საქმე №ას-868-814-2012 19 ივლისი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ტ. ზ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – მ. გ-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ტ. ზ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. გ-ის მიმართ სესხის დარჩენილი ნაწილის – 510 აშშ დოლარისა და პროცენტის – 4590 აშშ დოლარისა და 150 აშშ დოლარის ანაზღაურების შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 18 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:
2000 წლის 12 ივნისს ტ. ზ-სა და მ. გ-ს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების შესაბამისად, მ. გ-მ ისესხა 1500 აშშ დოლარი. ხელშეკრულება გაფორმდა ერთი წლის ვადით, შესაბამისად, სესხი უნდა დაბრუნებულიყო 2001 წლის 12 ივნისამდე. სესხისათვის სარგებელი გათვალისწინებული არ ყოფილა.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, თავისი ინტერესების დასაცავად სათანადო ზომების მიღების შესაძლებლობა ტ. ზ-ს წარმოეშვა ხელშეკრულების ვადის გასვლის დროიდან – 2001 წლის 12 ივნისიდან.
ტ. ზ-მა სასამართლოში 2000 წლის 12 ივნისის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნით მ. გ-ის მიმართ სარჩელი წარადგინა 2011 წლის 6 მაისს და 2011 წლის 6 მაისამდე ტ. ზ-ს სასამართლოსათვის ან სხვა ორგანოსათვის 2000 წლის 12 ივნისის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად არ მიუმართავს, რაც დასტურდება ტ. ზ-ის განმარტებებით. აღნიშნული განმარტებების მიხედვით, ტ. ზ-ისათვის არ იყო ცნობილი მოწინააღმდეგე მხარის მისამართი, ტელეფონის ნომერი ან სხვა რეკვიზიტები და იგი ცდილობდა მოეპოვებინა საჭირო ინფორმაცია სხვადასხვა საშუალებებით. მოვალესთან დაკავშირების შემდეგ კი იგი თავს არიდებდა ვალდებულების შესრულებას.
სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის შესაბამისად პალატამ განმარტა, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის არსებობა უფლების რეალურად განხორციელების გარანტიაა. ხანდაზმულობის ვადით შესაძლებელი ხდება უფლების დაცვა ამავე უფლების დაცვის აქტუალობისა და შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელების რეალური შესაძლებლობიდან გამომდინარე. ხანდაზმულობის მაქსიმალური ვადა კანონით განსაზღვრული ის პერიოდია, როდესაც მოთხოვნის შესაბამისი მტკიცების განხორციელება ობიექტურად შესაძლებელია, ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნისა და შესაგებლის დამადასტურებელი მტკიცებულება რეალურად მოპოვებადია. ამდენად, მოთხოვნის უსასრულოდ დაცვის (დაკმაყოფილების) შესაძლებლობას კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს, თუნდაც, მოთხოვნის მართლზომიერების პირობებში.
სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის, 129-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 138-ე მუხლის მიხედვით სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში დადგენილი გარემოებების მიხედვით, ტ. ზ-ი ითხოვს 2000 წლის 12 ივნისის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლების რეალიზაციას, რომლის მოთხოვნის უფლებაც წარმოეშვა 2001 წლის 12 ივნისიდან. როგორც აღინიშნა, სახელშეკრულებო მოთხოვნის არსებობის შემთხვევაში კანონი ადგენს 3-წლიან ვადას, რომლის განმავლობაშიც დაშვებულია მოთხოვნის შესაბამისი ვალდებულების მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრება. შესაბამისად, 2001 წლის 12 ივნისიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ ხანდაზმულობის ვადის გაშვება გამორიცხავს სადავო უფლების დაკმაყოფილებას. ამასთან, ტ. ზ-ს სამოქალაქო კოდექსის 138-ე მუხლით გათვალისწინებულ ხანდაზმულობის ვადის შეწყვეტის საფუძვლებზე არ მიუთითებია.
პალატამ არ გაიზიარებს აპელანტის მითითება, რომ მისთვის ხანდაზმულობის ვადასთან დაკავშირებული წესი არ იყო ცნობილი და ხანდაზმულობის ვადის გაშვება არ მომხდარა კრედიტორის ბრალით, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა შესაბამისი ნორმები კრედიტორის საწინააღმდეგოდ. აღნიშნულთან დაკავშირებით განმარტებული უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლებრივი პრეზუმფციის თაობაზე. კანონის ცოდნის პრეზუმფცია გულისხმობს კანონის გამოქვეყნებისა და ძალაში შესვლის შემდეგ საზოგადოების ნებისმიერი ფენის მიერ მისი ცოდნის ვარაუდს. კანონის ცოდნის პრეზუმფცია ვრცელდება ნებისმიერ გამოქვეყნებულ კანონებზე და სამოქალაქო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, კანონის არცოდნა არ ითვლება კანონის გამოუყენებლობის ან პასუხიმგებლობისაგან გათავისუფლების წინაპირობად.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ტ. ზ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 128-ე და 129-ე მუხლების მიმართ 130-ე მუხლის მოთხოვნები, ამდენად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და განაჩენი არსებულ რეალობასთან შესაბამისობაში არ არის. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ხანდაზმულობის ვადის გადაცილება მოხდა მოწინააღმდეგე მხარის ბრალით.
სასამართლო პროცესზე გამოიკვეთა, რომ მოპასუხეს გადახდილი აქვს მხოლოდ სესხი და არა მისი პროცენტი. აღნიშნული წარმოადგენს დავის საფუძველს, რაც იგნორირგებულ იქნა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 15 ივნისის განჩინებით ტ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ტ. ზ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ტ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
