საქმე №ას-632-595-2012 9 ივლისი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „გ-ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ.-თ.-ჯ. მ-ი კომპანია, ბ. პ. ე. (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „გ-მ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ისა და ბ. პ. ე. ლ-ის მიმართ ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 12165605 აშშ დოლარის, ხოლო ბ. პ.ე. ლ-ისათვის - 90173 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

ბ.-თ.-ჯ. მ-ს დერეფნის მშენებლობამ დააზიანა შპს „გ-ის“ კუთვნილი უძრავ-მოძრავი ქონება, მას ასევე მიადგა ზიანი ბ. პ. ე. ლ-ის ქმედებით, რის გამოც მოსარჩელეს უნდა აუნაზღაურდეს მიყენებული ზიანი.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს იმ საფუძვლით, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრებისათვის აუცილებელი შემადგენელი ელემენტები: მართლწინააღმდეგობა და ბრალი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „გ-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 თებერვლის განჩინებით შპს „გ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი საფუძვლებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ის მილები შპს „გ-ის“ ტერიტორიას არ კვეთს. სააპელაციო სასამართლომ 2011 წლის 28 ივნისის სხდომაზე საკუთარი ინიციატივით დანიშნა კომისიური ექსპერტიზა მილსადენის ადგილმდებარეობასთან დაკავშირებით საქმეში არსებული ურთიერთსაპირისპირო მტკიცებულებების გამო. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 12 ოქტომბრის №5-020372-2011 დასკვნის შესაბამისად, ბ.-თ.-ჯ. გაზსადენი და ნავთობსადენი გადის სახელმწიფოს მიერ აღნაგობის უფლებით გამოყოფილ 84.01.32.021, 84.01.32.017, 84.01.32.023, 84.01.32.019, 84.13.32.004 საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთებზე, აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა არ დაეთანხმა შპს „გ-ის” წარმომადგენლის სააპელაციო საჩივრის არგუმენტს, რომ ბ.-თ.-ჯ-ის გაზსადენი და ნავთობსადენი გადის შპს „გ-ის“ ტერიტორიაზე.

ექსპერტიზის ამავე დასკვნის საფუძველზე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მილსადენის მდებარეობა არ ზღუდავს შპს „გ-ის“ სამეწარმეო საქმიანობას. მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების გამოკვლევის შედეგად სასამართლომ დაადგინა, რომ არ დასტურდებოდა მოპასუხე კომპანიების მიერ შპს „გ-ის“ საქმიანობის შეზღუდვის ფაქტი, სასამართლოს განმარტებით, საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულებები შპს „გ-ის“ ფუნქციონირების თაობაზე, რომ მას ჰქონდა ბრუნვა, იღებდა შემოსავალს და ფუნქციონირება აეკრძალა ან თუნდაც შეეზღუდა ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ის მიერ. სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, შპს „გ-ის“ შესაბამისი გარემოებების დამტკიცების მიზნებისათვის უნდა წარმოედგინა საბუღალტრო დოკუმენტაცია, გარდა ამისა, წარმოდგენილი უნდა ყოფილიყო ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ის მიერ საქმიანობის პირდაპირი აკრძალვის ამსახველი ან საქმიანობის შემდგომი გაგრძელების თაობაზე ნებართვის გაცემაზე უარის თქმის დამადასტურებელი მტკიცებულება. სასამართლომ არ გაიზიარა შპს „გ-ის“ მითითება ჟურნალ „მიწის მესაკუთრის“ 2005 წლის ივლისის რედაქციაში გამოქვეყნებულ შეზღუდვებზე, რომლებიც, თითქმის, იდენტურია მოგვიანებით მიღებულ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 27 დეკემბრის №963 ბრძანებულებისა მაგისტრალური მილსადენების (ნავთობი, ნავთობპროდუქტების, ნავთობის თანმდევი და ბუნებრივი გაზის და მათი ტრანსფორმაციის პროდუქტების) დაცვის წესისა და მათი დაცვის ზონების დადგენის შესახებ. აღნიშნული ბრძანებულებისა და მისი №1 დანართის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიუთითა მე-2 დაცვის ზონაში მოთავსებულ შპს „გ-ის“ მიწის ნაკვეთის მოცულობასა და მდებარეობაზე ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 12 ოქტომბრის №5-020372-2011 დასკვნის მე-3 დანართის მიხედვით და განმარტა, რომ შპს „გ-ის“ მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებებითა და მტკიცებულებებით არ დასტურდება, მისი საქმიანობის წარმოების მიზნებისათვის კუთვნილი ტერიტორიის სწორედ აღნიშნული მონაკვეთის გამოყენება, უფრო მეტიც, აპელანტი ქვის გადამუშავებასთან დაკავშირებულ სამუშაოებს კიდეც რომ კუთვნილი მიწის ნაკვეთის სწორედ აღნიშნულ მონაკვეთზე აწარმოებდეს, არ უთითებს, თუ რომელმა, მის მიერ განსახორციელებელმა სამუშაომ შეიძლება გამოიწვიოს მაგისტრალური მილსადენის ნორმალური ფუნქციონირების მოშლა და რომელი მათგანი ექცევა მაგისტრალური მილსადენების (ნავთობის, ნავთობპროდუქტების, ნავთობის თანმდევი და ბუნებრივი გაზისა და მათი ტრანსფორმაციის პროდუქტების) დაცვის წესისა და მათი დაცვის ზონების დადგენის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 27 დეკემბრის №963 ბრძანებულების მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის რეგულირების რეჟიმში. რაც შეეხება ოპერატორთან შეთანხმებით ან თუნდაც ოპერატორის ნებართვით განსახორციელებელ სამუშაოებს, პალატამ ჩათვალა, რომ არც აღნიშნული ტიპის სამუშაოების განხორციელების საჭიროება დასტურდებოდა საქმის მასალებით, სასამართლოს მოსაზრებით, შპს „გ-ის“ მიერ დადასტურებულიც რომ ყოფილიყო პრეზიდენტის ბრძანებულებით აკრძალული ან კიდევ ოპერატორთან შესათანხმებელი სამუშაოების განხორციელების ფაქტი, მხარეთა ახსნა-განმარტებითა და საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა მსგავსი ტიპის საქმიანობის ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ის მიერ აკრძალვის ან ნებართვის გაცემაზე უარის თქმის ფაქტი. მოსარჩელეს არ წარუდგენია მტკიცებულება შპს „გ-ისათვის“ ოპერატორს მიმართვისა და საქმიანობის განხორციელების აკრძალვის ან მინიმუმ შეზღუდვის თაობაზე, მით უმეტეს, რომ ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ია საქმის წარმოების ეტაპზე არაერთგზის მიუთითებდა საქმიანობის შეზღუდვასთან დაკავშირებით მტკიცებულებების არარსებობაზე, უფრო მეტიც, შპს „გ-ის“ არ მიუმართავს მისთვის რაიმე სახის აკრძალვის მოხსნის ან ბრძანებულებით გათვალისწინებული საქმიანობის თაობაზე ნებართვის მიღების მიზნებისათვის. ამდენად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ ბრძანებულებით გათვალისწინებულ მე-2 და მე-3 დაცვის ზონებში საწარმოს ტერიტორიის მოხვედრა, თავისთავად, მტკიცებულებების წარმოდგენის გარეშე, არ უშვებს საწარმოს საქმიანობის შეზღუდვის პრეზუმფციას. ამ თვალსაზრისით, სასამართლომ მიუთითა ასევე ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ის განმარტებაზე, რომ არსებობს უამრავი მაგალითი, როდესაც მაგისტრალური მილსადენების მახლობლად ფუნქციონირებს მაღალი რისკის, საშიში საწარმოო ობიექტები. ერთ-ერთ ასეთ ობიექტს წარმოადგენს ბაქო-სუფსის მაგისტრალური ნავთობსადენიდან 25 მეტრის დაშორებით არსებული ავტომანქანების მაღალი წნევის გაზგასამართი სადგური, რომელიც აშენდა და ფუნქციონირებს საინჟინრო-ტექნიკური ნორმებისა და კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით და, შესაბამისად, მილსადენის კომპანიას არავითარი შეზღუდვა თუ აკრძალვა სადგურისათვის არ დაუწესებია და არც მისი ფუნქციონირება შეუფერხებია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მტკიცებულებათა არარსებობის მოტვით, არ იქნა გაზიარებული შპს „გ-ის“ მტკიცება, მილსადენების მდებარეობის გამო, მისი სამეწარმეო საქმიანობის შეზღუდვასთან დაკავშირებით. სასამართლო ასევე არ დაეთანხმა შპს „გ-ის“ განმარტებას, რომ ქვის დამამუშავებელი საწარმო მიეკუთვნება მძიმე ან საშუალო მრეწველობის საწარმოს, რომელსაც საქმიანობისა და ფუნქციონირებისათვის ესაჭიროება არანაკლებ 400 კილოვატი სიმძლავრის ელექტროენერგია, აპელანტის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი გადის გაზსადენის მე-2 და მე-3 დაცვის ზონებსა და ნავთობსადენის მე-3 დაცვის ზონაში და ზემოაღნიშნული აკრძალვებისა და შეზღუდვების გამო სს „ს. გ. ს. ე-ა“ უარს ეუბნებოდა საწარმოს ამ სიმძლავრის ელექტროენერგიის მიწოდებაზე. სს „ს. გ. ს. ე-ის“ ქვემო ქართლის ფილიალის წერილის თანახმად, მილსადენის სიახლოვეს გამანაწილებელი მოწყობილობის დამონტაჟების საკითხი უნდა გადაწყვიტოს შესაბამისმა საპროექტო ორგანიზაციამ მილსადენის ადმინისტრაციასთან, სახანძრო უსაფრთხოების სამსახურთან და სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან შეთანხმებით. აპელანტს არ წარუდგენია მილსადენის ადმინისტრაციასთან, სახანძრო უსაფრთხოების სამსახურთან და სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან შეთანხმებით წარმოდგენილი პროექტი, რომლის შესაბამისადაც სს „ს. გ. ს. ე-მ“ ელექტროენერგიის მიწოდებაზე უარი განაცხადა, მხარეთა ახსნა-განმარტებითა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა ზემოაღნიშნული შეთანხმებული პროექტის შემუშავებისა და სს „ს. გ. ს. ე-ისათვის“ წარდგენის ფაქტი.

სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ აფეთქებითი სამუშაოები აწარმოა შპს „გ.-ტ-მა“ და ამ სამუშაოების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობა არ ეკისრებოდა ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-სა და ბ. პ. ე. ლ-ს. პალატამ მიუთითა მოსარჩელის პრეტენზიაზე ზიანის მიყენების თაობაზე და აღნიშნა შემდეგი: მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით დასტურდება, რომ დღეის მდგომარეობით, გზა ჩახერგილი აღარ არის და ქარხნის ტერიტორიიდან გატანილია აფეთქებების შედეგად წარმოქმნილი ქვა-ღორღი. მაღალი ძაბვის ელ.ენერგიის ბოძი შპს „გ-ის“ კუთვნილება არ არის, ამასთან, შეკეთებულია ქარხანასთან მისასვლელი გზა. პალატის მითითებით, ტრანსფორმატორის, ღობისა და კაკლის ხეების დაზიანების გამო ზიანის ანაზღაურება არ უნდა დაეკისროს მოპასუხედ დასახელებულ ბ.-თ.-ჯ-ის კომპანიასა და ბ.-პ. ე. ლ-ს, ვინაიდან არ არსებობს მითითებული ზიანის დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინამძღვრები. სასამართლომ მიუთია შპს „გ-ის“ მიერ წარმოდგენილ ერთ-ერთ ძირითად მტკიცებულებაზე - შპს „ა. ც. ი. 2004-ის“ 2003 წლის 27 დეკემბრის დასკვნაზე, მოსარჩელის მითითებაზე, რომ აფეთქებითი სამუშაოები ჩატარდა 2004 წლის 20 მაისს, ხოლო დასკვნა მომზადებულია 2003 წლის 27 დეკემბერს, 2005 წლის 13 მაისის აქტზე მოსარჩელის განმარტებით, ზიანი 2004 წლის 20 მაისის აფეთქებითი სამუშაოების ჩატარებამ გამოიწვია, პალატის განმარტებით, მითითებული აქტიდან ირკვევა, რომ ზიანის დაფიქსირების მიზნებისათვის შპს „გ-ის“ დირექტორმა 2005 წლის 3 მაისს მიმართა თეთრიწყაროს რაიონის გამგეობას. ამდენად, კიდეც რომ დადასტურებულად ჩაითვალოს ადგილზე დათვალიერების შედეგად მიწის ნაკვეთის ტერიტორიის 80 გრძივ მეტრზე სასაზღვრო მიჯნისა და ხე მცენარეების დაზიანების ფაქტი, ერთი წლის შემდეგ, კომისიის მიერ მხოლოდ ადგილზე დათვალიერებით, შეუძლებელია ერთი წლის წინ მომხდარ აფეთქებასა და აღნიშნულ დაზიანებებს შორის მიზეზობრივი კავშირის დადგენა. თეთრიწყაროს მიწის მართვის სამმართველოს 2004 წლის 26 ივლისის წერილის თანახმად, სადაც მითითებულია, რომ ბ.-თ.-ჯ. ნ. დერეფნის გავლასთან დაკავშირებით დაზიანდა ქვის საამქროს ტერიტორია, ასევე გადაკეტილია სათადარიგო მისასვლელი გზა, დგინდება, რომ გადაკეტილი იყო ქარხანასთან მისასვლელი არა ძირითადი, არამედ სათადარიგო გზა, რომელიც აღდგენილია, ხოლო ქვის საამქროს ტერიტორიის დაზიანებაზე მითითება ზოგადი ხასიათისაა, არ იკვეთება ზიანის სახეობა, ზიანის გამომწვევი ფაქტორები, მიზეზობრივი კავშირი ზიანსა და ზიანის გამომწვევ მიზეზებს შორის. შპს „გ-ის“ ადმინისტრაციის სახელით ბ.ს-ის მიერ აფეთქებითი სამუშაოების დღეს მომზადებული ახსნა-განმარტებითი ბარათის თანახმად, შპს „გ-ის“ ტერიტორიის დათვალიერების დროს აღმოჩნდა რიგი დაზიანებები, თუმცა, ამავე ბარათით არ დასტურდება დაზიანებების გამომწვევი ფაქტობრივი გარემოებები. გარდა ამისა, ბ. თ. ჯ. მ. კ-მ ეჭვქვეშ დააყენა წარმოდგენილი მტკიცებულების სარწმუნოობა იმ საფუძვლით, რომ უცნობია, თუ რამდენად წარმოადგენს ბ.ს-ე შპს „გ-ის“ თანამშრომელს, თუმცა, აღნიშნული გარემოების გამაქარწყლებელი მტკიცებულება ბ.-თ.-ჯ-ის მ.კ-ს არ წარმოუდგენია. სასამართლოს განმარტებით, მითითებული მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დამტკიცებისა და გაქარწყლების ვალდებულება არც ბ.-თ.-ჯ-ის მ. კ-სა და არც ბ. პ. ე. ლ-ის ვალდებულებას არ წარმოადგენდა, ვინაიდან, მოსარჩელის მითითებით, მიყენებული ფაქტობრივი ზიანი გამოწვეულია შპს „გ.-ტ-ის“ მიერ წარმოებული აფეთქებითი სამუშაოების შედეგად. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა შემდეგი: ფაქტობრივი ზიანის გამომწვევ გარემოებად მითითებულია რა 2004 წლის 20 მაისს წარმოებული აფეთქებითი სამუშაოები და, ამასთან, დადგენილია რა აღნიშნული სამუშაოების განმახორციელებელი კომპანია, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მიყენებულ ზიანსა და მომეტებული საფრთხის პირობებში მართლზომიერი ქმედებით მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებელი, სწორედ, შპს „გ.-ტ-ია“ და არა ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ა და ბ. პ. ე. ლ-ი. შპს „გ-იმ“ მოპასუხე შპს „გ.-ტ-ის“ წინააღმდეგ სარჩელზე უარი თქვა, რის შედეგადაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 22 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით შპს „გ-ის“ წინააღმდეგ სარჩელზე წარმოება შეწყდა.

ბ.-თ.-ჯ. კ-ისა და ბ. პ. ე. ლ-ის საქმიანობას არ გამოუწვევია შპს „გ-ის“ შენობა-დანადგარების განადგურება. შპს „გ-ის“ ერთ-ერთ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა ბ.-თ.-ჯ. კ-ისა და ბ. პ. ე. ლ-ისათვის შენობების ღირებულების - 78508 ლარის ანაზღაურების დაკისრება. სასამართლოს განმარტებით, შენობის ღირებულების ანაზღაურების დაკისრება შესაძლებელია აღნიშნულ შენობათა მატერიალური განადგურების პირობებში. ამასთან, შენობის სრული ღირებულების ანაზღაურება გულისხმობს იმას, რომ შენობა აღარ არსებობს და მისი სუბსტანციური განადგურება განპირობებულია მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა დასახელებული შენობების არსებობის, მოპასუხეთა მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად ან მომეტებული საფრთხის პირობებში, თუნდაც, მართლზომიერი ქმედების შედეგად შენობების განადგურებისა და არსებული მდგომარეობით, მათი სუბსტანციური არსებობის შეწყვეტის ფაქტი, რაც მოსარჩელემ წარდგენილი მტკიცებულებებით ვერ უზრუნველყო. შენობების განადგურებას მოსარჩელე აფეთქებითი სამუშაოების განხორციელებას არ უკავშირებს და არც იმას აკონკრეტებს, თუ შენობა-ნაგებობის ანაზღაურების ვალდებულება მოპასუხე კომპანიებს რა ფაქტობრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით უნდა დაეკისროს. სასამართლოს დასკვნით, ბ.-თ.-ჯ. კ-ისა და ბ. პ. ე. ლ-ის საქმიანობას არ გამოუწვევია შპს „გ-ის“ კუთვნილი ჩარხების, დაზგების, დანადგარებისა და მოწყობილობების დაზიანება, განადგურება, გაძარცვა. შპს „გ-ის“ ერთ-ერთი სასარჩელო მოთხოვნა ბ.-თ.-ჯ. კ-ისა და ბ. პ. ე. ლ-ისათვის 65060 ლარის ღირებულების ჩარხების, დაზგების, დანადგარებისა და მოწყობილობების ანაზღაურების დაკისრება იყო, პალატამ მხარეთა ახსნა-განმარტების მოსმენის შედეგად დადგენილად მიიჩნია, რომ დანადგარების განადგურების მოთხოვნის საფუძვლად შპს „გ-ი“ არ დავობდა აფეთქებითი სამუშაოების ჩატარების შედეგებზე, არამედ მიუთითებდა ისეთ გარემოებებზე, როგორიცაა შპს „გ-ის“ გაძარცვა, ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ის მხრიდან ტერიტორიის მონახულებისა და მოვლა პატრონობის უფლების შეზღუდვა, ამ უკანასკნელთა გულგრილობა მოსარჩელე კომპანიის ქონების დაცვასთან მიმართებით და ა.შ. სასამართლოს განმარტებით, ქონების მოვლა-პატრონობა მესაკუთრის ვალდებულებაა. თუ მესაკუთრის უფლება ქონების ფლობასა და შესაბამისი მეთვალყურეობის გაწევასთან დაკავშირებით შეზღუდულია, აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად კანონით გათვალისწინებული სპეციალური მტკიცებულების წარმოდგენაა საჭირო, უფრო მეტიც, თუ საქმე ეხება მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით ქონების დაუფლებისათვის ქონებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებას, აღნიშნული მით უფრო საჭიროებს კანონით გათვალისწინებულ სპეციალურ მტკიცებას, რაც მოსარჩელეს არ განუხორციელებია. მოსარჩელის მიერ დაცვის ზონებზე მითითება სასამართლომ ასევე არასათანადოდ მიიჩნია იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნულ ზონებად ტერიტორიის დაყოფა კანონით გათვალისწინებულ მიზანს ემსახურება და არ მოიცავს დაცვის ზონებში არსებულ ქონებაზე მეთვალყურეობის გაწევასა და მათი დაკარგვისათვის ქონებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების შესაძლებლობას.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბ. თ. ჯ. კ-ისა და ბ. პ. ე. ლ-ის საქმიანობას არ გამოუწვევია შპს „გ-ის“ საქმიანობის შეფერხება, შესაბამისად, დასახელებული კომპანიები არ არიან პასუხისმგებელი განაცდური მოგების ანაზღაურებაზე, რადგანაც შპს „გ-ი“ მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებას ითხოვს აფეთქებითი სამუშაოების წარმოების დროიდან - 2004 წლის 20 მაისიდან, ხოლო საქმეში წარმოდგენილი არ არის სამეურნეო სუბიექტის სამეწარმეო საქმიანობის, საჯარო ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგების, დაბეგვრისა და სამეურნეო-საფინანსო საქმიანობის დამადასტურებელი არც ერთი დოკუმენტი, შესაბამისად, საქმის მასალებით არ დასტურდება შპს „გ-ის“, როგორც სამეწარმეო სუბიექტის ფუნქციონირება. მიუღებელი შემოსავლის დადასტურების მიზნებისათვის სამეწარმეო სუბიექტის მხოლოდ არსებობა ვერ ასაბუთებს სუბიექტის მიერ შემოსავლის მიღების შესაძლებლობას. აღნიშნული მიზნით, შპს „გ-ს“ უნდა წარედგინა მისი შემოსავლის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და უნდა დაედასტურებინა მოპასუხე კომპანიების ქმედებით ან უმოქმედობით შემოსავლის მიღების შეუძლებლობა. ამ თვალსაზრისით არ იქნა გაზიარებული ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა შპს „გ-ის“ მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით რადგანაც იგი ეფუძნებოდა მხოლოდ შპს „გ-ის“ მიერ წარდგენილ დოკუმენტაციას შპს „გ-ის“ კუთვნილი და გაძარცული დანადგარების წარმადობის თაობაზე. სასამართლოს განმარტებით, ამ მტკიცებულების ანალიზი იძლევა იმგვარი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ შპს „გ-ი“ შემოსავალს მიიღებდა იგი რომ არ გაეძარცვათ და მას იმავე წარმადობის დანადგარები, ჩარხები და მოწყობილობები რომ ჰქონოდა. დანადგარების გაძარცვით გამოწვეული მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება უნდა დაეკისროს მას, ვისი არამართლზომიერი ქმედების შედეგადაც მითითებულ მოწყობილობებს შპს „გ-ი“ აღარ ფლობს. სასამართლო ასევე არ დაეთანხმა აპელანტის მითითებას, რომ შპს „გ-ის“ მიერ შემოსავლის მიუღებლობა განპირობებულია პრეზიდენტის ბრძანებულებით დამტკიცებული დაცვის მე-2 და მე-3 ზონებში განლაგების გამო.

სააპელაციო პალატამ დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლზე, 992-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ სამოქალაქო პროცესი დისპოზიციურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსარჩელე თავად წყვეტს, აღძრას თუ არა სარჩელი, ვის წინააღმდეგ აღძრას, რა მოითხოვოს, რის საფუძველზე და რით ადასტუროს თავისი მოთხოვნა. სამოქალაქო სამართალწარმოება არ ემსახურება ობიექტური ჭეშმარიტების დადგენას, იგი დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის საფუძველზე ხორციელდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილება დამოკიდებულია იმაზე, სარჩელი წარდგენილია თუ არა მოთხოვნაზე პასუხისმგებელი პირის წინააღმდეგ და მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები წარმოდგენილია თუ არა მხარის მიერ, შესაბამისად, მოთხოვნის დაკმაყოფილებას ან დაკმაყოფილებაზე უარს დიდწილად განაპირობებს სამართალწარმოების მოწინააღმდეგე მხარის სათანადოდ შერჩევა და მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების ჯეროვნად დადასტურება. ფაქტობრივად დამდგარი ზიანის ნაწილში რომელიც, მოსარჩელის მტკიცებით, უშუალოდ აფეთქებითმა სამუშაოებმა განაპირობა და არა ბ.-თ.-ჯ-ის მიერ განხორციელებულმა პროექტმა, სარჩელი წარდგენილ იქნა არასათანადო მოპასუხეების მიმართ, ვინაიდან თვით მოსარჩელის განმარტებითა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, აფეთქებითი სამუშაოები შპს „გ.-ტ-მა” აწარმოა. დელიქტური სამართლის მიხედვით, ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ზიანის მიყენებაზე უშუალოდ პასუხისმგებელ პირს, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა. აფეთქებითი სამუშაოების შედეგად ზიანის მიყენების ფაქტის დროს მტკიცების ტვირთის გადანაწილება გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ მომეტებული საფრთხის შემცველი საქმიანობის განხორციელების დროს საქმიანობის განმახორციელებელმა უნდა ამტკიცოს მისი ქმედების მართლზომიერება და ის ფაქტი, რომ საქმიანობა დადგენილ წესსა და სტანდარტებს შეესაბამებოდა. ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-სა და ბ. პ. ე. ლ-ს ვერ დაეკისრება აფეთქებითი სამუშაოების განხორციელების მართლზომიერების მტკიცების ტვირთი, ვინაიდან აღნიშნული კომპანიები არ წარმოადგენენ მითითებული სამუშაოების განმახორციელებელ ან განხორციელებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტებს. შპს „გ-იმ“ უარი განაცხადა სარჩელზე, როგორც შპს „გ.-ტ-ის“, ასევე „ს.-კ.-პ. ი. ლ-ის“ მიმართ, ვისი ქვეკონტრაქტორიც შპს „გ.-ტ-ი“ იყო. გარდა იმისა, რომ წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა აფეთქებითი სამუშაოების შედეგად მიყენებული ფაქტობრივი ზიანის ფაქტი, აღნიშნულ სამართალწარმოებაში არ მონაწილეობდა აფეთქებითი სამუშაოების განმახორციელებელი სუბიექტი, რომელიც, შებრუნებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში, ვალდებული იქნებოდა, ემტკიცებინა ჩატარებული სამუშაოების მართლზომიერება და დადგენილ ნორმებთან და სტანდარტებთან მისი შესაბამისობა, რაც იმას ნიშნავს, რომ აფეთქებითი სამუშაოების შედეგად მიყენებული ფაქტობრივი ზიანის ნაწილში სახეზეა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევა. მოპასუხის სათანადოობის საკითხი მოსარჩელის სამტკიცებელია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, განსაზღვრულია მტკიცებულებათა ნუსხა, რომლებიც მხარეებს შეუძლიათ, თავიანთი მოთხოვნების დასადასტურებლად გამოიყენონ. ჩამოთვლილ მტკიცებულებათაგან არც ერთს არ აქვს უპირატესი იურიდიული მნიშვნელობა. სამოქალაქო სამართალსა და საპროცესო სამართალში არსებობს მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტურის განაწილების სტანდარტი. აღნიშნული სტანდარტის თანახმად, მტკიცების ტვირთი განაწილებულ უნდა იქნეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცება, რომელთა მტკიცება მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია. მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს. ამგვარი სტანდარტი მტკიცების ტვირთს დელიქტურ სამართალში შემდეგნაირად ანაწილებს: 1. მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს ზიანის ფაქტი; 2. მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს მოპასუხის ქმედებით გამოწვეული ზიანის ფაქტი ანუ მიზეზობრივი კავშირი მოპასუხის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის; 3. მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს ქმედების მართლზომიერება; 4. მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს მისი ბრალეულობის გამომრიცხველი გარემოებების არსებობის ფაქტი;

მოპასუხის სათანადოობის საკითხი არ დგას ფაქტობრივი ზიანის იმ ნაწილში, რომლის ანაზღაურებასაც მოსარჩელე იმ ფაქტობრივ საფუძველზე დაყრდნობით ითხოვს, რომ, არასათანადო ყურადღების გამო, დაზიანდა და გაიძარცვა შპს „გ-ის“ კუთვნილი ჩარხები, დაზგები, დანადგარები და მოწყობილობები, დაიშალა და განადგურდა შპს „გ-ის“ კუთვნილი შენობა-ნაგებობები. მოპასუხის სათანადოობის საკითხი არ დგას ასევე მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებული მოთხოვნის ნაწილში, ვინაიდან მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების მოთხოვნა ეფუძნება შპს „გ-ის“ კუთვნილი ტერიტორიის დაცვის ზონებში მოთავსების ფაქტს. ამდენად, აღნიშნულ ნაწილში, ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ა სათანადო მოპასუხეა, თუმცა, არ არსებობს ამ უკანასკნელისათვის, წარმოდგენილი მტკიცებულებების პირობებში, მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინამძღვრები, ვინაიდან, მოსარჩელემ მტკიცების ტვირთის ზემოაღნიშნული წესით გადანაწილების შედეგად ვერ დაადასტურა ზიანის ფაქტი და, მით უმეტეს, მოპასუხის ქმედებით განპირობებული ზიანი. ამდენად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ შპს „გ-ის“ სარჩელი ბ.-თ.-ჯ. მ. კ-ის მიმართ არ უნდა დაკმაყოფილიყო სარჩელში მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების არარსებობის საფუძვლით, ასევე არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო სარჩელი ბ. პ. ე. (კასპიის ზღვა) ლ-ის მიმართ, ვინაიდან, არც სასარჩელო განცხადებითა და არც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა აღნიშნული კომპანიის, როგორც წინამდებარე სარჩელზე დასახელებული მოპასუხის, სათანადოობის საკითხი სარჩელში წარმოდგენილ მოთხოვნებთან მიმართებით.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „გ-იმ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და შპს „გ-ის“ სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

განსახილველი დავის გადაწყვეტისას სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს მთავრობასა და მილსადენის პროექტის მონაწილეებს შორის 2000 წლის 18 ოქტომბერს დადებული სამთავრობათაშორისო ხელშეკრულება, რომელიც წარმოადგენს უპირატესი სამართლებრივი რეჟიმის მქონე დოკუმენტს. სამთავრობათაშორისო ხელშეკრულების 12.3 მუხლისა და მხარეთა შეთანხმების შესაბამისად, თუ ზიანის სრულად აღმოფხვრა შეუძლებელია, ძირითადი საექსპორტო მილსადენის პროექტის მონაწილეები ვალდებული არიან გადაიხადონ სრული, ადეკვატური და სამართლიანი კომპენსაცია ყოველი ასეთი აღმოუფხვრელი ზიანისათვის. ნათელია, რომ სამთავრობათაშორისო ხელშეკრულება განსხვავებულად აწესრიგებს ბრალეულობისა და მიზეზობრიობის საკითხებს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლთან შედარებით, შესაბამისად, საკითხის გადაწყვეტილებას პალატას არ უნდა ეხელმძღვანელა მხოლოდ სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტის შემადგენლობის ფარგლებში და ვალდებული იყო განემარტა საერთაშორისო ხელშეკრულების შესაბამისი მუხლები, დაედგინა და შეეფასებინა სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებები იმ ტერმინებისა და განსაზღვრებების გამოყენებით, რომლებიც საერთაშორის ხელშეკრულებაშია დაცული, მთლიანად მოიცავს ანალოგიურ შემთხვევებში პასუხისმგებლობის წარმოშობის საფუძვლებსა და ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტებს. აღნიშნულის გათვალისწინებით უმართებულოა გადაწყვეტილების დასკვნები, რომელთა შესაბამისად მილსადენის მშენებლობასთან დაკავშირებულ მოთხოვნაზე მოპასუხეები არასათანადო მხარედ იქნენ მიჩნეული და სათანადო მოპასუხედ ჩათვლილ იქნა შპს „გ-ი“, რომელმაც, როგორც ქვეკონტრაქტორმა, აწარმოა აფეთქებები. სამთავრობათაშორისო ხელშეკრულების 12.3 მუხლის შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობა ეკისრებათ საექსპორტო მილსადენის პროექტის მონაწილეებს, როგორსაც არ წარმოადგენს შპს „გ-ი“. სასამართლომ არ გამოარკვია მილსადენი კვეთს თუ არა შპს „გ-ის“ ტერიტორიას. მილსადენის ტერიტორიად არ მოიაზრება მხოლოდ მაგისტრალის მილების დიამეტრი. მაგისტრალის განთავსების საზღვრებს და მის ირგვლივ არსებულ ზოლს, რომელიც მოქცეულია სპეციალური რეგულაციის ფარგლებში, ასევე განმარტავს სამთავრობათაშორისო ხელშეკრულება და მისი შეცვლა ექსპერტიზის დასკვნით ან სხვა ნებისმიერი მოსაზრებით, დაუშვებელია. სამთავრობათაშორისო ხელშეკრულების მეორე დანართში განმარტებულია ტერმინები: ინტერესთა დერეფანი, პრიორიტეტული მარშუტის დერეფანი, განსაზღვრული დერეფანი, რომელშიც იგულისხმება პროექტის ტექნიკური პირობის შესაბამისად გამოსაყენებელი სახმელეთო ზოლი, რომელთა სიგანე სხვადასხვაა – 10 კლ-დან – 100 მეტრამდე, სამშენებლო დერეფანს ამავე დანართის 6.1 მუხლი განსაზღვრავს, როგორც 22 მეტრის სიგანის სახმელეთო ზოლს, რომლის თავზე პროექტის მონაწილეებს აქვთ საჰაერო სივრცის ექსკლუზიური კონტროლის, ხოლო მიწისქვედა ფენებით სარგებლობის უფლება, გამომდინარე იმ გარემოებიდან, რომ ბ.-თ.-ჯ. გაზის მილის ცენტრალური ღერძიდან შპს „გ-ის“ სახელზე რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთამდე მინიმალური მანძილი შეადგენს 5.21 მეტრს, ხოლო მაქსიმალური - 20.89 მეტრს, უდავოა, რომ შპს „გ-ის“ ტერიტორია მთლიანად მოქცეული იყო საამშენებლო დერეფნის საზღვრებში. სამთავრობათაშორისი ხელშეკრულების მე-4 მუხლის შესაბამისად, სახელმწიფოს მიერ პროექტის მონაწილეებს მიენიჭათ სუვერენული უფლება, მოეხდინათ კერძო საკუთრების ჩამორთმევა ფულადი კომპენსაციის სანაცვლოდ, აგრეთვე მოხდა სხვა უფლებების დელეგირება, რომლებიც პროექტის ხანგრძლივობის განმავლობაში, შესაძლებლობას მიცემდა ძირითადი საექსპორტო მილსადენის პროექტის თითოეულ მოწილეს, უზრუნველეყო, ეწარმოებინა და გადაეხადა შესაბამისი პირისათვის სათანადო ანაზღაურება ყველა იმ მიწაზე უფლებების სანაცვლოდ, რომელიც მე-2 დანართშია ჩამოთვლილი. მოპასუხეებს გააჩნდათ კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებანი, ეწარმოებინათ ნებისმიერი ტერიტორიაზე ნებისმიერი სამუშაო, რომელიც საჭირო იყო მილსადენის გასაყვანად. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მილსადენის გასაყვანად ნაწარმოებმა აფეთქებებმა დააზიანა შპს „გ-ის“ ტერიტორია და კუთვნილი მიწის ნაკვეთი. ირიბად, მაგრამ მაინც გამოკვეთილ იქნა ხელშეშლის არსებობა, თუმცა არ გარკვეულა არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტები: რაში გამოიხატებოდა ხელშეშლა და რამდენ ხანს გაგრძელდა იგი. 2004 წლის მაისში, მაგისტრალის სამშენებლო სამუშაოების დროს ნაწარმოებმა აფეთქებებმა დააზიანა საზოგადოების კუთვნილი მიწის ნაკვეთი, ამასთან, მოხდა სრული იზოლაცია. სასამართლოს განმარტებით, მესაკუთრის ვალდებულებაა ქონების მეთვალყურეობა და პატრონობა. საერთაშორისო მშენებლობის ტერიტორიაზე მაგისტრალმა გაიარა სწორედ შპს „გ-ის“ კუთვნილ ნაკვეთსა და საჯარო გზას შორის, ვინაიდან ნაკვეთს დანარჩენი სამი მხრიდან ტყე აკრავს, მხოლოდ მაგისტრალის გადაკვეთის შედეგად შეიძლებოდა შპს „გ-ის“ ტერიტორიაზე მოხვედრა, რაც წლების მანძილზე შეუძლებელი იყო. ამ დროის განმავლობაში საწარმოს ქონება იძულებით დარჩა უმეთვალყურეოდ, ელექტროენერგიისა და წყლის გარეშე, სასამართლო კი განმარტავს, რომ მას შეეძლო, შესაბამისი ტექნიკური პირობის მიღების საფუძველზე აღედგინა ელექტროენერგიის მიწოდება, რაც ასევე არასამართლიანია. პალატის მოსაზრებით, არ დასტურდება მოპასუხეთა მიერ შპს „გ-ის“ კუთვნილი მიწის ნაკვეთამდე მისასვლელი გზის ჩაკეტვა, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ თეთრიწყაროს ადმინისტრაციის მიერ შედგენილი კომისიის აქტში მითითებულია მხოლოდ სათადარიგო მისასვლელების გადაკეტვა, სათადარიგო გასასვლელები ფიზიკურად განადგურდა, რამაც განაპირობა მისი კომისიის აქტში შეტანა, ხოლო, თუ რა მოუვიდა ცენტრალურ მისასვლელ გზას, ეს კარგად ჩანს წარდგენილი მასალებით. სასამართლოს საკადასტრო მონაცემებისა და ნახაზებისათვისაც უნდა მიეცა შეფასება, რომელთა შესაბამისად აშკარაა, რომ მაგისტრალი მიედინება საჯარო გზასა და შპს „გ-ის“ კუთვნილ ნაკვეთს შორის. შპს „გ-იმ“ საკუთარ მიწის ნაკვეთამდე მისაღწევად უნდა გადაკვეთოს მაგისტრალი, ანუ უნდა გადაკვეთოს, საერთაშორისო ხელშეკრულების შესაბამისად უშუალოდ მილსადენის დერეფანი, ხოლო პრეზიდენტის №963 ბრძანებულების შესაბამისად - პირველი დაცვითი ზონა. საწარმოს საქმიანობა ქვის გადამუშავებაა, შესაბამისად, ფუნქციონირების პერიოდში ქვით დატვირთულ მრავალტონიან სატვირთოებს დღეში რამდენიმეჯერ მოუწევთ მაგისტრალის გადაკვეთა. ეს გარემოება პალატის ყურადღების მიღმა დარჩა. გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ, მართალია, ექსპერტიზის შესაბამისად, შპს „გ-ის“ ნაკვეთს ფარავს მეორე დაცვითი ზონა, მაგრამ საზოგადოება თავისი საქმიანობის წარმოების მიზნებისათვის ტერიტორიის ამ მონაკვეთს არ იყენებს. მსგავსი განმარტება უგულებელყოფს საკუთრების უფლების კონსტიტუციურ არსს. მიუხედავად იმისა, იყენებს თუ არა ამ ტერიტორიას შპს „გ-ი“, მას, როგორც მესაკუთრეს, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის შესაბამისად, უფლება აქვს თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით და არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, ასევე შეუძლია განკარგოს იგი, ამასთან, დადგენილ გარემოებად მიჩნევა იმისა, რომ მიწის ნაკვეთის ამ ნაწილს შპს „გ-ი“ არ იყენებდა, არარეალურიცაა. რაც შეეხება შპს „გ-ის“ წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებას, ბუნებრივია რომ ამჟამად საზოგადოება არც ამ და არც სხვა მონაკვეთს არ იყენებს იმის გამო, რომ მთლიანად შეზღუდული აქვს საკუთრებით სარგებლობის შესაძლებლობა. აღნიშნული მსჯელობით სასამართლო წინააღმდეგობებში მოდის თავის დასკვნებთანაც. ბუნდოვანია სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელე ვერ განმარტავს, თუ კონკრეტულად რომელი ქმედებით შეიძლება ხელი შეეშალოს მილსადენს მისი საქმიანობის გამო. რადგან, არათუ საქმიანობის განხორციელება, დღემდე მილსადენთან მიახლოებაც კი შეუძლებელია, მილსადენის საპატრულო დაცვის აკრძალვების გამო. გადაწყვეტილებაში არასწორადაა დაფიქსირებული, შეზღუდვის არსებობის დაუზუსტებლობა, სასამართლომ უყოყმანოდ გაიზიარა მოპასუხეთა ახსნა-განმარტება, რომ არსებობს უამრავი ობიექტი, რომელიც განთავსებულია ბ.-თ.-ჯ. მაგისტრალური გაზსადენიდან ახლო მანძილზე და მილსადენის კომპანიას მათთვის არანაირი შეზღუდვა არ დაუწესებია. მსგავსი ფაქტობრივი გარემოების დადასტურებულად მიჩნევისათვის მხოლოდ მოსარჩელის განმარტება არასაკმარისია. ბ.-თ.-ჯ-ის მ. კ-ის მილები შპს „გ-ის“ ტერიტორიას არ კვეთს. აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 12 ოქტომბრის №5-020372-2011 დასკვნაზე, რომლის შესაბამისად მილსადენი განთავსებულია აღნაგობის უფლების გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე. გადაწყვეტილება ტენდენციურად ასახავს ექსპერტიზის დასკვნას, რადგანაც გამოკვლევა მოხდა მოპასუხე კომპანიის წარმომადგენლის მითითებით და ექსპერტებს უშუალოდ არ შეუმოწმებიათ მილსადენების ადგილმდებარეობა. ჯერ კიდევ 2002 წლის 11 მაისს, თეთრიწყაროს რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ მიწათმოსარგებლეების, მიწათმესაკუთრეებისა და სავარგულების მიხედვით, თეთრიწყაროს რაიონის საკრებულოს ტერიტორიაზე, ბ.-თ.-ჯ. ძირითადი საექსპორტო მილსადენის მშენებლობისათვის 522 მ. სიგანის დერეფანში მოყოლილი ფართების აღწერის სიაში 38-ე ნომრად მითითებულია შპს „გ-ი“, რაც იმას ადასტურებს, რომ პროექტის დაწყებისთანავე ცნობილი იყო შპს „გ-ის“ ტერიტორიასთან მაგისტრალის შეხების შესახებ. სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა თეთრიწყაროს რაიონის მიერ დამოწმებული ორთოფოტო, პარამეტრები. ექსპერტიზის დასკვნით აშკარაა, რომ შპს „გ-ის“ ტერიტორიას კვეთს მილსადენის მეორე და მესამე დაცვითი ზონები, ანუ საზოგადოების ტერიტორია მოქცეულია შეზღუდვის ზონაში. სასამართლო მიიჩნევს, რომ მილსადენის მდებარეობა არ ზღუდავს შპს „გ-ის“ სამეწარმეო საქმიანობას, რომ არ არის წარმოდგენილი ბ.-თ.-ჯ-ის კომპანიის მიერ შპს „გ-ისათვის“ საქმიანობის პირდაპირ აკრძალვის ამსახველი დოკუმენტები, ხოლო, რაც შეეხება იმას, რომ შპს „გ-ის“ ტერიტორიას კვეთს გაზსადენის დაცვითი ზონა, ეს გარემოება არ არის მნიშვნელოვანი, რადგან საზოგადოება ამ ტერიტორიაზე არ აწარმოებს თავის საქმიანობას, ამიტომ მას ხელი არ ეშლება სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებაში. არ არსებობს შეზღუდვის დამადასტურებელი წერილობითი მტკიცებულებანი საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 27 დეკემბრის №963 ბრძანებულების შესაბამისად. მოპასუხეთა საქმიანობას, კერძოდ, აფეთქებებს არ გამოუწვევია შპს „გ-ის“ კუთვნილი ჩარხების, დაზგების, დანადგარებისა და მოწყობილობების დაზიანება, განადგურება და გაძარცვა. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით უდავოდ დასტურდება, რომ შპს „გ-ის“ გააჩნდა შენობა-ნაგებობები და შესაბამისი ჩარხ-დანადგარები, რომლებიც დღეისათვის მთლიანად განადგურებულია, ნაწილი აფეთქების შედეგად, ხოლო ნაწილი იმის გამო, რომ შპს „გ-ის“ შეზღუდული ჰქონდა უფლება, მეთვალყურეობა გაეწია საკუთარი ქონებისათვის და მიეღო ზომები მის დასაცავად. 2005 წლის 13 მაისის აქტის თანახმად, კომისიამ, რომლის შემადგენლობაში შედიოდნენ თეთრიწყაროს გამგებელი, გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების ქვემო ქართლის რეგიონალური სამმართველოს მიწის რესურსების სპეციალისტები და თეთრიწყაროს მთავარი არქიტექტორი, შეისწავლა მხარეების ადგილმდებარეობა და დაადგინა, რომ ბ.-თ.-ჯ-ის მილსადენის დერეფანმა დაარღვია შპს „გ-ის“ საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის სასაზღვრე მიჯნა დაახლოებით 80 გრძივ მეტრზე, შპს „გ-ის“ საკუთრებაში არსებული მიწის ფართი დაზიანებულია და შევსებულია ახალი მიწაყრილით 80 კვ. მეტრზე, დაზიანებულია კაკალი და სხვა ხე-მცენარეები, ასევე დერეფნის გამო გადაკეტილია სათადარიგო მისასვლელი გზა. თეთრიწყაროს ელ.ქსელების 2004 წლის 28 იანვრის ცნობის თანახმად, შპს „გ-ის“ კუთვნილი ტრანსფორმატორი დაზიანდა ბ.-ჯ-ის მიერ შესრულებული სამუშაოების დროს 2003 წლის ნოემბრის თვეში და მას არ მიეწოდებოდა ელექტროენერგია. რამდენადაც მიუხედავად სასამართლო აკრძალვისა, მოპასუხეთა მიერ აფეთქებები განხორციელდა, რასაც შედეგად მოჰყვა საწარმოს ფუნქციონირებისათვის საჭირო ისეთი აუცილებელი ენერგიის წყაროების დაზიანება, როგორიცაა ელექტროენერგია და წყალი, მათ გარეშე კი ფუნქციონირება წარმოუდგენელი იყო, საზოგადოებამ საქმიანობა შეწყვიტა. არასწორია სასამართლოს მსჯელობა რომ შპს „გ-ი“ არ საქმიანობდა და არ ჰქონდა ბრუნვა, ასეც რომ ყოფილიყო უფლება ხომ მაინც ჰქონდა საკუთარ ტერიტორიაზე სამეწარმეო საქმიანობა ეწარმოებინა ნებისმიერ დროს. პალატამ არასწორად მიიჩნია მოპასუხედ შპს „გ-ი“, რადგან ამ უკანასკნელმა სამუშაოები განახორციელა მოპასუხეთა დაკვეთის საფუძველზე, მათ მიერ აღნაგობის უფლების დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე. სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქართველოს მთავრობასა და პროექტის მონაწილეთა შორის დადებული ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისადაც მაგისტრალის მშენებლობისას მიყენებულ ზიანზე პასუხს აგებენ პროექტის მონაწილეები და არა შემსრულებლები, ასევე არასწორია პალატის მსჯელობა, რომ არ დასტურდება შპს „გ-ის“ საკუთრებაში ქონებისა და შემოსავლების არსებობა. შპს „გ-ის“ საკუთრებაში ქონების არსებობის ფაქტი დადასტურებულია საწარმოს ბალანსითა და აუდიტის დასკვნებით, რომლებიც საქმეშია მოთავსებული. წარმოდგენილია აგრეთვე სხვადასხვა იურიდიულ პირებთან დადებული ხელშეკრულებები, რომლებიც ადასტურებენ შპს „გ-ის“ მზაობას სამეწარმეო საქმიანობის განსახორციელებლად. საწარმოს აქტივებისა და პოტენციალის გათვალისწინებით, ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ დააზუსტა ის შემოსავლები, რასაც მიიღებდა შპს „გ-ი“ თავისი საქმიანობის შეზღუდვისა და ხელშეშლის გარეშე წარმართვის შემთხვევაში: დასკვნის შესაბამისად, სრული დატვირთვით ამუშავების შემთხვევაში, საზოგადოება ერთ წელიწადში საორიენტაციოდ მიიღებდა 4924800 ლარს. საქმეში ასევე მოიპოვება აუდიტორთა დასკვნები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 4 მაისის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 48-ე მუხლის საფუძველზე, შპს „გ-ის“ გადაუვადდა საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟი - 8000 ლარი საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „გ-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „გ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში სახელმწიფო ბიუჯეტში რჩება საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულების შესაბამისად გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 30%, ხოლო საკასაციო პალატის 2012 წლის 4 მაისის განჩინებით შპს „გ-ის“ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა გადავადებული აქვს საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 8000 ლარის 30%-ის - 2400 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „გ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „გ-ის“ (საიდენტიფიკაციო №...) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს 2012 წლის 4 მაისის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის 30%-ის 2400 ლარის გადახდა.

3. სახელმწიფო ბაჟი ჩაირიცხოს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.