№ას-782-735-2012 9 ივლისი, 2012 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ გ. შ-ე, ჯ. მ-ე, ტ. მ-ე, მ. ც-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. პ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. პ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. შ-ის, ჯ. მ-ის, ტ. მ-ისა და მ. ც-ის მიმართ და მოითხოვა ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელემ 2008 წლის 1 ოქტომბერს განმეორებით აუქციონზე შეიძინა ქ.თბილისში, ლ-ის ქ.46-ში მდებარე მოვალე მ. შ-ის კუთვნილი უძრავი ქონება, რაც აღირიცხა საჯარო რეესტრში მოსარჩელის საკუთრებად. მ.პ-მა თავის საკუთრებაში არსებულ 475 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ აშენებული ნაგებობა დააკანონა. აღნიშნულ საცხოვრებელ სახლში დღემდე ცხოვრობენ მ.შ-ის ოჯახის წევრები, რის გამოც, მოსარჩელეს ხელი ეშლება, ისარგებლოს თავისი ქონებით.

მოპასუხე გ. შ-მ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: იპოთეკის ხელშეკრულებით, რომელიც გაფორმდა გ.შ-ის შვილ მ. შ-ს, მ. პ-სა და ნ. შ-ს შორის უნებართვოდ აშენებული ნაგებობა გათვალისწინებული არ ყოფილა. აღნიშნულის გამო მოსარჩელეს არ ჰქონდა უფლება, დაერეგისტრირებინა აღნიშნული ფართი.

გ.შ-მ შეგებებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა საჯარო რეესტრის მონაცემის უზუსტო ჩანაწერად აღიარება შემდეგი დასაბუთებით: საცხოვრებელ სახლს 2005 წელს დამატებით მიაშენა სადავო ფართი, რომელიც უფლების ცალკე ნაყოფია და მასზე იპოთეკა არ უნდა გავრცელდეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. პ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, თბილისში, ლ-ის ქ.46-ში მდებარე მ.პ-ის კუთვნილი უძრავი ნივთი მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 29 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: თბილისში, ლ-ის ქუჩა N46-ში მდებარე 475 კვ.მ ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული 176,33 კვ.მ შენობა-ნაგებობის (საკადასტრო კოდი ...) მესაკუთრეა მ. პ-ი. დასახელებული გარემოება დასტურდება საჯარო რეესტრის ამონაწერით. საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2008 წლის 2 ოქტომბერს დამოწმებული თბილისის სააღსრულებო ბიუროს განკარგულება N01/08-146. გ. შ-ე, ჯ. მ-ე, ტ. მ-ე და მ. ც-ე თბილისში, ლ-ის ქუჩა N46-ში მდებარე მ. პ-ის კუთვნილ უძრავ ქონებას სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობენ. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2008 წლის 9 ოქტომბრის მონაცემებით მ. პ-ი საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო თბილისში, ლ-ის ქუჩა N46-ში მდებარე 475 კვ.მ ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული საერთო ფართით 75.94 კვ.მ შენობა-ნაგებობის მესაკუთრედ. 2010 წლის 29 იანვრის მონაცემებით საჯარო რეესტრში მ. პ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულია 475.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა–ნაგებობები საერთო ფართით 176.33 კვ.მ.

აპელანტები მათ მიერ დაკავებულ უძრავ ქონებაზე თავიანთ უფლებას ასაბუთებენ მ. პ-ის უფლების წარმოშობის უკანონობასა და ამ უფლების გაუქმების წინაპირობებზე მითითებით, თუმცა შესაბამისი ფაქტების დამადასტურებელი მტკიცებულებები წარდგენილი არ ყოფილა. დადგენილია და სადავოს არ წარმოადგენს, რომ მთლიანი შენობა მდებარეობს საჯარო რეესტრში მ. პ-ის სახელზე რიცხულ 475.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. დადგენილია, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებისას უძრავ ქონებაზე განხორციელებული იყო მიშენება–დაშენება (მოპასუხეების მიერ სადავოდ ქცეული ფართი), რომელიც არ ყოფილა აღრიცხული საჯარო რეესტრში. პირველ ინსტანციაში საქმის განხილვისას მოპასუხეთა მცდელობა მიმართული იყო იმისაკენ, რომ დაესაბუთებინათ მიშენებულ ნაწილზე მოსარჩელის არაუფლებამოსილება. მოპასუხეებმა ვერ შესძლეს ვერც ერთი მტკიცებულების წარმოდგენა, რომელიც დაადასტურებდა სადავო ქონებაზე მათი ფლობის უფლების არსებობას. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102–ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

პალატამ მიიჩნია, რომ სრულიად მართებულია საქალაქო სასამართლოს მიერ დავის გადაწყვეტა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლებზე დაყრდნობით. დასახელებული მუხლების თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და არის თუ არა ეს ნივთი სხვა პირთა არამართლზომიერ მფლობელობაში, ანუ ხორციელდება თუ არა მფლობელობა საამისო უფლების გარეშე. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეს სადავო ნივთზე გააჩნია საკუთრების უფლება და იგი არ არის შეზღუდული მოპასუხეთა მხრიდან ამ ნივთის ფლობით, რადგან მოპასუხეები არ წარმოადგენენ სამოქალაქო კოდექსის 160-162-ე მუხლებით დაცული უფლების მქონე პირებს _ მართლზომიერ მფლობელებს. კანონი იცავს ნივთზე არა ყოველგვარი ბატონობით განხორციელებულ მფლობელობას, არამედ მხოლოდ მართლზომიერ მფლობელობას, რომლის არსებობაც მოპასუხეებმა სასამართლოს ვერ დაუდასტურეს კანონით დადგენილი წესით. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის სახელზე სადავო უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული ჩანაწერი მისი საკუთრების უფლების შესახებ გაუქმებული არ არის. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 312–ე მუხლით დადგენილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე არის სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე და ითხოვს ბინის მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვას. ამ შემთხვევაში არსებობს სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ფაქტობრივი გარემოებები: მ. პ-ი წარმოადგენს უძრავი ქონების მესაკუთრეს, უძრავი ქონება მოპასუხეთა მფლობელობაშია და მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს ქონების ფლობის მართლზომიერება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, განხილვის საგანია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 19 ოქტომბრის საოქმო განჩინება საქმის წარმოების შეჩერებაზე უარის თქმის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი აღნიშნული განჩინების გაუქმების შესახებ დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ პუნქტის შესაბამისად, სასამართლო ვალდებულია შეაჩეროს საქმის წარმოება, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით. ,,საქმის განხილვის შეუძლებლობა“ წარმოადგენს ისეთ ობიექტურ სირთულეს ან დაბრკოლებას, რომელიც გულისხმობს ისეთ გარემოებებს, რომლის დადგომა არის განპირობებული მართლმსაჯულების განხორციელების დამაბკოლებელი ფაქტორებით. კონკრეტულ შემთხვევაში, გ. შ-მ საქმის წარმოების შეჩერება მოითხოვა მის მიერ მ. პ-ის, მ. შ-ის, მ. ზ-ის, თ. ც-ის, ნ. შ-ისა და შპს „ა. 2007-ის“ მიმართ წარდგენილი სარჩელის განხილვამდე, რომლის საგანია ნასყიდობის, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებათა ბათილად ცნობა, საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმება, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, საჯარო რეესტრის ამონაწერის გაუქმება და თბილისში, ლ-ის ქუჩა N46-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღდგენა. დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 10 მაისის განჩინებით გ. შ-ს უარი ეთქვა საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე, ასევე – აუქციონის შედეგების გაუქმების, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის, საჯარო რეესტრის ამონაწერის გაუქმების შესახებ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე, რაც შეეხება სარჩელს, ნასყიდობის, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და სადავო ქონებაზე გ. შ-ის საკუთების უფლების აღდგენის შესახებ, დაუდგინდა ხარვეზი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დგინდება კანონით გათვალისწინებული ისეთი შემთხვევა, რომელიც მოცემული საქმის გამოკვლევის შეუძლებლობის განმაპირობებელ ობიექტურ სირთულედ მიიჩნევა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 19 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით მოპასუხეებს მართლზომიერად ეთქვათ უარი საქმის წარმოების შეჩერებაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მარტის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა გ. შ-მ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ არ განიხილა შუამდგომლობა საქმის შეჩერების თაობაზე, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ნორმები. ქ.თბილისში, ლ-ის ქ.46-ში მდებარე უძრავი ქონების კანონიერი მფლობელი არის გ.შ-ე. 2006 წლის 13 ოქტომბერს დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. მ.პ-მა, აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოთხოვნა დაიკმაყოფილა საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით, იმ დროს, როდესაც მ.შ-ე მოთავსებული იყო სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში. მ.შ-ს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება არ ჩაჰბარებია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. შ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

მოცემული დავის საგანია ძირითად სარჩელში - ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა, ხოლო შეგებებულ სარჩელში, საჯარო რეესტრის მონაცემის უზუსტო ჩანაწერად აღიარება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. შ-ის, ჯ. მ-ის, ტ. მ-ის, მ. ც-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.