№ას-761-715-2012 19 ივლისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – რ. ა-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ბ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 მარტის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის

დავის საგანი – ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ბ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ა-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების დაკისრება და ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლებით: სარჩელის თანახმად, მოპასუხე რ. ა-მა მოსარჩელეს 2009 წლის 19 სექტემბერს ავტოავარიის შედეგად მიაყენა სხეულის დაზიანება, რ.ა-მა აიღო ვალდებულება მოსარჩელის წინაშე 2010 წლის 25 სექტემბერამდე გადაეხადა მისთვის 1 500 (ათას ხუთასი) ლარი. აღნიშნულის შესახებ კანონით გათვალისწინებული წესით შედგა სანოტარო აქტი. მოსარჩელის მიერ თანხის გადაცემის არაერთგზის მოთხოვნის მიუხედავად, მოპასუხე არ ასრულებს ნაკისრ ვალდებულებას. მოსარჩელის განმარტებით, ავტოავარიამდე იყო სრულიად ჯანმრთელი და გადაადგილდებოდა დამოუკიდებლად, ავტოავარიის შემდგომ განუვითარდა ქრონიკული პოსტტრამვული ართროზი და კოქსართროზი, ჩაუტარდა ქირურგიული ოპერაცია მენჯბარძაყის სახსრის ერდოპროტეზირება, რომლის შემდეგ მას დღეისათვის მხოლოდ ყავარჯნებით შეუძლია გადაადგილება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სარჩოს დაკისრება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვეაში, როდესაც პირი დაკარგავს შრომის უნარიანობას და ასევე მას აღარ ექნება შესაძლებლობა არჩინოს საკუთარი თავი, რაც დადასტურებული უნდა იქნეს შესაბამისი გონივრული და სპეციალისტის მიერ დაწერილი მტკიცებულებით, რაც შემდგომ შესაძლოა გახდეს შეფასების და მსჯელობის საგანი და ამდენად მოთხოვნის დაკმაყოფილება შეუძლებელია.

ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 5 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე რ. ა-ს, მ. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მატერიალური ზიანის სახით 1 500 (ათას ხუთასი) ლარის, არაქონებრივი ზიანის საკომპენსაციოდ 1 500 (ათას ხუთასი) ლარის და ერთჯერადი კომპენსაციის სახით 3 000 (სამი ათასი) ლარის გადახდა.

რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ა-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 მარტის განჩინებით რ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გაემოება იმის შსახებ, რომ 2009 წლის 19 სექტემბერს მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად, სხეულის დაზიანება მიიღო მოსარჩელე მ. ბ-მ. დადგენილია და სადავო არ გამხდარა, რომ 2009 წლის 19 სექტემბერს მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევა გამოწვეულ იქნა რ. ა-ის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების შედეგად. ნიშანდობლივია, რომ რ. ა-მა 2010 წლის 25 მარტს წერილობითი სახით აღიარა (იხ. ს.ფ. 7) მომხდარი საგზაო შემთხვევის შედეგად მ. ბ-ისათვის მიყენებული სხეულის დაზიანების მკურნალობისათვის 1500 ლარის გადახდის ვალდებულება.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსატნციის სასამართლოში საქმის განხილვისას რ. ა-ის მიერ დაფიქსირებული პოზიცია იმის შესახებ, რომ მის მიერ 1500 ლარის გადახდის ვალდებულება მ. ბ-ის მიმართ შესრულებულია.

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 429–ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე განმარტა, რომ ფულადი ვალდებულების შესრულების შესახებ მტკიცება საჭიროებდა წერილობითი მტკიცებულებით დადასტურებას, რაც მოცემულ შემთხვევაში საქმეში არ მოიპოვებოდა, ხოლო მოწმედ დაკითხულ პირთა ჩვენებებთან დაკავშირებით პალატამ მიიჩნია, რომ მოწმეთა ჩვებებებით არ დასტურდებოდა 1500 ლარის გადახდის შესახებ ვალდებულების შესრულების შესახებ გარემოება. პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად შეაფასა მოწმეთა ჩვენებები და სწორი დასკვნა გააკეთა იმის შესახებ, რომ რამდენადაც არ დასტურდებოდა კონკრეტული თარიღი, თუ როდის ჰქონდა ადგილი მ. ბ-ისათვის ცალკეული თანხების გადახდას, შესაბამისად, არ დასტურდებოდა 1500 ლარის ოდენობით თანხის გადახდის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება. მითუმეტეს, რომ პალატის მოსაზრებით, მოწმეთა ჩვენება არ შეიცავდა რაიმე ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ მ. ბ-სათვის 1500 ლარის გადახდა მოხდა სრულად, ასევე ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ ცალკეული გადახდები მ. ბ-სათვის ხორციელდებოდა სწორედ 2010 წლის 25 მარტის აღიარების შესახებ ხელწერილით ნაკისრი 1500 ლარის გადახდის ვალდებულების შესრულების მიზნით.

სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგნილი (იხ. სფ. 10) ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის (ფორმა 100) მონაცემების საფუძველზე, გაიზიარა ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ მ. ბ-სათვის 2009 წლის 19 სექტემბერს ავტოსაგზაო შემთხვევის შდეგად მიყენებული სხეულის დაზიანების გამო, საჭირო გახდა მისთვის ოპერაციის გაკეთება. კერძოდ, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2010 წლის 21 აპრილს მ. ბ-ს ჩაუტარდა მარცხენა მენჯ–ბარძაყის სახსრის ტოტალური ენტოპროტეზირება. პალატამ მიიჩნია, რომ ამ სახის ქირურგიული ოპერაციის შემდეგ ბუნებრივია მოსარჩელე მ. ბ-ე გადაადგილდება ყავარჯნის დახმარებით. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტისა და მისი წარმოადგნელის მოსაზრება იმის თობაზე, რომ 2009 წლის 19 სექტემბერს მსუბუქ დაჯახებას ჰქონდა ადგილი და რომ ამგვარი მსუბუქი დაზიანების პირობებში, (რაზეც, მოპასუხის განმარტებით, მიუთითებს ის გარემოება, რომ არ აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე) არ შეიძლებოდა მოსარჩელეს მიეღო სერიოზული დაზიანება, რაც მოითხოვდა მკურნალობისათვის დიდ დანახარჯებს. პალატამ აღნიშნა, რომ მოპასუხე მხარის ამგვარი პოზიცია, რაიმე მტკიცებულებით პირველი ინსტანციის სასამართლოში გამყარებული არ ყოფილა. შესაბამისად, მხოლოდ ის გარემოება, რომ რ. ა-ის მიმართ მის მიერ ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მ. ბ-ისათვის სხეულის დაზიანების ფაქტზე არ აღძრულა სისხლის სამართლის საქმე, არ იძლეოდა მოპასუხის პოზიციის გაზიარების შესაძლებლობას მასზე, რომ მ. ბ-მ მიიღო მსუბუქი დაზიანება და, რომ მას არც შრომის უნარი არ შეზღუდვია და არც მოთხოვნილებები არ გაზრდია.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მ. ბ-სათვის ჩატარებული ქირურგიული ოპერაციის პირობებში (მენჯ–ბარძაყის სახსრის ტოტალური ენტოპროტეზირება) და იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე მ. ბ-ე გაკეთებული ოპერაციის შემდეგ გადაადგილდება ყავარჯნის დახმარებით, მას გაეზარდა მოთხოვნილებები (და ამასთან გარკვეულწილად შეუმცირდა შრომის უნარიც).

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 316-ე და 317-ე მუხლებზე მითითებით, აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობა გამომდინარეობდა ზიანის მიყენების შესახებ სამართლებრივი ურთიერთობიდან (დელიქტი).

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 412-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში რ. ა-ის ქმედებამ გამოიწვია მ. ბ-ის სხეულის დაზიანება, რის გამოც აუცილებელი გახდა სათანადო მკურნალობა, მათ შორის ქირურგიული ოპერაციის გაკეთება. პალატის მითითებით, სწორედ რ. ა-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებისა და მ. ა-ის სხეულის დაზიანების შედეგად წარმოშობილი ურთიერთობიდან გამომდინარე განხორციელდა რ.ა-ის მიერ 2010 წლის 25 მარტის ხელწერილით (იხ. ს.ფ. 7) მომხდარი საგზაო შემთხვევის შედეგად მ. ბ-სათვის მიყენებული სხეულის დაზიანების მკურნალობისათვის 1500 ლარის გადახდის ვალდებულების აღიარება, რაც რ. ა-ის მიერ არ შესრულებულა და სასარჩელო მოთხოვნის ამ ნაწილში პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა კონკრეტული სამართლებრივი წინაპირობა სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის.

რამდენადაც მოცემულ შემთხვევაში დადგინდა მ. ბ-ისათვის რ. ა-ის ქმედების შედეგად სხეულის დაზიანების მიყენების შესახებ ფაქტი, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მ. ბ-ე წარმოადგენდა უფლებამოსილ პირს, მოეთხოვა მორალური ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება, რაც პირველი ინსატნციის სასამართლომ სწორად შეაფასა. რაც შეეხება თავად ფულადი ანაზღაურების ოდენობას, პალატამ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მ. ბ-ისათვის მიყენებული სხეულის დაზიანების ხასიათიდან გამომდინარე და იმის გათვალისწინებით, რომ დაზარალებული ამ დროისათვის გადაადგილდება ყავარჯნის დახმარებით, პალატამ მიიჩნია, რომ 1500 ლარის ოდენობით ფულადი ანაზღაურება ექცევა გონივრულობისა და სამართლიანობის ფარგლებში, მითუმეტეს, რომ ამ მხრივ რაიმე პრეტენზიას სააპელაციო საჩივარი არ შეიცავდა.

რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნას სამოქალაქო კოდექსის 408–ე მუხლის მე–2 და მე–4 ნაწილის საფუძველზე კომპენსაციის სახით 3000 ლარის დაკისრების თაობაზე, პალატამ მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც მ. ბ-ს მიყენებული სხეულის დაზიანების შედეგად გაეზარდა მოთხოვნილებები, ვინიდან საჭირო გახდა მისთვის ოპერაციის ჩატარება, ამასთან ჩატარებული ქირურგიული ოპერაციის შემდეგ, მ. ბ-ე გადაადგილებისათვის საჭიროებს ყვარაჯნის გამოყენებას, პირველი ინსატნციის სასამართლომ სწორად მოახდინა სამოქალაქო კოდექსის 408–ე მუხლის მე–2 ნაწილით და ამავე მუხლის მე–4 ნაწილით გათვალისწინებულ ნორმათა კვალიფიკაცია. ამასთან იმის გათვალისწინებით, რომ 408–ე მუხლის მე–4 ნაწილით გათვალისწინებული დანაწესით კომპენსაციაში მოაზრებულია ერჯერადად გადასახდელი თანხა, პალატამ მიიჩნია, რომ კომპენსაციის სახით რ.ა-ისათვის დაკისრებული თანხა 3000 ლარის ოდენობით გონივრული იყო, მითუმეტეს რომ ამ მხრივ რაიმე პრეტენზიას სააპელაციო საჩივარი არ შეიცავდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ა-მა, მოითხოვა მისი გაქუმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, დაარღვია მხარეთა შეჯიბრობითობის პრინციპი. ამასთან, საქმე არაკანონიერი სასამართლოს მიერ იქნა გადაწყვეტილი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 ივნისის განჩინებით რ. ა-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ რ. ა-ს (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ №5218869 სალაროს შემოსავლის ორდერით 2012 წლის 8 ივნისს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.