საქმე N:ას-1158-1178-2011

№ას-1158-1178-2011 16 ივლისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – სს „თ-ი“

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ს. რ-ა“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უსაფუძვლოდ გადახდილი თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა შპს „ს. რ-მ“ მოპასუხე სს „თ-ის“ მიმართ და მოითხოვა მის მიერ უსაფუძვლოდ გადახდილი თანხის – 230099.44 ლარისა და პროცენტის – 179017.36 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება (ტომი I, ს.ფ. 2-6, 125-128).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 73742.66 ლარის გადახდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ ასევე დაეკისრა 900 ლარის გადახდა მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად (ტომი I, ს.ფ. 146-153).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს. რ-მ“, რომელმაც მოითხოვა აღნიშნულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება (ტომი I, ს.ფ. 157-166).

მოგვიანებით, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შეგებებული სააპელაციო საჩივარი შეიტანა სს „თ-მა“, მან მოითხოვა დასახელებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილში გაუქმება, რა ნაწილშიც შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა (ტომი II, ს.ფ. 19-27).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სს „თ-ის“ სააპელაციო საჩივარი, საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მეორე პუნქტის შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს „თ-ს“ შპს „ს.რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა ძირითადი თანხის - 55612.5 ლარისა და პროცენტის სახით 13655.44 ლარის ანაზღაურება. გარდა ამისა, შპს „ს. რ-ს“ სს „თ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის 178.96 ლარის გადახდა (ტომი I, ს.ფ. 89-97).

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს. რ-მ“, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება (ტომი II, ს.ფ. 102-111).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 მარტის განჩინებით შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გაუქმდა ნაწილობრივ (1999-2002 წლებში შპს „ს. რ-ის“ მიერ სს „თ-ისათვის“ გადახდილი ელექტროენერგიის ტრანზიტის ღირებულებისა და მასზე დარიცხული პროცენტის ანაზღაურების ნაწილში) და საქმე დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად; დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი (ტომი 2, ს.ფ. 139-148).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება:

სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა:

ა. 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2001 წლის ივნისამდე პერიოდში უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის 174486.9 ლარის დაბრუნება და პროცენტის 41711.08 ლარის ანაზღაურება;

ბ. 2001 წლის ივლისიდან 2002 წლის იანვრამდე პერიოდში უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის 55612.5 ლარის დაბრუნება.

ამავე გადაწყვეტილებით სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის 7000 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

მხარეთა შორის სადავო არ იყო, რომ შპს „ს. რ-ის” საკუთრებაში არსებული №15 სატრანსფორმატორო ქვესადგურის კვება ხორციელდებოდა „დიდუბე-220-ის“ 6 კვ-ის №1 დახურულ გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედიდან 6 კვ. გადამცემი ხაზის მეშვეობით;

სადავო არ გამხდარა ასევე, რომ ტრანზიტის თანხას მოსარჩელე შპს „ს. რ-ზა” 2005 წლის 1 აგვისტომდე უხდიდა სს „თ-ს”, ვინაიდან თვლიდა, რომ „დ.-220” და იქ არსებული 6 კვ. №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედი წარმოადგენდა სს „თ-ის” საკუთრებას. სს „თ-ისათვის” ტრანზიტის თანხის გადახდის ფაქტი დადგენილია საქმეში წარმოდგენილი აბონენტის ბრუნვის ისტორიით, შედარების აქტით, კორექტირებული ანგარიშ-ფაქტურებით;

შპს „ს. რ-ისათვის” ცნობილი გახდა, რომ „დ.-220-ის“ 6 კვ-ის №1 დახურულ გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედი წარმოადგენდა შპს „ს. ს. ე-ის” საკუთრებას. სს “თ-ს” სადავოდ არ გაუხდია „დ.-220-ის“ და იქ არსებული 6 კვ. №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედის შპს „ს. ს. ე-ისადმი” კუთვნილების ფაქტი. შპს „ს. რ-მ” აღნიშნული ფაქტის შესახებ შეიტყო 2004 წლის 21 ივლისს, შპს „ს. ს. ე-ის” 2004 წლის 16 ივლისის №07/03-1685 წერილიდან;

სს „თ-ის” გენერალურმა დირექტორმა 2004 წლის 15 დეკემბრის №1-05/1788 წერილით აღიარა დარიცხვის უსწორობა და შპს „ს. რ-ს“ თანხების კორექტირების მიზნით შესთავაზა ერთობლივი მუშაობა;

2006 წლის მარტში დაკორექტირდა 2002-2004 წლებში დარიცხული 10251280 კვტ.სთ. ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასური, თანხით 318574.07 ლარი. აღნიშნული გარემოება დადგენილია 2006 წლის 6 მარტის შედარებისა და ურთიერთვალდებულებათა გაქვითვის აქტით და კორექტირებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით;

2006 წლის 30 იანვრის წერილის თანახმად, მოპასუხე სს „თ-ის” კომერციულმა დირექტორმა დაადასტურა თანხმობა ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის შესახებ. ამავე წერილით, სს „თ-ის” კომერციულმა დირექტორმა დააფიქსირა თელასის პოზიცია, რომ 2002 წლის 1 იანვრამდე უსაფუძვლოდ გადაცემული თანხის დაბრუნების მოთხოვნა ხანდაზმულია;

მოცემულ შემთხვევაში, სადავოს წარმოადგენს, თუ რა პერიოდიდან ხორციელდებოდა „დ.-220-ის“ 6 კვ. №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედიდან 6 კვ. გადამცემი ხაზის მეშვეობით შპს „ს. რ-ის” საკუთრებაში არსებული №15 სატრანსფორმატორო ქვესადგურის კვება და აღნიშნულის გატარებისათვის (ტრანზიტისათვის) რა ოდენობის თანხა იქნა გადახდილი სს „თ-ისათვის”;

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა 1999 წლიდან 2001 წლის ივნისამდე დასაბრუნებელი თანხების ოდენობა. კერძოდ, სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმეში არ იყო წარდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც დაასტურებდა ამ პერიოდში „დ.-220-ის“ 6 კვ-ის №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედიდან მოხმარებული ელექტროენერგიის ტრანზიტზე რა თანხა გადაიხადა შპს „ს. რ-მ”.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დასადგენად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებების შესაბამისად, გამოკვლეული უნდა ყოფილიყო საქმეში წარდგენილი კორესპონდენციები და მათ საფუძველზე დადგენილყო: დასტურდება თუ არა შპს „ს. რ-ის“ მიერ 1999 წლიდან სს „თ-ისათვის“ ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის გადახდა და მხარეთა შორის ელექტროენერგიის ტრანზიტთან დაკავშირებული ურთიერთობა. ამასთან, უნდა შეფასებულიყო, წერილებში გამოთქმული მოსაზრება 2002 წლამდე გადახდილი ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულად მიჩნევის შესახებ, წარმოადგენდა თუ არა სადავო პერიოდში სადავო ურთიერთობის დადასტურებას.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარდგენილი იყო შპს „ს. რ-ის“ 2006 წლის 19 სექტემბრის №დფ/6870 მიმართვა სს „თ-ისადმი“, სადაც მოსარჩელე მოითხოვდა 1999 წლიდან 2002 წლამდე სადავო ტრანზიტის სახით დარიცხული თანხის დაანგარიშებასა და დაბრუნებას (ტომი I, ს.ფ. 41), ამავე საკითხს ეხებოდა შპს „ს. რ-ის“ ელექტრომომარაგების დეპარტამენტის უფროს გ.ფ-ის სამსახურებრივი ბარათიც (ტომი I, ს.ფ. 42,43). საქმეში ასევე მოიპოვებოდა სს „თ-ის“ კომერციული დირექტორის, ა.ი-ის 2006 წლის 30 იანვრის №1-05/2436 წერილი, რომლითაც მოპასუხე მზადყოფნას გამოთქვამდა, შეეთანხმებინა მოსარჩელესთან 2002-2004 წლებში გადახდილი თანხის დაბრუნების პირობები, ხოლო მანამდე გადახდილ თანხასთან დაკავშირებით შპს „ს. რ-ის“ მოთხოვნას ხანდაზმულად მიიჩნევდა (ტომი I, ს.ფ. 38).

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სს „თ-ის“ კომერციული დირექტორის ა.ი-ის 2006 წლის 30 იანვრის №1-05/2436 წერილში გამოთქმული მოსაზრება, 2002 წლამდე გადახდილი ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულად მიჩნევის შესახებ, მიჩნეული უნდა ყოფილიყო სადავო პერიოდში მხარეთა შორის სადავო ურთიერთობის არსებობის დადასტურებად.

ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხე კომპანიის დირექტორის განმარტება 2002 წლამდე გადახდილი ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ მიჩნეული უნდა ყოფილიყო სადავო პერიოდში მხარეთა შორის სადავო ურთიერთობის არსებობის დადასტურებად, ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ 2000 წლის ნოემბრიდან ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის მოპასუხისათვის გადახდის ფაქტი უდავოდ დაადასტურა, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო გარემოების - 1999 წლიდან შპს „ს. რ-ის“ მიერ სს „თ-ისათვის“ ელექტროენერგიის ტრანზიტის ღირებულების გადახდა-არგადახდის მტკიცების ტვირთი სს „თ-ს“ უნდა დაკისრებოდა.

რაც შეეხებოდა საქმეში წარდგენილ შპს „ს. რ-ის” ტექნიკური დირექტორის თ.დ-ის 2004 წლის 26 აგვისტოს №ნგ-2572 წერილს სს „თ-ის” დირექტორისადმი (ტომი I, ს.ფ. 8), სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა შპს „ს. რ-ის” მითითება იმის შესახებ, რომ №15 ქვესადგურის კვების საწყის თარიღად მასში მითითებული 2000 წლის 26 ნოემბერი, იყო ტექნიკური შეცდომა, რადგან წერილზე თანდართული დანართები, კერძოდ, ენერგოგასაღებაში გადაცემის №360 აქტი და სტრატეგიული პროექტების განყოფილების მენეჯერ ჯ.ბ-ის 2000 წლის წერილი – ადასტურებდა ქვესადგურ დიდუბის 6 კვ. ეჩ-5-ის ახალი აღრიცხვის სისტემის ენერგოგასაღებაში აბონენტად ჩართვისა და მასზე ელ. ელ. ენერგიის აღრიცხვის მოწესრიგების სამუშაოების ჩატარების ფაქტს 1999 წლის 26 ნოემბრიდან და არა 2000 წლის 26 ნოემბრიდან (ტომი I, ს.ფ. 10,11).

გარდა აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით, რომლითაც მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა დადასტურდეს ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ე.ი. მხარეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი, რაც სათანადო მტკიცებულებების წარდგენით უნდა განახორციელოს. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ფაქტობრივ გარემოებას იმასთან დაკავშირებით, რომ 1999 წლიდან 2001 წლის ივნისამდე შპს „ს. რ-ის“ მიერ სს „თ-ისათვის“ ელექტროენერგიის ტრანზიტის ღირებულების გადახდა არ განხორცილებულა, სს „თ-ს” არ წარუდგენია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო პერიოდში მხარეთა შორის არსებობდა სადავო ურთიერთობა და შპს „ს. რ-ის“ წერილებში, აბონენტის ახალი აღრიცხვის სისტემის ენერგოგასაღებაში გადაცემის აქტში (ტომი I, ს.ფ. 10) დაფიქსირებული თარიღი – 1999 წლის 26 ნოემბერი, მიჩნეული უნდა ყოფილიყო ამ ურთიერთობის დაწყების მომენტად.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან, დადგინდა სადავო პერიოდში, კერძოდ, 1999 წლის 26 ნოემბრიდან მოსარჩელის მიერ თანხის უსაფუძვლოდ გადახდის ფაქტი, სხვა მტკიცებულებათა არარსებობის პირობებში მართლზომიერად უნდა მიჩნეულიყო შპს „ს. რ-ის“ მიერ შეთავაზებული საშუალო თვიური ხარჯის გამოყვანის მეთოდი, რაც გულისხმობდა მიწოდებული კილოვატსაათების შესაბამისად მიღებული საშუალო მაჩვენებლის თვეების რაოდენობაზე (სადავო პერიოდში) გადაანგარიშებას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2001 წლის ივლისიდან 2001 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდში ტრანზიტზე შპს „ს. რ-ის” მიერ სს „თ-ისათვის” გადახდილი თანხის ოდენობა შეადგენდა 55612.5 ლარს, რაც დასტურდებოდა საქმეში წარდგენილი აბონენტის ბრუნვის ისტორიით (ტომი I, ს.ფ. 25,26) და აღნიშნული, მოცემულ ეტაპზე, არც მხარეთა მიერ არ იყო გამხდარი სადავოდ; შპს „ს. რ-ა” დაზუსტებული საარჩელით საშუალო თვიური ხარჯის გამოყვანის მეთოდის გამოყენებით ითხოვდა სს „თ-ისათვის” 230099.44 ლარის დაკისრებას, ვინაიდან ამ პერიოდში არ არსებობდა მომხმარებელთა მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის ერთიანი კომპიუტერული ბაზა, რომელზე დაყრდნობითაც დადგინდებოდა საპრეტენზიო თანხების ოდენობა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ს. რ-მ” მოპასუხე სს „თ-ს” ვალდებულების გარეშე გადაუხადა 55612.5 ლარი 2001 წლის 30 ივნისიდან 2001 წლის 31 დეკემბრის პერიოდში; პირველი ინსტანციის სასამართლოს ზემოაღნიშნული მსჯელობა სრულად გაიზიარა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2010 წლის 29 აპრილის განჩინებაში და იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის განჩინების კანონიერებაზე იმსჯელა შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, სს „თ-ისათვის” 55612.5 ლარის ოდენობით თანხის დაკისრება (რაც მოიცავს 2001 წლის 30 ივნისიდან 31 დეკემბრამდე პერიოდს) სადავო ვერ გახდებოდა.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან, დადგინდა 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2001 წლის 30 ივნისამდე პერიოდში მხარეთა შორის სადავო ურთიერთობის არსებობა, სს „თ-ს” ასევე უნდა დაკისრებოდა ამ პერიოდში გადახდილი თანხის ანაზღაურებაც, რაც 174486.9 ლარს შეადგენდა (სარჩელით მოთხოვნილ თანხას – 230099.44 ლარს უნდა გამოკლებოდა 55612.5 ლარი).

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ: ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს „ს. რ-მ” მოპასუხე სს „თ-ს” ვალდებულების გარეშე გადაუხადა 230099.44 ლარი, რაც მოიცავდა 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2001 წლის 30 ივნისამდე პერიოდში 174486.9 ლარს და 2001 წლის 30 ნოემბრიდან 2001 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდში 55612.5 ლარს.

საქმეზე დადგინდა, რომ სს „თ-ს” უსაფუძვლოდ მიღებული თანხა დაბრუნებული არ ჰქონდა.

სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ მიმღები არ იღებს სარგებელს, რომელიც მას შეეძლო მიეღო მეურნეობის სათანადოდ გაძღოლის შედეგად, მაშინ ანაზღაურების მოვალეობა ეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ მას ბრალი მიუძღვის. ფულად ვალზე გადახდილ უნდა იქნეს პროცენტი. საგნიდან მიღებული შემოსავალი უნდა დაბრუნდეს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებით, სს „თ-ის” მიერ უსაფუძვლოდ მიღებულ თანხაზე პროცენტის გადახდის ვალდებულების წარმოშობისა და შესაბამისად, მისი ათვლის თარიღად, მიჩნეულ იქნა 2004 წლის 15 დეკემბერი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2010 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებაში გაიზიარა მსჯელობა უსაფუძვლოდ მიღებულ თანხაზე პროცენტის გადახდის ვალდებულების წარმოშობის თარიღთან და გადახდის პერიოდთან დაკავშირებით (2004 წლის 15 დეკემბრიდან 2007 წლის დეკემბრამდე) და გადაწყვეტილება გააუქმა მხოლოდ 2004 წლის პროცენტის სახით 4782,7 ლარის დაკისრების ნაწილში იმ დასაბუთებით, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ პროცენტის დარიცხვა მთელ 2004 წელზე გაავრცელა სრულად, ნაცვლად 15 დღისა. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სს „თ-ის” შეგებებული სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ნაწილში, კერძოდ, პროცენტის მხოლოდ 13655.44 ლარის ოდენობით დაკისრების ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში. საქმეში წარმოდგენილია ეროვნული ბანკის ბანკთაშორის საკრედიტო რესურსების აუქციონზე ეროვნული ვალუტით გაცემულ სესხებზე დაფიქსირებული საპროცენტო განაკვეთების შესახებ ინფორმაცია, საიდანაც ირკვევა, რომ:

_ 2004 წლისათვის საპროცენტო განაკვეთი საშუალოდ 12.33%-ს შეადგენს, რაც დღეში 0.037%-ის ტოლია;

_ 2005 წლისათვის საპროცენტო განაკვეთი საშუალოდ 7.7%-ს-ს;

_ 2006 წლისათვის საპროცენტო განაკვეთი საშუალოდ 9.4%-ს შეადგენს;

_ 2007 წლისათვის საპროცენტო განაკვეთი საშუალოდ 6.25%-ს შეადგენს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, რამდენადაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება უკვე კანონიერ ძალაშია შესული 55612.5 ლარზე დარიცხული პროცენტის 13655.44 ლარის დაკისრების ნაწილში, პროცენტი გამონგარიშებული უნდა ყოფილიყო 1999 წლიდან 2001 წლის ივნისამდე პერიოდში უსაფუძვლოდ გადახდილი 174486.9 ლარიდან. ამდენად, მოპასუხეს 2004 წლის 15 დეკემბრიდან 2007 წლის დეკემბრამდე პერიოდში უნდა დაკისრებოდა 174486.9 ლარზე დარიცხული პროცენტის სახით 41711.08 ლარის გადახდა (2004 წელს - 968.4 ლარი, 2005 წელს - 13435.49 ლარი, 2006 წელს - 16401.76 ლარი, 2007 წელს - 10905.43 ლარი).

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 მარტის განჩინებით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება გაუქმდა 1999-2002 წლებში შპს „ს. რ-ის“ მიერ სს „თ-ისათვის“ გადახდილი ელექტროენერგიის ტრანზიტის ღირებულებისა და მასზე დარიცხული პროცენტის ანაზღაურების ნაწილში, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენდა არა მხოლოდ 1999 წლიდან 2001 წლის 30 ივნისამდე პერიოდი, არამედ, ასევე 2001 წლის 30 ივნისიდან 2002 წლის იანვრამდე პერიოდში დასაბრუნებელი თანხების ოდენობის შესახებ სარჩელის საფუძვლიანობა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, კერძოდ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით მიღებულ უნდა ყოფილიყო ახალი გადაწყვეტილება და სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ უნდა დაეკისრებოდა: ა. 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2001 წლის ივნისამდე პერიოდში უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის 174486.9 ლარის დაბრუნება და პროცენტის 41711.08 ლარის ანაზღაურება; ბ. 2001 წლის ივლისიდან 2002 წლის იანვრამდე პერიოდში უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის 55612.5 ლარის დაბრუნება (ს.ფ. 182-194).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „თ-მა“. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, რომლითაც არ დაკმაყოფილდება შპს „ს. რ-ის“ მოთხოვნა 1999 წლის ნოემბრიდან 2001 წლის 30 ივნისამდე პერიოდში ტრანზიტის საფასურის დაბრუნების და პროცენტის დაკისრების თაობაზე.

მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად კასატორი მიუთითებს შემდეგ არგუმენტებზე:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ, კერძოდ, სს „თ-ს“ დაევალა, რომ აენაზღაურებინა 2001 წლის 30 ივნისიდან 2001 წლის 31 დეკემბრამდე №8 უჯრედზე ტრანზიტის სახით მიღებული თანხა, ასევე პროცენტი. სს „თ-ს“ გადაწყვეტილება აღნიშნულ ნაწილში არ გაუსაჩივრებია. ბუნებრივია, რომ გადაწყვეტილების ეს ნაწილი არც შპს „ს. რ-ს“ გაუხდია სადავოდ. აქედან გამომდინარე, გადაწყვეტილება მითითებულ ნაწილში კანონიერ ძალაშია შესული. უფრო მეტიც, შპს „ს. რ-მ“ თავის საკასაციო საჩივარში დააკონკრეტა, რომ იგი დავობდა მხოლოდ 1999 წლის ივლისიდან 2001 წლის ივნისამდე პერიოდზე. ასეთ ვითარებაში, კანონსაწინააღმდეგოა სააპელაციო სასამართლოს მიერ თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესული ნაწილის შეცვლა და საკუთარი გადაწყვეტილების ამ ნაწილზე გავრცელება. შესაბამისად, დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა, ვინაიდან სასამართლომ შპს „ს. რ-ს“ მიაკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა;

სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმების საფუძველზე ისე, რომ მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა მის მიერ გადახდილი თანხის ოდენობა. უფრო მეტიც, ვინაიდან თავად მოსარჩელე ცალსახად აღიარებდა, რომ მას არ გააჩნდა 1999-2001 წლებში დიდუბე-220-ის 6 კვ-ის №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედიდან ტრანზიტის სახით გატარებული ელექტროენერგიის ოდენობა, იგი სთავაზობდა სასამართლოს, რომ სემეკის 2001 წლის №15 დადგენილების მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის მსგავსად, გამოეყენებინა 2001 წლის შემდგომ მოხმარებული ელექტროენერგიის საშუალო მაჩვენებელი და გაევრცელებინა 1999-2000 წლებზე. მოსარჩელეს მხედველობიდან გამორჩა ის გარემოება, რომ აღნიშნული დადგენილება მთლიანად შეეხება ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის დარღვევის აღმოჩენის შემთხვევაში აქტზე დარიცხვის მეთოდებს. უსაფუძვლო გამდიდრების გამო თანხის მოთხოვნის არსი იმაში მდგომარეობს, რომ მოსარჩელე ზუსტად უნდა ამტკიცებდეს, თუ რა თანხა მიიღო მოწინააღმდეგე მხარემ მისგან უსაფუძვლოდ. აქვე, ნიშანდობლივია იმაზე მითითებაც, რომ დადგენილება, რომელზეც შპს „ს. რ-ა“ მიუთითებდა სააპელაციო საჩივარში, ანუ სემეკის 2001 წლის №15 დადგენილება თავად სემეკის მიერ 2008 წლიდან ძალადაკარგულად არის გამოცხადებული. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ნათელია, რომ უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის გამოთვლის სასამართლოსეული მეთოდი მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს. კონკრეტულ შემთხვევაში, უმთავრესია ის, რომ სასამართლომ უგულებელყო ძირითადი პრინციპი, მან „თ-ს“ მოსთხოვა იმ თანხის „უკან დაბრუნება“, რომლის „თ-ისათვის“ გადახდის მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება;

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვიტა, რომ უზენაესი სასამართლოს მითითებების შესაბამისად გამოეკვლია საქმეში არსებული კორესპონდენციები და მათ საფუძველზე დაედგინა, დასტურდებოდა თუ არა შპს „ს. რ-ის“ მიერ 1999 წლიდან „თ-ისათვის“ ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის გადახდა, აგრეთვე, მხარეთა შორის ტრანზიტთან დაკავშირებული ურთიერთობა. ამასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია შპს „ს. რ-ის“ 2004 წლის 26 აგვისტოს №ნგ02572 წერილზე და აღნიშნა, რომ ამ წერილში №15 ქვესადგურის კვების საწყის თარიღად 2006 წლის 26 ნოემბრის მითითება არის ტექნიკური შეცდომა (უნდა ყოფილიყო 1999 წლის 26 ნოემბერი). ამ შემთხვევაში, საგულისხმოა ის, რომ აღნიშნული „ტექნიკური შეცდომა“ მეორდება შპს „ს. რ-ის“ სხვადასხვა დროის კორესპონდენციაში, რომელიც საქმეშიც არის წარმოდგენილი. მაგალითად, შპს „ს. რ-ის“ 2005 წლის 19 მაისის №ტდ0893 და 2005 წლის 23 თებერვლის №ტდ-307 წერილებში, რომლებიც ტექნიკური დირექტორის მიერაა ხელმოწერილი, აგრეთვე, შპს „ს. რ-ის“ 2005 წლის 22 დეკემბრის №გ-780 წერილში, რომელსაც ხელს აწერს გენერალური დირექტორი. ანუ, ფაქტობრივად, საქმეში არსებობს ოთხი სხვადასხვა დროს დაწერილი წერილი, სადაც თავად მოსარჩელე შპს „ს. რ-ა“ სატრანზიტო ურთიერთობის დაწყების თარიღად 2000 წლის ნოემბერს ასახელებს (რომ არაფერი ვთქვათ ამ წერილებზე თანდართულ ე.წ. შეთანხმების პროექტებზე, რომლებზეც სატრანზიტო ურთიერთობის დაწყების თარიღად ასევე 2000 წელია ნახსენები);

სასამართლო ცდილობს გამართლება მოუძებნოს მოსარჩელის მოთხოვნას იმისათვის, რომ ამ უკანასკნელმა უკან მიიღოს 1999 წლიდან თითქოსდა ტრანზიტისათვის გადახდილი თანხა. ამ მიზნის მისაღწევად კი იშველიებს „აბონენტის ახალი აღრიცხვის სისტემის ენერგოგასაღებაში გადაცემის №360 აქტს“. მიუხედავად იმისა, რომ, როგორც ჩანს, ამ აქტის ასლის ორიგინალი არ არსებობს, სასამართლო უტყუარად დადგენილად მიიჩნევს, რომ აქტში დაფიქსირებული თარიღი - 1999 წლის 26 ნოემბერი, მიჩნეულ უნდა იქნეს „თ-სა“ და „რ-ს“ შორის ქვესადგურ დიდუბე-220-ის 6 კვ-ის №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის №8 უჯრედზე სატრანზიტო ურთიერთობის დაწყების თარიღად. კასატორი ეჭვქვეშ აყენებს ხსენებული აქტის ავთენტურობას. ისიც კი გაუგებარია, თუ რომელი ორგანიზაციის მიერ არის ეს აქტი შედგენილი, რადგან მას არც „თ-ის“ და არც „რ-ის“ ლოგო ან ბეჭედი არა აქვს;

სს „თ-ის“ 2006 წლის 30 იანვრის წერილში ხანდაზმულობის მოტივით თანხის გადახდაზე უარის თქმა, კასატორის მოსაზრებით, არ ნიშნავს იმას, რომ „თ-ი“ აღიარებდა ტრანზიტის საფასურის მიღებას 2000 წლის ნოემბრიდან. ხანდაზმულობის გამო გადახდაზე უარის თქმა ნიშნავდა, რომ „თ-ი“ უარს აცხადებდა იმ თანხის ანაზღაურებაზე, რომელიც მიღებულ იქნა 2002 წლის იანვრამდე. სს „თ-ს“ პერიოდი არ დაუკონკრეტებია, ამიტომ შეუძლებელია იმ დასკვნის გაკეთება, რომ მან 2000 წლის ნოემბრიდან ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის მიღების ფაქტი აღიარა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „თ-ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

შპს „ს. რ-ის“ საკუთრებაში არსებული №15 სატრანსფორმატორო ქვესადგური ელექტროენერგიით მარაგდებოდა „დ.-220-ის“ 6 კვ-ის №1 დახურულ გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედიდან 6 კვ. გადამცემი ხაზის მეშვეობით;

ელექტროენერგიის ტრანზიტის თანხას შპს „ს. რ-ა” 2005 წლის 1 აგვისტომდე უხდიდა სს „თ-ს”, ვინაიდან მიიჩნევდა, რომ „დ.-220” და იქ არსებული 6 კილოვატიანი №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედი წარმოადგენდა სს „თ-ის” საკუთრებას. სს „თ-ისათვის” ტრანზიტის თანხის გადახდის ფაქტი დადგენილია საქმეში წარმოდგენილი აბონენტის ბრუნვის ისტორიით, შედარების აქტით, კორექტირებული ანგარიშფაქტურებით;

შპს „ს. რ-ისათვის” ცნობილი გახდა, რომ „დ.-220-ის“ 6 კვ-ის №1 დახურულ გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედი წარმოადგენდა არა სს „თ-ის“, არამედ შპს „ს. ს. ე-ის” საკუთრებას. სს “თ-ს” სადავოდ არ გაუხდია „დ.-220-ის“ და იქ არსებული 6 კილოვატიანი №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედის შპს „ს. ს. ე-ისადმი” კუთვნილების ფაქტი. შპს „ს. რ-მ” აღნიშნული ფაქტის შესახებ შეიტყო 2004 წლის 21 ივლისს, შპს „ს. ს. ე-ის” 2004 წლის 16 ივლისის №07/03-1685 წერილიდან;

სს „თ-ის” გენერალურმა დირექტორმა 2004 წლის 15 დეკემბრის №1-05/1788 წერილით აღიარა დარიცხვის უსწორობა და შპს „ს. რ-ს“ თანხის კორექტირების მიზნით შესთავაზა ერთობლივი მუშაობა;

2006 წლის მარტში შესწორდა 2002-2004 წლებში დარიცხული 10251280 კვტ.სთ. ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასური და განისაზღვრა 318574.07 ლარით. აღნიშნული გარემოება დადგენილია 2006 წლის 6 მარტის შედარებისა და ურთიერთვალდებულებათა გაქვითვის აქტით და კორექტირებული საგადასახადო ანგარიშფაქტურებით;

საქმეში წარდგენილი იყო შპს „ს. რ-ის“ 2006 წლის 19 სექტემბრის №დფ/6870 მიმართვა სს „თ-ისადმი“, სადაც მოსარჩელე მოითხოვდა 1999 წლიდან 2002 წლამდე სადავო ტრანზიტის სახით დარიცხული თანხის დაანგარიშებასა და დაბრუნებას (ტომი I, ს.ფ. 41), ამავე საკითხს ეხებოდა შპს „ს. რ-ის“ ელექტრომომარაგების დეპარტამენტის უფროს გ.ფ-ის სამსახურებრივი ბარათიც (ტომი I, ს.ფ. 42,43). საქმეში ასევე მოიპოვებოდა სს „თ-ის“ კომერციული დირექტორ ა.ი-ის 2006 წლის 30 იანვრის №1-05/2436 წერილი, რომლითაც მოპასუხე მზადყოფნას გამოთქვამდა, შეეთანხმებინა მოსარჩელესთან 2002-2004 წლებში გადახდილი თანხის დაბრუნების პირობები, ხოლო მანამდე გადახდილ თანხასთან დაკავშირებით შპს „ს. რ-ის“ მოთხოვნას ხანდაზმულად მიიჩნევდა (ტომი I, ს.ფ. 38). აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სს „თ-ის“ კომერციული დირექტორის ა.ი-ის 2006 წლის 30 იანვრის №1-05/2436 წერილში გამოთქმული მოსაზრება, 2002 წლამდე გადახდილი ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულად მიჩნევის შესახებ, უნდა მიჩნეულიყო სადავო პერიოდში მხარეთა შორის სადავო ურთიერთობის არსებობის დადასტურებად;

შპს „ს. რ-ის“ წერილებში, აბონენტის ახალი აღრიცხვის სისტემის ენერგოგასაღებაში გადაცემის აქტში (ტომი I, ს.ფ. 10) დაფიქსირებული თარიღი – 1999 წლის 26 ნოემბერი, უნდა მიჩნეულიყო ამ სადავო ურთიერთობის დაწყების მომენტად;

1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2001 წლის ივნისამდე პერიოდში შპს „ს. რ-მ“ სს „თ-ს“ გადაუხადა ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასური 174486.9 ლარი;

სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ისათვის“ არ დაუბრუნებია ამ უკანასკნელისაგან მიღებული თანხა;

174486.9 ლარზე დარიცხული პროცენტი 2004 წლის 15 დეკემბრიდან 2007 წლის დეკემბრამდე პერიოდში შეადგენდა 41711.08 ლარს (2004 წელს - 968.4 ლარს, 2005 წელს - 13435.49 ლარს, 2006 წელს - 16401.76 ლარს, ხოლო 2007 წელს - 10905.43 ლარს).

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი სრულად ასაჩივრებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას და სადავოდ ხდის ამ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტით სს „თ-ისათვის“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ: ა) 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2001 წლის ივნისამდე უსაფუძვლოდ მიღებული - 174486.9 ლარისა და პროცენტის - 41711.08 ლარის და ბ) 2001 წლის ივლისიდან 2002 წლის იანვრამდე პერიოდში უსაფუძვლოდ მიღებული - 55612.5 ლარის დაკისრების კანონიერებას.

საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს, თავდაპირველად შეამოწმოს მოპასუხისათვის 55612.5 ლარის დაკისრების კანონიერება, ვინაიდან კასატორის პირველი პრეტენზია, სწორედ, გადაწყვეტილების ამ ნაწილს ეხება, კერძოდ, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა, ვინაიდან მოსარჩელეს მიაკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიას და მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. ამავე კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მითითებული ნორმები დისპოზიციურობის პრინციპის ერთ-ერთი კონკრეტული გამოვლინებაა. სასამართლო შებოჭილია მოსარჩელის (აპელანტის) მოთხოვნის ფარგლებით, რაც იმას ნიშნავს, რომ სასამართლო მხარეს ვერ მიაკუთვნებს იმას, რაც მას არ უთხოვია ან იმაზე მეტს, ვიდრე ის მოითხოვდა.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ შპს „ს. რ-ა“ სარჩელით მოითხოვდა:

1. სს „თ-ისათვის“ უსაფუძვლოდ მიღებული – 230099.44 ლარის დაკისრებას;

2. სს „თ-ისათვის“ უსაფუძვლოდ მიღებული პროცენტის – 179017.36 ლარის დაკისრებას (ტომი I, ს.ფ. 2-6, 125-128).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით:

1. შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 73742.66 ლარის გადახდა;

3. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 900 ლარის გადახდა მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად (ტომი I, ს.ფ. 146-153).

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით ირკვევა, რომ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით დაკისრებული თანხიდან (73742.66 ლარიდან), 55612.5 ლარი სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა, როგორც 2001 წლის 30 ივნისიდან 2001 წლის 31 დეკემბერამდე პერიოდში უსაფუძვლოდ მიღებული თანხა, ხოლო 18129.5 ლარი - პროცენტის სახით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება გაასაჩივრა ორივე მხარემ:

1. შპს „ს. რ-მ“ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი სარჩელი და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი 1, ს.ფ. 157-166);

2. სს „თ-მა“ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება პროცენტის დაკისრების ნაწილში, კერძოდ, პროცენტის სახით დაკისრებული 18129.5 ლარიდან აპელანტი სადავოდ ხდიდა მხოლოდ 4782.7 ლარის დაკისრების კანონიერებას (ტომი 2, ს.ფ. 19-27).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით:

1. შპს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სს „თ-ის“ სააპელაციო საჩივარი;

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილების მეორე პუნქტის შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა:

ა) ძირითადი თანხის - 55612.5 ლარის;

ბ) პროცენტის - 13655.44 ლარის ანაზღაურება;

4. შპს „ს. რ-ს“ სს „თ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის - 178.96 ლარის გადახდა (ტომი I, ს.ფ. 89-97).

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შპს „ს. რ-მ“, რომელმაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება, კერძოდ, სს „თ-ისათვის“ უსაფუძვლოდ გადახდილი თანხის - 174486.94 ლარისა და პროცენტის - 165361.92 ლარის, ჯამში - 339848.86 ლარის დაკისრება (ტომი 2, ს.ფ. 102-111).

სს „თ-ს“ მითითებული გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია.

ამდენად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა იმ ნაწილში, რომლითაც სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა: ა) ძირითადი თანხის - 55612.5 ლარისა და ბ) პროცენტის - 13655.44 ლარის ანაზღაურება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 მარტის განჩინებით:

1. შპს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება გაუქმდა ნაწილობრივ (1999-2002 წლებში შპს „ს. რ-ის“ მიერ სს „თ-ისათვის“ გადახდილი ელექტროენერგიის ტრანზიტის ღირებულებისა და მასზე დარიცხული პროცენტის ანაზღაურების ნაწილში) და საქმე დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად;

3. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად (ტომი 2, ს.ფ. 139-148).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო სასამართლომ გააუქმა და ხელახლა განსახილველად დააბრუნა იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შპს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი. დანაჩენ ნაწილში ეს გადაწყვეტილება, როგორც ზემოთ აღინიშნა, შესული იყო კანონიერ ძალაში. აქედან გამომდინარე, ცხადია, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერება უნდა შეემოწმებინა შპს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში. ეს უკანასკნელი კი, როგორც აღინიშნა, სააპელაციო საჩივრით მოითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი სარჩელი და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას, კერძოდ, სს „თ-ისათვის“ უსაფუძვლოდ გადახდილი თანხის - 174486.94 ლარისა და პროცენტის - 165361.92 ლარის, ჯამში - 339848.86 ლარის დაკისრებას ანუ აპელანტის მიერ მოთხოვნილ თანხაში არ შედიოდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით სს „თ-ისათვის“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაკისრებული ძირითადი თანხა - 55612.5 ლარი და პროცენტი - 13655.44 ლარი (230099.44-55612.5=174486.94; 179017.36-13655.44=165361.92).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით:

1. შპს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

3. სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა:

ა. 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2001 წლის ივნისამდე პერიოდში უსაფუძვლოდ მიღებული 174486.9 ლარის დაბრუნება და პროცენტის 41711.08 ლარის ანაზღაურება;

ბ. 2001 წლის ივლისიდან 2002 წლის იანვრამდე პერიოდში უსაფუძვლოდ მიღებული 55612.5 ლარის დაბრუნება;

4. სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის - 7000 ლარის გადახდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მიუხედავად იმისა, რომ აპელანტის მოთხოვნას არ წარმოადგენდა სს „თ-ისათვის“ 55612.5 ლარის დაკისრება (სააპელაციო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ეს მოთხოვნა უკვე დაკმაყოფილებული იყო), სააპელაციო სასამართლომ სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ მაინც დააკისრა ზემოხსენებული თანხა. აღნიშნულით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნა, ვინაიდან გასცდა აპელანტის მოთხოვნის ფარგლებს და მას მიაკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. მითითებული ნორმის დარღვევა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393.3 მუხლის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია მოპასუხისათვის 55612.5 ლარის დაკისრების ნაწილში, ვინაიდან ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი, კერძოდ, მოპასუხეს განმეორებით დაეკისრა იმ თანხის გადახდა, რაც მას ერთხელ უკვე დაკისრებული ჰქონდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

კასატორი სადავოდ ხდის ასევე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას იმ ნაწილში, რომლითაც მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2001 წლის ივნისამდე უსაფუძვლოდ მიღებული 174486.9 ლარისა და ამ თანხის პროცენტის - 41711.08 ლარის გადახდა. კასატორის მოსაზრებით, ამ ნაწილში გადაწყვეტილების უკანონობა მდგომარეობს იმაში, რომ მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის ელექტროენერგიის ტრანზიტთან დაკავშირებული ურთიერთობა დაიწყო 1999 წლის 26 ნოემბერს, მან ასევე ვერ შეძლო, დაემტკიცებინა, რომ მოპასუხეს გადაუხადა ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასური 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2001 წლის ივნისამდე პერიოდში.

საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ სარჩელით სადავო თანხა (230099.44 ლარი) მოსარჩელეს გაყოფილი ჰქონდა ორ ნაწილად და მოითხოვდა: ა) 1999 წლის 1-ელი ივლისიდან 2000 წლის 1-ელ ნოემბრამდე ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის სახით მოპასუხისათვის გადახდილი 108659.33 ლარის დაბრუნებას და ბ) 2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან 2002 წლის 1-ელ იანვრამდე ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის სახით მოპასუხისათვის გადახდილი 121440.11 ლარის დაბრუნებას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის პრეტენზიები თითოეულ ამ პერიოდთან მიმართებით დამოუკიდებლად უნდა შემოწმდეს.

2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან 2002 წლის 1-ელ იანვრამდე მოპასუხისათვის დაკისრებული 121440.11 ლარიდან კასატორი სადავოდ ხდის მხოლოდ 65827.61 (121440.11-55612.5) ლარის დაკისრების კანონიერებას, რომელიც მოიცავს 2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან 2001 წლის 1-ელ ივნისამდე პერიოდს. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ხსენებულ პერიოდში მხარეთა შორის ელექტროენერგიის ტრანზიტთან დაკავშირებული ურთიერთობის არსებობის და ამ პერიოდში მოპასუხისათვის ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის გადახდის ფაქტი. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს შპს „ს. რ-ის“ 2004 წლის 26 აგვისტოს №ნგ-2572, 2005 წლის 19 მაისის №ტდ-893 და ამავე წლის 22 დეკემბრის №გ-780 წერილებზე, ასევე შედარებისა და ურთიერთშეთანხმების აქტის პროექტზე, რომელიც თან ერთვოდა 2005 წლის 22 დეკემბრის წერილს (ტომი 1, ს.ფ. 8;16-19). აღნიშნული წერილებით დასტურდება, რომ შპს „ს. რ-ა“ სს „თ-ს“ სთხოვდა, უკან დაებრუნებინა 440014.18 ლარი, რომელიც სს „თ-მა“ ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის სახით, 2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან 2005 წლის 1-ელ იანვრამდე პერიოდში, დაარიცხა შპს „ს. რ-ს“ ამ უკანასკნელის მიერ „დ.-220-ის“ 6 კვ-ის №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედიდან მოხმარებულ ელექტროენერგიაზე. ხსენებული წერილებით მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ მითითებული თანხა შეცდომით დაარიცხა მოპასუხემ, ვინაიდან „დ.-220-ის“ 6 კვ-ის №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედი, საიდანაც მოსარჩელეს მიეწოდებოდა ელექტროენერგია, არ წარმოადგენდა მოპასუხის საკუთრებას. შედარებისა და ურთიერთშეთანხმების აქტის პროექტში აღნიშნულია, რომ შპს „ს. რ-ს“ 2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან 2005 წლის 1-ელ იანვრამდე პერიოდში „დ.-220-ის“ 6 კვ-ის №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედიდან მოხმარებულ 14148366 კვტ.სთ ელექტროენერგიაზე სს „თ-ის“ მიერ დაერიცხა ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასური 440014.18 ლარი, რომელიც შპს „ს. რ-ის“ მიერ ანაზღაურებულია სრულად, ამიტომ მითითებული თანხა ექვემდებარება დაბრუნებას სს „თ-ის“ მხრიდან. აღნიშნული თანხის დაბრუნება უნდა განხორციელებულიყო შპს „ს. რ-ის“ მიერ სს „თ-ის“ მომსახურების ზონაში ყოველთვიურად მოხმარებულ ელეტროენერგიაზე დარიცხული ტრანზიტის საფასურის ანგარიშში.

2005 წლის 22 დეკემბრის წერილისა და მასზე დართული შედარებისა და ურთიერთშეთანხმების აქტის პროექტის პასუხად, სს „თ-ის“ კომერციულმა დირექტორმა 2006 წლის 30 იანვარს №1-05/2436 წერილით მიმართა შპს „ს. რ-ს“, რომელშიც აღნიშნულია, რომ სს „თ-ი“ თანახმაა, განხორციელდეს ურთიერთვალდებულებათა გაქვითვა, მაგრამ არა 2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან 2005 წლის 1-ელ იანვრამდე, როგორც ეს წერილში და ურთიერთშეთანხმების აქტის პროექტშია ნახსენები, არამედ 2002 წლის 1-ელ იანვრიდან 2005 წლის 1-ელ იანვრამდე, ვინაიდან სს „თ-ის“ პოზიციით, 2002 წლის 1-ელ იანვრამდე გადახდილი ტრანზიტის საფასურის დაბრუნების მოთხოვნა ხანდაზმულია (ტომი 1, ს.ფ. 38).

ამდენად, 2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან 2002 წლის 1-ელ იანვრამდე შპს „ს. რ-ის“ მიერ გადახდილი ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის დაბრუნების მოთხოვნაზე სს „თ-ის“ კომერციული დირექტორი უარს ამბობს არა ამ მოთხოვნის არარსებობის, არამედ მისი ხანდაზმულობის გამო, ანუ სს „თ-ის“ უარი ეფუძნება არა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძვლის უარყოფას, არამედ მოთხოვნის გაქარწყლებას (მოსპობას) ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული ნიშნავს იმას, რომ მოპასუხე არ უარყოფს მითითებულ პერიოდში „დ.-220-ის“ 6 კვ-ის №1 დახურული გამანაწილებელი მოწყობილობის მე-8 უჯრედიდან შპს „ს. რ-ის“ მიერ მოხმარებულ ელექტროენერგიაზე ტრანზიტის საფასურის დარიცხვის ფაქტს, ასევე დარიცხული თანხის ოდენობას.

კასატორის მოსაზრებით, სს „თ-ის“ მიერ თანხის დაბრუნებაზე უარის თქმა ხანდაზმულობის მოტივით, იმას არ ნიშნავდა, რომ ეს უკანასკნელი აღიარებდა ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის მოსარჩელისგან მიღების ფაქტს 2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან. მითითებული მოტივით თანხის გადახდაზე უარის თქმა ნიშნავდა, რომ სს „თ-ი“ უარს აცხადებდა იმ თანხის ანაზღაურებაზე, რომელიც მიღებული ჰქონდა 2002 წლის იანვრამდე, მაგრამ არა 2000 წლის ნოემბრიდან, რადგან მას თარიღი არ დაუზუსტებია.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას და, უპირველესად, ყურადღებას მიაქცევს იმ ფაქტს, რომ კასატორი არ უარყოფს 2002 წლის იანვრამდე ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის მოსარჩელისგან მიღების ფაქტს, ხოლო, ის გარემოება, რომ სს „თ-ი“ თავის წერილში ზუსტად არ მიუთითებდა, თუ რა პერიოდიდან ახდენდა ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის დაირცხვას შპს „ს. რ-ის“ მიერ მოხმარებულ ელექტროენერგიაზე, სწორედ იმას ნიშნავდა, რომ ეს ხდებოდა 2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან, ვინაიდან მოსარჩელე თავის მოთხოვნას ამ თარიღს უკავშირებდა, მოპასუხეს კი, ეს ფაქტი საპასუხო წერილში არ გაუპროტესტებია. აქედან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხის ზემოაღნიშნული წერილით მოსარჩელემ შესძლო, დაემტკიცებინა სადავო ფაქტის არსებობა, რომლის უარსაყოფად კასატორს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია. ამასთან, მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე კასატორი არ უთითებს, ამიტომ საკასაციო პალატა მასზე ვერ იმსჯელებს, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო შებოჭილია კასატორის მოთხოვნის ფარგლებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 385-ე და 976-ე მუხლების საფუძველზე, მართებულად დააკისრა მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ ელექტროენერგიის ტრანზიტისათვის გადახდილი 65827.61 (121440.11-55612.5) ლარი, რომელიც მოიცავს 2000 წლის 1-ელი ნოემბრიდან 2001 წლის 1-ელ ივნისამდე პერიოდს. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 981.2 მუხლის შესაბამისად, სწორია ასევე ამავე თანხაზე პროცენტის გადახდის დაკისრებაც. პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ კასატორი სადავოდ არ ხდის პროცენტის გამოანგარიშებასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტებს, ამიტომ, მოცემულ შემთხვევაში, სადავო თანხაზე (65827.61 ლარზე) დარიცხული პროცენტის ოდენობა იქნება 15735.92 ლარი. ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნა დასაბუთებულია 81563.53 (65827.61+15735.92) ლარის მოთხოვნის ნაწილში.

ზემოთ აღინიშნა, რომ კასატორი სადავოდ ხდის ასევე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას იმ ნაწილში, რომლითაც მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2000 წლის 1-ელ ნოემბრამდე უსაფუძვლოდ მიღებული 108659.33 ლარისა და ამ თანხის შესაბამისი პროცენტის გადახდა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2000 წლის 1-ელ ნოემბრამდე მხარეთა შორის ელექტროენერგიის ტრანზიტთან დაკავშირებული ურთიერთობის არსებობის, ასევე ამ პერიოდში მოპასუხისათვის ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის გადახდის ფაქტი.

მითითებულ პერიოდში, მხარეთა შორის ელექტროენერგიის ტრანზიტთან დაკავშირებული ურთიერთობის არსებობის ფაქტი, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია შპს „ს. რ-ის“ 2006 წლის 19 სექტემბრის №დფ/6870 მიმართვის, შპს „ს. რ-ის“ ელექტრომომარაგების დეპარტამენტის უფროსის სამსახურებრივი ბარათის და სს „თ-ის“ კომერციული დირექტორ ა.ი-ის 2006 წლის 30 იანვრის №1-05/2436 წერილის საფუძველზე, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სს „თ-ის“ კომერციული დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის №1-05/2436 წერილში გამოთქმული მოსაზრება, მოსარჩელის მიერ 2002 წლამდე გადახდილი ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის დაბრუნების მოთხოვნის ხანდაზმულად მიჩნევის შესახებ, გაგებული უნდა ყოფილიყო იმგვარად, რომ მხარეთა შორის 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2000 წლის 1 ნოემბრამდეც არსებობდა ელექტროენერგიის ტრანზიტთან დაკავშირებული ურთიერთობა.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნულ მოსაზრებას, ვინაიდან ასეთი დასკვნა არ გამომდინარეობს ზემოხსენებული მტკიცებულებებიდან, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ სს „თ-ის“ კომერციული დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის №1-05/2436 წერილი დროში წინ უსწრებს შპს „ს. რ-ის“ 2006 წლის 19 სექტემბრის №დფ/6870 მიმართვას, შესაბამისად, ეს წერილი მოსარჩელის მიმართვის პასუხს არ წარმოადგენს, ამიტომ მას ვერ მივიჩნევთ ამ მიმართვაში დასახელებული ფაქტების დადასტურებად ან უარყოფად. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მითითებული ზემოხსენებული მტკიცებულებით არ დასტურდება მხარეთა შორის ელექტროენერგიის ტრანზიტთან დაკავშირებული ურთიერთობის არსებობის ფაქტი 1999 წლის 26 ნოემბრიდან 2000 წლის 1-ელ ნოემბრამდე პერიოდში. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული ურთიერთობის არსებობის ფაქტი სადავოც რომ არ იყოს, მარტო ამ ფაქტის არსებობა არ იქნებოდა საკმარისი სარჩელის დასაკმაყოფილებლად, ვინაიდან მოპასუხე სადავოდ ხდის ასევე სადავო პერიოდში მოსარჩელის მიერ ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის გადახდის ფაქტს. ამ გარემოების დამტკიცების ტვირთი კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოსარჩელეს ეკისრებოდა, ვინაიდან იგი თავის მოთხოვნას, სწორედ, იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე აფუძნებდა, რომ სადავო პერიოდში მოპასუხეს შეცდომით გადაუხადა ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასური. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მიერ მტკიცების ტვირთის არასწორად განაწილების თაობაზე, ვინაიდან სადავო პერიოდში მოსარჩელის მიერ ელექტროენერგიის ტრანზიტის საფასურის გადახდის ფაქტის დამტკიცების ტვირთი სააპელაციო პალატამ მოპასუხეს დააკისრა, მაშინ, როცა, ამ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება მოსარჩელეს უნდა წარმოედგინა. ამ უკანასკნელმა კი, ასეთი მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა და, შესაბამისად, ვერც სადავო გარემოების დამტკიცება შესძლო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, რაც მისი გაუქმების საფუძველია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, კერძოდ, პალატას მიაჩნია, რომ სს „თ-ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს; უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 და მე-4 პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება; შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს; სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 81563.53 ლარის გადახდა; დანარჩენ ნაწილში შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის იმ მოთხოვნათა პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას, ხოლო, მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

მითითებული ნორმის მიხედვით, იმ შემთხვევაში, როდესაც საკასაციო სასამართლო გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი ვალდებულია, შეცვალოს სასამართლო ხარჯების განაწილებაც. ამ დროს მხედველობაში მიიღება არა მარტო საკასაციო საჩივრისათვის გადახდილი ბაჟი, არამედ, ის ხარჯებიც, რომლებიც გაიღეს მხარეებმა ქვემდგომ ინსტანციებში საქმეთა განხილვისას.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ შპს „ს. რ-ს“ გადახდილი აქვს: სარჩელზე - 15000 ლარი (ტომი 1, ს.ფ. 7), სააპელაციო საჩივარზე - 7000 ლარი (ტომი 1, ს.ფ. 168), ხოლო, საკასაციო საჩივარზე - 8000 ლარი (ტომი 1, ს.ფ. 112). სს „თ-ს“ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვს 8000 ლარი (ტომი 2, ს.ფ. 214). ეს ხარჯები მხარეთა შორის უნდა განაწილდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი წესით, კერძოდ, ვინაიდან სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ამიტომ მოსარჩელეს მის მიერ გაღებული თანხა უნდა მიეკუთვნოს სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელზეც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივრის ღირებულება შეადგენდა 271810.48 ლარს. კასატორის (მოპასუხის) მოთხოვნა დამაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ, სადავო თანხიდან მოსარჩელეს მიეკუთვნა 81563.53 ლარი, ანუ სადავო თანხის 30.0075%, ხოლო დარჩენილი 190246.95 (271810.48-81563.53) ლარის, ანუ 69.9925%-ის მიკუთვნებაზე ეთქვა უარი. ამდენად, მხარეთა მიერ გაღებული ხარჯები მათ შორის უნდა განაწილდეს ზემოხსენებული პროპორციით, კერძოდ, მოსარჩელეს მის მიერ გაღებული ხარჯიდან უნდა მიეკუთვნოს 30.0075%, რაც შეადგენს 9002.25 (30000x30.0075%) ლარს, ხოლო მოპასუხეს მის მიერ გაღებული ხარჯიდან უნდა მიეკუთვნოს - 69.9925%, რაც შეადგენს 5599.4 (8000x69.9925%) ლარს. საბოლოოდ, 9002.25 ლარს უნდა გამოაკლდეს 5599.4 ლარი და მიღებული თანხა - 3402.85 ლარი უნდა დაეკისროს სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ გაღებული სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. სს „თ-ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 და მე-4 პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

4. სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს 81563.53 ლარის გადახდა;

5. დანარჩენ ნაწილში შპს „ს. რ-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

6. სს „თ-ს“ შპს „ს. რ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს 3402.85 ლარის გადახდა ამ უკანასკნელის მიერ გაღებული სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.