№ას-749-703-2012 9 ივლისი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ მ. გ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ლ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. გ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ლ-ის, ნოტარიუს თ. გ-ისა და შპს იურიდიული კომპანია „ბ-ის“ მიმართ და მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება შემდეგი დასაბუთებით: 2007 წლის 7 აგვისტოს დ.გ-მ ლ. და ვ. ბ-ებისაგან 18000 აშშ დოლარი ისესხა და თბილისში, გლდანის მასივში, 5-ე კორპუსში მდებარე ჯ.გ-ის სახელზე რიცხული 50-ე ბინა იპოთეკით დატვირთა. 2008 წლის 11 თებერვალს ნოტარიუს თ.გ-თან გაფორმდა სანოტარო აქტი, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელეებმა მოთხოვნა დაუთმეს ნ. ლ-ს. ნოტარიუსმა არ განუმარტა მხარეებს, რომ ხელშეკრულება უნდა დაერეგისტრირებინათ საჯარო რეესტრში და ეცნობებინათ მოვალისათვის. ნ.ლ-მ მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე საარბიტრაჟო პრეტენზიით მიმართა შპს იურიდიულ კომპანია „ბ-ს“ და მოითხოვა სესხის ძირითადი თანხის, პროცენტის, პროცენტის პროცენტისა და პირგასამტეხლოს ანაზღაურება. მხარეთა შორის არსებობდა შეთანხმება, რომ დავას სასამართლო განიხილავდა. ამასთან, იპოთეკით დატვირთული ბინა გაიყიდა იძულებით აუქციონზე. ამის შემდგომ, მ.ლ-მ მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, რომლის 2008 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება. მოსარჩელე ითხოვს, ნ. ლ-ს, შპს იურიდიულ კომპანია „ბ-სა“ და ნოტარიუს თ. გ-ს სოლიდარულად დაეკისროთ 48280 დოლარის გადახდა.

ნ. ლ-მ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, არ ჩაუდენია მართლსაწინააღმდეგო ქმედება. მოსარჩელეს არა აქვს ზიანის ანაზღაურების სრულად მოთხოვნის უფლება, რადგან ჯ.გ-ს გარდაცვალების შემდეგ დარჩა პირველი რიგის ორი მემკვიდრე დ. და მ. გ-ები.

მოპასუხე იურიდიული კომპანია ბ-ის „ს. მ. ა-მა“ წარმოდგენილ შესაგებელში მიუთითა, რომ საქმე არბიტრაჟში კანონის დაცვით არის განხილული.

მოპასუხე თ. გ-მა წარმოდგენილ შესაგებელში მიუთითა, რომ მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში ნ. ლ-ის ნებაზე იყო დამოკიდებული, ვინაიდან, მას მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულების დადებისას სრულად განემარტა სანოტარო აქტის სამართლებრივი შედეგები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით მ.ლ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ნ.ლ-ს დაეკისრა 10059,84 დოლარის გადახდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2007 წლის 7 აგვისტოს დაიდო სარგებლიანი სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, ერთი მხრივ, ლ. და ვ. ბ-ებსა და, მეორე მხრივ, დ. გ-ს შორის. ხელშეკრულების თანახმად, იპოთეკარებმა - ლ. და ვ. ბ-ებმა მსესხებელ - დ. გ-ს ასესხეს 6500 და 11500 აშშ დოლარი სამი თვის ვადით, სარგებლის ოდენობად თვეში განისაზღვრა 5%. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ქ. თბილისში, გ-ის .. მ/რ-ში, მე-5 კორპუსში მდებარე №50 ბინა. იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების მესაკუთრე - ჯ. გ-ე გარდაიცვალა 2007 წლის 15 ნოემბერს. 2007 წლის 7 აგვისტოს სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ყველა მოთხოვნა კრედიტორებმა - ლ. და ვ. ბ-ებმა დაუთმეს ნ. ლ-ს, რაც გაფორმდა 2008 წლის 11 თებერვლის სანოტარო აქტით. 2008 წლის 12 თებერვალს ნ. ლ-მ საარბიტრაჟო პრეტენზიით მიმართა არბიტრაჟ შპს ,,ბ-ს’’ ჯ. გ-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: ა) ჯ. გ-ისათვის სესხის ძირითადი თანხის - 18 000 აშშ დოლარის დაკისრება; ბ) სარგებლის - 3 თვის 5%-ის, რაც ყოველთვიურად შეადგენს 900 აშშ დოლარს, ჯამში კი, 2700 აშშ დოლარს ასევე, 900 აშშ დოლარის 5%-ის გადახდა ყოველთვიურად 2007 წლის 7 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; გ) პირგასამტეხლო სესხის ძირითადი თანხის 5%; დ) ჯ. გ-ის საცხოვრებელი ბინის დაყადაღება. 2008 წლის 7 მარტის შპს ,,ბ-ის’’ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით ნ. ლ-ის საარბიტრაჟო პრეტენზია დაკმაყოფილდა სრულად, რომლითაც მოპასუხე ჯ. გ-ს ნ. ლ-ის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა 18000 აშშ დოლარი სესხის ძირითადი თანხა, 2700 აშშ დოლარი სამი თვის სარგებელი, 900 აშშ დოლარი ყოველთვიურად 7.11.2007 წ–დან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე – სესხის სარგებელი, 4,50 აშშ დოლარი ყოველდღიურად 7.11.2007წ–დან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე – პირგასამტეხლო, 830,40 – საარბიტრაჟო მოსაკრებელი, რაზედაც 2008 წლის 12 მარტს გაიცა გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

2009 წლის 19 მარტს მ. გ-ზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მ. გ-ის სარჩელი და ბათილად იქნა ცნობილი არბიტრაჟ შპს ,,ბ-ის’’ 2008 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილება. აუდიტორული ფირმა შპს „ა. ც. ი-ს“ მიერ, ქ. თბილისში გ-ის რაიონში ოთხოთახიანი საცხოვრებელი ბინა 2008 წლის სექტემბრისათვის არსებული საბაზრო ფასების მიხედვით 72 580 აშშ დოლარად. 2008 წლის 8 ოქტომბრის განკარგულების თანახმად, დგინდება, რომ 2008 წლის პირველი იძულებით საჯარო აუქციონზე ჯ. გ-ის, როგორც მოვალის, ქონების მესაკუთრე გახდა კ. ჯ-ე, რომელმაც უძრავი ქონება შეიძინა 49570,26 ლარად. ნ. ლ-ე მის მიერ წარდგენილი შესაგებელით არ დაეთანხმა ზიანის ანაზღაურების შესახებ მ. გ-ის მოთხოვნის ოდენობას და მიუთითა, რომ ,,ზიანის დასადგენად უძრავი ქონების ფასს უნდა გამოაკლდეს არა 24300 აშშ დოლარი, არამედ 34359,84 აშშ დოლარი და 1088,53 ლარი, რადგან აღმასრულებლის ქმედებები და იძულებითი აღსრულების შედეგად მიღებული ადმინისტრაციული აქტი 2008 წლის 8 ოქტომბრის განკარგულება არავის გაუსაჩივრებია.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ჯ.გ-ის კუთვნილი უძრავი ქონების აუქციონზე გასხვისებით ნ. ლ-მ მიიღო 34359,84 აშშ დოლარი. პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტი უნდა იქნეს გამოყენებული, რომლის თანახმად, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია, მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება, გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო, არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში. აღნიშნული მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს ერთი პირის გამდიდრება მეორის ხარჯზე. სარჩელის დასაკმაყოფილებლად მნიშვნელობა აქვს ობიექტურ შედეგს, რაც გულისხმობს ერთი პირის მიერ მეორე პირის ხარჯზე რაიმე სამართლებრივი სიკეთის შეძენას (დაზოგვას) შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის არარსებობისას და მეორე პირის ქონების შესაბამისი შემცირების ხარჯზე. განსახილველ შემთხვევაში, უდავოა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ნ. ლ-ის, როგორც კრედიტორის, მოვალეს სასესხო ურთიერთობაში წარმოადგენდა დ. გ-ე, ასევე უდავოა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ნ. ლ-მ დ. გ-სთან არსებული სასესხო ურთიერთობიდან გამომდინარე თანხის დაკისრების მოთხოვნა აღძრა ჯ. გ-ის მიმართ და, შესაბამისად, დაკმაყოფილდა კიდეც სწორედ, ჯ. გ-ის - როგორც მოვალის მიმართ განხორციელებული სააღსრულებო წარმოების შედეგად, ჯ. გ-სთან სასესხო ვალდებულების არარსებობის პირობებში. პალატამ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ დ. გ-ის სესხის ვალდებულების უზრუნველსაყოფად ჯ. გ-ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული ბინის რეალიზაციის მოთხოვნა კრედიტორ ნ. ლ-ის მიერ ჯ. გ-ის, როგორც იპოთეკის საგნის მესაკუთრის მიმართ აღძრული არ ყოფილა. ამდენად, ნ. ლ-მ, როგორც კრედიტორმა, მოთხოვნა დაიკმაყოფილა ჯ. გ-ის ქონებიდან და იმავდროულად მოთხოვნის უფლება შეინარჩუნა ნამდვილი მოვალე დ. გ-ის მიმართ, რის საფუძველზეც, პალატამ მიიჩნია, რომ უსაფუძვლოდ გამდიდრდა ჯ. გ-ის ქონების შემცირების ხარჯზე.

ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ მ. გ-ის სარჩელი ნ. ლ-ის მიმართ თანხის დაკისრების ნაწილში საფუძვლიანია, ამასთან, იმის გათვალისწინებით რომ აპელანტი მხარე სარჩელშიც და სააპელაციო საჩივარშიც ადასტურებს დ. გ-ის დავალიანებას 24.300 აშშ დოლარის ოდენობით და უარს ამბობს (არ ითხოვს) აღნიშნული თანხის მოპასუხე მხარისთვის დაკისრებაზე (ზიანის ოდენობას განსაზღვრავს 24.300 აშშ დოლარის, როგორც დ. გ-ის დავალიანების თანხის გამოკლებით), ნ. ლ-ს მ. გ-ის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მის მიერ მიღებული 34359,84 აშშ დოლარისა და 24.300 აშშ დოლარის სხვაობა 10059,84 დოლარის გადახდა.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სხვა მოპასუხეების მიმართ შპს იურიდიული კომპანია „ბ-ის“ და ნოტარიუს თ. გ-ის მიმართ სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, კერძოდ, პალატამ მიიჩნია, რომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა გათვალისწინებით არ არსებობს ნოტარიუს თ. გ-ისა და შპს იურიდიული კომპანია „ბ-ისათვის“ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძველი, რის გამოც, ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, მ. გ-ის მოთხოვნა დანარჩენი მოპასუხეების: ნოტარიუს თ. გ-ისა და შპს იურიდიული კომპანია „ბ-ის“ მიმართ უსაფუძვლოა და ამ ნაწილში არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მ.გ-მ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება მოპასუხისათვის დაუკისრებელი თანხის ნაწილში შემდეგი დასაბუთებით: ნ. ლ-მ თავის საარბიტრაჟო პრეტენზიაში უკანონოდ მოითხოვა ჯ.გ-ის კუთვნილი ბინის დაყადაღება, რომელიც საერთოდ არ ყოფილა თანხის მსესხებელი, ხოლო ნ. ლ-ე მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე არ გამხდარა იპოთეკარი. მოცემულ შემთხვევაში, როგორც კანონით, ასევე ერთგვაროვანი პრაქტიკით დადგენილი ნორმით ზიანი უნდა ანაზღაურდეს ფულადი კომპენსაციით, ბინის ღირებულებას უნდა გამოაკლდეს მოვალის მიერ მისაღები თანხა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია ზიანის ანაზღაურება სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად. კასატორი სადავოდ მიიჩნევს, ზიანის დაკისრების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.