№ას-699-656-2012 11 ივლისი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ რ. ს-ა

მოწინააღმდეგე მხარე _ დ. შ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ნივთის ნაკლის გამო ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე უარი

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. შ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. და თ. ს-ების მიმართ და მოითხოვა ნივთის ნაკლის გამო ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გასვლა და თანხის დაკისრება შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელის მეუღლემ გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე, კერძოდ, 2008 წლის 21 იანვარს მოქალაქე რ. ს-სგან 30000 აშშ დოლარად მექანიკური მართვის სისტემით აღჭურვილი ავტომანქანა შეიძინა. ხსენებული სატრანსპორტო საშუალება მოძრაობდა სამტრედია-ქუთაისის სამარშრუტო ხაზზე და აქედან მიღებული შემოსავალი წარმოადგენდა ძირითადი შემოსავლის წყაროს. 2009 წლის 14 აგვისტოს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის თანამშრომლების მიერ მათ წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის №009090024 საქმიდან გამომდინარე, ამოღებულ იქნა ვ. შ-ს მიერ კეთილსინდისიერად შეძენილი ზემოთ დასახელებული მოძრავი ნივთი იმ მოტივით, რომ თითქოსდა იგი დანაშაულებრივი გზით იყო შეძენილი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების თანახმად, მოსარჩელემ წარმოადგინა დოკუმენტები, თუ ვინ ახორციელებდა სადავო მოძრავი ნივთის საქართველოს ტერიტორიაზე შემოყვანას ვ.შ-ს საკუთრებაში აღრიცხვამდე. მოპასუხეებმა მოსარჩელის მეუღლეს მიჰყიდეს ნაკლის მქონე ნივთი – მიკროავტობუსი და ვალდებული არიან, დააბრუნონ მის მიერ გადახდილი თანხა.

მოპასუხე თ. ს-მ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: 2008 წლის დასაწყისში სადავო მიკროავტობუსი მიჰყიდა ვ.შ-ს, თანხის მიღების შემდეგ, მოპასუხის ბიძამ - რ.ს-მ მიკროავტობუსი განაბაჟა შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონულ ცენტრში. განბაჟების შემდგომ მიმართა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს და ერთობლივი განცხადების საფუძველზე ზემოაღნიშნული მიკროავტობუსი ვ.შ-ს გაუფორმა.

მოპასუხე რ. ს-მ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მოპასუხეს არ მიუღია 30000 აშშ დოლარი. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი დანართის მიხედვით სადავო ავტომანქანა 2009 წელს ჩატარებული კოპლექსური ექსპერტიზის დასკვნით 30000 ლარად შეფასდა. გასათვალისწინებელია, რომ ავტომანქანა განიცდიდა მძიმე ექსპლოატაციას, ვინაიდან, გამოყენებული იყო სამარშრუტო ხაზზე. სადავო ავტომანქანის შემძენი ვ.შ-ა დარეგისტრირებულ იყო ინდივიდუალურ მეწარმედ. აქედან გამომდინარე, მას სამოქალაქო კოდექსის 495-ე მუხლის თანახმად, ნივთი დაუყოვნებლივ უნდა შეემოწმებინა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 12 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დ. შ-ს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე რ. ს-ს დაეკისრა 30000 ლარი, ხოლო თ. ს-ს მიმართ სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ს-მ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 7 მარტის განჩინებით რ.ს-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ სადავო ავტომანქანა ეკუთვნოდა თ. ს-ს, ხოლო თავად რ. ს-მ მხოლოდ საზღვარზე შემოიყვანა ავტომანქანა, როგორც მძღოლმა. ამდენად, ავტომანქანის მესაკუთრე არის თ. ს-ა, რის გამოც როდერ ს-ს არ უნდა დაკისრებოდა მისი ღირებულების გადახდა. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ ერთობლივ განცხადებაზე, რომელიც 2008 წლის 21 იანვარს წარედგინა შსს მომსახურების სააგენტოს, ერთი მხრივ, რ. ს-ს როგორც ავტომანქანის მესაკუთრის და, მეორე მხრივ, ვ. შ-ს როგორც აღნიშნული ავტომანქანის შემძენის მიერ. აღნიშნული განცხადების საფუძველზე, ვ. შ-ს საკუთრებად აღირიცხა ა/მ „მერესეს-ბენც სპრინტერი“ (313 CDI 2.1D, საიდენტიფიკაციო ნომრით ...) და მიენიჭა სახელმწიფო ნომერი .... რ. ს-ს დაკვეთით 2007 წლის 13 დეკემბერს ავტომანქანა „მერესეს-ბენც სპრინტერი“ (313 CDI 2.1D, საიდენტიფიკაციო ნომრით ...) შპს „ს-ის“ ექსპერტმა დაათვალიერა. საქმეში წარმოდგენილი საბაჟო დეკლარაციით დგინდება, რომ ავტომანქანა „მერესეს-ბენც სპრინტერი“ 313 CDI 2.1D, საიდენტიფიკაციო ნომრით ...) უკრაინიდან შემოიყვანა რ. ს-მ 2007 წლის 13 დეკემბერს.

პალატამ მიიჩნია, რომ გასხვისებამდე ავტომანქანის „მერესეს-ბენც სპრინტერის“ (313 CDI 2.1D, საიდენტიფიკაციო ნომრით ...) მესაკუთრე იყო რ. ს-ა, ხოლო, რაც შეეხება, თ. ს-ს, მისი უფლებრივი კავშირი სადავო ავტომანქანასთან, კონკრეტულ შემთხვევაში, არ გამოიკვეთა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილისა და 102-ე მუხლის დებულებათა შესაბამისად, მოსარჩელეს ეკისრება იმ გარემოებათა დამტკიცება, რაც მოპასუხისადმი წაყენებული მოთხოვნის საფუძვლიანობაში დაარწმუნებს სასამართლოს. მეორე მხრივ კი, მოპასუხეს ეკისრება მის მიმართ წაყენებული მოთხოვნის გაქარწყლება. მოთხოვნისა და შესაგებელის დადასტურების მიზნით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134–ე მუხლის პირველი ნაწილი წერილობით მტკიცებულებად გულისხმობს აქტებს, საბუთებს, საქმიან და პირადი ხასიათის წერილებს, რომლებიც შეიცავს ცნობებს საქმისთვის მნიშვნელოვან გარემოებათა შესახებ. მოხმობილ ნორმათა ანალიზიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ ა) მხარეთა ერთობლივი განცხადება; ბ) ექსპერტიზის ცნობა; გ) საბაჟო დეკლარაცია განეკუთვნება ამ კოდექსის 134–ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ წერილობით მტკიცებულებებს, რომლითაც გამყარებულია მოსარჩელის მოთხოვნა და ყველა ამ მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასებით პალატა მიიჩნია, რომ ავტომანქანა „მერესეს-ბენც სპრინტერი“ (313 CDI 2.1D, საიდენტიფიკაციო ნომრით ...) მესაკუთრეს და, შესაბამისად, ნასყიდობის თანხის დაბრუნებაზე უფლებამოსილ პირს, სწორედ, რ. ს-ა წარმოადგენს. საპირისპირო მტკიცებულება კი, მოცემულ შემთხვევაში, როდერ სამუშიას არ წარმოუდგენია, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო მისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება.

სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 361-ე მუხლის, 477-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 487-ე მუხლისა და 489-ე მუხლების თანახმად, მოცემულ შემთხვევაში, დგინდება, რომ რ. ს-სა და ვ. შ-ს შორის წარმოშობილი იყო ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობა, რომლის თანახმად, ვ. შ-ს სახელზე აღირიცხა რ. ს-ს კუთვნილი ავტონამქანა „მერესეს-ბენც სპრინტერი“ (313 CDI 2.1D, საიდენტიფიკაციო ნომრით ...), რაშიც ვ. შ-მ გადაიხადა განსაზღვრული თანხა. გამომდინარე იქიდან, რომ ვ. შ-ს მიერ შეძენილი ავტომანქანა, როგორც დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული ნივთი, ამოღებულ იქნა მისი მფლობელობიდან, ამიტომ პალატამ მიიჩნია, რომ რ. ს-მ არ შეასრულა ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გამყიდველის ვალდებულება, რაც გულისხმობდა უფლებრივი ნაკლისაგან თავისუფალი ნივთის გადაცემას. ასეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობისას პალატამ მიიჩნია, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლა უნდა მოწესრიგდეს 352-ე და 405-ე მუხლების საფუძველზე. სამოქალაქო კოდექის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილი ბლანკეტური ნორმაა და შეიცავს დათქმას 405-ე მუხლის პირობებზე, კერძოდ, ეს ნორმა განსაზღვრავს, რომ, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება). გამომდინარე იქიდან, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, დგინდება როდერ სამუშიას მიერ ორმხრივი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევა, შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ავტომანქანის ღირებულების - 30 000 ლარის დაბრუნების თაობაზე საფუძვლიანია და არსებობს მისი დაკმაყოფილების წინაპირობები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 მარტის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა რ. ს-მ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: თ. ს-ს ჩვენებით თბილისის საქალაქო სასამართლოში დადასტურდა, რომ სადავო ავტომანქანის მესაკუთრე და შემძენი გახლავთ თ. ს-ა და ამავე მანქანის საკუთრებასთან არავითარი კავშირი არა აქვს რ. ს-ს. რ.ს-მ, როგორც ავტომანქანის მძღოლმა, ისე ჩამოიყვანა მანქანა საქართველოში, მესაკუთრე კი გახლდათ თ. ს-ა. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა მხოლოდ და მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული არასწორი დასკვნებით. სადავო ავტომანქანა არ იყო ნაკლის მქონე. ამასთან, ავტომანქანა საქართველოში ყოველგვარი დაბრკოლების გარეშე განაბაჟეს, საპატრულო პოლიციაში ნომრებიც მიიღეს. ავტომანქანას ისე ჩაუტარდა ავტოტექნიკური ექსპერტიზა, რომ შემოწმებას არ დასწრებია არც ამავე მანქანის მესაკუთრე თ. ს-ა და არც რ. ს-ა, როგორც დაინტერესებული მხარეები, ასევე არასწორად განხორციელდა ამავე ავტომანქანის სახელმწიფო საკუთრებაში მიქცევა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ს-ს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია ნივთის ნაკლის გამო ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე უარი. კასატორი სადავოდ მიიჩნევს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლების გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

რ. ს-ს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.