№ას-543-511-2012 25 ივნისი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ს. ტ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები _ რ. კ-ი, ე. მ-ი, ა. გ-ი და ქ. გ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა ფართის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. ტ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. კ-ის, ე. მ-ის, ა. გ-ისა და ქ. გ-ის მიმართ და მოითხოვა საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა ფართის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელეს საკუთრების უფლებით გააჩნია უძრავი ქონება მდებარე ქ.თბილისში, ფ-ის შესახვევ #12-ში. აღნიშნული დასტურდება ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან. აღნიშნულ ფართში მდგმურის უფლებით ცხოვრობენ რ. კ-ი, ე. მ-ი, ა. გ-ი და ქ. გ-ი. რ.კ-ს აღნიშნული ფართიდან დაკავებული აქვს 24 კვ.მ, ე.მ-ს - 27 კვ.მ, ა.გ-ს - 20 კვ.მ, ხოლო ქ.გ-ს - 35 კვ.მ. მოპასუხეები, მიუხედავად მოსარჩელის არაერთი შეთავაზებისა, თანხის გადახდის სანაცვლოდ ფართის გამონთავისუფლებას არ თანხმდებიან.

მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს, კერძოდ, რ. კ-მა განმარტა, რომ სადავოდ არ ხდის მოსარჩელის საკუთრების უფლებას მათ მიერ დაკავებულ ფართზე და, მიუხედავად იმისა, რომ შეგებებული სარჩელი არ წარმოუდგენია, ითხოვს სასამართლომ ერთობლიობაში იმსჯელოს ლევან სამხარაულის ექსპერტიზისა და კერძო აუდიტის მიერ გაცემული დასკვნებით და ბინის ერთი კვადრატული მეტრი საბაზრო ღირებულება განსაზღვროს 600 აშშ დოლარით და რ. კ-ს გადაუხადოს სულ 50 000 აშშ დოლარი. მოპასუხე ე. მ-მა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ს. ტ-მა მოპასუხეს უნდა გადაუხადოს მის მიერ დაკავებულ და მიშენებულ ფართზე ერთ კვადრატულ მეტრზე 600 აშშ დოლარი, სულ 32 748 აშშ დოლარი. ა. გ-მა განმარტა, რომ ს. ტ-მა მას უნდა გადაუხადოს შუალედური ფასი ექსპერტიზის მიერ დადგენილი და კერძო აუდიტის მიერ შეფასებული ფართის ერთი კვადრატული მეტრზე 600 აშშ დოლარი, სულ 42 870 აშშ დოლარი. მოპასუხე ქ. გ-მა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადავოდ არ ხდის მესაკუთრის უფლებას და ითხოვს, ს. ტ-მა გადაუხადოს მის მიერ დაკავებული 29,28 კვ.მ ფართის ღირებულება 100 %-ით, ხოლო ძირითადი 35 კვ.მ-ის ღირებულება აანაზღაუროს 90%-ით, აღნიშნული თანხის გადახდა უნდა განხორციელდეს ლევან სამხარაულის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ შეფასებული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებიდან 42 000 ლარიდან.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, აღნიშნული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში მითითებულია, რომ მოსარჩელე ს. ტ-ის მიერ მოპასუხე რ. კ-სათვის მის სარგებლობაში არსებული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობით 69 680 ლარის, ე. მ-სათვის მის სარგებლობაში არსებული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების 41 900 ლარის 75%-ის, 31 425 ლარის, ა. გ-სათვის მის სარგებლობაში არსებული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობით 51 330 ლარის, ქ. გ-სათვის მის სარგებლობაში არსებული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების 42000 ლარიდან 29,281 კვ.მ-ში უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების 100%-ის 19976 ლარის, ხოლო ძირითად ფართში 35 კვ.მ-ის ღირებულების 90%-ს, შესაბამისად, 25 221 ლარის, გადახდის სანაცვლოდ ს. ტ-ს ქ.თბილისში მდებარე, ფ-ის შესახვევი №12-ში საცხოვრებელი სადგომი გამონთავისუფლებული გადაეცა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ორივე მხარემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 29 თებერვლის განჩინებით ს. ტ-ის, რ. კ-ის, ე. მ-ის, ა. გ-ისა და ქ. გ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქ.თბილისში, ფ-ის შესახვევ №12-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა ეკუთვნის ს. ტ-ს. უდავო გარემოებაა, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა უნდა მოწესრიგდეს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით და მოპასუხეები წარმოადგენენ ამ კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეებს. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 19.07.2011 წლის დასკვნის თანახმად, მოპასუხე რ. კ-ს დაკავებული აქვს ქ. თბილისში, ფ-ის შესახვევ #12-ში მდებარე შენობა-ნაგებობის I და II სართულის ნაწილი, რომლის საერთო ფართს შეადგენს 85.953 კვ.მ, აგრეთვე, გააჩნია 22.99 კვ.მ ავტოფარეხი. რეალურად დაკავებული ფართის ოდენობა მხარეებს სააპელაციო საჩივრებით სადავოდ არ გაუხდიათ. ქ. თბილისის კიროვის რაიონის სახალხო სასამართლოს 04.12.1986 წლის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ფ. მ-ისა და რ. კ-ის სარჩელი და დადგინდა ქ.თბილისში, ფ-ის შესახვევ 12-ში მდებარე ფ. მ-ის კუთვნილი 24.კვ.მ საცხოვრებელი ბინისა და ქ.თბილისში, გ-ის ქ. #23-ში მდებარე რ. კ-ის კუთვნილი 16 კვ.მ საცხოვრებელი ბინების გაცვლა. 02.02.1987 წლის რ. კ-ის სახელზე ქ. თბილისში, ფ-ის შესახვევ 12-ში მდებარე 24 კვ.მ ფართის საცხოვრებელ ბინაზე გაიცა შესაბამისი ორდერი თბილისის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის მიერ. ამდენად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ, თბილისის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელმა კომიტეტმა გასცა ნებართვა, საცხოვრებელი სადგომი დაეკავებინა რ. კ-ვს ოჯახთან ერთად, რის გამოც, დაუსაბუთებელია აპელანტ ს. ტ-ის მსჯელობა მასზე, რომ რ. კ-ი არ წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელ სადგომში ადმინისტრაციული აქტით შესახლებულ პირს. ს. ტ-ს მართებულად დაეკისრა რ. კ-ის სასარგებლოდ საცხოვრებელი სადგომის გამონთავისუფლების სანაცვლოდ სადგომის ღირებულების 100%-ის ანაზღაურება. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 19.07.2011 წლის დასკვნის თანახმად, ა. გ-ს დაკავებული აქვს I სართულის ნაწილი საერთო ფართით 71.484 კვ.მ. რეალურად დაკავებული ფართის ოდენობა მხარეებს სააპელაციო საჩივრებით სადავოდ არ გაუხდიათ. ქ. თბილისის კიროვის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილების საფუძველზე, 1981 წლის 3 ნოემბერს, გ. ჯ-ის სახლზე გაიცა ორდერი, რომლის თანახმად, მისი ოჯახი შესახლდა ქ. თბილისში, ფ-ის შესახვევ 12-ში მდებარე 20 კვ.მ ბინაში. ორდერიდან ირკვევა, რომ ჯ. გ-ის ოჯახის შემადგენლობაში შედიოდა სადგომის ამჟამინდელი მფლობელი ა. გ-ი. ამდენად, ა. გ-ი წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელ სადგომში ადმინისტრაციული აქტით შესახლებულ პირს. ს. ტ-ს მართებულად დაეკისრა ა. გ-ის სასარგებლოდ საცხოვრებელი სადგომის გამონთავისუფლების სანაცვლოდ სადგომის ღირებულების 100%-ის ანაზღაურება. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 19.07.2011 წლის დასკვნის თანახმად, ქ. გ-ს დაკავებული აქვს I სართულის ნაწილი და სარდაფის ნაწილი, საერთო ფართით 64.281 კვ.მ. რეალურად დაკავებული ფართის ოდენობა მხარეებს სააპელაციო საჩივრებით სადავოდ არ გაუხდიათ. ქ. თბილისის მშრომელთა დეპუტატთა საქალაქო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის #8120 ორდერით გ-ი ე. და მასთან მცხოვრები პირები (გ. გ-ი და ე. გ-ი) მოქალაქე ტ.ლ-სთან 33 კვ.მ საცხოვრებელ ფართში მდებარე ქ. თბილისი, ფ-ის შესახვევ #12-ში გაცვლის წესით ჩასახლდნენ. ამდენად, ქ. გ-ი, როგორც ორდერით შესახლებული პირის უფლებამონაცვლე, მოცემულ ურთიერთობაში, წარმოადგენს ქ. თბილისში, ფ-ის შესახვევ #12-ში მდებარე 33 კვ.მ საცხოვრებელ ფართში ადმინისტრაციული აქტით შესახლებულ პირს. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილია 10.10.1958 წლის წერილობითი შეთანხმება საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობაზე (სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე), რომლითაც დგინდება, რომ ქ. გ-ი ქ. თბილისში, ფ-ის შესახვევი #12-ში მდებარე 35 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომით მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე სარგებლობდა. ამდენად, ს. ტ-ს მართებულად დაეკისრა ქ. გ-ის სასარგებლოდ 33 კვ.მ საცხოვრებელ ფართის საცხოვრებელი სადგომის გამონთავისუფლების სანაცვლოდ, სადგომის ღირებულების 100%-ის, ხოლო 35 კვ.მ ფართზე ღირებულების 90%-ის ანაზღაურება. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 19.07.2011 წლის დასკვნის თანახმად, ე. მ-ს დაკავებული აქვს II სართულის ნაწილი და I სართულზე განთავსებული სათავსი საერთო ფართით 60.361 კვ.მ. რეალურად დაკავებული ფართის ოდენობა მხარეებს სააპელაციო საჩივრებით სადავოდ არ გაუხდიათ. სადავო არ არის და საქმის მასალებითაც დასტურდება, რომ ე. მ-ი წარმოადგენს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით განსაზღვრულ მოსარგებლეს, რომელსაც საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით. ამდენად, ს. ტ-ს მართებულად დაეკისრა ე. მ-ის სასარგებლოდ საცხოვრებელი სადგომის გამონთავისუფლების სანაცვლოდ სადგომის ღირებულების 75%-ის ანაზღაურება. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 19.07.2011 წლის დასკვნის თანახმად: ქ.თბილისში, ფ-ის შესახვევ #12-ში მდებარე რ. კ-ის სარგებლობაში არსებული უძრავი ქონების (85,953 კვ.მ) საბაზრო ღირებულება 2011 წლის ივლისის მონაცემებით შეადგენს 39 538 აშშ დოლარს, რაც, გაცვლითი კურსის შესაბამისად, 66 330 ლარია, ხოლო რ. კ-ის სარგებლობაში არსებული ავტოფარეხის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 2000 აშშ დოლარს, გაცვლითი კურსით შესაბამისად - 3 350 ლარს. ქ. თბილისში, ფ-ის შესახვევ #12-ში მდებარე მოპასუხე ა. გ-ის სარგებლობაში არსებული უძრავი ქონების (71,489 კვ.მ) საბაზრო ღირებულება 2011 წლის ივლისის მონაცემებით შეადგენს 30 597 აშშ დოლარს, შესაბამისად, 51 330 ლარს; ე. მ-ს სარგებლობაში არსებული უძრავი ქონების (60,361 კვ.მ.) საბაზრო ღირებულება 2011 წლის ივლისის მონაცემებით შეადგენს 24 990 აშშ დოლარს, შესაბამისად - 41 900 ლარს; მოპასუხე ქ. გ-ის სარგებლობაში არსებული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება (64,281 კვ.მ) 2011 წლის ივლისის მონაცემებით შეადგენს 25 070 აშშ დოლარს, შესაბამისად - 42 000 ლარს. აპელანტები რ. კ-ი, ე. მ-ი, ა. გ-ი და ქ. გ-ი გადაწყვეტილებას ასაჩივრებენ იმ დასაბუთებით, რომ სასამართლო არ უნდა დაყრდნობოდა მხოლოდ 19.07.2011 წლის დასკვნას, მასთან ერთად უნდა გაეზიარებინა ასევე აუდიტორული დასკვნის შედეგები და, ორივე დასკვნის შესაბამისად, სადგომის ღირებულება უნდა განესაზღვრა შუალედური თანხით ან დაენიშნა დამატებითი ექსპერტიზა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 18.11.2011 წლის განჩინებით პირველი ინსტანციის სასამართლოში სადავო უძრავი ქონების ღირებულების დადგენის მიზნით დაინიშნა წინამდებარე საქმეზე ექსპერტიზა და ექსპერტიზის ჩატარება დაევალა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს. საყურადღებოა ის გარემოება, რომ სასამართლოს წინაშე ექსპერტიზის დანიშვნისა და ექსპერტიზის ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ ჩატარების თაობაზე იშუამდგომლეს თავად მოპასუხეებმა, რომლებმაც შემდგომში პრეტენზია გამოთქვეს სადგომის ღირებულების შეფასებასთან დაკავშირებით. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ თბილისის სასამართლოს განჩინების შესაბამისად, შედგენილი იქნა 19.07.2011 წ. დასკვნა და განისაზღვრა სადგომის ღირებულება 2011 წლის ივლისის მონაცემებით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 07.11.2011 წლის გადაწყვეტილებით ს. ტ-ს, სწორედ, ზემოაღნიშნული დასკვნის შესაბამისად დაეკისრა საცხოვრებელი სადგომის გამონთავისუფლების სანაცვლოდ თანხის გადახდა. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტთა მსჯელობა სადგომის ღირებულების დასადგენად კერძო აუდიტის დასკვნის გამოყენებით შუალედური თანხის განსაზღვრის თაობაზე. პალატამ მიუთითა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა არც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის შესაბამისად დამატებითი ან განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის წანამძღვრები.

„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, ან ადმინისტრაციული აქტით. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ მხარეებს შორის არსებობს წერილობითი შეთანხმება საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობაზე (სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე), მესაკუთრეს უფლება აქვს, მოსარგებლეს მოსთხოვოს საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა, მხოლოდ მოსარგებლისთვის (ან თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებამონაცვლისთვის) დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 90%-ის გადახდის შემთხვევაში. საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 ნაწილით, თუ მხარეებს შორის არსებობს გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, მესაკუთრეს უფლება აქვს, მოსარგებლეს მოსთხოვოს საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა, მხოლოდ მოსარგებლისთვის (ან თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებამონაცვლისთვის) დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შემთხვევაში. ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის შესაბამისად, გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციითა და კომუნალური გადასახადების გადახდით ანდა მესაკუთრისთვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდით (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა). „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-8 და მე-10 პუნქტების თანახმად, იმ მესაკუთრეს, რომლის საცხოვრებელ სადგომშიც ადმინისტრაციული აქტით შესახლებულ იქნა მოსარგებლე, შეუძლია, მოსარგებლეს მოსთხოვოს ნივთზე მფლობელობის შეწყვეტა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მოსარგებლეს სახელმწიფო აუნაზღაურებს დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულებას. მესაკუთრეს უფლება აქვს, ამ მუხლის მე-8 პუნქტით განსაზღვრული კომპენსაცია თავად აუნაზღაუროს მოსარგებლეს. ამ შემთხვევაში, მესაკუთრე უფლებამოსილია, სასამართლო წესით მოითხოვოს მე-8 პუნქტით დადგენილი კომპენსაციის სახელმწიფოს მიერ ანაზღაურება. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ მესაკუთრეს მართებულად დაეკისრა რ. კ-ისა და ა. გ-ის, როგორც ადმინისტრაციული აქტით შესახლებული პირების სასარგებლოდ, საცხოვრებელი სადგომის გამონთავისუფლების სანაცვლოდ, სადგომის ღირებულების 100%-ის ანაზღაურება: ქ. გ-ის სასარგებლოდ 33 კვ.მ საცხოვრებელ ფართის გამონთავისუფლების სანაცვლოდ, სადგომის ღირებულების 100%-ის, ხოლო 35 კვ.მ ფართის ღირებულების 90%-ის ანაზღაურება და ე. მ-ვის სასარგებლოდ, საცხოვრებელი სადგომის გამონთავისუფლების სანაცვლოდ სადგომის ღირებულების 75%-ის ანაზღაურება.

პალატამ არ გაიზიარა მესაკუთრის პოზიცია, რომ სარდაფის ფართი და ავტოფარეხი არ წარმოადგენს დავის საგანს და არ უნდა ანაზღაურდეს მისი საბაზრო ღირებულება. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, მესაკუთრე, რომელიც მოსარგებლეს მოსთხოვს ნივთზე მფლობელობის შეწყვეტას, ვალდებულია აუნაზღაუროს მოსარგებლეს მის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ანდა არსებითი გაუმჯობესების ხარჯები საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობით, შესაბამისად, კანონი ადგენს ასეთი ხარჯების ანაზღაურების წესს და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 07.11.2011 წლის გადაწყვეტილებით მესაკუთრეს მართებულად დაეკისრა ძირითად ფართთან ერთად დამხმარე ფართის (სარდაფის, ავტოფარეხის) ღირებულების ანაზღაურება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 თებერვლის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს ს. ტ-მა, ე. მ-მა, რ. კ-მა, ე. გ-მა და ქ.გ-მა. ე.მ-ის, რ.კ-ისა და ა.გ-ის საკასაციო საჩივრები უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 18 ივნისის განჩინებით დარჩა განუხილველი.

ს.ტ-მა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება ნაწილობრივ თანხის დაკისრების ნაწილში შემდეგი დასაბუთებით: რ. კ-ს მიმართ საქმეში არსებობს 1986 წლის 4 დეკემბრის კიროვის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგენილია, რომ არ არსებობს რაიმე ადმინისტრაციული აქტი რ. კ-ს ამ სადავო ფართში შესახლების შესახებ. სასამართლო გადაწყვეტილებით ირკვევა, რომ რ. კ-ა და ფ. მ-მა ფართები გაცვალეს, რომლის შესაბამისად ფ. მ-მა თავისი 24 კვ.მ ფართობი, მდებარე ფ-ის შესახვევ №12-ში, გაცვალა რ. კ-ს სარგებლობაში არსებული გ-ის ქუჩაზე მდებარე 12 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე. ამდენად, გაცვლის ორდერი არ შეიძლება ჩაითვალოს ადმინისტრაციულ აქტად, რადგან გაცვლის ორდერის შესაბამისად, მხარეებს შორის შედგა გარიგება ფართების გაცვლის შესახებ. აქედან გამომდინარე, რ. კ-ა სადავო ფართში მდებარე ფ-ის შესახვევ №12-ში ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ არ შესახლებულა, თუ სასამართლო გაცვლის ორდერს ადმინისტრაციულ აქტად მიიჩნევს, მაშინ უნდა გამოიყენოს საქართველოს კანონის „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ მე-2 მუხლის მე-11 ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, საცხოვრებელ სადგომად განისაზღვრება ის ფართი, რომელზეც თავდაპირველად არსებობდა მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის ან გათვალისწინებული იყო ადმინისტრაციული აქტით. საქმის მასალებით, მათ შორის, გაცვლის ორდერით, კიროვის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ფორმა №1-ით და რ. კ-ს შესაგებლით დადგენილია, რომ რ. კ-ს თავდაპირველი ფართი იყო 24 კვ.მ, რომლის საბაზრო ღირებულება 11.040 აშშ დოლარია. ალეითარ გუსეინოვას მიმართ საქმეში არსებული ბინის ორდერით და 25/02/1999 წ. კრწანისის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ა. გ-ს მიერ თავდაპირველად დაკავებული ფართი არის 24 კვ.მ, რომლის ღირებულება 11.040 აშშ დოლარია. ქ. გ-ის თავდაპირველი საცხოვრებელი სადგომის ფართი შეადგენდა 35 კვ.მ-ს, რაც დასტურდება არსებული შინაურული ხელშეკრულებით. სასამართლომ არასწორად გადაწყვიტა, რომ ამ ფართის ნაწილში კასატორს უნდა გადაეხადა 90%, რადგან საქმეში არსებული შინაურულ ხელშეკრულებაში ნათლად სწერია, რომ გახუტიშვილი 15 წლის ვადით შესახლდა სადავო საცხოვრებელ სადგომში და ამ ფართში ცხოვრების პერიოდში იგი ვალდებულია, გადაიხადოს ბინის ქირა სახელმწიფო ტარიფის განაკვეთით. ამდენად, 35 კვ.მ ფართის ღირებულებაა 16.100 აშშ დოლარი. ე. მ-ს საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნისა და მასზე დართული დანართი №4-ის თანახმად, სარგებლობაში აქვს 64.281 კვ.მ ფართი, რომლიდანაც საცხოვრებელი და დამხმარე ფართი 48.403 კვ.მ-ია, ხოლო სარდაფი 12.168 კვ.მ. „საქართველოს კანონი საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ ანალიზი ცხადყოფს, რომ კომპენსაციის გადახდას ექვემდებარება მხოლოდ საცხოვრებელი სადგომი და ის დამხმარე ფართი, რომელიც არის ამ სადგომის ფართის განუყოფელი ნაწილი. ამდენად, სარდაფის ფართი არ წარმოადგენს დავის საგანს და არც ექვემდებარება კომპენსაციის გადახდას. აღნიშნულიდან გამომდინარე და ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, ე. მ-ს სარგებლობაში არსებული ფართიდან კომპენსაციას ექვემდებარება მხოლოდ საცხოვრებელი და დამხმარე ფართი – 48.403 კვ.მ, რომლის ღირებულება 16.700 აშშ დოლარია.

ქ.გ-მა საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: უძრავი ნივთის ფასი უნდა განსაზღვრულიყო კვადრატული მეტრობით, ექსპერტს მხედველობაში უნდა მიეღო ბინის ადგილმდებარეობა, მისი საინვესტიციო ღირებულება. აქედან გამომდინარე, 1 კვადრატულ მეტრზე გადასახდელი თანხა უნდა იყოს არა 414 აშშ დოლარი, არამედ 650 აშშ დოლარი. სასამართლოს უნდა გაეზიარებინა დამოუკიდებელი აუდიტორის „მ. ხ-ის“ დასკვნა და ეხელმძღვანელა ამ დასკვნის საფუძველზე, რადგან მასში უფრო დაზუსტებით არის გამოთვლილი თანხა, განსაზღვრულია კვადრატული მეტრის ღირებულება, გათვალისწინებულია ბინის ადგილმდებარეობა და ა.შ. თუკი სასამართლო არ გაითვალისწინებდა აღნიშნული ექსპერტის დასკვნას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის თანახმად, უნდა დაენიშნა განმეორებითი ექსპერტიზა, რადგან აშკარაა, მხარეთა შორის არსებობს დავა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. ტ-სა და ქ. გ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

მოცემული დავის საგანია საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა ფართის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ს. ტ-ისა და ქ. გ-ის საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.