საქმე №ას-947-890-2012 26 ივლისი, 2012 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, თეიმურაზ თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შ. მ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – დ. დ-ე, ბ. ტ-ე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – კრების ოქმების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა „შ. 91-ის“ თავმჯდომარე დ. დ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შ. მ-ის მიმართ და მოითხოვა 2008 წლის 15 სექტემბრის №2 და 2008 წლის 22 სექტემბრის №3 კრების ოქმების ბათილად ცნობა.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
შ. მ-მა ასევე სარჩელით მიმართა სასამართლოს დ. დ-ის, ბ. ტ-ისა და ზ. ა-ის წინააღმდეგ ამხანაგობა „შ. 91-ის” 2007 წლის 10 თებერვლის №1 კრების ოქმისა და 2007 წლის 14 აპრილის №3 კრების ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილებით ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა „შ. 91-ის” სარჩელი 2008 წლის 15 სექტემბრის №2 კრების ოქმისა და 2008 წლის 22 სექტემბრის №3 კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა, იმავე გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შ. მ-ის სარჩელი და ბათილად იქნა ცნობილი ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა „შ. 91-ის“ დამფუძნებელ წევრთა 2007 წლის 10 თებერვლის №1 კრების ოქმი და 14 აპრილის №3 კრების ოქმი.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა „შ. 91-ის“ თავმჯდომარე დ. დ-მ და ბ. ტ-მ ნაწილობრივ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით. მოცემული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით ამხანაგობა „შ. 91-ისა” და ბ. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის პირველი პუნქტის შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ამხანაგობა „შ. 91-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნეს ცნობილი ამხანაგობა „შ. 91-ის“ 2008 წლის 15 სექტემბრის კრების ოქმი №2 და 2008 წლის 22 სექტემბრის კრების №3 ოქმი შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლით, 931-ე მუხლის მეორე ნაწილით და მიიჩნია, რომ წერილობით დადებული ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება უნდა შეიცავდეს: 1) მონაწილეთა დასახელებასა და მისამართს, 2) მონაცემებს ერთობლივი საქმიანობის სახეობისა და მიზნების შესახებ, 3) მონაწილეთა უფლებებსა და მოვალეობებს, 4) მართვის ორგანოთა სტრუქტურასა და ფუნქციებს, 5) მონაწილეთა შორის შემოსავლებისა და ზიანის განაწილების წესსა და პირობებს, 6) ხელშეკრულებიდან გასვლის წესს, 7) საქმიანობის ხანგრძლივობას, 8) ხელშეკრულების მოშლისა და დარჩენილი ქონების განაწილების წესს. ერთობლივ საქმიანობასთან დაკავშირებული ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმები ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეებს ანიჭებს თავისუფლებას, თვითონ განსაზღვრონ ამხანაგობის საქმიანობის ფუნქციონირების წესი და პირობები, ხოლო ასეთი პირობების არარსებობისას სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლი ადგენს ზოგად ნორმებს.
მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2002 წლის 11 დეკემბრის კრების მონაწილეთა შეთანხმებით მათ შორის წარმოიშვა ერთობლივ საქმიანობასთან დაკავშირებული სამართალურთიერთობა, კერძოდ, კრების გადაწყვეტილებით ამხანაგობის (რომელსაც ეწოდა „შ.. 91“) წევრებმა მიიღეს ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების პროექტი, აირჩიეს ამხანაგობის გამგეობის თავმჯდომარე და თანათავმჯდომარე, ასევე გამგეობის წევრები. კრებამ დაამტკიცა მშენებარე „ა“ და „ბ“ კორპუსების ბინებისა და ავტოფარეხების განაწილების გეგმა. კრებამ ასევე განსაზღვრა მის მიერ არჩეული გამგეობის წევრებისა და თავმჯდომარის უფლებამოსილების ვადა.
სასამართლომ დაადგინა, რომ ამხანაგობა „შ. 91-ის“ 2002 წლის 24 დეკემბრის ამხანაგობის ხელშეკრულებით ამხანაგობის მიზანია ქ.თბილისში, ნ-ის III მ/რ I კვ-ის მიმდებარედ 3590 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა და მშენებლობის დასრულების შემდეგ ამ შენობის, როგორც ამხანაგობის წევრთა წილობრივი თანასაკუთრების მფლობელობა, სარგებლობა და განკარგვა. ხელშეკრულების მიხედვით, ამხანაგობა „შ. - 91-ის“ მართვის უმაღლეს ორგანოს წარმოადგენს ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა საერთო კრება, რომელიც გადაწყვეტილებას იღებს ამხანაგობის საქმიანობის უმნიშვნელოვანეს საკითხებზე. კრებაზე ნებისმიერი გადაწყვეტილების მისაღებად საჭიროა ყველა წევრის თანხმობა. დამფუძნებელ წევრთა კრების კომპეტენციას განეკუთვნება: 1) ამხანაგობის ძირითადი ორგანიზაციულ-ფინანსური საკითხების გადაწყვეტა, 2) ამხანაგობაში წევრთა მიღება, 3) ამხანაგობაში შენატანების ოდენობისა და კვოტების განსაზღვრა, 4) განუთავსებელი ფართების განაწილება, 5) წევრის გარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება, 6) ამხანაგობის წევრთა შორის წილობრივი საკუთრების იდენტიფიკაცია და განსაზღვრა, 7) ამხანაგობის გამგეობის არჩევა, 8) ამხანაგობის გამგეობის თავმჯდომარის და თანათავმჯდომარის არჩევა (4.4. პუნქტი).
მოცემულ შემთხვევაში ამხანაგობის 2008 წლის 15 სექტემბრისა და 22 სექტემბრის კრების გადაწყვეტილებებით განისაზღვრა ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა კრების კომპეტენციას მიკუთვნებული საკითხი – დადგინდა შ. მ-ის წილობრივ საკუთრებასთან დაკავშირებული საკითხი. დამფუძნებელ წევრთა კრების კომპეტენციას მიკუთვნებული საკითხის გადაწყვეტისათვის ამხანაგობის ხელშეკრულებით შეთანხმებული იყო ყველა წევრის თანხმობის აუცილებლობა.
სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ასევე საქმეში მოცემული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით პალატამ დაასკვნა, რომ შ. მ-ი ამხანაგობის სახელით სადავო გადაწყვეტილებების მიღებაზე ერთპიროვნულად უფლებამოსილი არ იყო, შესაბამისად, არსებობს აღნიშნული გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობის საფუძველი.
პალატამ არ გაიზიარა შ. მ-ის მითითება, რომ სადავო გადაწყვეტილების მიღებისას დ. დ-ს, ბ. ტ-სა და ზ. ა-ს შეწყვეტილი ჰქონდათ ამხანაგობის გამგეობის წევრების უფლებამოსილება 2002 წლის 11 დეკემბრის კრების გადაწყვეტილების შესაბამისად, ვინაიდან მათ გადაეცათ კუთვნილი წილი საკუთრებაში და კორპუსი „ბ“ შევიდა ექსპლუატაციაში. პალატამ აღნიშნა, რომ 2002 წლის 11 დეკემბრის ამხანაგობის კრების გადაწყვეტილებით განისაზღვრა გამგეობის წევრთა უფლებამოსილების ვადა შემდეგი პირობების დადგომამდე: 1) გამგეობის წევრთა მიერ კუთვნილი წილის საკუთრებაში მიღება, 2) “ბ” კორპუსის აშენება და ექსპლოატაციაში მიღება, 3) 14 ცალკე მდგომი ავტოფარეხის აშენება და ექსპლუატაციაში მიღება.
სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის თანახმად, პალატამ აღნიშნა, რომ მხარეები საგანგებოდ შეთანხმდნენ ხელშეკრულების პირობაზე, რომელიც, თავის მხრივ, პირობით გარიგებას წარმოადგენდა. რადგან გარკვეული პირობის დადგომას მხარეები უკავშირებდნენ ამხანაგობის წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილების საკითხის განსაზღვრას, ამგვარი შეთანხმება ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შეთანხმებას გულისხმობს.
სამოქალაქო კოდექსის 97-ე მუხლით გათვალისწინებული გარიგებისათვის დამახასიათებელია შემდეგი ნიშნები: პირობა უნდა დადგეს მომავალში; უცნობია, დადგება თუ არა იგი; პირობის დადგომა უნდა იყოს შესაძლებელი. დასახელებული ნორმა (გარიგება გაუქმების პირობით) ითვალისწინებს ისეთ პირობას, რომლის დადგომა იწვევს მხარეთა უფლებებისა და მოვალეობების შეწყვეტას.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მხარეებმა განსაზღვრეს სწორედ ამხანაგობის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გაუქმების პირობა, რაც კონკრეტულ მოვლენებს დაუკავშირეს. არსობრივად, ამგვარი შეთანხმება არ არის უცხო თავად ერთობლივი საქმიანობის სამართალურთიერთობისათვის, რადგან ამხანაგობა ხელშეკრულებაა (სკ 930-ე მუხლი), რომლით განსაზღვრული მიზნის მისაღწევადაც მოქმედებს რამდენიმე პირი და თავისთავად ასეთი ურთიერთობის შეწყვეტა უკავშირდება ამხანაგობის ხელშეკრულებით დათქმული მიზნის მიღწევას.
პალატამ უკვე დაადგინა, რომ კონკრეტული პირობა – ავტოფარეხების მშენებლობის დასრულება – მოცემული საქმის განხილვის დროისთვისაც არ არის დამდგარი. ამდენად, 2008 წლის სექტემბრისათვის ამხანაგობა „შ. 91-ის“ გამგეობის წევრთა უფლებამოსილება არ იყო შეწყვეტილი.
გარდა ამისა, ამხანაგობის ხელშეკრულების მიხედვით, გამგეობის წევრის უფლებამოსილების შეწყვეტა არ წარმოადგენს ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრის უფლებამოსილების შეწყვეტას, სადავო გადაწყვეტილების მიღებაზე კი უფლებამოსილი იყო დამფუძნებელ წევრთა კრება ერთობლივად.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შ. მ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და დ. დ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2002 წლის 11 დეკემბრის კრების დღის წესრიგის მე-6 საკითხზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში საუბარია ცალკე მდგომ 14 ავტოფარეხზე. ამხანაგობა „შ.-91-ის“ 2002 წლის 11 დეკემბრის კრების ოქმის დღის წესრიგის მე-6 საკითხზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში ხსენებული 14 ავტოფარეხი არ წარმოადგენს ცალკე მდგომ ავტოფარეხებს და იგი განთავსებულია „ბ“ კორპუსის ქვეშ.
აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ 2002 წლის 11 დეკემბრის კრების ოქმის დღის წესრიგის მე-6 საკითხზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია „დღეისათვის მშენებარე“ და არა ზოგადად „მშენებარე“, რაც პირდაპირი მნიშვნელობით უნდა განიმარტოს და რითაც დასტურდება, რომ სწორედ „ბ“ კორპუსზე და მის ქვეშ არსებულ ავტოფარეხებზეა საუბარი, რადგან 2002 წლის 11 დეკემბრისათვის დაწყებული იყო „ბ“ კორპუსისა და მის ქვეშ მდებარე ავტოფარეხების მშენებლობა, ცალკე მდგომი ავტოფარეხები კი აშენდა 2005 წელს, რითაც კიდევ ერთხელ დასტურდება, რომ საუბარია სწორედ იმ დროისათვის მშენებარეზე.
საყურადღებოა ისიც, რომ დღის წესრიგის მე-6 საკითხზე მიღებულ მოხსენებაში საუბარია „ბ“ კორპუსის M14 ავტოფარეხის აშენებასა და ექსპლუატაციაში შესვლაზე და არა დ.დ-ისათვის გადაცემაზე, ამასთან, მითითებულია, რომ „ბ“ კორპუსის, 14 ავტოფარეხის აშენებისა და ექსპლუატაციაში შესვლის შემდგომ დ.დ-ის, ბ.ტ-ის და ზ.ა-ის თანასაკუთრების ტაბულის მიხედვით მოთხოვნების დაკმაყოფილებისთანავე უფლებამოსილება უწყდებოდათ.
თანასაკუთრების ტაბულის, კერძოდ, №2 დანართის მიხედვით, დ.დ-ს, ბ.ტ-ს და ზ.ა-ს უნდა გადასცემოდათ თითო ბინა და თითო ავტოფარეხი, რაც შეეხება დანართ №3-ს, რომლის მიხედვითაც დ.დ-ს 23 ავტოფარეხიდან საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა 14 ავტოფარეხი, აღნიშნულ ავტოფარეხების ბედი დამფუძნებლებმა საბოლოოდ განსხვავებულად გადაწყვიტეს 2002 წლის 23 დეკემბრის №2 კრებაზე, რა დროსაც განისაზღვრა, რომ დ.დ-ს საკუთრებაში კი აღარ გადაეცემოდა ეს ავტოფარეხები, არამედ, – როგორც პირობადებული საკუთრება, მხოლოდ ძველი ვალდებულებების შესასრულებლად, ხოლო თუ ეს ავტოფარეხები არ მოხმარდებოდა ძველი ვალდებულებების შესრულებას, ისინი ჩაითვლებოდა „შ.-91-ის“ საკუთრებად და უნდა განთავსებულიყო საერთო წესით. მოცემულ შემთხვევაში არ უნდა იქნეს გაზიარებული სასამართლოს მსჯელობა, რომ 2002 წლის 23 დეკემბრის კრების ოქმით ცალკე მდგომი გარაჟების სამართლებრივი მდგომარეობა არ შეცვლილა და შეიცვალა მხოლოდ საკუთრების ფორმა.
სააპელაციო პალატამ არ შეასრულა საკასაციო სასამართლოს მითითება და არ გამოიკვლია 2002 წლის 23 დეკემბრის ამხანაგობა „შ.-91-ის“ კრების ოქმით მხარეთა შეთანხმების საგანი რა კავშირშია 2002 წლის 11 დეკემბრის კრების ოქმით განსაზღვრულ პირობასთან. აღნიშნულ ცალკე მდგომ ავტოფარეხებს საერთო არ ჰქონდა დ.დ-ის, როგორც დამფუძნებელი ფიზიკური პირის მოთხოვნებთან და ამ ავტოფარეხების დასრულება-არდასრულება ვერანაირ კავშირში ვერ იქნებოდა დამფუძნებელი წევრების უფლებამოსილების შეწყვეტასთან, რადგან ძველი ვალდებულების არარსებობის შემთხვევაში ეს ავტოფარეხები განიხილებოდა ამხანაგობის საკუთრებად. შესაბამისად, ცალკე მდგომი ავტოფარეხების დაუსრულებლობა ვერ განიხილება დ.დ-ის, ბ. ტ-ისა და ზ.ა-ის, როგორც დამფუძნებელი ფიზიკური პირების თანასაკუთრების ტაბულით განსაზღვრული მოთხოვნების დაუკმაყოფილებლობად. მით უმეტეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და სადავოდ არ გამხდარა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ დ.დ-ის, ბ.ტ-ისა და ზ.ა-ის მოთხოვნები დაკმაყოფილებულია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 ივლისის განჩინებით შ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2012 წლის 19 ივნისსა და 9 ივლისს მ. პ-ის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ შ. მ-ის (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მ. პ-ის მიერ 2012 წლის 19 ივნისსა №5251106 სალაროს შემოსავლის ორდერით და 9 ივლისს №245619222 სალაროს შემოსავლის ორდერით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი – 210 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
