საქმე №ას-794-747-2012 5 ივლისი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები – ნ. და ნად. კ-ები (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – მ. კ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, მეუღლეთა თანასაკუთრებიდან წილის მიკუთვნება, სარჩოს დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. და ნად. კ-ების მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის, მეუღლეთა თანასაკუთრებიდან წილის მიკუთვნებისა და სარჩოს დაკისრების შესახებ.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 2 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მ. კ-ი ცნობილ იქნა ნად. კ-ის საკუთრებაში რიცხული ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების .. მასივის VI კვარტლის №1 კორპუსში მდებარე №1 ბინის 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ და ამ ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ნ. კ-სა და ნად. კ-ს შორის 2010 წლის 9 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, მ. კ-ი ცნობილ იქნა ამავე ბინის ქვემოთ მდებარე სარდაფის (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №..., ფართით 12.44 კვ.მ) 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ, ხოლო ნ. კ-ის მიმართ სარჩოს დაკისრების შესახებ მოთხოვნაზე მ. კ-ს ეთქვა უარი.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ნად. და ნ. კ-ებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მისი განხილვის საგანს წარმოადგენს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა მ. კ-ის სარჩელი და მ. კ-ი ცნობილ იქნა ნად. კ-ის საკუთრებაში რიცხული ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მე-.. მასივში, მე-4 კვარტალში, №1 კორპუსში მდებარე №1 ბინის (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №...) 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ (ნად. კ-ის და ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა); ასევე, იმ ნაწილში, რომლითაც მ. კ-ი ცნობილ იქნა ნ. კ-ის საკუთრებაში რიცხული ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მე-.. მასივში, მე-4 კვარტალში, №1 კორპუსში მდებარე №1 ბინის ქვემოთ მდებარე სარდაფის (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №..., ფართით 12.44 კვ.მ) 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ (ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა).
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება, რომ სასამართლომ ნად. კ-ე არასწორად მიიჩნია ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მე-.. მასივში, მე-4 კვარტალში, №1 კორპუსში მდებარე №1 ბინის არაკეთილსინდისიერ შემძენს.
სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 1159-ე მუხლის და 1160-ე მუხლის თანახმად, პალატამ ჩათვალა, რომ ქ.თბილისში, ვ-ის დასახლების მე-.. მასივში, მე-4 კვარტალში, №1 კორპუსში მდებარე №1 ბინა შეძენილ იქნა ნ. კ-ისა და მ. კ-ის მიერ ქორწინების განმავლობაში და იგი მეუღლეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენდა.
სასამართლომ აღნიშნა, რომ მ. კ-ს თავისი თანასაკუთრების უფლება არ ჰქონდა აღრიცხული საჯარო რეესტრში, შესაბამისად, აღნიშნული მას არ ართმევდა უფლებას საერთო ქონებაზე და არ უკრძალავდა, შემდგომში მოეთხოვა აღნიშნული უფლების რეგისტრაცია.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1160-ე მუხლის მეორე, მესამე ნაწილებზე და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ნად. კ-ე არ შეიძლება ჩაითვალოს საცხოვრებელი ბინის კეთილსინდისიერ შემძენად. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი იცავს კეთილსინდისიერ შემძენს, მაგრამ კეთილსინდისიერად არ ჩაითვლება შემძენი, თუ მან იცოდა ან უნდა სცოდნოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე, კეთილსინდისიერების ფაქტი უნდა არსებობდეს ნივთის გადაცემამდე (სამოქალაქო კოდექსის 187-ე მუხლის პირველი ნაწილი).
პალატამ ჩათვალა, რომ ვინაიდან, ნად. კ-ე არის ნ. კ-ის დედა, მისთვის ცნობილი იყო, რომ ბინა შეძენილი იყო მეუღლეთა თანაცხოვრების დროს, ასევე, ცნობილი იყო მ. კ-სა და ნ. კ-ს შორის არსებული დაძაბული ურთიერთობის, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებამდე – 2009-2010 წლებში მ. კ-ის ოჯახის წევრებსა და ნ. კ-ს შორის მიმდინარე დავის შესახებ, სადაც ნ. კ-ე ითხოვდა კუთვნილ წილს მ. კ-ის მშობლების ბინიდან. ამდენად, პალატა თვლის, რომ ნად. კ-ე ვერ ჩაითვლება საცხოვრებელი ბინის კეთილსინდისიერ შემძენად, რის გამოც დაცული იქნებოდა მისი უფლებები სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის თანახმად.
ზემოაღნიშნული დასაბუთების საფუძველზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაზე ვერ გავრცელდებოდა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია.
სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ განმარტა, რომ ნ. და ნად. კ-ებს შორის 2010 წლის 9 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო მხოლოდ იმ მიზნით, რომ მოსარჩელე მ.კ-ს დაეკარგა თანასაკუთრების უფლება სადავო საცხოვრებელ ბინაზე. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო კოდექსის 1160-ე მუხლის მიხედვით, ამავე კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლებთან მიმართებით პრიორიტეტი უნდა მიენიჭოს თანამესაკუთრე მეუღლის ინტერესების დაცვას და ბათილად უნდა იქნას ცნობილი სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება 1/2 ნაწილში.
სამოქალაქო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტ ნად. კ-ის არგუმენტი, რომ, იურიდიული განათლების არქონის გამო, იგი ვერ მისცემდა არსებულ გარემოებას შესაბამის სამართლებრივ შეფასებას.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტ ნ. კ-ის არგუმენტი თანასაკუთრებაში არსებული ბინის ქვემოთ მდებარე სარდაფზე მისი წილის გაზრდის აუცილებლობის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 1164-ე მუხლის, 1168-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ სადავო 12.44 კვ.მ სარდაფი, რომელიც შეძენილ იქნა მხარეთა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში და აღირიცხა მხოლოდ მოპასუხე ნ. კ-ის საკუთრებაში, წარმოადგენს მეუღლეთა თანასაკუთრებას.
სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1168-ე მუხლის მეორე ნაწილი ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევებს, როდესაც სასამართლოს შეუძლია, გადაუხვიოს მეუღლეთა წილის თანაბრობის საწყისს არასრულწლოვანი შვილების ინტერესების ან ერთ-ერთი მეუღლის ყურადსაღები ინტერესების გათვალისწინებით.
პალატამ ჩათვალა, რომ ზემოაღნიშნული მუხლის საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა თანასაკუთრებაში არსებული წილის გაზრდის საფუძველი ორივე მეუღლის სასარგებლოდ, კერძოდ, მოსარჩელე იყო შრომისუუნარო, ხოლო მოპასუხე ნ. კ-სთან ცხოვრობდა არასრულწლოვანი შვილი, ამდენად, მიზანშეწონილი იქნებოდა თანასაკუთრებაში არსებული სარდაფის თანაბრად გაყოფა, რის გამოც სწორად არ გაიზიარა მოპასუხე ნ. კ-ის შესაგებლის არგუმენტი თანასაკუთრებაში მისი წილის გაზრდის აუცილებლობის თაობაზე.
სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების განმარტება, რომ სასამართლო საქმის განხილვაში ჩაერთო პაექრობის ეტაპიდან, ის სათანადოდ არ იცნობდა დავის ფაქტობრივ გარემოებებს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 216-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 და მე-3 წინადადებების თანახმად, სასამართლო განმარტავს, რომ საქმის განხილვა მისი გადადების შემთხვევაში გრძელდება იმ სტადიიდან, რომელზეც იგი გადაიდო. აღნიშნული მუხლი, სასამართლოს ასევე ანიჭებს უფლებამოსილებას საქმის განხილვა გააგრძელოს იმ სტადიიდან, რომელსაც მიზანშეწონილად მიიჩნევს. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს ახალი შემადგენლობა საქმის განხილვას შეუდგა იმ სტადიიდან, საიდანაც იგი გადაიდო, კერძოდ, პაექრობის ეტაპიდან.
პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის არგუმენტს, რომ სასამართლო საქმის განხილვაში ჩაერთო პაექრობის ეტაპიდან და ის სათანადოდ არ იცნობდა დავის ფაქტობრივ გარემოებებს, ვინაიდან საქმის განხილვის მიმდინარეობით – სასამართლო ოქმებით და გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ სასამართლო საკმარისად მომზადებული იყო და სათანადოდ იცნობდა საქმის მასალებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მას შეეძლო, გამოეყენებინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 216-ე მუხლის მეორე ნაწილის მესამე წინადადებით მინიჭებული უფლებამოსილება და საქმის განხილვა გაეგრძელებინა იმ სტადიიდან, რომელსაც მიზანშეწონილად მიიჩნევდა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნად. კ-მ გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ ზედაპირულად შეისწავლა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და მხარეთა ახსნა-განმარტებები, რამაც საბოლოოდ ზეგავლენა მოახდინა სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე.
სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 185-187-ე მუხლები, რის შედეგად ნად. კ-ე არ ჩათვალა კეთილსინდისიერ შემძენად და უპირატესობა მიანიჭა თანამესაკუთრე მეუღლის უფლებებს.
სასამართლომ არასწორად დაადგინა სადავო ფაქტობრივი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ ნად. კ-ისთვის ცნობილი იყო მ. კ-სა და ნ. კ-ს შორის არსებული სადავო ურთიერთობა. ის ფაქტი, რომ ნ. კ-სა და მ. კ-ს შორის რამდენიმე წლის წინ არსებობდა დავა მ. კ-ის მშობლების ბინიდან პივატიზაციის შედეგად მისი კუთვნილი წილის გამოყოფის თაობაზე, არ შეიძლება სასამართლოს მიეჩნია ნ. და ნად. კ-ებს შორის დადებული 2010 წლის 9 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების საფუძვლად, რადგან ნ. კ-სა და მ. კ-ს შორის არსებობდა სულ სხვა დავა სულ სხვა ბინაზე, ხოლო ის ფაქტი, რომ ნ. კ-ე არის ნ. კ-ის დედა და მისთვის ცნობილი იყო შვილსა და სიძეს შორის არსებული დავის შესახებ, არ შეიძლება ჩაითვალოს ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძვლად.
სასამართლომ არასწორად შეაფასა ნად. კ-ის მხრიდან კეთილსინდისიერების არსებობის ფაქტი. ასევე დაუსაბუთებელი და ზედაპირულია სასამართლოს მსჯელობა საჯარო რეესტრის ჩანაწერების უტყუარობისა და სიზუსტის პრეზუმფციის, კეთილსინდისიერი შემძენის სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ.
სასამართლო აპელირებს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე და ნასყიდობის ხელშეკრულებას აფასებს მოჩვენებით გარიგებად, თუმცა მისი შეფასება და ახსნა-განმარტება დაუსაბუთებელია და არ პასუხობს მოჩვენებითი გარიგებისთვის დამახასიათებელ ნიშნებს. სასამართლოს არ უმსჯელია 2010 წლის 9 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების რეალურ შედეგებზე. გაუგებარია, რატომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ ის ფაქტი, რომ ნასყიდობის საგნის საფასური რეალურად იქნა გადაცემული.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე იმავე საფუძვლებით საკასაციო საჩივარი შეიტანა ნ. კ-მაც, რომელმაც დასძინა, რომ პალატას უნდა გადაეხვია მეუღლეთა წილის თანაბრობის საწყისისთვის, რის შედეგადაც მან მ. კ-ს არასწორად მიაკუთვნა საერთო საკუთრებაში არსებული სარდაფის ½ წილი.
სამოქალაქო კოდექსის 1168-ე მუხლის მეორე პუნქტის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა თანასაკუთრებაში არსებული წილის გაზრდის საფუძველი ორივე მეუღლის სასარგებლოდ, კერძოდ, მ. კ-ი იყო შრომისუუნარო, ხოლო ნ. კ-სთან ცხოვრობდა არასრულოვანი შვილი. ამავდროულად, სასამართლოს უნდა გაეზიარებინა ის ფაქტი, რომ მ. კ-მა შრომისუუნარო მდგომარეობაში საკუთარი თავი ჩაიგდო თავისივე ბრალით, იგი ავარიამდე ბოროტად იყენებდა ალკოჰოლს, ანიავებდა ოჯახის შემოსავალს და 2002 წელს ავარიის მომენტშიც, იმყოფებოდა ნასვამ მდგომარეობაში. ამ ფაქტის გათვალისწინებით, სასამართლოს უნდა გაეზიარებინა ნ. კ-ის პოზიცია, გადაეხვია წილის თანაბრობის საწყისისათვის და ნ. კ-ისთვის მიეკუთვნებინა სადავო ქონების 2/3.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მაისის განჩინებით ნ. და ნად. კ-ების საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდნენ.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. და ნად. კ-ების საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნენ მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივრები, რის გამოც კასატორებს უარი უნდა ეთქვათ საკასაციო საჩივრების განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ნ. და ნად. კ-ების საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
