საქმე №ას-729-685-2012 5 ივლისი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – რ. ლ-ე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ყ. ლ-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება
დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება, რეალური წილის გამოყოფა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ყ. ლ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ლ-ის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმებისა და რეალური წილის გამოყოფის შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ყ. ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საზიარო უფლება ყ. ლ-სა და რ. ლ-ს შორის ბათუმში, ჭ-ის ქ. №22-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე, საკადასტრო კოდი: ..., რ. ლ-ს ბათუმში, ჭ-ის ქ. №22-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან მიეკუთვნა 11,05 კვ.მ, სახლის პირველ სართულზე სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2011 წლის 19 დეკემბრის №4569-08-4 დასკვნის შესაბამისად, ბათუმში, ჭ-ის ქ. №22-ში მდებარე უძრავი ქონების დანარჩენი ფართი დარჩა ყ. ლ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში, უძრავი ქონების რეკონსტრუქციის ხარჯი გადახდა ყ. ლ-ს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ იგი ითვლება საზიარო უფლებად. სადავო სახლი, ერთობლივად, ეკუთვნით მოდავე მხარეებს, შესაბამისად, მათ ამ სახლზე გააჩნიათ საზიარო უფლება, ხოლო თავად სახლი საზიარო საგანია.
სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პალატამ ჩათვალა, რომ აპელანტს შეუძლია, მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება და მისი მოთხოვნა საფუძვლიანია. სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის მიხედვით, საზიარო უფლება გაუქმება, თუ: ნივთის გაყოფა, მისი სუბსტანციიდან ან სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე შესაძლებელია; გაყოფის შედეგად ნივთი ან მისი გამოყოფილი ნაწილები არ დაკარგავს თავის დანიშნულებას და მიღებული ქონების ღირებულება, პროპორციულად, შეესაბამება ერთიან საგანში თითოეული მოწილის წილის ღირებულებას.
სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2011 წლის 19 დეკემბრის №4569-08-4 დასკვნით სასამართლომ დაადგინა, რომ საზიარო საგანი ფიზიკურად შეიძლება დაიყოს 9/10 და 1/10 ნაწილებად. მნიშვნელოვანია, რომ ეს გამომდინარეობს იმავე ექსპერტის 2011 წლის 4 აგვისტოს დასკვნის კვლევითი ნაწილიდანაც.
2011 წლის 19 დეკემბრის დასკვნის მიხედვით ნივთის გაყოფის შედეგად, როგორც სახლიდან გამოყოფილი 1/10, ასევე დარჩენილი 9/10 ნაწილი შეინარჩუნებს ფუნქციურ დანიშნულებას.
პალატის აზრით, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარისათვის გამოსაყოფი 11,05 კვ.მ-ის გამოყენება კომერციული დანიშნულებით სავსებით შესაძლებელი იქნება. აღნიშნული საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე დაადასტურა ექსპერტმაც.
როგორც აღინიშნა, სახლის საერთო ფართია 110,52 კვ.მ. აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს კი აქედან ეკუთვნის 110,52/10=11,052 კვ.მ. ამდენად, ზემოხსენებული ფართი შეესაბამება უძრავ ქონებაში აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის წილს.
საქმის მასალებიდან სასამართლომ გამოარკვია, რომ სახლის პირველ სართულზე მხარეთა თანასაკუთრებაშია 57,04 კვ.მ, თუმცა ფაქტობრივად მხარეებს დაკავებული აქვთ 63,75 კვ.მ. შესაბამისად, სახლის პირველი სართულიდან, რომელიც ღირებულებით ორჯერ აღემატება მეორე სართულს, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს ეკუთვნის 57,04/10=5,7 კვ.მ, მეორე სართულზე კი ეკუთვნის 11,5-5,7=5,8 კვ.მ. წილის პროპორციულად აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს ეკუთვნის 5,7X2624+5,8X1230=22090,8 ლარის ღირებულების ქონება.
სასამართლომ ჩათვალა, რომ ექსპერტის მიერ შემოთავაზებული ვარიანტით ქონების გაყოფის შემთხვევაში, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე მიიღებს 11,5X2624=30176 ლარის ღირებულების, ე.ი. კუთვნილი წილის ღირებულებასთან შედარებით 30176-22090,8=8085,2 ლარით მეტი ღირებულების ქონებას.
აღსანიშნავია, რომ ასეთ გაყოფას აპელანტი ეთანხმება. აქედან გამომდინარე, ნათელია, რომ სადავო ქონება შეიძლება გაიყოს. გაყოფის შედეგად ნივთი ან მისი გამოყოფილი ნაწილები არ დაკარგავს თავის დანიშნულებას და აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ მიღებული ქონების ღირებულება, პროპორციულად, აღემატება ერთიან საგანში მისი წილის ღირებულებას. ამის გამო აპელანტის მოთხოვნა დასაბუთებულია.
სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული არ არის და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე” ქვეპუნქტის თანახმად, იგი უნდა გაუქმდეს.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება რ. ლ-მ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1452-ე მუხლით გათვალისწინებული შეთანხმება მემკვიდრეთა შორის არ არსებობს. აღნიშნული კი წილის რეალურად გაყოფის აუცილებელი პირობაა. ამავე კოდექსის 1454-ე მუხლის შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნა პირდაპირ მიუთითებს, რომ 9/10 და 1/10 წილების გამოყოფა სახლის პირველ და მეორე სართულზე თითოეულის წილის ღირებულების შემცირების გარეშე შეუძლებელია, რადგან დაირღვა ოთახების ფუნქციური მდგომარეობა. შემცირდება წილის მფლობელის ფართის ღირებულება და დანიშნულება. ის არათანაბარ მდგომარეობაში აყენებს მხარეებს.
აღნიშნულის მიუხედავად, პალატამ მიუთითა მემკვიდრეთა უფლებების შესახებ, რომელიც მხარეებს კონკრეტულ შემთხვევაშჲ სადავოდ არ გაუხდიათ და არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1452-ე, 1454-ე და 1457-ე მუხლები.
სასამართლომ ისე მიაკუთვნა რ. ლ-ს ფართი, რომ არ გაურკვევია, მხარეს რა მიზნისათვის ესაჭიროებოდა იგი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 ივნისის განჩინებით რ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ. ლ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
რ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
