საქმე №ას-913-858-2012 9 ივლისი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ბ. ხ-ი (შეგებებული სარჩელის ავტორი, მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. კ-უ (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე), ა. თ-ე (მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით ი.კლაუს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. კ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ბ. ხ-ის მიმართ დანაშაულით მიყენებული ზიანის - 562000 აშშ დოლარის, მიუღებელი შემოსავლის - 1849000 აშშ დოლარის, მორალური ზიანის - 250000 აშშ დოლარისა და ზიანის - 500000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2007 წლის 7 სექტემბერს მხარეებს შორის დაიდო შპს „კ-ში“ მოსარჩელის კუთვნილი 40%-იანი წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. წილის ღირებულება განისაზღვრა 562000 აშშ დოლარით, რაც მოპასუხეს უნდა გადაეხადა ხელშეკრულების დადებიდან 3 დღის ვადაში, ამავდროულად, მოპასუხის წარმომადგენლები ძ. ხ-ი და ლ. ც-ა მოსარჩელეს დაპირდნენ სს „ბ. რ-ს“ მიმართ შპს „კ-ის“ ვალდებულების უზრუნველსაყოფად მოსარჩელის კუთვნილი იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის იპოთეკისგან გათავისუფლებას. ბ. ხ-მა არ გადაიხადა წილის ღირებულება, ასევე არ გაათავისუფლა იპოთეკისგან მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთი. 2010 წლის სასამართლო განაჩენით დადასტურდა მოპასუხის თაღლითური ქმედება, წინასწარ განზრახვით დაპატრონებოდა კ-ს კუთვნილ ქონებას. დანაშაულის შედეგად მოსარჩელეს მიადგა ზიანი, რაც გამოიხატა წილის ღირებულების მიუღებლობაში, ასევე ვალდებულების დროულად შეუსრულებლობით მოსარჩელეს მიადგა ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით. ამასთან, ვინაიდან ბ.ხ-მა არ გაათავისუფლა იპოთეკისგან მისი კუთვნილი უძრავი ნივთი, არამედ მანვე შეიძინა „ბ. რ-ს“ მოთხოვნის უფლება შპს „კ-ის“ მიმართ, ამან გამოიწვია ი.კ-ს კუთვნილი იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის სარეალიზაციოდ მიქცევა, რითაც ი.კ-ს მიადგა 500000 აშშ დოლარის ზიანი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის გამო, ამასთან შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს ი. კ-სა და ა. თ-ის მიმართ შპს „კ-ს“ ქონების გასაუმჯობესებლად გაწეული ხარჯის - 1843000 აშშ დოლარის სოლიდარულად დაკისრების, ხოლო 2009 წლის 5 მარტიდან ი. კ-თვის ყოველთვიურად მიუღებელი შემოსავლის სახით 715868 აშშ დოლარის 5 %-ის დაკისრების მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი. კ-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბ. ხ-ს ი. კ-ს სასარგებლოდ დაეკისრა 562000 აშშ დოლარის, ასევე მიუღებელი შემოსავლის - 292086 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო მიუღებელი შემოსავლის სახით 1556914 აშშ დოლარის დაკისრების, მორალური ზიანის ანაზღაურების, მატერიალური ზიანის სახით 500000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში ი.კ-ს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ბ. ხ-ის შეგებებული სარჩელი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ხ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ასევე შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 აპრილის განჩინებით ბ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოება, რომ 2007 წლის 7 სექტემბერს ი. ხ-ს, ი. კ-სა და ბ. ხ-ს შორის ამ უკანასკნელის რწმუნებული ძ. ხ-ის მეშვეობით დაიდო შპს „კ-ში“ ი. კ-სა და ი. ხ-ის 50-50%-იანი წილების ნასყიდობის ხელშეკრულება. წილის ღირებულება განისაზღვრა 124000 აშშ დოლარით. 2006 წლის 19 დეკემბერს დამტკიცდა მორიგება სს „ბ. რ-ს“, შპს „კ-სა“ და ფიზიკურ პირებს, მათ შორის, ი. კ-ს შორის, რომლითაც შპს „კ-მა“ იკისრა ვალდებულება, სს „ბ. რ-სა“ და შპს „კ-ს“ შორის 2005 წლის 2 დეკემბრისა და 2006 წლის 7 აპრილის საკრედიტო ხაზის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საკრედიტო დავალიანება 446284.51 აშშ დოლარი დაეფარა მხარეთა მიერ შეთანხმებული გრაფიკით 2010 წლის 30 დეკემბრამდე. შპს „კ-ის“ ვალდებულების შესრულებაზე სოლიდარული პასუხისმგებლობა იკისრა ი. კ-მ. ბანკის მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით იყო დატვირთული ი. კ-ს კუთვნილი წყნეთში, ს-ის ქ. №33-ში მდებარე უძრავი ნივთი. 2009 წლის 23 ივლისს დამტკიცდა მორიგება კრედიტორსა და მოვალეს შორის, რომლის თანახმადაც, შპს „კ-ისათვის“ დაკისრებული 47000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ, ბ. ხ-ს საკუთრებაში გადაეცა შპს „კ-ის“ სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული ქ.თბილისში, ნაძალადევის რაიონში, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე, რკინიგზის ხაზსა და საავტომობილო გზას შორის არსებული ქონება მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობებით (საკადასტრო კოდი ...). 2009 წლის 5 თებერვალს შპს „თ. ს. ს-ის“ მიერ გამართულ აუქციონზე სს „ბ. რ-ს“ მოთხოვნა შპს „კ-ის“ მიმართ 376133.10 აშშ დოლარის ოდენობით შეიძინა ბ. ხ-მა, რომელსაც ი. კ-სათვის არ გადაუხდია 2007 წლის 7 სექტემბრის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წილის ღირებულება - 562000 აშშ დოლარი. ი. კ-ს დანაშაულის შედეგად მიადგა 562000 აშშ დოლარის ზიანი. სასამართლომ ჩათვალა, რომ საქმის მასალებით ბ. ხ-ის მიერ გაწეული ხარჯების შედეგად შპს „კ-ის“ წილის ღირებულების გაზრდა არ დასტურდებოდა. წყნეთში, ს-ის ქ№33-ში მდებარე ი. კ-ს კუთვნილი უძრავი ნივთის საბაზრო ღირებულება კი შეადგენდა 500000 აშშ დოლარს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებას და ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 408-ე, 411-ე, 412-ე, 413-ე, 987-ე, 992-ე, 895-ე, 898-ე და 1008-ე მუხლებით. სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, პალატამ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა დელიქტურ ვალდებულებას, რა დროსაც მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისას უნდა არსებობდეს კანონით გათვალისწინებული შემდეგი პირობები: 1. უნდა დადასტურდეს მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი; 2. მიყენებული ზიანი გამოწვეული უნდა იყოს მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით და 3. მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი, ხოლო ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღვოდეს ბრალი. პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია ბესარიონ ხვინთელიანის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედების არსებობა, ამ ქმედებით მიყენებული ზიანი, ბრალი, ასევე მიზეზობრივი კავშირი მოქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, რაც ზიანის ანაზღაურების საფუძველია. სამოქალაქო კოდექსის 987-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გამოიკვლია შეგებებულ სარჩელში მითითებული გარემოებები მის მიერ შპს „კ-ის“ ქონებაზე ინვესტირების გაწევის შესახებ, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნად გაიზარდა ქონებისა და, შესაბამისად, წილის ღირებულება, სასამართლოს განმარტებით, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ შპს „კ-ის“ კუთვნილი ქონების ღირებულება გაიზარდა ბ. ხ-ის მიერ ამ ქონებაზე ხარჯების გაწევის შედეგად. სასამართლოს განმარტებით, თუ გამდიდრების ფაქტი სახეზე არ არის, მაშინ მარტო ხარჯის გაწევა არ წარმოშობს კონდიქციურ ვალდებულებას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესდით გაასაჩივრა ბ. ხ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ი. კ-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო მისი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება. კასატორმა მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 986-ე, 987-ე და 991-ე მუხლები, სასამართლომ არასწორად დაადგინა კასატორის მიერ ი.კ-სათვის 2007 წლის 7 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის გადაუხდელობის ფაქტი, რადგანაც აღნიშნული ამავე ხელშეკრულების მე-2 მუხლის, მოწმეების: ძ. ხ-ისა და ლ. ც-ს ჩვენებებით არ დასტურდება, საწინააღმდეგოს ადასტურებს ასევე ა.თ-ის მიერ ხელმოწერილი წერილობითი მტკიცებულება, სასამართლომ ასევე არ გამოიკვლია ბ.ხ-ის შეგებებული სარჩელის საფუძველი ბ.ხ-ის მიერ შპს „კ-ის“ ქონებაზე ინვესტიციის გაწევის თაობაზე, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნად გაიზარდა ქონების და, შესაბამისად, წილის ღირებულება, რადგანაც 2006 წლიდან ბ.ხ-ი ახორციელებდა ინვესტიციებს სადავო ქონებაზე არაოფიციალური პარტნიორის - ა.თ-ის მეშვეობით. ინვესტიციის ოდენობამ შეადგინა 1840000 აშშ დოლარი. აღნიშნულ გარემოებას ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი ო.მ-ის, ლ.ც-ს, ძ.ხ-ისა და ა.თ-ის მიერ ხელმოწერილი 2008 წლის 12 მაისის ე.წ სხდომის ოქმი, სადაც აღნიშნულია ბ.ხ-ის მიერ ა.თ-ისათვის გადაცემული თანხის ოდენობა და მიზნობრიობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 ივნისის განჩინებით ბ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ბ. ხ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რადგანაც აღნიშნულ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი მყარი ერთგვაროვანი პრაქტიკა (იხ. სუსგ №ას-1121-1385-09, 14 მაისი, 2010 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ბ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ბ. ხ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მ. ხ-ის მიერ 2012 წლის 29 ივნისს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ბ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ბ. ხ-ს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მ. ხ-ის მიერ 2012 წლის 29 ივნისს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.