საქმე №ას-427-405-2012 4 ივნისი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ო-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ზ-ა, რ. ნ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 1 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და გასაჩივრებულ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ზ-მ და რ. ნ-მ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ზ. ო-სა და მ. ო-ს მიმართ, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 1158-ე, 1160-ე და 1170-ე მუხლების საფუძველზე, ზიანის ანაზღაურების მიზნით მოპასუხე ზ. ო-სათვის მ. ზ-ს სასარგებლოდ 12000 აშშ დოლარის გადახდის, ხოლო რ. ნ-ს სასარგებლოდ - 5000 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების მოთხოვნით, მოსარჩელეებმა ასევე მოითხოვეს გადაწყვეტილების აღსრულების ზ. ო-ს კუთვნილი უძრავ-მოძრავ ქონებაზე, მათ შორის, მ. ო-ს საკუთრებად აღრიცხული, ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქ№34-ში მდებარე №.. ბინის ½ ნაწილზე მიქცევა და სასამართლო ხარჯების ანაზღაურება. მოსარჩელეებმა სარჩელი დაამყარეს შემდეგ გარემობებს:

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 12 აგვისტოს განაჩენით ზ. ო-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის. დანაშაულის შედეგად მ. ზ-ს მიადგა 12000 აშშ დოლარის, ხოლო რ. ნ-ს - 5000 აშშ დოლარის ზიანი. სისხლის სამართლის საქმეზე მ. ზ-ა და რ. ნ-ე ცნობილი იყვნენ სამოქალაქო მოსარჩელეებად, თუმცა, ვინაიდან ზ.ო-ს გაუფორმდა საპროცესო შეთანხმება, დაზარალებულების სამოქალაქო სარჩელი დარჩა განუხილველი, ამასთან, საპროცესო შეთანხმების თანახმად, დამნაშავე არ თავისუფლდებოდა სამოქალაქო პასუხისმგებლობისაგან. ზ. ო-ა რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა მ. ო-სთან, ქორწინების შემდეგ ზ.ო-ა გადავიდა ქმრის გვარზე, ხოლო მისი ქორწინებამდელი გვარი იყო - კ-ა, რაც განაჩენიდანაც ნათლად ჩანს. მეუღლეებმა ქორწინების პერიოდში შეიძინეს ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქ№34-ში მდებარე №.. ბინა და ზ.გ-ს ქ№44-ში მდებარე №.. ბინა. ვინაიდან მოპასუხეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებიან, ზ.ო-ს წილი თანასაკუთრებაში შეადგენს 1/2-ს. ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მ. ო-ს სახელზე, რის გამოც აღმასრულებელს არ შეუძლია აღსრულების მიქცევა ამ ქონებაზე, ხოლო ზ.ო-ს სახელზე რეგისტრირებული რაიმე ქონების მოძიება ვერ მოხერხდა ასეთის არარსებობის გამო.

მოპასუხე მ. ო-მ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი დასაბუთებით:

ზ. ო-ს არ ჩაუდენია დანაშაული მოსარჩელეების მიმართ, იგი იძულებული გახდა, დაედო საპროცესო შეთანხმება, რადგან მას სასჯელის სახით ემუქრებოდა თავისუფლების აღკვეთა. სისხლის სამართლის საქმეზე სამოქალაქო მოსარჩელეებად მ.ზ-ა და რ.ნ-ე ცნობილი იყვნენ 2003 წელს გ. ზ-ს დანაშაულებრივი ქმედების გამო. ზ. და მ. ო-ებს ქორწინების პერიოდში ერთობლივად არ შეუძენიათ უძრავი ქონება, შესაბამისად, ამ ქონების 1/2 წილიც არ ეკუთვნის ზ.ო-ს. ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქ№34-ში მდებარე ბინის ნაწილი, კერძოდ, 2 ოთახი მ. ო-ს აჩუქა დედამ - ჯ. მ-მ და, სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე მუხლის თანახმად, ეს ქონება არ შეიძლება ჩაითვალოს მეუღლეთა თანასაკუთრებად. რაც შეეხება აღნიშნული ქონების დანარჩენ ნაწილს, მასზე პრივატიზაციის ხელშეკრულება მოპასუხემ 2004 წლის 15 სექტემბერს გააფორმა, რა დროსაც ზ.ო-მ უარი თქვა ბინის პრივატიზაციის უფლებაზე მეუღლის სასარგებლოდ, აღნიშნული კი ნიშნავს, რომ ბინა პრივატიზაციის შემდეგ მხოლოდ მ.ო-ს საკუთრებას წარმოადგენს. რაც შეეხება ქ.ბათუმში, ზ.გ-ს ქ№44-ში მდებარე №.. ბინას, მართალია, იგი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გაფორმდა მოპასუხის სახელზე, მაგრამ რეალურად მას ბინა არ შეუძენია, რადგანაც ნასყიდობის ხელშეკრულება 2010 წლის 14 ივლისს გაფორმდა ბინის მესაკუთრე ქ. ა-ს მიერ სესხად აღებული თანხის დაბრუნების უზრუნველყოფის მიზნით. ამ უკანასკნელმა სესხი დააბრუნა 2011 წლის 30 ივნისს და უძრავი ნივთის კვლავ მის საკუთრებაში დაბრუნება მოითხოვა, რის გამოც მხარეებმა შეადგინეს წერილობითი შეთანხმება ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების თაობაზე. მოსარჩელეთა მოთხოვნა უსაფუძვლოა, რადგანაც გადაწყვეტილების აღსრულება ხორციელდება „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, მხოლოდ აღმასრულებელს აქვს უფლება, გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, დააყადაღოს მოვალის კუთვნილი ქონება და მიაქციოს მასზე აღსრულება მას შემდეგ, რაც ამოიწურება მოვალისათვის მიცემული გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით აღსრულების ვადა. ამა თუ იმ ქონებაზე გადაწყვეტილების აღსასრულებლად მიქცევის უფლება სასამართლოს არ გააჩნია. მოქმედი კანონმდებლობა იცნობს ერთადერთ შემთხვევას, როდესაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით შეიძლება მოხდეს უძრავი ქონების აუქციონზე გატანა, ესაა შემთხვევა, როდესაც ქონება იპოთეკითაა დატვირთული, აღნიშნული გარემოება კი, მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ არსებობს, შესაბამისად, მოცემული მოთხოვნა არამხოლოდ უსაფუძვლოა, არამედ მისი განხილვა სასამართლოს კომპეტენციას არ წარმოადგენს.

იმავე საფუძვლებით არ ცნო სარჩელი ზ. ო-მ, დამატებით კი მიუთითა შემდეგი: მოსარჩელეებმა სესხი გადასცეს არა ზ.ო-ს, არამედ გ. ზ-ს, თანხის გადაცემას მოპასუხეც ესწრებოდა, რის გამოც მოსარჩელეებმა განცხადება პროკურატურაში თავდაპირველად შეიტანეს გ.ზ-ს სახელზე და ცნობილ იქნენ სამოქალაქო მოსარჩელეებად გ.ზ-ს დანაშაულებრივი ქმედების გამო. მოსარჩელეებმა დავა მოპასუხეებთან მას შემდეგ დაიწყეს, რაც სამართალდამცავმა ორგანოებმა ვერ შეძლეს გ.ზ-ს მოძებნა. ზ.ო-ი თავად იყო ცნობილი დაზარალებულად გ.ზ-თან მიმართებაში, რადგანაც ამ უკანასკნელს მოპასუხისგანაც ჰქონდა წაღებული თანხა. სარჩელის საფუძვლად მითითებულია სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა სასესხო-სამართლებრივი ურთიერთობა და ისიც არა ზ.ო-ს, არამედ გ.ზ-სა და მოსარჩელეებს შორის. იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელეები თვლიდნენ, რომ მათგან თანხა არა გ.ზ-მ, არამედ ზ.ო-მ მიიღო, რომელიც მას უნდა დაებრუნებინა 2003 წლისათვის, მაშინ მათ სასარჩელო მოთხოვნაც ამ დროისათვის უნდა დაეყენებინათ არა გ.ზ-ს, არამედ ზ.ო-ს მიმართ. ამასთან, მოსარჩელეთა უფლების 2003 წლისათვის დარღვევის შემთხვევაში, სარჩელი ზ.ო-ს წინააღმდეგ უნდა შეეტანათ 2007 წლამდე სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის თანახმად.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილებით მ. ზ-სა და რ. ნ-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხე ზ. ო-ს მ. ზ-ს სასარგებლოდ დაეკისრა 12000 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო რ. ნ-ს სასარგებლოდ - 5000 აშშ დოლარის გადახდა, დაკისრებული თანხის ამოღება განხორციელდა ზ. ო-ს კუთვნილი უძრავი და მოძრავი ქონებიდან, მ. ზ-სა და რ. ნ-ს სარჩელი მ. ო-ს სახელზე რიცხული, ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქ№34-ში მდებარე №.. ბინის ½ ნაწილზე აღსრულების მიქცევის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ზ-მ და რ. ნ-მ, ამავე გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ზ. ო-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების თანხის დაკისრებისა და ზ.ო-ს ქონების რეალიზაციის ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით ზ.ო-ს სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარზე დადგენილი ხარვეზის გამოუსწორებლობის გამო, ხოლო ამავე პალატის 2012 წლის 1 თებერვლის გადაწყვეტილებით რ. ნ-ს და მ. ზ-ს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მ. ო-ს სახელზე რიცხული ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქუჩა №34-ში მდებარე №.. ბინაზე არ მიექცა გადაწყვეტილების აღსრულება (გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტი) და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც რ. ნ-სა და მ. ზ-ს სარჩელი, დაკისრებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით, მ. ო-ს სახელზე რიცხულ უძრავი ქონებაზე აღსრულების მიქცევის თაობაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ, რ. ნ-სა და მ. ზ-ს სასარგებლოდ დაკისრებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით მიექცა აღსრულება მ. ო-ს სახელზე რიცხულ, ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქუჩა №34-ში მდებარე 75,05 კვ.მ №.. ბინაზე (ზონა ბათუმი .. სექტორი .. კვარტალი .. ნაკვეთი .. კოდი .. საკადასტრო კოდი №...), პრივატიზებული ფართის - 35,22 კვ. მეტრის ერთ მესამედ წილზე, სახედობრ 11,74კვ.მ ფართზე, დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოცემულ საქმეზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი შემდეგი გარემოებები: №1-1994 სისხლის სამართლის საქმეზე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 12 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით ზ. ო-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და მესამე ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში (ახალი რედაქციით) და სასჯელად დაენიშნა ჯარიმა 5000 ლარი. განაჩენის თანახმად, ზ. ო-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ თაღლითობის ჩადენაში, რითაც რ. ნ-სა და მ. ზ-ს მიადგათ ზიანი. მ. ზ-ა და რ. ნ-ე ზემოაღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე ცნობილი იყვნენ სამოქალაქო მოსარჩელებად, მაგრამ, მსჯავრდებულ ზ. ო-სთან საპროცესო შეთანხმების გაფორმების გამო, სამოქალაქო სარჩელის საკითხი გადაწყვეტილი არ ყოფილა. 1978 წელს ქორწინების რეგისტრაციაში გატარდნენ მოპასუხეები: ზ. ო-ა და მ. ო-ი, ზ. ო-ს ქალიშვილობის გვარი იყო კ-ა და მან ქორწინების დროს მიიღო მეუღლის გვარი - ო-ა. 2011 წლის 19 ივლისს მეუღლეები განქორწინდნენ. 1998 წლის 28 თებერვლის საცხოვრებელი ბინის ჩუქების ხელშეკრულებით პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ჯ. მ-მ მის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი ბინა, მდებარე ქ. ბათუმში, .. მ-ს (კ-ს ) ქ№ 34-ში მდებარე №.. ბინის 1/165 ნაწილი, კერძოდ, 34,35 კვ.მ №.. და №.. საცხოვრებელი ოთახები, 10.80 კვ.მ დამხმარე ფართი, 5,40 კვ.მ სამზარეულოს ნახევარი აჩუქა ვაჟიშვილ მ. ო-ს, ხელშეკრულება დამოწმებულ იქნა სანოტარო წესით და აღნიშნული უძრავი ქონება საჯარო რეესტში აღირიცხა მ. ო-ს სახელზე. 2004 წლის 15 სექტემბრის საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით 2004 წლის 15 სექტემბერს მ. თ-მ, როგორც ქ.ბათუმის №2 მიკრორაიონის წარმომადგენელმა, რომელიც მოქმედებდა საქართველოს კანონმდებლობის, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების საფუძველზე, უსასყიდლოდ გადასცა პირად საკუთრებაში, ხოლო მ. ო-მ მიიღო ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქ№34-ში მდებარე ქ.ბათუმის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს კუთვნილი №.. საცხოვრებელი ბინა, აღნიშნული შეადგენს მთლიანი სასარგებლო ფართის 7450,60კვ.მ-ის 1/211 (ერთი ორას მეთერთმეტედ) წილს. ქ.ბათუმის ნოტარიუს ხ. კ-ს მიერ 2004 წლის 14 სექტემბერს შედგენილი სანოტარო აქტის თანახმად (რეესტრში რეგისტრაციის №..), 2004 წლის 14 სექტემბერს მას მიმართეს ზ. კ-მ და მ. ო-მ ხელშეკრულების შედგენისა და სანოტარო წესით დამოწმების თაობაზე, რა დროსაც ზ. ო-მ განაცხადა, რომ მას სურდა ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქ№34-ში მდებარე №.. ბინის საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული პრივატიზაციის უფლების მ. ო-სათვის გადაცემა, ვინაიდან ისინი არიან მეუღლეები და მათი ურთიერთობა ეფუძნებოდა ნდობას. პალატის მითითებით, სანოტარო აქტში აღნიშნულია, რომ ნოტარიუსმა ზ. კ-ს განუმარტა, რომ უფლების გადაცემით ის დაკარგავდა საცხოვრებელ ბინაზე საკუთრების შეძენის უფლებას და ეს უარი შეუქცევადი იქნებოდა, მიუხედავად აღნიშნულისა, მხარეებმა ხელშეკრულების დადების ნება კვლავ დაადასტურეს, ამდენად, ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქ№34-ში მდებარე №.. ბინა (მთლიანი სასარგებლო ფართის - 7450,60 კვ. მეტრისის 1/211) საჯარო რეესტრში აღირიცხა მ. ო-ს საკუთრებად. პრივატიზებული ბინის საერთო ფართია 35,22 კვ.მ. დადგენილად იქნა მიჩნეული ის ფაქტიც, რომ მ. ო-მ დედისაგან ნაჩუქარი ფართი და პრივატიზაციის შედეგად მიღებული ფართი იმავე საცხოვრებელ სახლში ერთიანად აღრიცხა საჯარო რეესტრში და საერთო სასარგებლო ფართმა შეადგინა 75,05 კვ.მ. პრივატიზაციის მომენტში ბინაში მ. ო-თან და ზ. ო-სთან ერთად ცხოვრობდა 1989 წლის 29 აგვისტოს დაბადებული მათი შვილი, ლ. ო-ა, პალატამ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ რ. ნ-სა და მ. ზ-ს სასარგებლოდ ზ. ო-სათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 361-ე მუხლის მეორე ნაწილით, 992-ე მუხლით, 1161-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით და მიუთითა, რომ 1978 წელს მოპასუხეები გატარდნენ ქორწინების რეგისტრაციაში. 1998 წლის 28 თებერვლის საცხოვრებელი ბინის ჩუქების ხელშეკრულებით, ჯ. მ-მ მის სახელზე რიცხული ქ.ბათუმში, .. მ-ს (კ-ს) ქ№34-ში მდებარე №.. ბინის 1/165 ნაწილი, კერძოდ, 34,35 კვ.მ 2 საცხოვრებელი ოთახი, 10.80 კვ.მ დამხმარე ფართითა და 5,40 კვ.მ სამზარეულოს ნახევრით აჩუქა ვაჟიშვილ მ. ო-ს, ხელშეკრულება დამოწმდა სანოტარო წესით და უძრავი ქონება საჯარო რეესტში აღირიცხა მ. ო-ს სახელზე. საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციის 2004 წლის 15 სექტემბრის ხელშეკრულებით 2004 წლის 15 სექტემბერს მ. თ-მ, როგორც ქ.ბათუმის №2 მიკრორაიონის წარმომადგენელმა, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების საფუძველზე, უსასყიდლოდ გადასცა პირად საკუთრებაში, ხოლო მ. ო-მ მიიღო ქ.ბათუმის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს კუთვნილი ამავე მისამართზე მდებარე მთლიანი სასარგებლო ფართის - 7450,60კვ. მეტრის 1/211 ნაწილი (საერთო ფართი 35,22 კვ.მ). პალატამ მიუთითა ასევე საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების პირველ პუნქტზე, რომლის მიხედვითაც საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენდა მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი, შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას. იმავე დადგენილების მე-2 პუნქტით, პრივატიზაციის ობიექტი შეიძლება ყოფილიყო სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ფონდის საცხოვრებელი სახლი (ბინა), მათ შორის, ავარიული, სარეკონსტრუქციო ან კაპიტალურად გასარემონტებელ სახლში შეუსახლებელი ბინა, აგრეთვე, გამოთავისუფლებული ბინა. მოქალაქეებს დაკავებული სახლი (ბინა) საკუთრებაში გადაეცემოდათ მხოლოდ ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის თანხმობით. დადგენილების მეხუთე პუნქტის მიხედვით, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემოდათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები იყვნენ. პალატის განმარტებით, აღნიშნული ნორმებით სახელმწიფომ ყველა იმ მოქალაქეს, რომელიც დადგენილი წესით იყო ჩასახლებული ბინაში, დამქირავებელი იქნებოდა იგი თუ მისი ოჯახის წევრი, მისცა საშუალება, გამხდარიყო ბინის მესაკუთრე. მოცემული დადგენილების თანახმად, პრივატიზების დროს ბინაში მცხოვრები ყველა პირი, მათ შორის, არასრულწლოვანიც, უნდა ჩაითვალოს ბინის თანამესაკუთრედ იმის მიუხედავად, ოჯახის რომელი წევრის სახელზე მოხდა ბინის პრივატიზება. სადავო ბინაში პრივატიზაციის დროს მ. ო-თან (ბინის ძირითადი დამქირავებელი) ერთად ცხოვრობდნენ ოჯახის წევრები: მეუღლე - ზ. ო-ა და არასრულწლოვანი შვილი ლ. ო-ა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა არ დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებას, რომ, ვინაიდან პრივატიზაციის განხორციელებისას ზ. ო-მ უარი განაცხადა ბინის პრივატიზაციის უფლებაზე, რის გამოც ამ უკანასკნელს სადავო ბინაში მის ნაწილზე არ წარმოშობია საკუთრების უფლება, შესაბამისად, ზემოაღნიშნული ბინიდან ზ. ო-ს რაიმე წილი საკუთრების უფლებით არ ეკუთვნის და, დაუშვებელია, მისთვის დაკისრებული თანხების ამოღების მიზნით აღსრულება მიექცეს აღნიშნული უძრავი ქონების თუნდაც ნაწილზე, პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ ერთგვაროვან პრაქტიკაზე, რომლის თანახმადაც „პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლება მიეცა ყველა იმ პირს, რომელსაც ბინის პრივატიზების დროისათვის საცხოვრებელ ფართობზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა“ და იმ ვითარების გათვალისწინებით, რომ პრივატიზაციის დროისათვის დამქირავებელ მ. ო-თან ერთად მისი მეუღლე ზ. ო-ა და მათი არასრულწლოვანი შვილი - ლ. ო-ა ცხოვრობდა, პალატამ სადავო ბინის პრივატიზებული ნაწილი მ., ზ. და ლ. ო-ების თანასაკუთრებად მიიჩნია, აღნიშნულის გათვალისწინებით კი, სასამართლომ ჩათვალა, რომ აღსრულება უნდა მიექცეს არა მხოლოდ ზ. ო-ს უძრავ და მოძრავ ქონებაზე, არამედ მ. ო-ს სახელზე რიცხულ ქ. ბათუმში, .. მ-ს ქ.№34-ში მდებარე მ.ო-ს სახელზე რეგისტრირებული №.. პრივატიზებული ბინის ნაწილის 1/3 ნაწილზეც, რადგანაც აღნიშნული ქონება (წილი) წარმოადგენს ზ. ო-ს საკუთრებას, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 103-ე და 105-ე მუხლებისა, ამავე კოდექსის 199¹ მუხლის თანახმად, სასამართლომ ძალაში დატოვა მოცემულ საქმეზე საქალაქო სასამართლოს მიერ გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებაც.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მემედ ო-მ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვწეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც მის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების ნაწილი გადაწყვეტილების აღსასრულებლად მიექცა და ახალი გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, რაც არასწორია, რადგანაც პრივატიზაციის განხორციელებისას ზ. ო-მ უარი განაცხადა ბინის პრივატიზაციის უფლებაზე და ამ უკანასკნელს ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქ№34ში მდებარე №.. ბინის ნაწილზე არ წარმოშობია საკუთრების უფლება, ზემოაღნიშნული ბინიდან ზ.ო-ს რაიმე წილი საკუთრების უფლებით არ ეკუთვნის და დაუშვებელია მისთვის დაკისრებული თანხების ამოღების მიზნით კასატორის ქონებაზე აღსრულების მიქცევა. პალატა განმარტავს, რომ აღნიშნულ საკითხებზე არსებობს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, ამასთან, დადგენილად მიიჩნევს, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციის დროს დამქირავებელს მ. ო-თან ერთად წარმოადგენდა მისი მეუღლე ზ.ო-ა და მათი არასრულწლოვანი შვილი - ლ. ო.ა, რის გამოც სადავო ქონების პრივატიზებული ნაწილი წარმოადგენს მ., ზ. და ლ. ო-ების თასაკუთრებას. აღნიშნული განმარტების სამართლებრივ საფუძვლად სასამართლო უთითებს „საქართველოს რესპუბლიკაში ქონების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების მე-5 პუნქტს, რაც არასწორია. პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები და არ შეაფასა საქმეში არსებული ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მტკიცებულება, ასევე სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, „საქართველოს რესპუბლიკაში ქონების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილება, გამომდინარე იქიდან, რომ 2004 წლის 15 სექტემბერს, მ. ო-ს მიერ ქ.ბათუმში, .. მ-ს ქ№34-ში მდებარე №.. ბინაში მდებარე 35.22 კვ.მ ფართის პრივატიზაციისას, მისი, როგორც დამქირავებლის, ოჯახის წევრებს წარმოადგენდნენ შვილი ლ. ო-ა და იმ დროისათვის მეუღლე - ზ. ო-ა, შესაბამისად, მათ მ.ო-თან ერთად, ბინაზე უნდა წარმოშობოდათ თანასაკუთრების უფლება, თუმცა ეს ასე არ მოხდა, ვინაიდან პრივატიზაციამდე ერთი დღით ადრე, ზ.კ-მ (ო-მ) მიმართა ნოტარიუსს და მოითხოვა სანოტარო აქტის შედგენა, რომ იგი უარს ამბობდა ბინის პრივატიზაციის უფლებაზე და ამ გზით საკუთრების უფლების შეძენაზე. აქტში მითითებულია, რომ ზ.კ-ს სურს, უარი თქვას დასახელებული ბინის პრივატიზაციის უფლებაზე მ. ო-ს სასარგებლოდ. ნოტარიუსმა მას განუმარტა აღნიშნული ხელშეკრულების სამართლებრივი შედეგები, თუმცა ზ.კ-მ და მ.ო-მ კიდევ ერთხელ დაადასტურეს წინამდებარე ხელშეკრულების დადების ნება და ხელი მოაწერეს მას. სწორედ, აღნიშნული მტკიცებულება არ შეაფასა სასამართლომ, შედეგად პალატამ არასწორად ჩათვალა, რომ მ.ო-ს მიერ ბინის პრივატიზაციისას, საკუთრების უფლება წარმოეშვა ასევე ზ.ო-საც. აღნიშნულმა დარღვევამ ასევე გამოიწვია მთელი რიგი სამართლებრივი ნორმების გამოუყენებლობა, რომლებიც სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის მე-12 მუხლის პირველი პუნქტი, 50-ე, 319-ე და 183-ე მუხლები, რომელთა საფუძველზედაც უნდა მისულიყო იმ დასკვნამდე, რომ ზ.ო-ს მ.ო-ს ბინის ნაწილზე საკუთრების უფლება არ წარმოშობია. პალატამ არ გამოიყენა ნორმები, რომლებიც დაადასტურებდნენ მოსარჩელის მოთხოვნის უსაფუძვლობას, მიუხედავად იმისა, ზ.ო-ს ეკუთვნის თუ არა წილი მ.ო-ს კუთვნილ ბინაში. სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ, მაგრამ მაინც დააკმაყოფილა რ. ნ-სა და მ. ზ-ს სარჩელი მათ სასარგებლოდ ზ.ო-სთვის ზიანის ანაზღაურების ნაწილში და აღსასრულებლად მიაქცია მ.ო-ს სახელზე რიცხულ ქონებაზე. მოქმედი კანონმდებლობა ითვალისწინებს ერთადერთ შემთხვევას, როდესაც შესაძლოა, სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგინდეს კონკრეტულ უძრავ ქონებაზე აღსრულების მიქცევა, კერძოდ, როცა უძრავი ქონება იპოეკითაა დატვირთული. მოცემულ შემთხვევაში კი, სასამართლომ გადაწყვეტილება აღსასრულებლად მიაქცია ზ.ო-სთვის დაკისრებული თანხების ამოღების მიზნით, რითაც წინააღმდეგობაში მოვიდა სამოქალაქო კოდექსის 301-ე, 286-ე მუხლის პირველ ნაწილთან. მხოლოდ სააღსრულებო ბიუროს კომპეტენციაა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება, ასევე მხოლოდ მას აქვს უფლება, გადაწყვიტოს, თუ მოვალის რომელ ქონებაზე მოახდინოს მიქცევა. საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, სააღსრულებო წარმოებას აღმასრულებელი იწყებს მოვალისათვის გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების თაობაზე წინადადების ჩაბარებისა და შესაბამისი ვადის მიცემით, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში, გამოირიცხა იმით, რომ სასამართლომ დაადგინა აღსრულების მიქცევა კონკრეტულ ქონებაზე, უფრო მეტიც, გადაწყვეტილების აღსრულება უნდა განხორციელდეს მოვალის კუთვნილ უძრავ-მოძრავი ქონების ხარჯზე და აღმასრულებელი, აღსრულების დროს, არ შეიძლება შეიზღუდოს კონკრეტული ქონებით. „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი კონკრეტულად უთითებს აღსრულების პროცესში არსებულ იმ საკითხებს, რომელზედაც სასამართლოს გააჩნია კომპეტენცია, მათ შორის არ მოიაზრება სასამართლოს უფლება, განსაზღვროს თუ მოვალის რომელ ქონებაზე უნდა მიექცეს იძულებითი აღსრულება. აღნიშნულს ადასტურებს სამართლის ის ნორმები, რომლებიც სასამართლომ არ გამოიყენა, კერძოდ, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლი, მე-2 მუხლის „ა” ქვეპუნქტი, მე-3 მუხლის პირველი პუნქტი, მე-15 მუხლი, მე-17 მუხლის მე-4, მე-5 და მე-7 პუნქტები, 25-ე მუხლის პირველი და მე-6 პუნქტები, 28-ე მუხლის პირველი პუნქტი, 61-ე, 62-ე, 63-ე, 69-ე მუხლები. მოსარჩელე მოითხოვს უძრავ ქონებაზე აღსრულების მიქცევას, მაგრამ არ აზუსტებს, თუ რომელი ღონისძიების გამოყენებას ითხოვს, ანუ იგი სამივე ზემოაღნიშნული ნორმებით გათვალისწინებულ ღონისძიებებზე მიუთითებს, რაც კანონით დაუშვებელია, მიუხედავად ამისა, სასამართლომ არც მოცემული ნორმა გამოიყენა და მიიღო კანონშეუსაბამო გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 24 მაისის განჩინებით მ. ო-ს საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. ო-ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ო-ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ მ. ო-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ვ. გ-ს მიერ 2012 წლის 21 მაისს №.. სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 500 ლარის 70% – 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ო-ს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ მ. ო-ს (პ/№...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) სახელმწიფო ბაჟის სახით ვ. გ-ს მიერ 2012 წლის 21 მაისს №.. სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი 500 ლარის 70% – 350 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე