№ას-895-841-2012 11 ივლისი, 2012 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ. გ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. მ-მა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ა. და გ. გ-ების წინააღმდეგ სარჩელი აღძრა, თბილისში, ი-ს ქ. N37-39-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე (საერთო ფართობით 29,04 კვ. მ) საკუთრების უფლების გადაცემის მოთხოვნით, სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის - 660 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ.

მოსარჩელის მითითებით, 1978 წელს ს. გ-სგან შინაურული ხელწერილით 4500 მანეთად იყიდა ორი ოთახი 22 კვ. მ, რომელსაც გააჩნდა ორი ,,კუხნა”, მოსარჩელე რეგისტრირებულია საცხოვრებელ სადგომში, არის გადასახადების გადამხდელი აბონენტი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სადავო სახლთმფლობელობა შეადგენს მხოლოდ 24 კვ. მ-ს, რომლის 1/3 ნაწილი ე.ი. 8 კვ.მ ნაჩუქრობის ხელშეკრულებით 1956 წელს მიიღო მოპასუხეთა მამამ, ს. გ-მა, ხოლო 1998 წლის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, მოპასუხე გ. ს-ს ძე გ-მა მამის დანაშთი ქონებიდან მიიღო ნახევარი, რაც შეადგენს 4 კვ. მ-ს, ე.ი. 24 კვ. მ-ის 1/6 ნაწილს, ხოლო ის შენობა, სადაც ფაქტობრივად ცხოვრობს მოპასუხე ოჯახთან ერთად, არის მისი აშენებული მამის გარდაცვალების შემდეგ. აღნიშნული ნაგებობა არის მიწისძვრის შედეგად დაზიანებული. საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობის თანახმად, მემკვიდრეები ვალდებული არიან დააკმაყოფილონ კრედიტორები, მაგრამ მიღებული სამკვიდროს ფარგლებში და გარკვეულ ვადაში. გარდა აღნიშნულისა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ხელწერილში არ არის მითითებული 1978 წლის 16 სექტემბერს გ. ნ-ის ძე მ-მა სად, რომელ ქალაში, რომელ მისამართზე შეიძინა ბინა. ხელწერილს არ აქვს მითითებული შედგენის თარიღი და არ არის დამოწმებული მესაკუთრის სამკუთხედი ბეჭდით. ხელწერილის შედგენის დროს გ. მ. იყო კ-ს ძე და არა ნ-ის ძე. ნ-ის ძე იგი გახდა 1989 წლის გვარის და მამის სახელის შეცვლის შემდეგ. გ. მ-ი ი-ს 39-ში რეგისტრირებულია 1978 წლის 17 აგვისტოდან. იგი დაქორწინდა ბინის ერთ-ერთ თანამესაკუთრესთან, ს. გ-თან, შესაბამისად მან რეგისტრაცია მოახდინა ქორწინების შედეგად, რაც ართმევს მას უფლებას ისარგებლოს ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით. მოსარჩელე გ. მ-ი 12 წელზე მეტია წასულია ი-ს ქუჩის N39-დან.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, იგი ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, ი-ს ქუჩის N37-39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის გ. გ-ის კუთვნილი 1/6 და თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივში სერგო გრიგორიანის სახელზე რეგისტრირებული 1/6 წილიდან 29.04 კვ. მ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ.

აღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და მისი გაუქმება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით გ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა,თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილების 1. და 1.1. პუნქტების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, გ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გ. მ-ი ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, ი-ს ქ. №37–39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის, გ. გ-ის კუთვნილი 1/6 და თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივში ს. გ-ის სახელზე რეგისტრირებული 1/6 წილიდან 29,04 კვ. მ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ გ. გ-ისთვის საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების _ 6600 აშშ დოლარის 25%-ის _ 1650 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის 2008 წლის 26 თებერვალს გაცემული ცნობა-დახასიათების მიხედვით, თბილისში, ი-ს ქ. №37-39-ში მდებარე უძრავი ნივთის 1/6 წილზე რეგისტრირებულია ს. გ-ის საკუთრების უფლება, 1/6 წილზე კი – გ. გ-ის საკუთრების უფლება (უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი: 1998 წლის 28 იანვრის კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა);

2. მოსარჩელე 1973 წლიდან რეგისტრირებულია მისამართზე ქ. თბილისი, ი-ს ქ. №37-39. რეგისტრაციის საფუძველს წარმოადგენდა ქორწინება ს. გ-თან;

3. სახელის, მამის სახელის, გვარის შეცვლის მოწმობით დგინდება, რომ მოსარჩელემ 1989 წლის 11 აგვისტოს შეიცვალა გვარი, მ-ი – მ-ით, და მამის სახელი, კ. – ნ-ით;

4. 1978 წლის 16 სექტემბერს გ. მ-სა (მ-ი) და ს. გ-ს შორის დაიდო სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე წერილობითი ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, 4500 მანეთის გადახდის სანაცვლოდ ს. გ-მა მოსარჩელეს ,,მიჰყიდა’’ ი-ს ქ. №37-39-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომის ორი ოთახი 22 კვ. მ ორი ,,კუხნით“;

5. ს. გ-ნის სამკვიდრო მიიღო გ. გ-მა;

6. უძრავი ქონების აუდიტორული შეფასების თანახმად, სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 6600 აშშ დოლარს.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის შესაბამისად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. დადგენილია ის გარემოება, რომ მოსარჩელის უფლება სადავო საცხოვრებელ სადგომთან მიმართებით წარმოშობილია სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე წერილობით დადებული 1978 წლის 16 სექტემბრის ხელშეკრულებიდან. შესაბამისად, სადავო ურთიერთობა ექცევა ამ კანონის რეგულირების სფეროში. აღნიშნული კანონი განასხვავებს სამი ტიპის მოსარგებლეს, რაზედაც დამოკიდებულია საცხოვრებელ სადგომზე კომპენსაციის ოდენობა, შესაბამისად, მოსარგებლის სამართლებრივი სტატუსის დადგენას საცხოვრებელ სადგომთან მიმართებაში არსებითი მნიშვნელობა აქვს. მითითებული კანონის 1¹-ლი მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისთვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესით დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელე საცხოვრებელ სადგომს ფლობს სადგომის მესაკუთრესთან დადებული ფორმადაუცველი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე და აღნიშნა, რომ საქმეში წარდგენილი ხელწერილის თანახმად, „ბინის გამოდავების შემთხვევაში“, ს. დ-ის ძე გ-ი (მესაკუთრე) ვალდებული იყო 4500 მანეთი დაებრუნებინა გ. ნ-ის ძე მ-ისათვის (მოსარგებლისათვის). ნასყიდობის ხელშეკრულება საკუთრების წარმოშობის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს. ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების შემთხვევაში, ნასყიდობის არსიდან გამომდინარე, ნასყიდობის საგანი გადადის რა მყიდველის საკუთრებაში, გამყიდველს _ ყოფილ მესაკუთრეს ნივთთან მიმართებით უფლებები აღარ გააჩნია. ნასყიდობა რეალური ხელშეკრულებაა და ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა მთავრდება ნასყიდობის საგნისა და ფასის ურთიერთგადაცემით, ამდენად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნასყიდობის საგანზე გამყიდველს სამომავლოდ რაიმე უფლება აღარ რჩება, ხოლო მყიდველს _ ნასყიდობის ფასზე. მხარეებს შეიძლება წარმოეშვათ ურთიერთმოთხოვნები ხელშეკრულების პირობათა შეუსრულებლობით. მოცემულ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ დადასტურებულია უძრავი ქონების გადაცემის სანაცვლოდ ნასყიდობის გარიგების დადებისას შეთანხმებული ფასის სრულად გადახდა, სამომავლოდ, „გამოდავების შემთხვევაში“, „გამყიდველი“ იღებს ვალდებულებას, რომ „მყიდველს“ დაუბრუნოს ნასყიდობის ფასი, ანუ იგი ნივთთან მიმართებით იტოვებს გარკვეულ უფლებებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება მიღებული თანხის უკან დაბრუნებას არ ითვალისწინებს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოდავე მხარეთა შორის ურთიერთობა უნდა შეფასდეს, როგორც გარიგება, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მოსარგებლედ ითვლება პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს, მნიშვნელობა არა აქვს იმ ფაქტს, სადავო ფართის მფლობელობა მოგვიანებით შეწყვიტეს თუ არა მოსარგებლეებმა.

მოწმეთა ჩვენებებსა და საპატრულო პოლიციის 2005 წლის 30 ნოემბრის ოქმებზე მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელემ 12 წლის წინ შეწყვიტა საცხოვრებელი სადგომის ფლობა. როგორც საქმეში წარდგენილი ოქმებიდან ირკვევა, საპატრულო პოლიციის გამოძახება მოხდა გ. გ-ის მიერ იმის გამო, რომ მეზობლად მცხოვრებმა იამზე მაისაშვილმა (მოსარჩელის ცოლი) დაანგრია მოპასუხის კუთვნილი გათბობის სისტემა. ამ მტკიცებულებათა საწინააღმდეგოდ მოპასუხის მიერ წარდგენილი იქნა მოწმე მაია მოსიაშვილი, რომელმაც განმარტა, რომ 2000 წლის შემდეგ ცხოვრობს იყალთოს ქუჩაზე, სადაც მოსარჩელე არ უნახავს. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოპასუხის მიერ წარდგენილი მოწმის ჩვენება ვერ აქარწყლებს ზემოთ მითითებულ მტკიცებულებებს და მიიჩნევს, რომ 2005 წლის 30 ნოემბრამდე დასტურდება გ. მ-ის მფლობელობა სადავო სადგომზე.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გ. გ-მა საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: ი-ს ქუჩის N37-39-ში მდებარე ფართი მთლიანობაში 24 კვ-მ-ს შეადგენს, რომლის 1/6 წილიც ეკუთვნოდა ს. გ-ს, შესაბამისად, გაუგებარია სასამართლოს გ. მ-ს 29 კვ. მ როგორ მიაკუთვნა. 2008 წელს ჩატარებული ექსპერტიზის მიხედვით, სადავო ფართი დანგრეულია, შესაბამისად, მოსარჩელე მას საცხოვრებლად ვერ გამოიყენებდა. შენობა მოსარჩელის მოთხოვნით დაინგრა. ხელწერილზე არსებული ხელმოწერა გ. გ-ს არ ეკუთვნის. დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ მოთხოვნა კი, სააპელაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა. არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოპასუხე მზად იყო, თანხა გადაეხადა გ. მ-ისათვის მის მიერ სადავო უძრავი ქონების მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკისაგან, (იხ. მაგ. სუსგ Nას-539-507-2010, Nას-40-380-09), ხოლო საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რის გამოც გ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნას დაშვებული.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 70% - 380,1 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. გ-ის (პირადი N...) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

კასატორს დაუბრუნდეს საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშიდან ((სს ბანკი „რესპუბლიკა“ ბანკის BIC კოდი: REPLGE22, მიმღების IBAN ანგარიშის № GE79 BR00 0000 0033 0500 01) 05.06.2012 წლის N5209711 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% - 210 ლარი სს „ბანკი რესპუბლიკის“ მეშვეობით;

კასატორს ასევე დაუბრუნდეს 02.07.2012 წლის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 243 ლარის 70% - 170,1 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე