№ას-384-363-2012 4 ივნისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – რ. ს-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ბ-ე, გ. ბ-ე, ც. ბ-ე, ბ. ქ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მირებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. ს-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: გ., ც., თ. ბ-ებისა და ბ. ქ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა: ა) ბათილად იქნას ცნობილი გ. ბ-სა და ც. ბ-ის მიერ თ. ბ-ზე ბათუმში, მ-ს ქ. №13-ში მდებარე უძრავი ქონების არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნავეთის 353 კვ.მ და მასზე არსებული შენობა ნაგებობის სართო ფართით - 157 კვ.მ (1/3 გ. ბ-მ დას, ხოლო 1/3 ც. ბ-მ შვილს) 2011 წლის 12 იანვრის ჩუქების ხელშეკრულება; ბ) ბათილად იქნას ცნობილი თ. ბ-ის მიერ შვილზე, ბ. ქ-ზე ქ. ბათუმში, მ-ს ქ. №13-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე, 2011 წლის 27 იანვარს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება; გ) ცნობილ იქნას თანამესაკუთრედ ქ. ბათუმში, მ-ს ქუცა 313-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/6 ნაწილზე, დაზუსტებული ფართი – 353 კვ.მ, შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი 157 კვ.მ და როგორც მესაკუთრეზე მოხდეს სარეგისტრაციო სამსახურში საკუთრების უფლების აღრიცხვა; დ) მოხდეს თანასაკუთრების წილის შესაბამისად, უძრავი ქონების 157 კვ.მ ფართის 1/6 ნაწილის 26.16 კვ.მ რეალურად გაყოფა, რაც შეადგენს ორ ოთახს №4 10.9 კვ.მ და №5 – 12.9 კვ.მ, სულ 23.8 კვ.მ; ე) დაეკისროთ მოპასუხეებს ქ. ბატუმში, მ-ს ქ. 313-სი მდებარე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებული ქონების 157 კვ.მ 1/3 წილზე ქონების ღირებუების გაზრდის გამო ც. ბ-სა და ტ. ბ-ს თითოეულს 3000 ლარის ოდენობით ზიანისნ ანაზღაურება; ვ) ცნობილ იქნას ქ. ბათუმში, მ-ს ქ. 313-ში მდებარე ეზოში ხის საცხოვრებელი სახლის (კოტეჯი) თანამესაკუთრედ.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით რ. ს-ის სასარჩელო მოთხოვნები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა 2011 წლის 12 იანვრის ჩუქების ხელშეკრულება გ. ბ-ისა და ც. ბ-ის მიერ თ. ბ-ზე გ. ბ-ის კუთვნილი უძრავი ქონების- 1/3 ნაწილის ნახევარზე, ანუ ქ. ბათუმში მ-ს ქ. №13-ში მდებარე მთლიანი უძრავი ქონების 1/6 ნაწილზე და 2011 წლის 27 იანვრის ჩუქების ხელშეკრულება თ. ბ-სა და ბ. ქ-ს შორის უძრავი ქონების, მდებარე ქ. ბათუმი მ-ს ქ. №13-ის 1/6 ნაწილზე; (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: ...). რ. ს-ე ცნობილი იქნა უძრავი ქონების, - ქ. ბათუმში მ-ს ქ. №13-ში - დაზუსტებული ფართი 353 კვ.მ, შენობა ნაგებობის საერთო ფართი 157 კვ.მ (საკადასტრო კოდი: ...) – თანამესაკუთრედ და უძრავი ქონების ½1/6 ნაწილის მესაკუთრედ. მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა უძრავი ქონების საცხოვრებელი სახლის წილის რეალურად გამიჯვნის ნაწილში და საცხოვრებელი სახლიდან გამოეყო ოთახი №4 – ფართით 10.9 კვ.მ და ოთახი №5 – ფართით 12.9 კვ.მ; დამხმარე სათავსო – 2კვ.მ – სულ 25.8 კვ.მ. მოსარჩელეს დარჩენილი სასარჩელო მოთხოვნების და მოპასუხეებზე ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი.

დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს გ. ბ-მ, თ. ბ-მ, ც. ბ-მ და ბ. ქ-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ის, თ. ბ-ის, ც. ბ-ისა და ბ. ქ-ის სააპელაციო საჩივარი გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება, რ. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

რ. ს-ე და გ. ბ-ე ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1985 წლის 12 ივლისიდან. ამ დროისათვის, გ. ბ-ს ეკუთვნოდა ქ. ბათუმში, მ-ს ქ. №13-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/3 წილი. გარდა გ. ბ-ისა, სადავო ქონების 1/3-1/3 წილი ეკუთვნოდათ ც. ბ-ს და თ. ბ-ს. 2010 წლის 24 სექტემბერს გ. ბ-ე და რ. ს-ე განქორწინდნენ 2011 წლის 12 იანვარს კუთვნილი წილები გ. ბ-მ და ც. ბ-მ აჩუქეს თ. ბ-ს, ხოლო 2011 წლის 27 იანვარს თ. ბ-მ სადავო ქონება აჩუქა ბ. ქ-ს. გ. ბ-ისა და რ. ს-ის თანაცხოვრების პერიოდში, სადავო სახლის ინტერიერი და, ნაწილობრივ, ფასადი გადაკეთდა. კერძოდ: სახლის პირველ სართულზე მდებარე №1 და №3 ოთახების გამმიჯნავი კედელი მოინგრა და ისინი გაერთიანდა; მის უკან კედელში გაიჭრა ხის ფანჯარა; ამოშენდა №2 ოთახში გასასვლელი კარი. მე-2 ოთახი გადაიკედლა ხის ფიცრული ტიხრული კედლებით და გაიყო სამ ერთეულ ოთახად; ამოშენდა მეორე სართულზე ასავლელი კიბის ქვეშ მდებარე სივრცე და მიეურთდა მეორე ოთახის წინ მდებარე ოთახს; პირველ სართულს მიაშენდა 1.9 კვ.მ ფართობის ტუალეტის ფართი; სახლის მეორე სართულზე არსებული მე-4 და მე-7 ოთახები გაერთიანდა, მესამე ოთახი გადაიკედლა კუსტარული მოწყობის ტიხრული კედლით. ამ სამუშაობის შედეგად, სახლის ღირებულება არ გაზრდილა და მისი ღირებულება, გადაკეთების ჩათვლითა და მის გარეშეც შეადგენს 169672 ლარს. გარდა ამისა, მხარეებმა ეზოში ჩადგეს დაურეგისტრირებელი, 11550 ლარად ღირებული, 45,36 კვ.მ. ხის კოტეჯი. ამ კოტეჯის გათვალისწინებით, მთელი სადავო უძრავი ქონების ღირებულება არის 340378 ლარი, ხოლო კოტეჯის გარეშე - 340378-11550=328828 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1161 მუხლის ”ა” ქვეპუნქტზე და აღნიოშნა, რომ მითითებული ნორმის შესაბამისად, სადავო უძრავი ქონების 1/3 წილი ეკუთვნოდა გ. ბ-ს და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170.1-ე მუხლის თანახმად, იგი უფლებამოსილი იყო საკუთრება განეკარგა საკუთარი შეხედბულების მიხედვით.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიცია იმის თაობაზე, რომ, ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად, სადავო ქონება იქცა მეუღლეთა თანასაკუთრებად. და აღნიშნულთან დაკავშირებით მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1163-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, თითოეული მეუღლის ქონება შეიძლება ჩაითვალოს მეუღლეთა თანასაკუთრებად იმ შემთხვევაში, თუ ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად ამ ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გადიდდება. სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის საფუძველზე კი, ზემოხსნებული გარემოების მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა რ. ს-ს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, უძრავი ქონების ღირებულების განსასაზღვრავად საჭიროა სპეციალური ცოდნა, რომელიც სასამართლოს არ გააჩნია. სწორედ ამიტომ, მოცემულ საქმეზე ორჯერ დაინიშნა ექსპერტიზა.

ექსპერტთა კატეგორიული დასკვნის თანახმად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ უძრავ ქონებაზე გაწეულ ხარჯებს ამ ქონების ღირებულება საერთოდ არ გაუზრდია. ქონების ღირებულება გაიზარდა, მხოლოდ, ხის კოტეჯის ჩადგმით, ოღონდ თავად კოტეჯის ღირებულებით და დანარჩენი ქონების ღირებულებასთან შეფარდებით - 11550/328828X100=3,5%-ით, ანუ უმნიშვნელოდ. ექსპერტებმა თავიანთი დასკვნები დაადასტურეს სასამართლო სხდომაზეც. სააპელაციო პალატამ ექპერტთა დასკვნები დასაბუთებულად მიიჩნია და გაიზიარა. ამასთან, აღნიშნა, რომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს ამ დასკვნების საწინააღმდეგო მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია და არც მიუთითებია მათზე, რის გამოც, რ. ს-ის მოთხოვნა დაუსაბუთებელად ჩათვალა. ადმენად, ვინაიდან რ. ს-ე სადავო ქონების თანამესაკუთრე არ იყო, სააპელაციო პალატამ მისი მოთხოვნა საზიარო უფლების გაუქმებისა და წილის გამოყოფის თაობაზე უსაფუძვლოდ მიიჩნია და არ დააკმაყოფილა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ს-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მირებით სარჩელის დაკმაყფოილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ გაიზიარა ექსპერტის დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ სახლის ღირებულება მისი გადაკეთების შემდეგ არ გაზრდილა, ვინაიდან ექსპერტიზის დასკვნა იმდენად დაუსაბუთებელი იყო ამ ნაწილში, რომ შეუძლებელი იყო 25 წლის წინანდელი და დღევანდელი მდგომარეობის მყოფი სახლი ზუსტად ერთი და იგივე ღირებულების ყოფილიყო.

კასატორის აზრით, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონის, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ რ. ს-ე არ უარყოფდა ქ. ბათუმში, მ-ს ქ. №13-ში მდებარე სახლი დაქორწინებამდე ეკუთვნოდა მის ყოფილ მეუღლეს გ. ბ-ს. სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ აღნიშნული სახლის გაჩუქებით, გ. ბ-მ შვილებს მოუსპო საარსებო წყარო. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლო უნდა დაყრდნობოდა სამოქალაქომ კოდექსის 526-ე მუხლს. კასატორის აზრით, სასამართლომ არასწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 170.1-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ გ. ბ-ე უფლებამოსილი იყო განეკარგა საკუთარი ქონება, ვინაიდან თუ იგი გაყიდდა ბინას, მაშინ სხვა სამართლებრივი შედეგი დადგებოდა, გაჩუქებას კი, კრძალავდა სამოქალაქო კოდექსის 526-ე მუხლი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 აპრილის განჩინებით რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2198.30 ლარი) 70% –1538.81 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ რ. ს-ს (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ №5 საგადასახადო დავალებით 2012 წლის 12 აპრილს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2198.30 ლარი) 70% –1538.81 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.