საქმე №ას-851-799-2012 12 ივლისი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები – ო. ჯ-ე, ც. ს-ე (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ჟ-ი, ი. გ-ი, ი. გ-ი (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ო. ჯ-მ და ც. ს-მ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ნ. ჟ-ის, ი. გ-ისა და ი. გ-ის მიმართ ზიანის – 15000 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.
რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეები – ნ. ჟ-ი და ი. გ-ი მოტყუებით დაეუფლნენ მოსარჩელეების – ც. ს-ისა და ო. ჯ-ის კუთვნილ 600 აშშ დოლარს. მხარეები ზეპირი ფორმით შეთანხმდნენ ქ. რუსთავში, მ-ის ქუჩა N9-ში მდებარე №206 ბინის ნასყიდობაზე 900 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, საიდანაც მოსარჩელეებმა გადაიხადეს მხოლოდ 600 აშშ დოლარი. ბინა მოსარჩელეებს არ გადაუფორმებიათ. მოგვიანებით, 2011 წელს აღნიშნული ბინიდან გამოსახლდა ო. ჯ-ე ოჯახთან ერთად. მოპასუხეს ნასყიდობის საფასურის სახით მისთვის გადაცემული თანხა 600 აშშ დოლარი არ დაუბრუნებია.
სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი მთელი რიგი მტკიცებულებებით, კერძოდ, მოსარჩელების ახსნა-განმარტებით, რუსთავის რაიონული პროკურატურის 2011 წლის 19 ოქტომბრის დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ, რომელშიც მითითებულია, რომ 2001 წლის მარტში მოპასუხეები მოტყუებით დაეუფლნენ ც. ს-ის და ო. ჯ-ის კუთვნილ 600 აშშ დოლარს. აღნიშნული მოქმედი სისხლის სამართლის კოდექსით კვალიფიცირდებოდა, როგორც 180-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა” და „გ” პუნქტებით გათვალისწინებული ქმედება და რუსთავის რაიონული პროკურატურიდან გამოთხოვილ მასალებში წარმოდგენილ მოპასუხეთა დაკითხვის ოქმებით, სადაც მოპასუხეები, მართალია, უარყოფენ მოსარჩელეებისაგან რაიმე თანხის მიღებას, თუმცა ფარულ ჩანაწერში ადასტურებდნენ, რომ მიიღეს 600 აშშ დოლარი.
სააპელაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო საჩივრის დასაბუთებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეებმა ზიანის მიყენების შესახებ შეიტყვეს მხოლოდ 2010 წლის 17 ოქტომბერს, როდესაც სადავო ბინიდან გაასახლეს.
სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სარჩელში მითითებულ გარემოებაზე, რომ „2006 წელს ნ. ჟ-მა, ი. და ი. გ-ებმა ც. ს-ს და მისი შვილს განუცხადეს, რომ ბინას აღარ გადაუფორმებდნენ“. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლით და მიიჩნია, მოცემული ნორმის დანაწესიდან და მოსარჩელეთა მიერ აღიარებული ფაქტობრივი გარემოებებით დგინდება, ც. ს-ისა და დ. ჯ-ისათვის მოტყუების და, შესაბამისად, ზიანის მიყენების შესახებ უფრო ადრე, 2006 წელს გახდა ცნობილი, ვიდრე უშუალოდ მოხდებოდა მათი ბინიდან გამოსახლება. გარდა ამისა, ნიშანდობლივია ფარული ჩანაწერი, რომელიც 2006 წელს ჩაიწერა მოსარჩელეების მიერ, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ ამ დროისათვის ცხადად გამოიკვეთა მოტყუების ფაქტი. შესაბამისად, დგინდება, რომ მოსარჩელეები უკვე ინფორმირებულ იყვნენ მოსალოდნელი გამოსახლების შესახებ, ამდენად, მათ გარკვეული ჰქონდათ როგორც ზიანის მიმყენებელი პირის ვინაობა, ისე ზიანის არსებობა.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა, რომელსაც წარმოადგენს მათთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, ხანდაზმულია.
პალატამ განმარტა, რომ ზოგადად დარღვეული უფლების დასაცავად სასამართლოსადმი მიმართვა შემოფარგლულია ხანდაზმულობის იმ ვადით, რომელიც განისაზღვრება კონკრეტული სამართალურთიერთობით. მოცემულ შემთხვევაში, აღძრული სარჩელის საფუძველს წარმოადგენს იმგვარი ფაქტობრივი გარემოება, როგორიცაა მოსარჩელის მოტყუების ფაქტი. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული მოთხოვნა გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის დისპოზიციიდან.
პრაქტიკული თვალსაზრისით, ხანდაზმულობის ვადის სასამართლო წესით დადგენისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ხანდაზმულობის წარმოშობის მომენტის გარკვევას სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად. ე.ი. თუ ხანდაზმულობის წარმოშობის მომენტის დადგენა ობიექტურად შეუძლებელია, ყურადღება უნდა მიექცეს სუბიექტურ მომენტს. მოცემულ შემთხვევაში, ც. ს-ისა და დ. ჯ-ისათვის მოტყუების შესახებ ცნობილი იყო 2006 წელს, ამიტომ 2006 წელი უნდა იქნეს მიჩნეული მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად. რაც შეეხება ხანდაზმულობის პერიოდს, იგი დადგენილია სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის წარმოშობილ ურთიერთობაზე უნდა გავრცელებული სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე, ხანდაზმულობის 6-წლიანი ვადა, ვინაიდან მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა უკავშირდებოდა ბინის ნასყიდობას.
აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესზე, და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეები არ იმყოფებოდნენ ერთმანეთთან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი მუხლისა და 328-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ქ. რუსთავში, მ-ის ქუჩა N9-ში მდებარე N206 ბინაზე საკუთრების უფლების წარმოსაშობად აუცილებელი იყო ამისათვის სპეციალურად დადგენილი ხელშეკრულების ფორმის დაცვა, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნაზე სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე, უძრავი ნივთების სახელშეკრულებო მოთხოვნის ხანდაზმულობის 6-წლიანი ვადის მოქმედება ვერ გავრცელდება. პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველს ამ შემთხვევაში წარმოადგენს დელიქტი, რომელზეც კანონი ავრცელებს არა 6-წლიან არამედ სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადას.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ო. ჯ-მ და ც. ს-მ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 183-ე მუხლი და 328-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ვინაიდან ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით ურთიერთობის არსებობა სადავოდ არ გამხდარა. აღნიშნული ურთიერთობა საერთო ფორმის დაცვით რომ ჩამოყალიბებულიყო, თაღლითობაც არ მოხდებოდა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 ივნისის განჩინებით ო. ჯ-ისა და ც. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდნენ.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ო. ჯ-ისა და ც. ს-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ო. ჯ-ისა და ც. ს-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
