№ას-841-789-2012 16 ივლისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – ა. ბ-ა, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ა“

მოწინააღმდეგე მხარე – შ. მ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 აპრილის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შ. მ-ის სარჩელი მოპასუხეების – ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ისა“ და ა. ბ-ს მიმართ, დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ის“ 2010 წლის 10 ივნისის №3 კრების ოქმი (ტომი 1, ს.ფ. 178-185).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა – ა. ბ-მ და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-მ“. მათ მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 191-201).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისში, ი.ჭ-ის გამზირის №41ა-ში მდებარე კორპუსში 2010 წლის 20 მარტის №1 კრების ოქმის საფუძველზე დაფუძნდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ,,მ-ა’’. ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა თ. ე-ი. კრების ოქმის თანახმად, მრავალბინიან სახლში ირიცხება 23 ერთეული საცხოვრებელი ბინა;

ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ის“ 2010 წლის 10 ივნისის N3 კრების ოქმით დაკმაყოფილდა ა. ბ-ს თხოვნა ამხანაგობის სამეურნეო სათავსის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტის დადასტურების შესახებ და ა. ბ-ს საკუთრებაში გადაეცა ქ.თბილისში, ი.ჭ-ის გამზირის N41ა კორპუსში მდებარე 66.32 კვ.მ ფართის სხვენი. კრებამ გადაწყვეტილება მიიღო შპს ,,ვ. ს-ს’’ მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზის საფუძველზე. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ის“ 2010 წლის 10 ივნისის N3 კრების ოქმის საფუძველზე სადავო ფართი საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში აღირიცხა ა. ბ-ს სახელზე;

ქ.თბილისში, ი.ჭ-ის გ-ის №41ა-ში მდებარე N25 ბინა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხულია შ. მ-ის სახელზე. საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია 2010 წლის 19 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულება;

ქ.თბილისში, ი.ჭ-ის გ-ის №41ა-ში მდებარე 55 კვ.მ ფართი საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში აღრიცხულია ა. ბ-ს სახელზე 2008 წლის 28 ივლისიდან. საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია 2008 წლის 28 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება;

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ საქმეში წარდგენილი მასალებით არ დასტურდებოდა მოპასუხე ა. ბ-ს მიერ სადავო ფართის ინდივიდუალური მფლობელობა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღების მომენტისათვის.

სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს, უფლებებთან ერთად, აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით, რომლითაც მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ე.ი. მხარეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი, რაც სათანადო მტკიცებულებების წარდგენით უნდა განახორციელოს.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, როგორც საქმის მასალებით და თავად მოპასუხე ა. ბ-ს განმარტებით დგინდებოდა, იგი ი.ჭ-ის გ-ის №41ა-ში მდებარე კორპუსში ცხოვრობდა მხოლოდ 2008 წლიდან. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ არ დადასტურდა მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსის მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს ( 2007 წლის 1 აგვისტო) არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობა, რადგან ა. ბ-ა ამხანაგობის წევრი გახდა 2008 წლის 22 ივლისს, შესაბამისად, მისი მხრიდან წინა პერიოდისათვის სადავო სხვენით სარგებლობას ვერ ექნებოდა ადგილი. აქვე, სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმეში წარდგენილი არ იყო რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ა. ბ-ს მიერ შეძენილი ფართის წინა მესაკუთრის მიერ სადავო სხვენის მფლობელობას, ასეთ მტკიცებულებაზე არც მოპასუხეები უთითებდნენ.

მხარეთა ახსნა-განმარტებით უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული ის ფაქტი, რომ სადავო სხვენში გასასვლელი კარები გაჭრილი იყო შ. მ-ის საცხოვრებელი სახლიდან, ხოლო სადარბაზოს მხრიდან იყო ე.წ. ღიობი, რომელიც ამოშენებული იყო აგურით. ა. ბ-ს განმარტებით, სადარბაზოს მხრიდან ღიობი ყოველთვის ამოშენებული იყო და იგი სადავო სხვენში შესასვლელად სარგებლობდა შ. მ-ის ბინაში მყოფი მდგმურების ნებართვით, შედიოდა ამ ბინაში და ბინიდან გაჭრილი კარით შედიოდა სხვენში (იხ.: თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 04.10.2011წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე). მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ ასევე იმ გარემოებას, რომ აზომვით ნახაზზე, რომელიც შედგენილ იქნა თავად მოპასუხე ბ-ს დაკვეთით და მას ერთვოდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ის“ 2010 წლის 10 ივნისის კრების ოქმს, სხვენში შესასვლელ კარად დატანილი იყო მხოლოდ შ. მ-ის ბინიდან გამავალი კარი, სხვენში სხვა შესასვლელი ნახაზზე აღნიშნული არ იყო (იხ.: თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 09.09.2011წ. და 04.10.2011წ. სხდომის ოქმები, აზომვითი ნახაზი ტომი 1, ს.ფ. 12).

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, იმ პირობებში, როდესაც მხარეთა განმარტებებით უდავოდ დადგინდა, რომ მოპასუხე ა. ბ-ს სადავო სხვენში შესასვლელად სჭირდებოდა შ. მ-ის ბინაში მცხოვრებ პირთა ნებართვა და მას სხვა შესასვლელით არ უსარგებლია, ვინაიდან მისივე განმარტებით ასეთი სხვენს არ გააჩნდა, დაუსაბუთებელი იყო მსჯელობა იმის შესახებ, რომ ა. ბ-ა სადავო ფართს ფლობდა როგორც საკუთარს და ინდივიდუალურად სარგებლობდა მისით.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება წარმოადგენს მრავალმხრივ გარიგებას და მასზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი ნაწილით გათვალისწინებული ნორმები გარიგებათა შესახებ. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის შესაბამისად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი მუხლით, ეს კანონი არეგულირებს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მართვასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, განსაზღვრავს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ფორმებსა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საკუთრების ფორმებს, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წარმოშობის, ჩამოყალიბების, საქმიანობისა და ლიკვიდაციის ძირითად სამართლებრივ პირობებს. ამავე კანონის მე-2 მუხლის შესაბამისად, ამ კანონის მიზანია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მართვის, ექსპლოატაციისა და განვითარების სამართლებრივი პირობების უზრუნველყოფა.

„ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა არის მრავალბინიან სახლში მდებარე საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი, მათ შორის, კომერციული მიზნებისათვის გამოყენებული ფართების მესაკუთრეთა გაერთიანება. დასახელებული კანონის მე-4 მუხლის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალური საკუთრების საგანია ცალკეულ პირთა საკუთრებაში არსებული ბინა, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის მფლობელობაში არსებული მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსები (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.). ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრმა უნდა წარმოადგინოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ შედგენილი ოქმი და ნახაზი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია სამეურნეო სათავსის ადგილმდებარეობის დადგენა.

ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ დასტურდებოდა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ კრების ოქმებით გადაცემული ფართი კანონის ამოქმედების მომენტისათვის წარმოადგენდა მოპასუხე ა. ბ-ს ინდივიდუალურ მფლობელობაში არსებულ ფართს, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული კრების ოქმი წარმოადგენდა კანონსაწინააღმდეგო გარიგებას და საქალაქო სასამართლომ მართებულად ცნო იგი ბათილად. აქედან გამომდინარე, არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი (ტომი 2, ს.ფ. 59-69).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ა. ბ-მ და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-მ“ შეიტანეს საკასაციო საჩივარი. კასატორები მოითხოვენ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, რასაც აფუძნებენ შემდეგ არგუმენტებზე:

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა სადავო კრების ოქმის კანონსაწინააღმდეგობის თაობაზე, საკითხის სააპელაციო სასამართლოსეული შეფასება არ გამომდინარეობს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებიდან, რამდენადაც საერთო სასარგებლო ფართი (მათ შორის სხვენი) ამხანაგობის საერთო საკუთრებაა და შესაბამისად, ამხანაგობის წევრების გადასაწყვეტია ამხანაგობის კუთვნილი საერთო სასარგებლო ფართის ბედი, მიუხედავად იმისა, სარგებლობა კანონის ამოქმედების შემდეგ წარმოიშვა თუ მანამდე არსებობდა.

დადგენილია, რომ შ. მ-ს საკუთრების უფლება წარმოეშვა და ის ამხანაგობის წევრი გახდა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლითაც მან იყიდა მხოლოდ №25 ბინა, ფართით 41.50კვ.მ. არ უნდა იქნეს გაზიარებული მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს სადავო ფართს ფლობდა მისი ბებიის ძმა და ამიტომ მაზე გადავიდა სარგებლობის უფლება. სამოქალაქო კოდექსის 157-ე მუხლით განსაზღვრულია მფლობელობის გადასვლის წესი, კერძოდ, მფლობელობა გადადის იმ სახით, რა სახითაც არსებობდა იგი მამკვიდრებელთან. ასეთ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეც ვერ ადასტურებს ზემომითითებული კანონის ამოქმედებამდე სადავო ფართის ფლობის ფაქტს, ეს ოქმი უკანონოც რომ იყოს, მოსარჩელეს არ გააჩნია აღიარებითი სარჩელის წარმოების იურიდიული ინტერესი. ამასთან, დადგენილია, რომ ა. ბ-ა უფრო ადრე გახდა ამხანაგობის წევრი, ვიდრე შ. მ-ი. შესაბამისად, გაურკვეველია, თუ რა სამართლებრივი შედეგის მიღწევა სურს შ. მ-ს კრების ოქმის ბათილად ცნობით, მაშინ როდესაც ვერც ის ადასტურებს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მიღებამდე სადავო ფართის ფლობის ფაქტს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ბ-სა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. ბ-სა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 644.60 ლარი, მათ შორის, 18.06.2012წ. გადახდილი 300 ლარი და 25.06.2012წ. გადახდილი 344.60 ლარი) 70% – 451.22 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. ბ-სა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს – ა. ბ-სა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ს“ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშიდან დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ. პ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, გადახდის თარიღი – 2012 წლის 18 ივნისი, საგადახდო დავალება №77, ანგარიში: სს ბანკი „რესპუბლიკა“, ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 70% – 210 ლარი სს ბანკი „რესპუბლიკის“ მეშვეობით;

3. კასატორებს – ა. ბ-სა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „მ-ს“ დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ. პ-ის მიერ გადახდილი ხელმწიფო ბაჟის (344.60 ლარი) 70% – 241.22 ლარი.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.