№ას-816-768-2012 19 ივლისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, მაია სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ს. ი-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ჟ-ი, ს. ხ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მარტის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საცხოვრებელი სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და უძრავი ნივთის ნაწილის მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ჟ-მა და ს. ხ-მა სარჩელის აღძრეს სასამართლოში მ. ჟ-ისა და ს. ი-ის წინააღმდეგ და მოითხოვეს მ. ჟ-სა და ს. ი-ს შორის დადებული ახალქალაქის რაიონის სოფელ ჩ-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა იმ მოტივით, რომ მ. ჟ-მა საცხოვრებელი სახლი დამხმარე სათავსოებით უკანონოდ საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით დაარეგისტრირა თავის სახელზე და მოჩვენებითი გარიგებით ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით გაასხვისა ს. ი-ზე. მოსარჩელეებმა ასევე მოითხოვეს აღნიშნული სადავო საცხოვრებელი სახლის 3/4-ზე მ. ჟ-ის და 1/4-ზე ს. ხ-ის საკუთრების უფლების აღიარება იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნული საცხოვრებელი სახლი აშენებულია მ. ჟ-ის და მისი პირველი (ამჟამდ გარდაცვლილი) მეუღლის შ.მ-ის მიერ და წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას, შესაბამისად შ. მ-ის გარდაცვალების შემდეგ საერთო ქონებიდან მისი წილის მემკვიდრეები არიან მეუღლე მ. ჟ-ი და ქალიშვილი ს. ხ-ი.

მოპასუხეება სარჩელი არ ცნეს, კერძოდ, მოპასუხე მ. ჟ-ის განმარტებით, მის მიერ საჯარო რეესტრში წარდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე, სრულიად კანონიერად მოხდა უძრავი ქონების რეგისტრაცია და მესაკუთრეს უფლება აქვს თავისი შეხედულებისამებრ განკარგოს თავისი ქონება, ხოლო მოპასუხე ს. ი-მ განმარტა, რომ მან შეიძინა უფლებრივად უნაკლო ნივთი და არის უძრავი ქონების კეთელსინდისიერი შემძენი.

ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილებით მ. ჟ-ისა და ს. ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ჟ-მა და ს. ხ-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მარტის განჩინებით მ. ჟ-ისა და ს. ხ-ის სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება და მ. ჯ-ისა და ს. ხ-ის სააპელაციო საჩივრები ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 185-ე და 312-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დადგინდა, რომ ს. ი-ე 2008 წლის 10 სექტემბერს მ. ჟ-ის მიერ მ. და გ. ჟ-ების მიმართ ქონების გაყოფისა და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე 2008 წლის 10 სექტემბერს აღძრულ საქმეში ს. ი-ე მონაწილეობდა მოწმის სახით მ. და გ. ჟ-ების მხარეს (ტ. III. ს.ფ. 5, 88). ქონების სადავოობის თაობაზე ს. ი-ისათვის ცნობილი რომ იყო, რაც დასტურდება ასევე ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 10 იანვრის სხდომის ოქმითაც (ტ. III. ს.ფ. 51). ამასთან, მ. ჟ-მა სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღრიცხა 2010 წლის 1 სექტემბერს, 2 დღის შემდეგ კი, 2010 წლის 3 სექტემბერს გაასხვისა მოსარჩელე ს. ი-ზე (ტ. I. ს.ფ. 96). გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ნასყიდობის საგანი მდებარეობდა ახალქალაქის რაიონში, სოფ. ჩ-ა, უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება დამოწმებულ და რეგისტრირებულ იქნა არა ახალქალაქის, არამედ - ახალციხის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ იმ მიზეზით, რომ, როგორც მოპასუხე ს. ი-მ განმარტა, არსებობდა საფრთხე იმისა, რომ ახალქალაქის სარეგისტრაციო სამსახური არ დაარეგისტრირებდა სახლს შემძენზე (ტ. I. ს.ფ. 97; ტ. III. ს.ფ. 115). მოპასუხე ს. ი-მ ახალქალაქის რაიონულ სასამართლოში 2011 წლის 23 ივნისს გამართულ სხდომაზე დაადასტურა ასევე, რომ იგი გ. ჟ-ი, მ. ჟ-ის შვილი, არის მისი შორეული ნათესავი (ბიძაშვილის მეუღლის დის ქმარი) (ტ. III. ს.ფ. 116).

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2010 წლის სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს არსებობდა მყიდველისთვის ცნობილი ისეთი გარემოებები, რომლებიც ეჭვს იწვევდა ნასყიდობის საგანზე მ. ჟ-ის საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებით. საწინააღმდეგო მტკიცების ტვირთი, კერძოდ ის, რომ ს. ი-ის მიერ დაცული იქნა ყველა ის წინდახედულობის სტანდარტი, რაც მყიდველს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს მოეთხოვებოდა, მოპასუხეს ეკისრებოდა, რაც მან ვერ განახორციელა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხე ს.ი-ე არაკეთილსინდისიერი შემძენი იყო.

მ. ჟ-ის განმარტებასთან დაკავშირებით, რომ ს. ი-მ არამხოლოდ იცოდა, რომ ქონება სადავო იყო, არამედ მან მ. ჟ-თან იმ განზრახვის გარეშე დადო გარიგება, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა, კერძოდ, ს. ი-ს თავისი ქმედებით სურდა შეეძინა კეთილსინდისიერი შემძენის სტატუსი და ამით დახმარებოდა მ. ჟ-ს, რათა მ. ჟ-ის სარჩელის (ქონების გაყოფის თაობაზე) დაკმაყოფილების შემთხვევაში ვერ მომხდარიყო მისი აღსრულება, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ასახული ნება _ ნივთის გაყიდვისა და ყიდვისა, მიუხედავად იმისა, რომ ს. ი-ე, როგორც შესაბამისი უძრავი ქონების მესაკუთრე, რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, მხარეებს არ გააჩნდათ.

მხარეთა ნამდვილ ნებას წარმოადგენდა მ. ჟ-ის შესაძლო ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება, რაც დასტურდებოდა ასევე იმ გარემოებითაც, რომ ს. ი-ე დღემდე არ გადასულა საცხოვრებლად სადავო სახლში მიუხედავად იმისა, რომ იგი აცხადებდა, რომ სასწრაფოდ სჭირდებოდა სახლი და ამიტომ შეიძინა მ. ჟ-ისაგან ეს სახლი (ტ. III. ს.ფ. 51).

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სრულყოფილად არ იქნა გამოკვლეული საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები. სასამართლოს მიერ საცხოვრებელი სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენამ კი განაპირობა უძრავი ნივთის ნაწილის მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა არასრული სახით დადგენა, რის გამოც შეუძლებელი იყო გადაწყვეტილების მიღება საქმის განხილვის მოცემულ ეტაპზე. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმე ხელახლა უნდა განხილულიყო ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს მიერ და საქმის ხელახლა განმხილველ სასამართლოს, ზემოთ მითითებული მსჯელობის გათვალისწინებით, უპირველეს ყოვლისა უნდა ემსჯელა 2010 წლის 1 სექტემბრის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე, ხოლო შემდეგ უნდა დაედგინა, სადავო ბინის რა წილზე ჰქონდა უფლება მოსარჩელე მ. ჟ-ს და, შესაბამისდ მიეღო საბოლოო გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ი-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი, ამასთან არასწორად განმარტა ფაქტი, რომ 2010 წლის სექტემბბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს არსებობდა მყიდველისათვის ისეთი გარემოება, რომელიც ეჭვს იწვევდა ნასყიდობის საგანზე მ. ჯ-ის საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 8 ივნისის განჩინებით ს. ი-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. ი-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ს. ი-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% – 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს. ი-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ს. ი-ს (პირადი №...) საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის საგირავნო-სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეს (სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01.) სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ №400 საგადასახადო დავალებით 2012 წლის 19 მაისს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% – 350 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.