნის. წილობრივი მონაცემების გათვალისწინებით თითოეულ მესაკუთრეს ეკუთვნის 812.5 კვ.მ. კონკრეტულ შემთხვევაში, საინჟინრო ექსპერტიზის თანახმად, საზიარო საგნის გაყოფა შესაძლებელია თანამესაკუთრეთა შორის ღირებულების შემცირების გარეშე. მოპასუხემ დაიკავა იმაზე მეტი მიწის ნაკვეთი, ვიდრე მას ეკუთვნის, რითაც იზღუდება გ. ბ-ის, როგორც მესაკუთრის უფლებები.
მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: საკუთრების შეძენის დღიდან მესაკუთრეებს ფაქტობრივად შემოსაზღვრული აქვთ თავიანთი კუთვნილი მიწის ნაკვეთები. ა.ბ-ის შენობა-ნაგებობები განლაგებულია მის მიერ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ 900 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მოსარჩელის მიერ დაკავებულ ფართში არ არის გადასული.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საზიარო უფლება ქ.თბილისში, ზემო ალექსეევკის დასახლებაში, ლ-ის ქუჩა #75-ში მდებარე უძრავი ქონების ნატურით გაყოფის თაობაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ზემო ალექსეევკის დასახლება, ლ-ის ქ. №75(71)-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი საჯარო რეესტრში აღრიცხულია მოსარჩელე გ. ბ-ის საკუთრებად (მიწის ნაკვეთის ფართობი – 1625 კვ.მ, შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი: №1 დან №22-მდე). ამავე უძრავი ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრეს ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათების თანახმად, წარმოადგენს მოპასუხე ა. ბ-ი. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 27 სექტემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, ქ.თბილისში, ალექსეევკის დასახლება, ლ-ის ქ. №75-71-ში განთავსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის საერთო ფართი შეადგენს 1625 კვ.მ-ს, ხოლო მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების განაშენიანების საერთო ფართი - 791.61 კვ.მ-ს, აქედან ფაქტობრივად მიწის ნაკვეთის (განაშენიანებასთან ერთად) საერთო ფართიდან გ. ბ-ი ფლობს 689,36 კვ.მ-ს, სადაც განაშენიანების ფართია 368,35 კვ.მ (შენობები: №1/1; №7/1; №10/1; №12/1; №15/1; №16/1; №18/1; №20/1 და №22/1), ხოლო განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი 321,01კვ.მ. ა. ბ-ი ფაქტობრივად მიწის ნაკვეთის (განაშენიანებასთან ერთად) საერთო ფართიდან ფლობს 935,64 კვ.მ-ს, სადაც განაშენიანება 423,26 კვ.მ-ია (შენობები: №2/1; №3/1; №4/1; №5/1; №6/1; №8/1; №9/1; №11/1; №13/1; №14/1; №17/1; №19/1 და №21/1), ხოლო განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის ფართია 512,38 კვ.მ. ქ.თბილისში, ალექსეევკის დასახლება, ლ-ის ქ. №75-71-ში განთავსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების ორ თანაბარწილად გამიჯვნა, მიწის ნაკვეთის კონფიგურაციისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების ზომებისა და ურთიერთგანლაგებიდან გამომდინარე, ტექნიკურად შეუძლებელია. სასამართლო სხდომაზე ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საინჟინრო ექსპერტიზის დეპარტამენტის ექპერტ ბ. ბ-ისა და მხარეთა განმარტებებით, დადგინდა, რომ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 27 სექტემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნაში არასწორადაა მითითებული, რომ №13/1; №14/1 და №19/1 შენობებს ფლობს ა. ბ-ი, რადგან სინამდვილეში აღნიშნული შენობები იმყოფება გ. ბ-ის ფაქტობრივ მფლობელობაში. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის (განაშენიანებასთან ერთად) საერთო ფართიდან გ. ბ-ი ფაქტობრივად ფლობს 733.71 კვ.მ-ს, სადაც განაშენიანების ფართია 412.7 კვ.მ (შენობები: №1/1; №7/1; №10/1; №12/1; №13/1; №14/1; №15/1; №16/1; №18/1; №19/1; №20/1 და №22/1), ხოლო განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის ფართია 321,01კვ.მ. ა. ბ-ი ფაქტობრივად მიწის ნაკვეთის (განაშენიანებასთან ერთად) საერთო ფართიდან ფლობს 891.29 კვ.მ-ს, სადაც განაშენიანების ფართია 378,91 კვ.მ (შენობები: №2/1; №3/1; №4/1; №5/1; №6/1; №8/1; №9/1; №11/1; №17/1 და №21/1), ხოლო განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი 512,38 კვ.მ-ია. ექსპერტ ბ. ბ-ის განმარტებით, დასტურდება, რომ, მიუხედავად აღნიშნული უსწორობისა, ექსპერტიზის დასკვნაში, ქ.თბილისში, ალექსეევკის დასახლება, ლ-ის ქ. №75-71-ში განთავსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთისა და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობების მხარეთა შორის ნატურით გაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე, მიწის ნაკვეთის კონფიგურაციისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების და ურთიერთგანლაგებიდან გამომდინარე, ტექნიკურად შეუძლებელია. მისივე განმარტებით, ასევე შეუძლებელია ნატურით გაყოფა იმ შემთხვევაშიც, თუ მხარეებს საკუთრებაში დარჩებათ მათ მიერ ფაქტობრივად დაკავებული შენობა-ნაგებობები და გაიყოფა მხოლოდ განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრის შპს „...-ის“ ექსპერტ მ. წ-ის მიერ 2010 წლის 28 ივლისს გაცემული №09/სტ დასკვნა, გამომდინარე იქიდან, რომ აღნიშნული დასკვნით ვერ დგინდება გაყოფის შედეგად განაშენიანებისგან თავისუფალი რამდენი კვ.მ მიწის ნაკვეთი მიეკუთვნება ა.ბ-ს და რამდენი - გ.ბ-ს. ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, სახლთმფლობელობაზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების საერთო ფართი შეადგენს 789 კვ.მ-ს, საიდანაც 213 კვ.მ ეკუთვნის ბ-ს, ხოლო 235 კვ.მ - გ.ბ-ს. ექსპერტმა არ გასცა პასუხი, თუ ვის ეკუთვნის დანარჩენი 341 კვ.მ, ასევე არ არის მითითებული 341 კვ.მ-დან გამიჯვნის შემთხვევაში რამდენი შეხვდება ა.ბ-ს და რამდენი - გ.ბ-ს. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, არც ერთ მხარეს მიკუთვნებული არ აქვს ჩრდილოეთით მარჯვნივ არსებული შენობა №1/1 და მის წინ მდებარე მიწის ნაკვეთი.
ექსპერტი დასკვნის კვლევით ნაწილში უთითებს შემდეგს: „ა.ბ-ის კუთვნილი №9 საცხოვრებელი სახლის ნახევარზე მეტი და ასევე მის მფლობელობაში მყოფი №17 და №21 შენობა-ნაგებობები, სულ 116,5 კვ.მ საერთო ფართით, განთავსებულია გ.ბ-ის კუთვნილ მიწის ნაკვეთში. აქედან გამომდინარე, დარღვეულია მესაკუთრეების წილობრივი ბალანსი, ანუ ბ-ს 116,5 კვ.მ-ით ნაკლები ფართი აქვს დაკავებული, ვიდრე ბ-ს და მის საკომპენსაციოდ საჭიროა, თავისუფალი ეზოს ხარჯზე დაბალანსდეს წილობრივი თანასწორუფლებიანობა“.
სააპელაციო პალატამ ექსპერტის აღნიშნული მსჯელობის საწინააღმდეგოდ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ ამ უკანასკნელის მიერ შედგენილ სავარაუდო გაყოფის ნახაზში №21 შენობა-ნაგებობა გ.ბ-ს აქვს მიკუთვნებული. გარდა ამისა, ექსპერტ ბ. ბ-ის განმარტებით, დასტურდება, რომ დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრ შპს „...-ის” ექსპერტ მ. წ-ის მიერ შედგენილ სავარაუდო გაყოფის ნახაზით ცენტრალური გზის პირას არსებული მთლიანი ფართი მიკუთვნებული აქვს გ. ბ-ს, რაც მნიშვნელოვნად შეამცირებს ა. ბ-ის საკუთრებაში დარჩენილი ფართის ღირებულებას, იქიდან გამომდინარე, რომ ამ უკანასკნელს არ რჩება ცენტრალური გზიდან შესავლელი თავის ნაკვეთში.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრის შპს „...-ის” ექსპერტის 2010 წლის 28 ივლისს №09/სტ დასკვნა ბუნდოვანია, დაუსაბუთებელია და არ უნდა იქნეს გაზიარებული, შესაბამისად, მითითებული ექსპერტიზის დასკვნასთან დაკავშირებით, ექსპერტ მ. წ-ის ზეპირი განმარტებაც არ უნდა იქნეს გაზიარებული, გამომდინარე იქიდან, რომ ხსენებული დასკვნის შევსება ზეპირი განმარტებებით პალატამ შეუძლებლად მიიჩნია. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ალექსეევკის დასახლებაში, ლ-ის ქ. №75-71-ში მდებარე უძრავი ქონების მხარეთა შორის ერთგვაროვან ნაწილებად გაყოფა, ღირებულების შემცირების გარეშე, შეუძლებელია.
სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. ამავე კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. იმავე კოდექსის 963-ე მუხლის მიხედვით, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. დადგენილია, რომ ა. ბ-სა და გ. ბ-ს გააჩნიათ საზიარო საკუთრების უფლება ქ.თბილისში, ალექსეევკის დასახლებაში, ლ-ის ქ. №75-71-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე, ასევე დადგენილია, რომ საზიარო უფლების საგნის ორ ერთგვაროვან ნაწილად დაყოფა ღირებულების შემცირების გარეშე (ნატურით გაყოფა) შეუძლებელია.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2012 წლის 16 იანვარს მიღებულ იქნა დამატებითი განჩინება, რის საფუძველზეც, გ.ბ-ს ა. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ საინჟინრო ტექნიკური ექსპერტიზის ჩატარებისათვის გაწეული ხარჯის 300 ლარის ანაზღაურება. პალატამ მიიჩნია, რომ დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ საკითხის დასმა წარმოადგენს მხარეთა პრეროგატივას და, შესაბამისად, აღნიშნული საკითხის დასმის 7 - დღიანი საპროცესო ვადაც ვრცელდება მხოლოდ მხარეებზე. რაც შეეხება, გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს, პალატის მოსაზრებით, სასამართლო უფლებამოსილია, გამოიტანოს დამატებითი გადაწყვეტილება თავისი ინიციატივით ნებისმიერ დროს, თუ წარმოიშვა ამის საჭიროება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2012 წლის 16 იანვრის დამატებითი განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-მა შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის კანონით დადგენილი წესი და ვადა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის დანაწესის საწინააღმდეგოდ, სასამართლომ დამატებითი განჩინება (ნაცვლად გადაწყვეტილებისა) გამოიტანა ერთი თვის შემდეგ (ნაცვლად 7 დღისა), რაც არასწორია.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, საქმის პირველი ინსტანციით განხილვისას მოსარჩელე მხარემ სასამართლოში წარმოადგინა ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც საზიარო უფლების გაუქმება შესაძლებელი იყო. საქმის განხილვისას მოპასუხე მხარე დაეთანხმა შენობა-ნაგებობების კუთვნილების საკითხს, მხარეთა პოზიციების გათვალისწინებით დავის საგანს წარმოადგენდა მხოლოდ მიწის ნაკვეთი და მისი გამიჯვნის შესაძლებლობა. ექსპერტიზის დასკვნა სხვა მხრივ სადავო არ გამხდარა. ამის მიუხედავად, მოპასუხე მხარეს არც თვითონ წარმოუდგენია სხვა დასკვნა და არც სასამართლოს წინაშე დაუყენებია შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ თავისი ინიციტივით დანიშნა საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზა. მისი დანიშვნის მიზეზი კი, სასამართლოს განმარტებით, გახდა წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის არასრული ხასიათი. აღნიშნული მოქმედებით სასამართლომ დაარღვია შეჯიბრებითობის პრინციპი და მხარის ვალდებულება სასამართლოში თვითონ შეასრულა. ექსპერტის მიერ წარმოებული კვლევა და დასკვნები ცხადად წარმოშობს ეჭვს, ვინაიდან ექსპერტი ასკვნის ისეთი ნივთის გამიჯვნის შეუძლებლობას, რაზედაც კვლევა არასწორად აქვს ჩატარებული. კვლევით ნაწილში ექსპერტმა არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ნაგებობების სარგებლობის საკითხი მხარეებს განსაზღვრული ჰქონდათ, სწორედ ამიტომ, ამაზე მხარეები არ დავობდნენ. სამოქალაქო კოდექსის 955-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს უფლება აქვს, ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მოწილეთა სარგებლობას, ანუ აღნიშნული ნორმა საზიარო უფლების მქონე პირს აძლევს უფლებას, დაიცვას საზიარო საგნით თავისი სარგებლობის უფლება, ხოლო, იმ შემთხვევაში, თუ საგნის სარგებლობის რაიმე განსაზღვრული წესია დადგენილი, მხარეს შეუძლია, სადავოდ გახადოს ამ წესით სარგებლობა, რაც, კონკრეტულ შემთხვევაში, არ განხორციელებულა.
საქმეში წარმოდგენილია სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც, ნაგებობა №12, №18 და №20 არ არის არც ერთი მხარის მფლობელობაში, აღნიშნულ ნაგებობას ფლობენ მოსარგებლეები - გ. ბ-ი და გ. ბ-ი. სასამართლო შეეცადა, ზეპირი განმარტების საშუალებით შეევსო ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც აბსოლუტურად უკანონო და დაუსაბუთებელია, აღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნა სასამართლოს არ უნდა გაეზიარებინა და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, უნდა დაენიშნა განმეორებითი ექსპერტიზა.
უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 30 აპრილის განჩინებით გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის 2012 წლის 16 იანვრის დამატებითი განჩინების თაობაზე ცნობილ იქნა დასაშვებად, ხოლო საკასაციო საჩივარი თბილისის 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე დარჩა განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს და გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ამავე სასამართლოს 2012 წლის 16 იანვარს მიღებულ იქნა დამატებითი განჩინება, კერძოდ, გ.ბ-ს ა.ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ საინჟინრო ტექნიკური ექსპერტიზის ჩატარებისათვის გაწეული ხარჯის - 300 ლარის ანაზღაურება.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულ იქნა კანონის დარღვევით. პალატამ გასაჩივრებულ განჩინებაში მიუთითა შემდეგი: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის თანახმად, დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ საკითხის დასმა წარმოადგენს მხარეთა პრეროგატივას და, შესაბამისად, აღნიშნული მოთხოვნის დასმის 7 - დღიანი საპროცესო ვადაც ვრცელდება მხოლოდ მხარეებზე. რაც შეეხება, გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს, პალატამ მიიჩნია, რომ სასამართლო უფლებამოსილია, გამოიტანოს გადაწყვეტილება თავისი ინიციატივით ნებისმიერ დროს, თუ წარმოიშვა ამის საჭიროება.
საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნულ დასკვნას შემდეგ გარემოებათა გამო: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით ან მხარეთა თხოვნით გამოიტანოს დამატებითი გადაწყვეტილება, თუ სასამართლოს არ გადაუწყვეტია სასამართლო ხარჯების საკითხი. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი, დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის საკითხი შეიძლება დაისვას გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 7 დღის განმავლობაში. ამ ვადის გაგრძელება არ დაიშვება.
ზემოაღნიშნული მუხლის ანალიზი ცხადყოფს, რომ დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანა, სასამართლოს მიერ ხარვეზით გამოტანილი გადაწყვეტილების გამოსწორების საშუალებაა. დამატებითი გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გამოტანილი, თუ ამ საქმეზე გამოტანილი ძირითადი გადაწყვეტილება არ შეიცავს პასუხს მხარის ისეთი მოთხოვნის მიმართ, რომელიც, განხილვის საგანი იყო, მაგრამ სასამართლოს არ მიუღია გადაწყვეტილება ამ კონკრეტული მოთხოვნის მიმართ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი კი ითვალისწინებს შემთხვევას, როდესაც სასამართლომ არ გადაწყვიტა სასამართლო ხარჯების საკითხი და დამატებითი გადაწყვეტილებით ეს ხარვეზი სწორდება. დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის ინიციატივა შეიძლება მომდინარეობდეს ან სასამართლოსაგან, თუ მან ძირითადი გადაწყვეტილების შემდეგ აღმოაჩინა მასში ზემოაღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევა, ან მხარეთა თხოვნით. დამატებით გადაწყვეტილების გამოტანის საკითხი შეიძლება წარმოიშვას ძირითადი გადაწყვეტილების გამოცხადების დღიდან 7 დღის განმავლობაში. ამ ვადის გაგრძელება არ დაიშვება.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს საკასაციო საჩივრის ავტორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის კანონით დადგენილი წესი და ვადა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის დანაწესის საწინააღმდეგოდ, სასამართლომ დამატებითი განჩინება (ნაცვლად გადაწყვეტილებისა) გამოიტანა ერთი თვის შემდეგ (ნაცვლად 7 დღისა), რაც არასწორია. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ აღნიშნული მუხლი იმპერატიულად განსაზღვრავს დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის პირობებს, რომელთა გათვალისწინება სავალდებულოა სასამართლოსათვის.
საქმის მასალებით ირკვევა, რომ 2012 წლის 6 იანვარს ა.ბ-ის წარმომადგენელმა განცხადებით მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს და მოითხოვა 2011 წლის 15 დეკემბერს გამოტანილ გადაწყვეტილებაში დაშვებული არითმეტიკული შეცდომის გასწორება, კერძოდ, მიუთითა, რომ არ იყო ნამსჯელი ექსპერტიზის ჩატარების მიზნით ა.ბ-ის მიერ გადახდილ თანხაზე, რომელიც 300 ლარს შეადგენს. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ აღნიშნულ საკითხს აწესრიგებს რა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლი, სასამართლო ხარჯების გადაწყვეტილებით გაუნაწილებლობა აშკარა არითმეტიკულ შეცდომას არ წარმოადგენს და იგი დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის გზით უნდა გასწორდეს.
ა.ბ-ის წარმომადგენლის განცხადება სამართლებრივადაც სწორი რომ იყოს, დარღვეულია მისი სასამართლოში შეტანის ვადა, კერძოდ, 261-ე მუხლის მეორე ნაწილით ცალსახად დგინდება, რომ დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის საკითხი შეიძლება დაისვას ძირითადი გადაწყვეტილების გამოცხადების დღიდან 7 დღის განმავლობაში. ამ ვადის გაგრძელება არ დაიშვება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საპროცესო მოქმედება სრულდება კანონით დადგენილ ვადაში. ამავე კოდექსის 63-ე მუხლის პირველი წინადადების თანახმად, კი საპროცესო მოქმედების შესრულების უფლება გაქარწყლდება კანონით დადგენილი ან სასამართლოს მიერ დანიშნული ვადის გასვლის შემდეგ. 2011 წლის 15 დეკემბრის სასამართლო სხდომას, რომელზედაც გამოცხადდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილება ესწრებოდა ა.ბ-ის წარმომადგენელი ნ. რ-ი. აქედან გამომდინარე, ვინაიდან, დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანის ვადის ათვლის წინაპირობა გადაწყვეტილების გამოცხადებაა და არა მისი ჩაბარება (გადაცემა მხარისათვის) მისი გამოტანის მოთხოვნის უფლება მხარეს ჰქონდა გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან 7 დღის ვადაში, რაც მან არ განახორციელა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს და გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 16 იანვრის დამატებითი განჩინება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.
გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 16 იანვრის განჩინება.
საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
