საქმე №ას-690-647-2012 12 ივლისი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – დ. გ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ი-ა (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
დ. გ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. ი-ს მიმართ გარიგების ბათილად ცნობის, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისა და ზიანის ანაზღაურების შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:
2007 წელს მოსარჩელე დ. გ-სა და მოპასუხე ა. ი-ს შორის დაიდო ზეპირი ფორმით გარიგება, რომლის თანახმად დ. გ-ს ა. ი-სათვის უნდა გადაეხადა 4500 აშშ დოლარი, ხოლო მოპასუხე ა. ი-ს მისთვის საკუთრებაში უნდა გადაეცა ავტოსატრანსპორტო საშუალება ფორდ ტრანზიტრი (სახელმწიფო ნომრით №.... საიდენტიფიკაციო ნომერი ...).
მხარეებს შორის სადავო არ არის ის გარემოება, რომ 2007 წლის სექტემბერში დ. გ-მა შეთანხმების საფუძველზე ა. ი-ს გადასცა 3500 აშშ დოლარი, ხოლო გამყიდველმა ა. ი-მ მყიდველს პირდაპირ მფლობელობაში გადასცა ავტოსატრანსპორტო საშუალება ფორდ ტრანზიტი სახელმწიფო ნომრით №... და მიაწოდა ავტოსატრანსპორტო საშუალების ტექნიკური პასპორტიც, რომლის თანახმად აღნიშნული ავტომანქანა ირიცხებოდა ნ. თ-ის სახელზე. მხარეები ასევე სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ ერთი თვის შემდეგ დ. გ-მა ა. ი-ს გადასცა დარჩენილი თანხაც 1000 აშშ დოლარის ოდენობით.
ინდივიდუალურ მეწარმე „ნ. თ-ის“ დაჯარიმების გამო საგადასახადო ორგანოს მიერ ყადაღა დაედო მის სახელზე რეგისტრირებულ ქონებას, მათ შორის, ავტომანქანას, რის გამოც 2010 წლის 23 ივნისის დაყადაღების აქტით ავტომანქანა ფორდ ტრანზიტი დაყადაღებული, დალუქული და ამოღებულია დ. გ-ის მფლობელობიდან.
დ. გ-ს ნ. თ-ისათვის ავტომანქანის გადაფორმების თაობაზე 2010 წლამდე არ მიუკითხავს. ნ. თ-ს სადავოდ არ გაუხდია ავტომანქანის ჯერ ა. ი-ს, შემდეგ კი დ. გ-ისადმი კუთვნილების ფაქტი.
დ. გ-ისათვის ჯერ კიდევ 2007 წელში იყო ცნობილი, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალება ფორდ ტრანზიტრი სახელმწიფო ნომრით №.... საიდენტიფიკაციო ნომერი ..., რეგისტრირებული იყო ნ. თ-ის სახელზე.
დ. გ-ის განცხადებას ა. ი-ს მიერ მოტყუებით ქონების მითვისების ფაქტზე ქ.ბათუმის საქალაქო სამმართველოს შესაბამისი გადაწყვეტილებით უარი ეთქვა გამოძიების დაწყებაზე იმ მოტივით, რომ განცხადებაში მოყვანილი ფაქტები არ მოიცავდა დანაშაულის ნიშნებს.
სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 68-ე, 69-ე, 90-ე მუხლებით და მიიჩნია, რომ ა. ი-სა და დ. გ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს პირობით გარიგებას და სრულიად სწორია ამ კონტექსტში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოცემული სამართლებრივი ურთიერთიბის სამართლებრივი შეფასებისას.
სამოქალაქო კოდექსის 394-ე, 395-ე, 317-ე მუხლების, ასევე 477-ე მუხლების პირველი ნაწილის, 976-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე სასამართლომ ჩათვალა, რომ გამყიდველმა შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება, გადასცა ქონება და მასთან დაკავშირებული საბუთები, ხოლო მყიდველმა გადაიხადა შეთანხმებული ფასი. დადგენილი გარემოებებიდან გამომდინარე, ა. ი-ს არ წარმოშობია მითითებულ ნორმაში დაფიქსირებული მოვალეობა დ. გ-ის მიმართ.
პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ დ. გ-სა და ა. ი-ს შორის უნდა აღდგეს პირვანდელი მდგომარეობა და, მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სანაცვლოდ, ა. ი-მ დაუბრუნოს მას 4500 აშშ დოლარი. სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირისათვის ზიანის ანაზღაურების დასაკისრებლად უნდა არსებობდეს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, არსებობდეს ზიანი, იგი მიყენებული უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღვოდეს. შესაბამისად, სამოქალაქო კანონმდებლობით ზიანის მიმყენებელმა პასუხი უნდა აგოს მხოლოდ საკუთარი ბრალეული მოქმედებისათვის ანუ მისი პასუხისმგებლობა უნდა შემოიფარგლოს მის მიერ განხორციელებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით.
ამდენად, პალატამ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით არ დასტურდება აპელანტისათვის ზიანის მიყენებისა და მოპასუხის მიერ რაიმე ვალდებულების დარღვევის ფაქტი.
სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 130-ე და 144-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოთხოვნა ხანდაზმულობის ვადის ათვლასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ მხარეებს შორის ხელშეკრულების გაფორმებიდან, ანუ 2007 წლიდან დღემდე გასულია 4 წელზე მეტი.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დ. გ-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის ზეპირი ფორმით პირობა დადებული გარიგებით წარმოშობილი მოთხოვნის უფლების ვადის ათვლა იწყება გარიგების დადების დღიდან და არ გაიზიარა ის გარემოება, რომ პირობა დადებული გარიგების სამართლებრივი ბუნებიდან და შინაარსიდან გამომდინარე კასატორს მოთხოვნის უფლება (ავტომანქანის მყიდველზე საკუთრების უფლებით გადაცემის შესახებ ვალდებულება და მესამე პირის ნ. თ-ის მხრიდან საკუთრების უფლებით მყიდველზე გადაფორმების უზრუნველყოფა) წარმოეშვა მას შემდეგ, რაც სამოქალაქო კოდექსის 90-ე მუხლისა და 93-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, მოვლენის დადგომის შეუძლებლობა, ასევე გამყიდველის მხრიდან გაცხადებული პოზიტიური პირობის შეუსრულებლობა აშკარა გახდა.
შესაბამისად, მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა დაიწყოს არა გარიგების დადების დღიდან, არამედ იმ დღიდან, როდესაც აშკარა გახდა, რომ მოვლენის დადგომა შეუძლებელი იქნებოდა, ეს კი მოცემულ შემთხვევაში არის საგადასახადო ორგანოს მხრიდან ავტომანქანის დაყადაღების, დალუქვისა და დ. გ-ის მფლობელობიდან ამოღების აქტით განსაზღვრული დღე – 2010 წლის 25 ივნისი.
ამდენად, კასატორის მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული და სამოქალაქო კოდექსის 129-ე და 130-ე მუხლებით გათვალისწინებული მოთხოვნის წარმოშობისა და ხანდაზმულობის ვადა დაცულია. კასატორმა პრეტენზია წარადგინა სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა მიმართ.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მაისის განჩინებით დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა დ. გ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ დ. გ-ს უნდა დაუბრუნდეს 2012 წლის 2 მაისს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 372,40 ლარის 70% – 260,68 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ დ. გ-ის (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 2012 წლის 2 მაისს №5038813500 საგადასახადო დავალებით გადახდილი 372,40 ლარის 70% – 260,68 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
