№ას-978-919-2012 23 ივლისი, 2012 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ნ. დ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ლ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2011 წლის 3 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ნ. დ-მ მოპასუხე მ. ლ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ ზიანის ასანაზღაურებლად 40000 აშშ დოლარის დაკისრება (ტომი 1, 1, ს.ფ. 52-62).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. დ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 187-192).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ შეიტანა სააპელაციო საჩივარი, მისი გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით (ტომი 1, ს.ფ. 197-206).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 მაისის განჩინებით ნ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 დეკემბრის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის მიხედვით, მ. ლ-მა, რომელსაც განზრახული ჰქონდა მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით დაუფლებოდა ნ. დ-ის ქონებრივ უფლებას, 2009 წლის 13 ნოემბერს, ამ უკანასკნელს გააფორმებინა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ნ. დ-მ, თითქოსდა, დ. ლ-ს 50000 ლარად მიჰყიდა მის სახელზე რეგისტრირებული, წ-ის გ-ის №39-ში მდებარე 159.40 კვ.მ ფართის №96 ბინა. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ზემომითითებული ფართი საჯარო რეესტრში აღირიცხა დ. ლ-ის საკუთრებად. მოგვიანებით, მ. ლ-ის მონაწილეობით და მოთხოვნით, გაფორმდა ხელშეკრულებები, შედეგად კი წ-ის გ-ის №39-ში მდებარე საცხოვრებელ კორპუსში არსებული 159.4 კვ.მ ფართიდან 63.76 კვ.მ ფართის მესაკუთრე გახდა ა. ა-ე;

საქართველოს მთავარი პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის სტაჟიორ შ. ს-ს 2010 წლის 1-2 ნოემბრის დადგენილებებით, ნ. დ-ე ცნობილ იქნა სამოქალაქო მოსარჩელედ, მ.ლ-ი კი - სამოქალაქო მოპასუხედ;

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხის მიერ მისთვის მიყენებული ზიანის ოდენობა შეადგენდა 50000 ლარს, რაც აპელანტის განმარტებით დასტურდებოდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 03 დეკემბრის განაჩენით.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ამა თუ იმ სამოქალაქო საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის და სასამართლო გადაწყვეტილების გამოსატანად აუცილებელია ფაქტების დადგენა, რაც მხოლოდ მტკიცებულებათა მეშვეობით არის შესაძლებელი, შესაბამისად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილი განსაზღვრავს დასაშვებ მტკიცებულებათა ზუსტ ჩამონათვალს, რომელიც ითვალისწინებს მოწმის ჩვენებასაც. აღნიშნულ მტკიცებულებათაგან ნებისმიერი დასაშვებია და მხარეს თავისი შეხედულებით შეუძლია განსაზღვროს, თუ რომელი მტკიცებულება უნდა გამოიყენოს და წარადგინოს სასამართლოში თავისი უფლების დასაცავად. ამასთან, კანონი ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევას, როდესაც მტკიცებულებად წარდგენილ დოკუმენტს რაიმე მნიშვნელობა არ მიენიჭება, ვინაიდან იგი დაუშვებელია, მაგალითად, კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებებს იურიდიული ძალა არა აქვთ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილი). კანონი დაუშვებელ მტკიცებულებათა რიგს მიაკუთვნებს ასევე ისეთ მტკიცებულებებს, რომლებიც, მიუხედავად იმისა, რომ კანონით დასაშვებ მტკიცებულებათა რიგს განეკუთვნება, არ არის ვარგისი ამა თუ იმ გარემოების სამტკიცებლად, ვინაიდან ამ გარემოების დამამტკიცებელი დოკუმენტის სახე თავად კანონმა განსაზღვრა. ეს აზრია განმტკიცებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილში, რომლითაც ამა თუ იმ გარემოების დასამტკიცებლად გამოყენებულ უნდა იქნეს მხოლოდ ისეთი მტკიცებულება, რომელიც სპეციალურად კანონითაა განსაზღვრული. მაგალითად, დანაშაულით მიყენებული ზიანის ოდენობა, კანონის თანახმად, შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ სათანადო მტკიცებულებით – კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენით ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის განმხილველი ორგანოს/თანამდებობის პირის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, ან თუ აღნიშნული დოკუმენტები არ შეიცავს მიყენებული ზიანის გაანგარიშებას, დანაშაულით მიყენებული ზიანის ოდენობა შეიძლება დადგინდეს უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით, რომელშიც განსაზღვრული იქნება მიყენებული ზიანის ოდენობა (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309¹⁷-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).

როგორც საქმის მასალებით ირკვეოდა, ნანული დოხნაძეს სასამართლოში არ წარუდგენია მიყენებული ზიანის ოდენობის განმსაზღვრელი (დამადასტურებელი) შესაბამისი მტკიცებულება, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა. რაც შეეხებოდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 03 დეკემბრის განაჩენს, აღნიშნული განაჩენით ზიანის ოდენობა განსაზღვრული არ იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 992-ე და 409-ე მუხლებით. სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულება. ამგვარი ვალდებულებები არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა კატეგორიას მიეკუთვნება, რომელიც ზიანის მიყენების შედეგად წარმოიშობა. სამოქალაქო კოდექსის 992-მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. კოდექსის 408-ე მუხლის 1-ლიი ნაწილის შესაბამისად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება, ხოლო 409-ე მუხლის შესაბამისად, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება ზემოთ მოყვანილ ნორმებთან მიმართებით და აღნიშნა, რომ ისინი განსაზღვრავენ იმ აუცილებელ წინაპირობებს, რომლებიც უნდა არსებობდეს დელიქტური ურთიერთობის წარმოშობისათვის, კერძოდ, უნდა დადგინდეს ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. ამასთან, დადგენილი უნდა იყოს მიყენებული ზიანის ოდენობა. ამდენად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა შეესაბამებოდეს აღნიშნულ ნორმაში მითითებულ კონსტრუქციას, თუნდაც ერთ-ერთი მათგანის არარსებობა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

განსახილველ შემთხვევაში შეუძლებელი იყო პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით ზიანის ანაზღაურება. დადგინდა, რომ ნ. დ-ს სასამართლოში არ წარუდგენია მიყენებული ზიანის ოდენობის განმსაზღვრელი (დამადასტურებელი) სათანადო მტკიცებულება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ არ არსებობდა დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები (ტომი 2, ს.ფ. 38-46).

სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება ნ. დ-მ გაასაჩივრა საკასაციო წესით. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას. მისი ეს მოთხოვნა შემდეგნაირადაა არგუმენტირებული:

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად სადავოდ გახადა მისთვის დანაშაულებრივი გზით მიყენებული ზიანის ოდენობის საკითხი და აღნიშნულთან მიმართებით არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ნორმები. სასამართლომ სრულიად დაუსაბუთებლად, მტკიცებულებად არ ჩათვალა საქმეზე წარდგენილი 2012 წლის 03 დეკემბრის განაჩენი.

კასატორი სრულად იაზრებდა და იაზრებს იმ შესაძლო შედეგებს, რაც დავის მოსარჩელის სასარგებლოდ გადაწყვეტის შემთხვევაში დადგება მოწინააღმდეგე მხარის მატერიალური მდგომარეობიდან გამომდინარე. ამიტომ, ნ. დ-მ სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოთხოვნა შეამცირა და სარჩელის ფასი განსაზღვრა 50000 ლარით.

სისხლის სამართლის საქმეზე 2010 წლის 03 დეკემბერს გამოტანილი განაჩენი, (რომ აღარაფერი ითქვას საქმეში მტკიცებულების სახით წარმოდგენილ, სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებულ დადგენილებებზე, სადაც ცალსახად არის განსაზღვრული ზიანის ოდენობა) არაორაზროვნად მიუთითებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ თავდაპირველად ნ. დ-ს მოწინააღმდეგე მხარემ მოტყუებით დაადებინა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ნ. დ-ს უნდა მიეღო უძრავი ქონების გაყიდვის სანაცვლოდ იმ დროისათვის შეუსაბამო და დაბალი ფასი – 50000 ლარი. მიუხედავად ამისა, მას ეს თანხა არ მიუღია, შემდგომ კი კვლავ მოპასუხის მონაწილეობით, ბინის ნაწილი გაიყიდა სხვა პირზე დამატებით ფასად (ტომი 2, ს.ფ. 49-56).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. დ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. დ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. დ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.