№ას-866-812-2012 25 ივნისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს „ბ-ო“

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ბ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ბ. ც-ს“ სარჩელი მოპასუხე გ. ბ-ის მიმართ ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 აპრილის განჩინებით შპს „ბ. ც-ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ჩათვალა, რომ მოდავე მხარეების კუთვნილი მიწის ნაკვეთები მდებარეობს ქ.ბათუმში, ლ-ის ქ.№17ა-ში ერთმანეთის მეზობლად და ისინი გამიჯნულია მყარი ღობით. ეს ღობე და მასზე არსებული ნაშენი არის გ. ბ-ის საკუთრებაში არსებული ნაგებობის კედელი.

აპელანტი მიიჩნევდა, რომ ღობე ეკუთვნოდა მას, ამასთან, ნაგებობას შეიძლებოდა ღობე დაეზიანებინა და ამ მოტივებით ითხოვდა კედლის დემონტაჟს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილიდან გამომდინარე სარჩელში მითითებული გარემოებების მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა შპს „ბ. ც-ს“. მან სარჩელში მითითებული ფაქტები ვერ დაადასტურა. უდავო იყო, რომ შპს „ბ. ც-მ“ მიწის ნაკვეთი შეიძინა დ. ტ-საგან. თავად დ. ტ-ს კი ნაკვეთი გადასცა შპს „ა-მ“. უძრავი ქონების გადაცემის ხელშეკრულებაში დ. ტ-სათვის გადასაცემი ნაგებობების ჩამონათვალში მითითებულია „ქვის ღობე”. ეს ნიშნავდა, რომ აღნიშნული ნაგებობა არსებობდა შპს „ბ. ც-ს“ მიერ ნაკვეთის შეძენამდე და მხარეები მას არა ზოგადად, „კედლად”, არამედ „ღობედ” მიიჩნევდნენ.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ჩვეულებრივ, ღობის, როგორც ნაგებობის დანიშნულება არის მეზობელი მიწის ნაკვეთების ერთმანეთისაგან გამიჯვნა. შესაბამისად, ცხადი იყო, რომ სადავო ღობით ერთმანეთისაგან გამიჯნული იყო შპს „ა-ის“ კუთვნილი და მეზობლად მდებარე, გ. ბ-ის უფლებრივი წინამორბედის, ა. ჯ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთები და ეს ღობე წარმოადგენდა ამ ნაკვეთებს შორის საზღვარს. აღნიშნულს ადასტურებდა ისიც, რომ სადავო ნაგებობა იყო მყარი, ქვით ნაშენი, რაც გამორიცხავდა თვითნებურად და მეზობლისათვის შეუტყობინებლად მისი გადაადგილებისა და საზღვრის შეცვლის შესაძლებელობას. ამგვარ ღობეს, ჩვეულებრივ, აგებენ, როცა საზღვარი მხარეთა შორის დადგენილია ხანგრძლივი დროის განმავლობაში და მიჯნა დავასა და ეჭვს არ იწვევს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, უძრავი ქონების გადაცემის ხელშეკრულებაშიც „ქვის ღობე” აღნიშნავდა დ. ტ-სათვის გადასაცემი მიწის ნაკვეთის საზღვარს და არა იმას, რომ ტერიტორია ამ ღობის ორივე მხარეს ეკუთვნოდა შპს „ა-ს“. ყოველ შემთხვევაში, ამის დამადასტურებელი მტკიცებულებები აპელანტს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასახელებული მტკიცებულებით აპელანტის მოთხოვნა არ დასტურდებოდა. უძრავი ქონების გადაცემის ხელშეკრულებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მიწის ნაკვეთის დაზუსტებული ფართი შეადგენდა 21090კვ.მ-ს. აპელანტის პოზიციით, სადავო ღობე მდებარეობდა, სწორედ, ამ ნაკვეთზე. მიწის ნაკვეთის აზომვის აქტის თანახმად, კი მიწის ნაკვეთის ფართობმა შეადგინა 22144კვ.მ,. ანუ შეძენილ, დაზუსტებულ ფართობზე 1054კვ.მ-ით მეტი. სადავო ღობე აპელანტის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის საზღვრებში მოექცა, სწორედ, ამ აქტის მიხედვით: აქტში მითითებულია, რომ შპს ჯ. გ-ის წარმომადგენლებმა მონიშნეს და შეღებეს სამიჯნე კონტურები, რის შედეგადაც ტერიტორიის ირგვლივ მდებარე კედლები დარჩა შპს „ბ. ც-ს“ ტერიტორიაზე. თუმცა, აქტიდან არ დგინდება, რომ ამ ღობეს მოიცავდა აპელანტის მიერ დ. ტ-საგან შეძენილი 21090კვ.მ მიწის ნაკვეთიც.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ ამზომველი საწარმოს წარმომადგენლები არ იყვნენ უფლებამოსილნი დაედგინათ უძრავი ქონების კუთვნილება, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ეს ნორმა, ზემოხსენებული გზით, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. ამიტომ, აპელანტის პოზიცია არც ზემომითითებული აქტით არ დასტურდებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სარჩელს არ ამტკიცებდა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის დასკვნაც. პირველ რიგში საყურადღებო იყო, რომ ეს დასკვნა ეყრდნობოდა საჯარო რეესტრის მონაცემებს, ე.ი. შპს „ჯ. გ-ის“ აზომვის აქტს. ამ აქტით, კი, როგორც აღინიშნა, სადავო ნაგებობის კუთვნილება არ დგინდებოდა. ამასთან, აღნიშნულ დასკვნას აბათილებდა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილი შპს „ა-ის“ დასკვნა, სადაც მითითებულია, რომ სადავო ღობის 70% შედიოდა გ. ბ-ის რეგისტრირებულ საზღვრებში, ხოლო დარჩენილი 30% იყო დაურეგისტრირებელი სივრცე. სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ექსპერტებმა მხარი დაუჭირეს თავიანთ დასკვნებს და განმარტეს, რომ განსხვავება მათ შორის გამოწვეული იყო საექსპერტო მოქმედების ჩასატარებლად გამოყენებული მეთოდოკით, თუმცა, აღნიშნეს, რომ ორივე მეთოდი იყო მიღებული და აღიარებული ექსპერტთა მიერ. ეს იმას ნიშნავდა, რომ დამატებითი საექპერტო კვლევის ჩატარების შემთხვევაში, მისი შედეგები დამოკიდებული იქნებოდა ექსპერტთა მიერ გამოყენებულ მეთოდიკაზე და, შესაბამისად, გადამწყვეტ დასკვნას იმის თაობაზე, თუ ვისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთი მოიცავდა სადავო ნაგებობას, სააპელაციო სასამართლო ვერ მიიღებდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, შპს „ბ. ც-ს“ მოთხოვნას არ ადასტურებდა არც ის, რომ გ. ბ-ის უფლებრივმა წინამორბედმა, ა. ჯ-მა ღობეზე დაშენების ნებართვა სთხოვა აპელანტის უფლებრივ წინამორბედს, დ. ტ-ს. იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო ნაგებობა წარმოადგენდა მიჯნას ა. ჯ-ისა და დ. ტ-ის კუთვნილ ნაკვეთებს შორის, ბუნებრივია, ერთ-ერთი მეზობელი ამ ნაგებობას, მეორე მეზობლის თანხმობის გარეშე, ვერაფერს დააშენებდა. სააპელაციო სასამართლომ საგულისხმოდ მიიჩნია ის, რომ მოწმის სავსებით დამაჯერებელი ჩვენების თანახმად, კედელი მან ააგო სწორედ მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრის ნებართვით.

ამდენად, კონკრეტულ შემთხვევაში ნათელი იყო შემდეგი: საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ სადავო ღობე მდებარეობდა აპელანტის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე, თუმცა ვერც გ. ბ-მ წარადგინა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ ეს ღობე ეკუთვნოდა მას. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით ზუსტად ისიც კი არ დგინდებოდა, თუ სად უნდა გასულიყო საზღვარი მოდავე მხარეთა საკუთრებაში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებს შორის. სამოქალაქო კოდექსის 181-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ შეუძლებელია ზუსტი საზღვრის დადგენა, მაშინ გასამიჯნავად გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს მეზობლების ფაქტობრივ მფლობელობას. ამ ნორმის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ შპს „ბ. ც-სა“ და გ. ბ-ს შორის მიწის ნაკვეთები უნდა გამიჯნულიყო ისე, როგორც ის ფაქტობრივად ჰქონდათ დაკავებული მხარეებს და სადავო ნაგებობა უნდა ჩათვლილიყო ამ ნაკვეთების გამმიჯნავ ღობედ.

სამოქალაქო კოდექსის 182-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თუ მიწის ორი ნაკვეთი ერთმანეთისაგან გამიჯნულია ღობით ან საზღვრად გამოყენებული სხვა ნაგებობით, ივარაუდება, რომ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებს აქვთ თანაბარი უფლება ისარგებლონ ამ ნაგებობით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ეს ნიშნავდა, რომ გ. ბ-ე უფლებამოსილი იყო ესარგებლა ღობით და მასზე დაშენებული ნაგებობით. მართალია, ზემოხსენებული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ორივე მეზობელი უფლებამოსილია ერთობლივად ისარგებლოს საზღვრად გამოყენებული ნაგებობით, თითოეულ მათგანს შეუძლია ნაგებობა მხოლოდ ისე გამოიყენოს, რომ ამით ხელი არ შეუშალოს მეორე მეზობელს თანასარგებლობაში, თუმცა, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა და არც აპელანტს მიუთითებია იმის შესახებ, რომ სადავო ნაგებობა შპს „ბ. ც-ს“ ღობით სარგებლობაში უშლიდა ხელს. აპელანტს არ წარუდგენია იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ მის კუთვნილ მიწის ნაკვეთს ემუქრებოდა სადავო ნაგებობის ჩამოქცევის საფრთხე და რომ ამ საფრთხის აღსაკვეთად აუცილებელი იყო ღობეზე დაშენებული კედლის დემონტაჟი. აპელანტს ასევე არ მიუთითებია, თუ კანონით დაცული მისი სხვა რა უფლებები ირღვეოდა სადავო ნაგებობის არსებობით. ამის გამო, სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე შპს „ბ. ც-მ“ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც იგი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას.

საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგს:

მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციით (ნასყიდობის ხელშეკრულებით) უდავოდ დასტურდება, რომ შპს „ბ. ც-მ“ ბათუმში, ლ-ის ქ.№17ა-ში შეიძინა უძრავი ქონება დ. ტ-საგან. უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ მოსარჩელემ დ. ტ-საგან საკუთრების უფლებით შეიძინა სადავო ქვის ღობე. სააპელაციო სასამართლომ განჩინების სამოტივაციო ნაწილში მიუთითა, რომ ნაგებობა არსებობდა შპს „ბ. ც-ს“ მიერ ნაკვეთის შეძენამდე და მხარეები მას არა ზოგადად კედლად, არამედ ქვის ღობედ მიიჩნევდნენ. კასატორისათვის გაურკვეველია, თუკი სააპელაციო სასამართლმ მხარეებში გულისხმობს აპელანტსა და მოპასუხეს, მაშინ რა მტკიცებულებების საფუძველზე ადგენს, რომ ორივე მხარის აზრით საქმე შეეხება ღობეს. ამასთან, თუ გამყიდველს – დ. ტ-ს სადავო ქვის ღობე არ ექნებოდა საკუთრებაში, ბუნებრივია იგი მას ვერ გადასცემდა მყიდველს – შპს „ბ. ც-ს“. სწორედ მითითებული ქვის ღობე გაასხვისა დ. ტ-მ შპს „ბ. ც-ზე“. შესაბამისად, აღნიშნული ღობე წარმოადგენს არა უბრალოდ ღობეს, რომელიც გამიჯნავს მიწის ნაკვეთებს, არამედ ნაგებობას.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში განმარტავს, რომ ჩვეულებრივ, მსგავსი ნაგებობის დანიშნულება არის მიწის ნაკვეთების ერთმანეთისაგან გამიჯვნა. ამ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მხედველობიდან გამორჩა ის ფაქტი, რომ ღობე, რომელიც მიწის ნაკვეთებს მიჯნავს, არ შეიძლება იყოს კონკრეტულად ერთი მეზობლის საკუთრება.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ ამზომველი საწარმოს წარმომადგენლები არ იყვნენ უფლებამოსილნი დაედგინათ უძრავი ქონების კუთვნილება, რასაც იმით ასაბუთებს საჯარო რეესტრის სამსახურმა მიიღო აზომვითი ნახაზი, წინააღმდეგ შემთხვევაში ეს ნახაზი კანონსაწინააღმდეგო იქნებოდა და საჯარო რეესტრი მას არ მიიღებდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თითქოს გ. ბ-ის უფლებრივმა წინამორბედმა ა. ჯ-მა ღობეზე დაშენების ნებართვა სთხოვა აპელანტის უფლებრივ წინამორბედს დ. ტ-ს, რაც არ ადასტურებს შპს „ბ. ც-ს“ მოთხოვნას. კასატორის მტკიცებით, მსგავსი განმარტება მათი მხრიდან არ გაჟღერებულა. სასამართლოს სხდომაზე მოწმე ა. ჯ-მა დაადასტურა,რომ მან თხოვნით მიმართა შპს „ბ. ც-ს“ დირექტორს, რათა ამ უკანასკნელს მიეცა ნებართვა ქვის ღობეზე შენობის დაშენების. ასეთი უფლება შპს „ბ. ც-ს“ დირექტორმა მოპასუხეს არ მისცა. ა. ჯ-მა სადავო ქვის ღობეზე კედლის დაშენება განახორციელა შპს „ბ. ც-ს“ საკუთრებაში გადასვლის შემდგომ. აქედან გამომდინარე, ბუნებრივია, რომ ა. ჯ-ი შპს „ბ. ც-ს“ წინამორბედ დ. ტ-ს არ სთხოვდა ნებას სადავო ქვის ღობეზე დაშენებისათვის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ბ. ც-ს“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „ბ. ც-ს“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ბ. ც-ს“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ შპს „ბ. ც-ს“ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 29 მაისი, სალაროს შემოსავლის ორდერი № 5186294, ანგარიში: სს ბანკი „რესპუბლიკა“, ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 70% – 210 ლარი სს ბანკი „რესპუბლიკის“ მეშვეობით;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.