№ას-1029-964-2012 23 ივლისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ნ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. კ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საერთო ვალის გაყოფა, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 4 იანვრის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ნ. კ-ის სარჩელი მოპასუხე მ. კ-ის მიმართ მეუღლეებს შორის საერთო ვალის გაყოფის თაობაზე (ტომი 1, ს.ფ. 411-418).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. კ-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი 1, ს.ფ. 424-435).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 მაისის განჩინებით ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 4 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ. კ-ე 1987 წლის 17 ოქტომბრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფება მ. კ-თან;

რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში ნ. კ-სა და მ. კ-ს შეეძინათ სამი შვილი : 1988 წლის .. ოქტომბერს დაბადებული გ. კ-ი, 1990 წლის .. ნოემბერს დაბადებული რ. კ-ი და 1998 წელს დაბადებული ა. კ-ი;

2003 წელს მ. კ-ი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად გახდა პირველი ჯგუფის ინვალიდი, მისი ოპერაციის და მკურნალობის ხარჯები აანაზღაურა სახელმწიფომ;

2009 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის მერიის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის საქალაქო სამსახურის 2006 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. კ-ე დაინიშნა მეუღლის – მ. კ-ის მზრუნველად;

ნ. კ-ე დღემდე მუშაობს თსს ა.ა-ის სახელობის საუნივერსიტეტო კლინიკის კარდიოლოგიურ განყოფილებაში მედდის თანამდებობაზე და მისი დარიცხული ხელფასი მთელი წლის მანძილზე შეადგენს: 2002 წელი – 150 ლარი; 2003 წელი – 113 ლარი; 2004 წელი – 397 ლარი; 2005 წელი – 340 ლარი; 2006 წელი – 398 ლარი; 2007 წელი – 567 ლარი;

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელემ შესაბამისი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა, რომ მან, მეუღლესთან შეთანხმებით, ოჯახის საჭიროებისათვის, ისესხა 38000 აშშ დოლარი, რომელიც ოჯახს მოახმარა. მოცემულ შემთხვევაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლიდან გამომდინარე, მითითებული გარემოების მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა სწორედ მოსარჩელეს, ვინაიდან სარჩელის მოთხოვნა საერთო ვალის გაყოფის თაობაზე სწორედ დასახელებულ გარემოებას ეფუძნებოდა. აპელანტი ვალის აღების დამადასტურებელ მტკიცებულებად მიუთითებდა საქმეში წარდგენილ ხელწერილებზე, კერძოდ, 2003 წლის 5 ივნისის, 2004 წლის 8 აგვისტოს, 2005 წლის 2 იანვრის, 2007 წლის 15 აგვისტოს, 2009 წლის 5 სექტემბრის თარიღით წერილობითი ფორმით შედგენილ ხელწერილებში მითითებულია, რომ ე. ლ-მ ნ. კ-ს განუსაზღვრელი ვადით, სარგებლის გარეშე, ასესხა შესაბამისად – 5000, 5000, 5000, 7000 აშშ დოლარი, ხოლო 2008 წლის 10 სექტემბრით დათარიღებული ხელშკრულებით, ნ. გ-მ – 10000 აშშ დოლარი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო გარემოების დადასტურებისათვის საკმარის მტკიცებულებად არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო მხარის მიერ აპელირებული ხელწერილები თანხის გადაცემისა და მიღების შესახებ. სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ნ. კ-ს მიერ დეიდასთან და დეიდაშვილთან – ე. ლ-სა და ნ. გ-სთან შედგენილი ხელწერილები, თანხის გადაცემისა და მიღების შესახებ, სადავოობის შემთხვევაში, არ წარმოადგენდა იმ ფაქტის დამადასტურებელ უტყუარ და საკმარის მტკიცებულებას, რომელიც დაადასტურებდა, რომ მეუღლეთა ურთიერთშეთანხმებით, ნ. კ-მ აიღო ვალი ოჯახის საჭიროებისა და აუცილებლობისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მეუღლეთა საერთო ვალად მიჩნევისათვის აუცილებელია დადასტურდეს, რომ ვალი აღებულია ორივე მეუღლის მიერ, ან ერთი მეუღლის მიერ, მაგრამ მეორე მეუღლის თანხმობით და ოჯახის ინტერესებიდან გამომდინარე. მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში აკისრებს კანონმდებელი პასუხისმგებლობას მეორე მეუღლეს საერთო ვალის გაყოფით. განსახილველ შემთხვევაში, აპელანტი (მოსარჩელე) საერთო ვალად მიიჩნევდა 38000 აშშ დოლარს, რომელიც მისი განმარტებით აღებული იყო სხვადასხვა წლებში ოჯახის საჭიროებისათვის. საქმეში არ იყო წარდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც მიუთითებდნენ მეუღლეთა ურთიერთშეთანხმებაზე ოჯახის აუცილებლობისათვის ვალის აღების თაობაზე. უფრო მეტიც, იმ შემთხვევაშიც, თუ დადასტურდებოდა, რომ ნ. კ-მ მეუღლის თანხმობით აიღო ვალი, საქმის მასალებით ასევე არ დასტურდებოდა, რომ აღნიშნული თანხა მან მოახმარა ოჯახს.

სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მტკიცება იმასთან დაკავშირებით, რომ მან დაფარა მ. კ-ის მკურნალობასთან დაკავშირებული ხარჯები, რამდენადაც საქმეში წარდგენილი არ იყო ამ გარემოების დამადასტურებელი არანაირი მტკიცებულება. ამასთან, როგორც საქმეში არსებული ცნობით დასტურდებოდა, მ. კ-ის ოპერაციისა და მკურნალობის ხარჯები აანაზღაურა სახელმწიფომ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ არ არსებობდა მოსარჩელის სიტყვიერი განმარტების დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულებები, სააპელაციო სასამართლო მიიჩნია, რომ აპელანტის მოთხოვნა მეუღლეთა საერთო ვალის გაყოფის თაობაზე, დაუსაბუთებელი იყო და ვერ იქნებოდა გაზიარებული.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე, 1152-ე, 1116-ე და 1164-ე მუხლებით. სამოქალაქო კოდექსის 1169-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა საერთო ვალები მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში თითოეულის კუთვნილი წილის თანაზომიერად. აღნიშნული ნორმის თანახმად, მეუღლეთა საერთო ვალად მიიჩნევა მხოლოდ ის ვალი, რომელიც აღებულია მეუღლეთა უთიერთშეთანხმებით, ოჯახის საჭიროებისათვის, ორივე მეუღლის ან ერთ-ერთის მიერ.

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ შეძლო დაედასტურებინა ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მ. კ-თან შეთანხმებით, ოჯახის საჭიროებისათვის, აიღო ვალი, რომელიც ოჯახს მოახმარა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ სარჩელი უსაფუძვლოა და არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას (ტომი 2, ს.ფ. 74-85).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ნ. კ-მ შეიტანა საკასაციო საჩივარი. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

საკასაციო საჩივარი მოტივირებულია შემდეგი არგუმენტებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1169-ე მუხლი, რომლითაც დადგენილია, რომ მეუღლეთა საერთო ვალები მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში თითოეულის კუთვნილი წილის თანაზომიერად. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლო უთითებს, რომ საერთო ვალად მიჩნევისათვის აუცილებელია ვალი აღებულ იქნეს ორივე მეუღლის მიერ ან ერთი მეუღლის მიერ, მაგრამ მეორის თანხმობით და ოჯახის საერთო ინტერესებიდან გამომდინარე. დასახელებული ნორმის სასამართლოსეული განმარტება ატარებს აბსტრაქტულ ხასიათს, რის გამოც შეუძლებელია მხარეს (კასატორს) გაუჩნდეს იმის სამართლიანი განცდა, რომ უფლების სასამართლო წესით დაცვისაკენ მიმართული მისი მიზანი შედეგიანი გამოდგა. სააპელაციო სასამართლოს არ განუმარტავს, თუ რა იგულისხმება ტერმინების: „ურთიერთშეთანხმებისა“ და „ოჯახის საერთო ინტერესების“ მიღმა, რის გარკვევასაც გადამწყვეტი მნიშვნელობა გააჩნია ხსენებული ნორმის ობიექტური მიზნის დადგენისათვის. სამოქალაქო კოდექსის 1169-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, მეუღლეთა საერთო ვალად მიჩნეულ უნდა იქნეს ორივე მეუღლის მიერ ან თუნდაც ერთ-ერთი მათგანის მიერ, მაგრამ მეორე მეუღლის ან ოჯახის სხვა წევრების ინტერესების შესაბამისად აღებული ვალი. კანონმდებელი საერთო ვალად მიჩნევის მაკვალიფიცირებელ ელემენტად უთითებს „ოჯახის საერთო ინტერესებს“, არანაირი დამატებითი პირობა არ აწესებს მეორე მეუღლის თანხმობას.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები იმასთან დაკავშირებით, რომ ნ. კ-მ გადაიხადა არასრულწლოვანი შვილების სწავლის ხარჯები, ასევე, ერთ-ერთი შვილის რ. კ-ის დაკავების გამო შეფარდებული გირაო 2000 ლარის ოდენობით. მიუხედავად იმისა, რომ სრულიად უსაფუძვლოდ არ მიიჩნია სათანადო მტკიცებულებად ხელწერილები, რომლითაც დასტურდებოდა ნ. კ-ის მიერ ვალის აღება, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ კასატორის მიერ მეორე მეუღლის თანხმობით ვალის აღების დადასტურების შემთხევაშიც, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ მან აღნიშნული თანხა ოჯახს მოახმარა. სასამართლოს ეს მსჯელობა საფუძველს მოკლებულია. ამ შემთხვევაში სასამართლომ არასწორად გაიგო, თუ რა იგულისხმება „ოჯახის საერთო ინტერესებში“, დაუსაბუთებელია, რატომ არ უნდა მოიაზრებოდეს მასში არასრულწლოვანი შვილების სწავლისათვის და შვილის სახელზე გირაოს სახით გადახდილი თანხები. ის გარემოება, რომ თანხის მიღებისა და გადაცემის შესახებ ხელწერილები ნ. კ-ს დადებული ჰქონდა დეიდასთან და დეიდაშვილთან სააპელაციო სასამართლომ სარწმუნოდ არ ჩათვალა. მოქმედი კანონმდებლობა არ კრძალავს ნათესავებს შორის სესხის ხელშეკრულების დადებას. შესაბამისად, კასატორს მიაჩნია, რომ არასწორია ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე მსგავსი ხელშეკრულებები მიჩნეულ იქნეს მოჩვენებითად. სწორედ ასეთი მოსაზრება გამომდინარეობს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობიდან (ტომი 2, ს.ფ. 90-98).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.