საქმე №ას-680-639-2012 4 ივნისი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ს. ბ-ე, ა. ბ-ე, ე. ს-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ფ. გ-ე, მ. გ-ე, ლ. გ-ე, გ. გ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 20 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ საქართველოს კანონიდან წარმოშობილი კომპენსაციის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. ბ-მ, ა. ბ-მ და ე. ს-მ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ფ., მ., ლ. და გ. გ-ების მიმართ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული მოპასუხეებისათვის ქ.ბათუმში, ლ.ა-ის ქ№19-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის - 234190 აშშ დოლარის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

ქ.ბათუმში, ა-ის ქ№19-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი 1935 წლიდან საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა მოსარჩელეების ბებიას, აწ გარდაცვლილ უ. ბ-ს, რომელიც 1930 წლიდან არარეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა მ. ბ-სთან. ერთად ცხოვრების პერიოდში შეეძინათ სამი შვილი, რომელთაგან ერთი ადრე გარდაიცვალა. ნ. იყო მოპასუხეების დედა, ხოლო ი. მოსარჩელეების მამა. მხარეების ბაბუა, მ. ბ-ე 1938-40 წლებში წავიდა რუსეთში, რა დროსაც დაიწყო მეორე მსოფლიო ომი, იგი უგზო-უკვლოდ დაიკარგა და საქართველოში აღარ დაბრუნებულა. მოსარჩელეთა მამა დაიბადა და გაიზარდა სადავო სახლში, რომელიც 1967 წელს დაოჯახდა ე. ს-ზე. მათ შეეძინათ სამი შვილი: ა., ს. და მ. ბ-ები, ეს უკანასკნელი 2008 წელს გარდაიცვალა. ი. ბ-ე გარდაიცვალა 1991 წელს. ნ. ბ-მაც შექმნა ოჯახი და იქვე ეზოში, ძმის დახმარებით, ააშენა საცხოვრებელი სახლი, მას შეეძინა ოთხი შვილი: ფ., გ., მ. და ლ. გ-ები. ნ. გარდაიცვალა 1997 წელს. 2001 წლის 18 აპრილს გარდაიცვალა უ. ბ-ე, რის შემდეგაც, ამ უკანასკნელის სახელზე რიცხული ქონება, მის მიერვე შედგენილი ანდერძის საფუძველზე, მთლიანად მიიღეს მოპასუხეებმა. აღნიშნული ფაქტის გაგების შემდეგ მოსარჩელეებმა მიმართეს სასამართლოს მ. ბ-ისა და უ. ბ-ის ქორწინების ფაქტის დადგენის, სადავო ქონებაზე თანასაკუთრების აღიარების, მ. ბ-ის გარდაცვლილად გამოცხადებისა და სავალდებულო წილის მიღების თაობაზე. სასამართლომ სარჩელი არ დააკმაყოფილა, ხოლო სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ, მოპასუხეების განცხადების საფუძველზე, პოლიციამ, 2011 წლის 22 ივნისს მოსარჩელეები სადავო სახლიდან გამოასახლა. ი. ბ-მ რეკონსტრუქცია გაუკეთა სადავო სახლს და ფაქტობრივად საცხოვრებელი სახლის მოცულობა გაორმაგდა, საიდანაც ნაწილი დაკანონდა აღმასკომის 1988 წლის გადაწყვეტილებით, ხოლო ნაწილი დაუკანონებელია. ი. ბ-ე გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა სადავო სახლში ცოლ-შვილთან ერთად და ფაქტობრივად ეკავა უ. ბ-ის სახელზე რიცხული ფართი მთლიანად, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ, სადავო სახლში ცხოვრება გააგრძელეს ი.ბ-ის ოჯახის წევრებმა, ანუ მოსარჩელეებმა. უ. -ე სიცოცხლის ბოლო წლებში ცხოვრობდა ქალიშვილის კუთვნილ სახლში, რომელიც სადავო სახლის გაგრძელებას წარმოადგენს. მოსარჩელეების გამოსახლება სადავო ფართიდან მოხდა უკანონოდ, რადგანაც აღნიშნული უნდა განხორციელებულიყო მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე და არა პოლიციის მიერ იძულების წესით. 2002 წლის დეკემბერში მოპასუხეებმა სადავო ქონება მიიღეს ანდერძის საფუძველზე და სამკვიდრო აღირიცხა მათ საკუთრებაში. აღნიშნული დასტურდება გარდაცვალების მოწმობით, ანდერძითა და რეესტრის ამონაწერით. მოპასუხეები დაბადებიდან ცხოვრობენ სადავო სახლში, უ. ბ-ის სახელზე რიცხულ ბინას ფლობდნენ და ასევე განკარგავდნენ, რაც დასტურდება სამოქალაქო რეესტრის ამონაწერით, პირადობის მოწმობებითა და ხელშეკრულებებით. მოსარჩელეები იხდიდნენ ყოველგვარ კომუნალურ გადასახადებს და უ. ბ-ს მათი ბინიდან გამოსახლების საკითხი არასოდეს დაუყენებია. მოსარჩელეები წლების განმავლობაში აქირავებდნენ სადავო სახლს და იღებდნენ შემოსავალს. სადავო სახლის მე-2 სართულს მთლიანად და პირველი სართულის ორ ოთახს ფლობდნენ და სარგებლობდნენ მოსარჩელეები. მიუხედავად იმისა, რომ უ. ბ-ს, სხვების ზეგავლენით ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა ი-თან, მას არასოდეს მოუთხოვია მოსარჩელეთა ბინიდან გამოსახლება, რადგანაც იცოდა, რომ საცხოვრებელ სახლზე მის შვილს გაკეთებული ჰქონდა რეკონსტრუქცია, კაპიტალური რემონტი და საცხოვრებელი სახლი მოცულობით გაზრდილი იყო, ამდენად მას ი.ბ-ს სახლი გადაცემული ჰქონდა სარგებლობაში, რაც დასტურდება სასამართლო გადაწყვეტილებითა და მოწმეთა ჩვენებებით. აუდიტის დასკვნით დადგენილია, რომ ქ.ბათუმში, ა-ის ქ№19-ში მდებარე საცოხვრებელი სახლის საბაზრო ღირებულება 557595 აშშ დოლარია, საიდანაც მოსარჩელეებს ეკავათ მთლიანი საცხოვრებელი სახლის 14/25 ნაწილი.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სადავო არ არის, რომ ქ.ბათუმში, ა-ის ქ№19-ში მდებარე სახლი ეკუთვნოდა უ. ბ-ს, ამ სახლში დაიბადნენ და გამოსახლებამდე ცხოვრობდნენ მოსარჩელეები. საქმეში არსებული არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება, რომ სადავო სახლს რეკონსტრუქცია ჩაუტარა ი. ბ-მ. რემონტის ჩატარება რეკონსტრუქციას არ ნიშნავს. უ. ბ-ს არასოდეს დაუყენებია მოსარჩელეების სადავო სახლიდან გამოსახლების საკითხი, პირიქით, მათ გააძევეს სახლიდან დედა და ბებია, მოხუცს სასამართლოსთვის მიმართვა დასჭირდა, რათა მოეპოვებინა საკუთარ სახლში ცხოვრების უფლება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 25 იანვრის საბოლოო გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ იმ სამკვიდრო მოწმობის გაუქმებაზე, რომლითაც მოპასუხეებმა მიიღეს სადავო ქონება. სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოა, რადგან ქონების ბედი, რომელიც მოსარჩელეებს სადავოდ მიაჩნიათ, უკვე გარკვეულია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს. ბ-ის, ა. ბ-ისა და ე. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქწალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 20 მარტის განჩინებით ს. ბ-ის, ა. ბ-ისა და ე. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, მოცემულ საქმეზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დატოვებულ იქნა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ ბათუმში, ლ.ა-ის ქ№19-ში მდებარე ახლთმფლობელობის 14/25 ნაწილი 1935 წლის 30 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ირიცხებოდა უ. ბ-ის საკუთრებაში, რომლიც გარდაიცვალა 2001 წლის 18 აპრილს. 2002 წლის 30 დეკემბრის ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, უ. ბ-ის მემკვიდრეობა მიიღეს მოპასუხეებმა: ფ., ლ., გ. და მ. გ-ებმა. უ. ბ-ე, რომლის ქორწინებამდელი გვარი იყო ნ-ე, 1930 წელს დაქორწინდა მ. ბ-ზე, მაგრამ ქორწინების რეგისტრაცია არ მომხდარა. უ. ბ-სა და მ. ბ-ს ერთად ცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ორი შვილი: ნ. ბ-ე და ი. ბ-ე. 1935 წლის 30 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, უ. ბ-მ შეიძინა ქალაქ ბათუმში, ჯ-ის ქუჩაზე მდებარე სახლთმფლობელობა, სადაც იგი ცხოვრობდა ოჯახთან ერთად. დაახლოებით 1938-1939 წლებში მ. ბ-ე წავიდა სავაჭროდ რუსეთის ფედერაციაში და აღარ დაბრუნებულა. ა. და ს. ბ-ები მ. ბ-ისა და უ. ბ-ის ვაჟიშვილის, ი. ბ-ის შვილები არიან, ე. ს-ე კი, ი. ბ-ის მეუღლე, ხოლო მოპასუხეები: ფ., ლ., გ. და მ. გ-ები არიან მ. ბ-ისა და უ. ბ-ის ქალიშვილის - ნ. ბ-ის შვილები. 1996 წლის 25 სექტემბერს უ. ბ-მ მის საკუთრებაში რიცხული საცხოვრებელი სახლი – ქალაქ ბათუმში, ლ.ა-ის ქ№19-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 14/25 ნაწილი უანდერძა შვილიშვილებს: ფ., ლ., გ. და მ. გ-ებს. ი. ბ-ე გარდაიცვლა 1991 წლის 29 იანვარს, რომელიც დაბადებიდან გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა მშობლებთან, სადავო საცხოვრებელ სახლში. მას დარჩა ორი შვილი: ა. და ს. ბ-ები, რომლებიც ასევე დაბადებიდან ცხოვრობდნენ აღნიშნულ ბინაში და მეუღლე ე. ს-ე, რომელთანაც ი.ბ-მ იქორწინა 1967 წელს და მას შემდეგ იგი ცხოვრობდა აღნიშნულ ბინაში. 2001 წლის 18 აპრილს უ. ბ-ე გარდაიცვალა და 2002 წლის 30 დეკემბრის ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე და მისი სამკვიდრო ქონება მიიღეს ფ., ლ., გ. და მ. გ-ებმა. 2009 წლის 25 მარტს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართეს ა. და ს. ბ-ებმა და მოითხოვეს იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის – უ. და მ. ბ-ს შორის ქორწინების ფაქტის დადგენა, მ. ბ-ის გარდაცვლილად გამოცხადება, უ. ბ-ის სამკვიდროს ფაქტობრივად მიღებულად ცნობა ი. ბ-ის მიერ, რომელიც შემდგომში ასევე ფაქტობრივი ფლობით მიიღეს მათ, უ. ბ-ის სამკვიდრო ქონებიდან სავალდებულო წილის გამოყოფა და შესაბამისი ცვლილებების შეტანა სამკვიდრო მოწმობასა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: დადგინდა უ. და მ. ბ-ს შორის ქორწინების ფაქტი, მ. ბ-ე გარდაცვლილად გამოცხადდა 1947 წლიდან. უ. ბ-ის სახელზე რიცხული ქალაქ ბათუმში, ლ. ა-ის ქ№19-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 7/75 ნაწილის მესაკუთრეებად ცნობილ იქნენ ა. და ს. ბ-ები, დანარჩენი ფართი 2002 წლის 30 დეკემბრის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე დარჩა ფ., ლ., გ. და მ. გ-ების საკუთრებაში, შესაბამისი ცვლილებები შევიდა 2002 წლის 30 დეკემბერს ფ., ლ., გ. და მ. გ-ების სახელზე გაცემულ სამკვიდრო მოწმობასა და საჯარო რეესტრის მონაცემებში. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და ს. ბ-ისა და ა. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 იანვრის განჩინებით ს. და ა. ბ-ების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება, რის შემდეგ 2011 წლის 20 მაისს ქალაქ ბათუმში, ლ.ა-ის ქ№19-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი 2002 წლის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე საჯარო რეესტრში აღირიცხა ფ., ლ., გ. და მ. გ-ების საკუთრებად. 2011 წლის 16 ივნისს ფ., ლ., გ. და მ. გ-ების განცხადების საფუძველზე ა. და ს. ბ-ები პოლიციის მუშაკის მიერ გაფრთხილებული იქნენ ფ., ლ., გ. და მ. გ-ების საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე და, ვინაიდან, მათ პოლიციის მიერ მიცემულ ვადაში არ გაათავისუფლეს საცხოვრებელი ფართი, პოლიციამ მოსარჩელეები იძულებითი წესით გამოასახლა მოპასუხეების საკუთრებაში არსებული ბინიდან.

პალატამ მიუთითა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველ მუხლზე, მე-11 მუხლის პირველ პუნქტზე, მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტებზე და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება, რომლის თანახმადაც, სასამართლომ სწორად უთხრა უარი მოსარჩელეებს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, რადგანაც მოცემული დავა არ შეიძლება გადაწყვეტილიყო „საცხოვრებელი სახდომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ე. ს-მ, ს. და ა. ბ-ებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რადგანაც ქ.ბათუმში, ლ.ა-ის ქ№19-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 14/25 ნაწილი 1935 წლის 30 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ირიცხებოდა 2001 წლის 18 აპრლს გარდაცვლილ უ. ბ.ის საკუთრებაში. 2002 წლის 30 დეკემბერს, სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, უ. ბ-ის მემკვიდრეობა მიიღეს ანდერძისმიერმა მემკვიდრეებმა: ფ., ლ., გ. და მ. გ-ებმა. უ. ბ-ე (ქორწინებამდელი გვარი ნ-ე) 1930 წელს დაქორწინდა მ. ბ-ე, მაგრამ აღნიშნული ქორწინების რეგისტრაცია არ განხორციელებულა. მეუღლეებს ერთად ცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ორი შვილი: ნ. და ი. ბ-ე. 1935 წლის 30 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, უ. ბ-მ შეიძინა ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქუჩაზე მდებარე უძრავი ქონება, სადაც იგი ცხოვრობდა ოჯახთან ერთად. დაახლოებით 1938-1939 წლებში მ. ბ-ე წავიდა სავაჭროდ რუსეთში, საიდანაც იგი აღარ დაბრუნებულა. ა. და ს. ბ-ები, არიან მ. ბ-ისა და უ. ბ-ის ვაჟის, ი. ბ-ის შვილები, ხოლო ე. ს-ე - ამ უკანასკნელის მეუღლე. მოპაუხეები: ფ., ლ., გ. და მ. გ.ები - მ. ბ-ის ქალიშვილის, ნ. ბ-ის შვილები არიან. 1996 წლის 25 სექტემბერს, უ. ბ-მ, მის საკუთრებაში რიცხული საცხოვრებელი სახლის 14/25 ნაწილი უანდერძა მოპასუხეებს. ი. ბ-ე გარდაიცვალა 1991 წლის 29 იანვარს, რომელიც დაბადებიდან გარდაცვალებამდე მშობლებთან ერთად ცხოვრობდა ქ.ბათუმში, ა-ის ქ№19-ში მდებარე სახლში. ა. და ს. ბ-ებიც დაბადებიდან, ხოლო ე. ს-ე ქორწინებიდან, ანუ 1967 წლიდან ცხოვრობდნენ სადავო სახლში. 2009 წლის 25 მარტს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ა. და ს. ბ-ებმა მიმართეს სარჩელით უ. და მ. ბ-ებს შორის ქორწინების ფაქტის დადგენის, მ. ბ-ის გარდაცვლილად გამოცხადების, უ. ბ-ის სამკვიდროს ი. ბ-ის მიერ ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დადგენის (რომელიც შემდგომში, ასევე ფაქტობრივი ფლობით მიიღეს ამ უკანასკნელის შვილებმა), ასევე სავალდებულო წილის გამოყოფისა და შესაბამისი ცვლილებების როგორც სამკვიდრო მოწმობაში, ასევე საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში შეტანის თხოვნით, თუმცა საბოლოოდ მოცემულ საქმეზე სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. 2011 წლის 20 მაისს, ქ.ბათუმში, ა-ის ქ№19-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი 2002 წლის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, საჯარო რეესტრში აღირიცხა ფ., ლ., გ. და მ. გ-ების საკუთრებად. 2011 წლის 16 ივნისს, ფ., ლ., გ. და მ. გ-ების განცხადების საფუძველზე, კასატორები პოლიციის მუშაკებმა გააფრთხილეს განმცხადებლების საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე, ხოლო, ვინაიდან მათ პოლიციის მიერ მიცემულ ვადაში არ გათავისუფლდა საცხოვრებელი ფართი, ისინი იძულების წესით გამოსახლდნენ. სწორედ აღნიშნული გახდა სარჩელის აღძვრის საფუძველი, რადგანაც კასატორები დაბადებიდან დღემდე ცხოვრობდნენ სადავო სახლში, ფლობდნენ და განკარგავდნენ უ. ბ-ის სახელზე რიცხული ბინის მეორე სართულს მთლიანად და პირველ სართულზე ორ ოთახს, აღრიცხული იყვნენ აღნიშნულ ბინაში, იხდიდნენ კომუნალურ გადასახადებს, რეკონსტრუქციას, კაპიტალურ და მიმდინარე რემონტს უტარებდნენ ბინას, აქირავებდნენ და შემოსავალსაც თავად იღებდნენ, რაც იმას ადასტურებს, რომ სადავო ფართზე ჯერ ი. ბ-ს, შემდეგ კი მოსარჩელეებს საცხოვრებელი სადგომით მფლობელობის უფლება მიღებული ჰქონდათ მესაკუთრე უ. ბ-საგან, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით. ბინის მესაკუთრე არასდროს ითხოვდა კასატორებისაგან ბინის დათმობას ან მათ გამოსახლებას, ამდენად, კასატორები „საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეებს წარმოადგენენ და, ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, მოპასუხეებს არ ჰქონდათ უფლება მათთვის მოეთხოვათ საცხოვრებელი სადგომით მფლობელობის შეწყვეტა მოსარჩელეების მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდამდე. სასამართლომ ყოველივე ეს მიიჩნია დადგენილად და არ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ბინის მესაკუთრე სადავო ბინაში არ ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე 20 წელზე მეტი დროის განმავლობაში, აღნიშნული ადასტურებს, რომ მას სადავო ბინა დათმობილი ჰქონდა მოსარჩელეებისათვის, ამასთან, საცხოვრებელ სახლს მფლობელებმა ჩაუტარეს რეკოსტრუქცია და გაიზარდა სახლის მოცულობა. პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელეთა მოსაზრება, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის თანახმად, აღნიშნული კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. აღნიშნული მოსაზრების საპირისპიროდ, საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები წარმოადგენენ მამკვიდრებლის კანონის მიერ მემკვიდრეებს, მოპასუხეები კი - ანდერძისმიერ მემკვიდრეებს, ხოლო მათ შორის წარმოშობილი დავა სამკვიდრო ქონებაზე არ წარმოადგენს ისეთი სახის ურთიერთობას, რომელიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. მოსარჩელეებსა და მოპასუხეებს შორის სამკვიდრო ქონებაზე დავა უნდა მოწესრიგდეს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით, კერძოდ, მემკვიდრეობის სამართლის ნორმებით. სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით დადგენილია, რომ მხარეთა შორის სადავო სამკვიდროზე დავა არსებითად გადაწყვეტილია მემკვიდრეობითი სამართლის ნორმების შესაბამისად. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ იმ შემთხვევაში, თუ ზემოაღნიშნული დავის განხილვის დროს სასამართლო მიიჩნევდა, რომ მოსარჩელეები წარმოადგენენ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1.1 მუხლით გათვალისწინებულ მოსარგებლეებს, ასეთ შემთხვევაში, მემკვიდრეობის სამართლის ნორმებით არ მოხდებოდა ამ დავის გადაწყვეტა და პოლიციის მიერ მოსარჩელეების გამოსახლება სადავო ბინიდან. სასამართლომ მემკვიდრეობის საკითხებთან დაკავშირებით დადგენილი გარემოებები არასწორად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს ბებიასთან, უ. ბ-სთან საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება არ ჰქონდათ დადებული. სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ მოსარჩელეები ადასტურებენ სადავო სახლის ფლობას უ. ბ-სთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების ან ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე, ამასთან, არ გაიზიარა მოსარჩელეთა მოსაზრება მასზედ, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, მოპასუხეებმა მათ უნდა აუნაზღაურონ განხორციელებული დაშენების ან არსებითი გაუმჯობესების ხარჯები, ვინაიდან ისინი არ წარმოადგენენ აღნიშნული კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეებს. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ არასწორად განმარტა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონი და არასწორად გამოიყენა იგი. აღსანიშნავია, რომ კანონის ყველა მოთხოვნას აკმაყოფილებს საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, რადგანაც, მოცემულ შემხთვევაში, უდავოდ დგინდება, რომ 1935 წლიდან 2011 წლის 16 ივნისამდე მოსარჩელეების ოჯახი ფლობდა სადავო ბინას. ასევე დადგენილია, რომ სადავო სახლის მესაკუთრე ბოლო 20 წლის განმავლობაში სხვაგან ცხოვრობდა და მოსარჩელეების ბინიდან გამოსახლებას არ მოითხოვდა. მიუხედავად იმისა, რომ მას მოსარჩელეებთან არ ჰქონდა კარგი ურთიერთობა, როგორც ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1991 წლის გადაწყვეტილებით დასტურდება, უ. ბ-მ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა სადავო ფართის ერთ ოთახში შესახლება, რადგანაც მისი კუთვნილი ქონება მთლიანად დაკავებული ჰქონდათ მოსარჩელეებს, მას არ მოუთხოვია მოსარჩელეების გამოსახლება, რაც მიუთითებს სადავო ფართის შვილისა და მისი ოჯახის წევრისათვის დათმობაზე, გარდა ერთი ოთახისა, რომელშიც იგი მოითხოვდა შესახლებას. არასწორია სასამართლოს განმარტება, რომ, ვინაიდან მოსარჩელეები სასამართლოში დავობდნენ მემკვიდრეობაზე, სასამართლომ მხარეთა შორის დავა გადაწყვიტა მემკვიდრეობითი სამართლის მიხედვით, ხოლო მოსარჩელეთა ურთიერთობა რომ მოწესრიგებულიყო „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონით, მაშინ, სასამართლო არ მიიღებდა ასეთ გადაწყვეტილებას და პოლიცია არ გამოასახლებდა მათ სადავო ბინიდან. რადგანაც არც დასახელებული კანონი და არც სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა არ უკრძალავს მხარეებს იმის უფლებას, რომ, თუ პირმა სასამართლო დავა აწარმოა სამკვიდრო ქონებაზე, როგორც მემკვიდრემ, მას უფლება აღარ აქვს, იდავოს დასახელებული კანონიდან გამომდინარე, როგორც დათმობის ხელშეკრულების მონაწილე მხარემ, ასევე, კანონი არ გამოყოფს, ვინ შეიძლება იყოს მემკვიდრე, არამედ შეიძლება მოდავე მხარე იყოს ნებისმიერი პირი და მხოლოდ იმის მითითება, რომ მოსარჩელეები მემკვიდრეები არიან, არ შეიძლება ისინი დათმობის გარიგების მონაწილეები იყვნენ, აღნიშნული არ შეესაბამება სინამდვილეს. სასამართლოს უნდა დაედგინა არსებობდა თუ არა დათმობის გარიგება და ამისათვის უნდა მიეცა სამართლებრივი შეფასება, რადგანაც, როგორც ადრე, ისე მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობა არ კრძალავს ნებისმიერი გარიგების დადებას ოჯახის წევრებს შორის, მათ შორის მემკვიდრეებს შორის. პალატას უნდა დაესაბუთებინა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედება ვრცელდება ახლო ნათესავებს შორის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობებზე თუ არა ან კანონი ხომ არ ითვალისწინებდა რაიმე გამონაკლისებს, მხარეებს შორის წარმოებული სასამართლო დავა მემკვიდრეობის სამართლის ნორმებით შემდეგში ართმევს თუ არა მხარეს უფლებას სასამართლო დავა აწარმოოს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე სასამართლოს უნდა დაესაბუთებინა კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი აქვს დათმობის გარიგებას თუ არა და გამოყენებული უნდა იყოს თუ არა სპეციალური კანონის ნორმები. კასატორთა განმარტებით, ისინი სრულად ეთანხმებიან სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, გარდა იმისა, რომ საქმეში წარმოდგენილი ადრე მიღებული გადაწყვეტილებით დადასტურებულია მამკვიდრებლის სხვა მისამართზე ცხოვრებისა და სადავო ქონებით კასატორების სარგებლობის ფაქტი, რომლებიც უვლიდნენ ქონებას, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნდაა გაუჯობესებული იგი. წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს კასატორებმა დაურთეს მტკიცებულება ერთ ფურცლად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 14 მაისის განჩინებით ე. ს-ე, ს. და ა. ბ-ები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდნენ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ხოლო მათი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ე. ს-ის, ს. და ა. ბ-ების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. ს-ის, ს. და ა. ბ-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

რაც შეეხება საკასაციო საჩივარზე დართულ მტკიცებულებას, პალატა თვლის, რომ ის უნდა დაუბრუნდეთ კასატორებს, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებები ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი. აღნიშნული გარემოება საკასაციო პალატის მიერ მტკიცებულების საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულება 1 ფურცლად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის საფუძველზე ე. ს-ე, ს. და ა. ვ-ები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ე. ს-ის, ს. და ა. ბ-ების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორებს დაუბრუნდეთ მათ მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულება ერთ ფურცლად. ე. ს-ე, ს. და ა. ბ-ები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.