№ას-945-888-2012 23 ივლისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – მ. ა-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ც-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უძრავი ქონების ½ ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 09 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. ა-ის სარჩელი მოპასუხე ნ. ც-ს მიმართ უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 96-99).

მითითებული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მოითხოვა ამ გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი 1, ს.ფ. 105-113).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 მაისის განჩინებით მ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 09 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 8 ნოემბერს ერთი მხრივ მ. ა-ს („მყიდველი“), ხოლო მეორე მხრივ – ნ. ც-სა და ნ. ზ-ს („გამყიდველები“), შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება;

აღნიშნული გარიგებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ გამყიდველები მყიდველს ამ ხელშეკრულებით დადგენილი პირობებით მიყიდდნენ, ხოლო მყიდველი გამყიდველებისაგან იყიდიდა უძრავ ქონებას, რისთვისაც მხარეები დადებდნენ ნასყიდობის ძირითად ხელშეკრულებას;

მითითებული წინარე ხელშეკრულებით განისაზღვრა ძირითადი ხელშეკრულების პირობები, კერძოდ, მ. ა-ს გამყიდველებისაგან 70000 აშშ დოლარად უნდა შეეძინა ქ.თბილისში, ბ-ის ქ.N39-ში მდებარე N78 ბინა. უძრავი ქონების ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულება უნდა დადებულიყო 2007 წლის 15 ნოემბერს. ამავე ხელშეკრულების მიხედვით, ძირითადი ხელშეკრულების დადების უზრუნველსაყოფად მყიდველი ვალდებული იყო გონივრულ ვადაში გამოესყიდა ნასყიდობის საგანი გამყიდველებისაგან;

2007 წლის 8 ნოემბრის გარიგებით მ. ა-მა გამყიდველებს ბეს სახით გადასცა 5000 აშშ დოლარი. მხარეთა შორის ბინის ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულება, რომლის შედგენაც გათვალისწინებული იქნა ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით არ დადებულა;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილებით თ. თ-ის მიერ ნ. ზ-ისათვის გადახდილი 10000 აშშ დოლარი და ნ. ც-სთვის გადახდილი 28000 აშშ დოლარი აღიარებულ იქნა მ. ა-ის მიერ ნ. ზ-თან და ნ. ც-სთან 2007 წლის 8 ნოემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულების შესრულებისთვის გადახდილ თანხად;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 19 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ნ. ც-ს, თ. და ტ. ზ-ების (ნ. ზ-ის უფლებამონაცვლეები) სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოშლილად იქნა ცნობილი გამყიდველებს – ნ. ც-ს და ნ. ზ-სა და მყიდველ მ. ა-ს შორის 2007 წლის 8 ნოემბერს სანოტარო ფორმის დაცვით დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება. ხელშეკრულების მოშლას საფუძვლად დაედო მ. ა-ის მიერ 2007 წლის 8 ნოემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების სრულად შეუსრულებლობა;

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტ მ. ა-ის მოსაზრება, რომ ბეს გადაცემის შესახებ შედგენილი წინარე ხელშეკრულება წარმოადგენდა უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს. ამასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში;

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტს (მოსარჩელეს) სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე დაყრდნობით არ წარუდგენია სათანადო მტკიცებულებები, რაც დაადასტურებდა სადავო უძრავ ქონებაზე მისი საკუთრების უფლების წარმოშობას. რაც შეეხებოდა აპელანტის მითითებას წინარე ხელშეკრულებაზე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ეს ხელშეკრულება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 19 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მოშლილად იყო ცნობილი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ სწორად აღნიშნა, რომ სარჩელის მოთხოვნა სადავო ნივთის ნაწილზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ არ გამომდინარეობდა ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებაში გამოხატული მხარეთა ნებიდან, ვინაიდან ამავე გარიგების თანახმად, მომავალში დასადები ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი უნდა ყოფილიყო მთლიანი ნივთი და არა მისი ნაწილი. სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. ამავე ნორმის მე-3 ნაწილის მიხედვით, ხელშეკრულებით შეიძლება წარმოიშვას მომავალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ მ. ა-ს 2007 წლის 8 ნოემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ძირითადი ხელშეკრულების დადება კონტრაგენტებისათვის არ მოუთხოვია. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის სადავო უძრავ ნივთთან დაკავშირებით ნასყიდობის ხელშეკრულება არ იყო დადებული, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობა (ტომი 2, ს.ფ. 62-67).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მ. ა-მა შეიტანა საკასაციო საჩივარი. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას.

საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგს:

სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებები არასწორად შეაფასა და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოტივად არასწორად მოახდინა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლზე აპელირება. კერძოდ, მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა გარიგების (წინარე ხელშეკრულების) წერილობითი ფორმით დადებას. უდავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა ის, რომ მ. ა-მა გადაიხადა ბინის ღირებულების ნახევარზე მეტი (100000 + 280000 + 5000 აშშ დოლარი). რაც შეეხება საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას, ეს უნდა განხორციელებულიყო სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის მოთხოვნიდან გამომდინარე, რაც არ განხორციელებულა მოწინააღმდეგე მხარის მიზეზით. სწორედ აღნიშნული წარმოადგენდა სარჩელისა და სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნებს;

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული ე.წ. „ბეს“ ხელწერილი, რის შედეგადაც მიიღო კანონსაწინააღმდეგო გადაწყვეტილება. 2007 წლის 8 ნოემბერს მ. ა-ს, ნ. ც-სა და ნ. ზ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება ბეს თაობაზე, რომლის თანახმად, მ. ა-მა მეორე მხარეს ბეს სახით გადასცა 5000 აშშ დოლარი. მითითებული თანხა ჩაითვალა ნასყიდობის საგნის ღირებულებაში. ხელშეკრულებით, მარი აბრამიშვილს სადავო უძრავი ქონება უნდა გამოესყიდა გონივრულ ვადაში, ანუ მხარეებს შორის დათქმული არ ყოფილა რაიმე კონკრეტული ვადა. ნასყიდობის საგანზე ვადის განუსაზღვრელობის გამო, აგრეთვე, თავად „ბეს“ ხელწერილის შინაარსიდან გამომდინარე, უძრავი ქონების შესყიდვა უნდა მომხდარიყო ნაწილ-ნაწილ. აქედან გამომდინარე, სახეზე იყო განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, ამასთან, 5000 აშშ დოლარის გადახდით კასატორმა დაიწყო მის მიერ ნაკისრი ვალდებულების შესრულება;

სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილებით, თ. თ-ის მიერ ნ. ზ-სათვის გადახდილი 10000 აშშ დოლარი და ნ. ც-სათვის გადახდილი 28000 აშშ დოლარი აღიარებულ იქნა მ. ა-ის მიერ ნ. ზ-თან და ნ. ც-სთან 2007 წლის 8 ნოემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულების შესრულებისათვის გადახდილ თანხად. გარდა ამისა, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მ. ა-ს შესრულებული ჰქონდა ვალდებულების ნახევარზე მეტი, კერძოდ, მას გადახდილი ჰქონდა 43000 აშშ დოლარი, ხოლო შეთანხმებისამებრ, ნასყიდობის საგანი შეფასდა 70000 აშშ დოლარად;

სასამართლო არასწორად მსჯელობს იმაზე, რომ აპელანტმა არ უნდა მიუთითოს წინარე ხელშეკრულებაზე, რადგან თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით იგი მოშლილად არის ცნობილი. კასატორის განმარტებით, სასამართლო არ ითვალისწინებს იმას, რომ წინარე ხელშეკრულების მოშლილად აღიარებამდე (2010 წლის 19 მარტი), რაც მოწინააღმდეგე მხარის მოთხოვნით მოხდა, 2010 წლის 8 თებერვლის მდგომარეობით მას გადახდილი ჰქონდა ნასყიდობის საგნის ღირებულების დიდი ნაწილი, 43000 აშშ დოლარი (ტომი 2, ს.ფ. 71-78).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.