საქმე №ას-567-535-2012 1 აგვისტო, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ნუნუ კვანტალიანი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შ. გ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ო-ე (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე – მ. რ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თავდაპირველ სარჩელში - უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ხელშეშლის აღკვეთა, შეგებებულ სარჩელში - ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შ. გ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ო-ის მიმართ ქ.თბილისში, ქ-ის შესახვევის მე-3 კორპუსში, მე-3 სადარბაზოს №54 ბინის მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვისა და მისი გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის გადაცემის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

უძრავი ქონების ნასყიდობის შესახებ 2007 წლის 28 ივნისის ხელშეკრულებისა და 2007 წლის 20 დეკემბრის განცხადების რეგისტრაციის №012007201771-18/12/2007 ამონაწერით დასტურდება ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე უძრავი ქონების შ.გ-ის საკუთრებაში არსებობის ფაქტი, მოპასუხე უკანონოდ ფლობს და განკარგავს მოსარჩელის ქონებას და უარს აცხადებს მის ნებაყოფლობით გათავისუფლებაზე, აღნიშნულის გამო, მესაკუთრე ვერ სარგებლობს კუთვნილი ნივთით.

გ. ო-მ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს შ. გ-ისა და მ. რ-ის მიმართ თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

გ. ო-ე ოჯახთან ერთად სადავო ბინაში ცხოვრობს 1980 წლიდან, 1980 წლის 4 ოქტომბრის №051604 ორდერის თანახმად, ბინის დამქირავებელი გ.ო-ის მეუღლე ჟ.ო-ეა, სადავო ბინაში 1989 წელს ჩაეწერა მოსარჩელის რძალი მ. ჟ-ი, რომელმაც მეორე ქორწინების შემდგომ შეიცვალა გვარი და გახდა რ-ი. 2006 წლის 11 აპრილს მ. რ-მა სადავო ბინიდან არასწორად ამოწერა გ. ო-ე და განახორციელა ბინის მხოლოდ მის სახელზე პრივატიზაცია, ბინა კი მიჰყიდა შ. გ-ს. სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე პრივატიზაციის ხელშეკრულება გაუქმდა. შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, შ. გ-ი ნივთის არაკეთილსინდისიერი შემძენია, რადგანაც 2007 წლის 28 ივნისს მოპასუხესა და შეგებებული სარჩელის ავტორის ყოფილ რძალს - მ. რ-ს შორის გაფორმდა სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების გაფორმებისას შემძენისათვის ცნობილი იყო ბინის სადავოობის თაობაზე, კერძოდ ის, რომ გამყიდველსა და გ.ო-ს შორის სასამართლოში იხილებოდა დავა ბინის თაობაზე. გამყიდველს ბინის გასაღები არ გააჩნდა, ვინაიდან მას 2002 წლიდან საქართველოში არ უცხოვრია, გ.ო-ე ბინაში ცხოვრობდა შვილთან - ზ.ო-სთან ერთად, რომელიც 2006 წლის სექტემბერში გარდაიცვალა, ბინის გასაღებს ფლობდა მხოლოდ გ.ორმოცაძე, რადგანაც მან შეცვალა ბინის კარის საკეტი, მას შემდეგ, რაც სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე ამ ბინიდან გაასახლა ყოფილი რძლის დედა - თ.შ-ი, ის ქალაქიდან გასვლის შემთხვევაში გასაღებს მხოლოდ გვერდით მცხოვრებ მეზობელთან ტოვებდა, შემძენი შ. გ-ი კი, არც გ.ო-სთან და არც მეზობელთან არ მისულა უძრავი ნივთის შეძენისას მის სანახავად, ბინის უნახავობის ფაქტი შ.გ-მა ასევე დაადასტურა ადმინისტრაციულ კოლეგიაში პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ გ.ო-ის სარჩელის განხილვისას, ამასთანავე, ნასყიდობის ფასი მინიმალურია, კერძოდ, 15000 აშშ დოლარია.

გ. ო-მ შ. გ-ის სარჩელი არ ცნო და მისი უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

შეგებებული სარჩელი არ ცნო შ. გ-მა და განმარტა, რომ არ არსებოს მას და მ.რ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, ხოლო შ.გ-ის არაკეთილსინდისიერ შემძენად ცნობის წინაპირობები მხოლოდ იმ საფუძვლით, რომ შემძენმა ნივთი არ ნახა. შ.გ-ისათვის მისაღები იყო ნივთის ღირებულება და, ვინაიდან, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, გამყიდველი მესაკუთრეს წარმოადგენდა, ხოლო ბინა უფლებრივად დატვირთული არ იყო, მისთვის ბინის ნებისმიერი მდგომარეობა კეთილმოწყობის თვალსაზრისით მისაღებს წარმოადგენდა.

შეგებებული სარჩელი ასევე არ ცნო მ. რ-მა და მიუთითა, რომ არ არსებობდა არც სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და არც შემძენის არაკეთილსინდისიერად მიჩნევის წინაპირობები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შ. გ-ის სარჩელი გ. ო-ის მიმართ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე გ. ო-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა უძრავი ნივთი მდებარე ქ.თბილისში, ქ-ის შესახვევი, კორპუსი 3, სადარბაზო 3, სართული 5, ბინა №54 და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა მოსარჩელე შ. გ-ს, გ. ო-ის შეგებებული სარჩელი შ. გ-ისა და მ. რ-ის მიმართ შ. გ-ის ბინის არაკეთილსინდისიერ შემძენად აღიარებისა და 2007 წლის 28 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ო-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც დაკმაყოფილდებოდა მისი შეგებებული სარჩელი, ხოლო უარი ეთქმებოდა შ.გ-ს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ. ო-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შ. გ-ის სარჩელი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ არ დაკმაყოფილდა, გ. ო-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი შ. გ-სა და მ. რ-ს შორის 2007 წლის 28 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შ. გ-ის საკუთრებად რეგისტრირებულია ქ.თბილისში, ქ-ის შესახვევის მე-3 კორპუსში, მე-3 სადარბაზოს მე-5 სართულზე მდებარე №54 ბინა, ამ უკანასკნელის მიერ მ. რ-თან 2007 წლის 28 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, გ. ო-ე 1981 წლიდან უწყვეტად ცხოვრობს სადავო ბინაში, 2007 წლის 16 აგვისტოს შ.გ-მა ლ. ნ-ის მიმართ არსებული ვალდებულების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დატვირთა სადავო ბინა. უძრავი ქონება 2010 წლის 26 აგვისტოს შ. გ-მა მიჰყიდა იპოთეკარ ლ. ნ-ის, რის შედგადაც უძრავ ქონებაზე გაუქმდა იპოთეკა, მოგვიანებით კი, 2011 წლის 4 ნოემბერს მხარეთა მიერ გაფორმდა შეთანხმება ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების თაობაზე და სადავო უძრავ ქონებაზე კვლავ აღდგა შ. გ-ის საკუთრების უფლება და, ლ. ნ-ის სასარგებლოდ, იპოთეკა. სადავო უძრავი ნივთი თბილისის ისანი-სამგორის გამგეობის მიერ უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა მ. რ-ს 2006 წლის 11 აპრილის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 17 მაისის გადაწყვეტილებით გ. ო-ის სარჩელის საფუძველზე ბათილად იქნა ცნობილი 2006 წლის 11 აპრილის თბილისის ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობასა და მ. რ-ს შორის გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება მ. რ-ისათვის სადავო ბინის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე. სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონერ ძალაში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 ივნისის განჩინებით. წინამდებარე საქმის განხილვა შეჩერებული იყო ადმინისტრაციული სამართალწარმოების დასრულებამდე. ადმინისტრაციული სამართალწარმოების შედეგად, ბათილად იქნა ცნობილი სადავო ბინაზე მ. რ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი, შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნივთის გამსხვისებელს არ ჰქონდა უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება და მის მიერ გამოვლენილი ნება ნივთის გაყიდვის თაობაზე არ არის ნამდვილი. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას - 2007 წლის 28 ივნისს უძრავი ქონების მესაკუთრე მ. რ-ი იყო, ერთმნიშვნელოვნად არ მიუთითებს უძრავი ნივთის შემძენ შ. გ-ის კეთილსინდისიერებაზე.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე, 185-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ კანონით დაცულია კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესი მაშინ, როდესაც სადავოდ არის გამხდარი მესაკუთრის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უფლება და ამ ფაქტის მიმართ შემძენის დამოკიდებულებაა კეთილსინდისიერი, ანუ არსებობს გარემოება, როდესაც შემძენმა არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ გამყიდველს არ გააჩნდა რეესტრში რეგისტრირებული ნამდვილი უფლება ან ასეთი უფლება სადავო იყო. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის დებულებანი იცავენ კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესებს საჯარო რეესტრის მონაცემთა სისწორისა და რეგისტრირებული მესაკუთრის უფლებამოსილების მიმართ. აღნიშნული მუხლი მოიცავს შემთხვევას, როდესაც უძრავი ნივთის გასხვისების ნებას ავლენს რეგისტრირებული მესაკუთრე, მაგრამ მისი საკუთრების უფლება შეცილებულია სხვა, მესამე პირთა მხრიდან, ან არ არის სრულყოფილი, რისი არცოდნაც შემძენის მიერ წარმოგვიჩენს მას (შემძენს) კეთილსინდისიერად. როდესაც საქმე ეხება უძრავი ქონების შეძენას, შემძენს, თავისი უფლების დასამტკიცებლად შეუძლია დაეყრდნოს რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტების სისწორის ვარაუდს, თუნდაც სინამდვილეში უსწორო იყოს რეესტრის მონაცემები. ამ მდგომარეობას არარსებითად აქცევს შემძენის კეთილსინდისიერი დამოკიდებულება, რაც საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობაში გამოიხატება. ერთადერთი, რაც რეესტრის უტყუარობის ფიქციასა და, შესაბამისად, ნივთის შეძენას არღვევს, სწორედ, შემძენის არაკეთილსინდისიერებაა. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლები შეიცავს არაკეთილსინდისიერების იურიდიული შედეგის განმსაზღვრელ ელემენტს - შემძენმა იცის, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. ამ უკანასკნელი საკითხის გამორკვევისას გამოკვლეულ უნდა იქნას შემძენის შესაძლებლობანი რეესტრის არასწორი ჩანაწერის ცოდნასთან, რეგისტრირებული უფლების სადავოობასთან მიმართებით, ან უნდა გაირკვეს შემძენს გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში უნდა სცოდნოდა თუ არა სადავო ფაქტი. შემძენის ინტერესების დაცვა უნდა მოხდეს არა მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემების გათვალისწინებით, არამედ ნივთის შეძენის ფაქტის მიმართ მისი სუბიექტური დამოკიდებულებით, რამდენად სრულფასოვნად იქნა გამოყენებული მის მიერ შესაძლებლობები გარიგების გაფორმებამდე დაეზღვია გონივრული წინდახედულების ფარგლებში მოსალოდნელი რისკები. პალატამ, საქმის მასალების გათვალისწინებით ჩათვალა, რომ შ. გ-ის მოქმედებები არ უნდა შეფასდეს გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში განხორცილებულ ქმედებად. ის განმარტება, რომ სადავო ბინაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე შემძენს ბინა ვიზუალურად არ დაუთვალიერებია, არამედ, ნასყიდობის დაბალი ფასით დაინტერესების გამო, შემოიფარგლა მხოლოდ ბინის გარეგნული - ეზოდან დათვალიერებით, წარმოადგენს ვარაუდის საფუძველს, რომ შემძენმა წინდახედულობის ნორმები დაარღვია. პალატამ მიუთითა შ. გ-ის წარმომადგენლის - ო.კ-ის განმარტებაზე, რომ შ. გ-ისათვის იმთავითვე ცნობილი იყო ბინაში მდგმურების ცხოვრების შესახებ და აღნიშნული შესაძენი ბინის საფუძვლიანი დათვალიერების საჭიროების არარსებობის დასტურად არ ინა მიჩნეული. მ. რ-სა და შ. გ-ს შორის სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა 2007 წლის 28 ივნისს, რა დროსაც მოსარჩელის განმარტებით, მის მიერ შესაძენ სადავო ბინაში ცხოვრობდნენ მდგმურები და ამის შესახებ მისთვის იმთავითვე იყო ცნობილი. პალატის განმარტებით, ერთი მხრივ, ყურადსაღებია ის გარემოება, რომ შ. გ-ი ვერ ადასტურებს გამყიდველ მ. რ-თან მდგმურების ბინაში დარჩენისა და ქირავნობის ხელშეკრულების გაგრძელების ან მათ მიერ ბინის გათავისუფლების შესახებ, ასევე ქირავნობის თანხის ოდენობის და მისი გადახდის წესის შესახებ შეთანხმებას. აღნიშნული საკითხი პალატის მოსაზრებით, მნიშვნელოვანია სამოქალაქო კოდექსის 572-ე მუხლით დადგენილი დანაწესიდან გამომდინარეც, ვინაიდან შ. გ-ის განმარტებიდან გამომდინარე, ბინის შეძენის მომენტში მყიდველს არ აინტერესებდა ბინის დაუფლება და მისით საკუთარი შეხედულებისამებრ სარგებლობა, არამედ „ხელსაყრელი შემთხვევით“ ისარგებლა, მეორე მხრივ, უძრავი ქონების შეძენა თუ წარმოადგენდა მხარისათვის ხელსაყრელ გარიგებას ფასის შეუსაბამობის გამო და იგი ემსახურებოდა არა ბინით სარგებლობის, არამედ, დამატებითი შემოსავლის გაჩენის სურვილს, მის ინტერესში უნდა ყოფილიყო დამქირავებელთან ქირავნობის ურთიერთობის გაგრძელება და ამ სახითაც დამატებითი შემოსავლის მიღება, ან მყიდველისგან იმის გაგება მაინც, თუ როდის შეძლებდა ნივთით საკუთარი შეხედულებისამებრ სარგებლობას, ან განკარგვას. ნაცვლად იმისა, რომ მას შემდგომი მოქმედებებით მოეთხოვა გ. ო-ისგან (როგორც დამქირავებლისგან) ქირის მისთვის გადახდა, ბინაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებიდან ერთ კვირაში, 2007 წლის 5 ივლისს შ. გ-მა მიმართა თბილისის ისანი-სამგორის სამმართველოს პოლიციის მე-5 განყოფილებას სადავო ბინიდან გ. ო-ის გამოსახლებისა და საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით. პალატის განმარტებით, შ. გ-ის ეს ქმედება საპირისპიროზე მეტყველებს და იძლევა საფუძვლიანი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ პოლიციისადმი მიმართვით შ. გ-მა დაადასტურა, რომ თავიდანვე იცოდა ბინაში გ. ო-ის ცხოვრების (სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე) შესახებ, ხოლო ის გარემოება, რომ გ. ო-ე მას მდგმური ეგონა, არ გამომდინარეობს მისი განმარტებისა და მოქმედებების ერთობლივი ანალიზიდან. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ შემძენმა არ დაიცვა წინდახედულობის ნორმები, ვინაიდან უფლების ნაკლის თავიდანვე გამოაშკარავება სირთულეს არ წარმოადგენდა, სადავო ბინაში იმჟამადაც ცხოვრობდა და დღემდე ცხოვრობს გ. ო-ე, რაც ხაზს უსვამს, რომ კეთილსინდისიერი შემძენი შ.გ-ი არ არის, მისი უფლების დაცვის მიზნებიდან გამომდინარე, დადგენილია იურიდიული ფიქცია რეესტრის ჩანაწერების მიმართ. ამიტომ ეს გარემოება გამორიცხავს კონკრეტულ შემთხვევასთან მიმართებაში პრეზუმფციის მოქმედების გავრცელებას და აღნიშნული ფაქტორები მიუთითებენ შემძენ შ. გ-ის არაკეთილსინდისიერებაზე.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 50-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ, ნორმის მიზნიდან გამომდინარე, ქონების განკარგვაზე უფლებამოსილ სუბიექტად კანონმდებელი მიიჩნევს ქონების ნამდვილ მესაკუთრეს, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მ. რ-ის საკუთრების უფლება არ ვრცელდებოდა სადავო უძრავ ქონებაზე, მის მიერ სადავო ქონების განკარგვა ეწინააღმდეგებოდა საჯარო წესრიგს და არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი ანალიზის შედეგად პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა შ. გ-ის ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, გამომდინარე იქიდან, რომ უძრავი ნივთის კანონიერი მესაკუთრე გ. ო-ეა, ხოლო ქონებაზე ამჟამად რეგისტრირებული მესაკუთრის - შ. გ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი არ არსებობს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით განმტკიცებული პრეზუმციით, სადავო ბინაზე შ. გ-ის მესაკუთრედ მიჩნევა საჯარო რეესტრის ჩანაწერების საფუძველზე დაუშვებელია, ამდენად, შ. გ-ი არ არის უფლებამოსილი, სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე, იდავოს უძრავი ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვაზე.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შ. გ-მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება და გ. ო-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო მისი სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, ეწინააღმდეგება ანალოგიურ საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დადგენილ ერთგვაროვან პრაქტიკას და უსაფუძვლოდ ლახავს საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით გარანტირებულ საკუთრების უფლებას, სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას დაარღვია კანონი, რაც ამ გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია, პალატამ საქმის მასალებს არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა, როდესაც არ დააკმაყოფილა შ.გ-ის სარჩელი, რადგანაც არსებობს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლით გათვალისწინებული ყველა წინაპირობა ბინის უკანონო მფლობელობიდან გამთხოვისათვის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო პალატამ, მართალია, სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლებით, თუმცა არასწორად აღნიშნა შემძენის მიერ წინდახედულობის ნორმის დარღვევის თაობაზე, მოცემულ შემთხვევაში შემძენს არ შეიძლება მოსთხოვოს ისეთი გარემოების ცოდნა, რომელიც მის შესაძლებლობებს აღემატება, კერძოდ, შ.გ-მა არ იცოდა, რომ მის მიერ შეძენილ ქონებაზე რაიმე დავა მიმდინარეობდა. 2007 წლის 28 ივნისს, ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას, საჯარო რეესტრში სადავო ბინის მესაკუთრედ აღრიცხული იყო მ. რ-ი, 2006 წლის 11 აპრილის პრივატიზაციის ხელშეკრულება ნივთის შეძენის დროისათვის გასაჩივრებული არ ყოფილა, არამედ გ.ო-მ ამ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით სასამართლოს 2007 წლის 16 აგვისტოს მიმართა, მართალია, სააპელაციო პალატამ ნორმის სწორი გამოყენების გზით სწორად განმარტა კეთილსინდისერების ცნება, თუმცა არც პირველი და არც სააპელაციო წესით საქმის განხილვისას არ ყოფილა წარმოდგენილი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ნივთის შეძენისას შემძენის არაკეთილსინდისიერების ფაქტსა და იმ გარემოებას, რომ უძრავი ქონების გასხვისებისას მ.რ-ი მისი მესაკუთრე არ ყოფილა, რაც შეეხება სასამართლოში დაკითხული მოწმეების ჩვენებებს, ამ ჩვენებებში არაა კონკრეტული მითითება შ.გ-ის არაკეთილსინდისიერების თაობაზე. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ემყარება მხოლოდ იმ გარემოებას, რომ შ.გ-მა ნივთი შეძენამდე ვიზუალურად არ დაათვალიერა, შესაბამისად, არასწორია სასამართლოს მსჯელობა აღნიშნულის საფუძვლით შ.გ-ის ქმედების წინდახედულობის ნორმის დარღვევად მიჩნევის თაობაზე და არ გამომდინარეობს ამ საკითხზე არსებული უზენაესი სასამართლოს განმარტებიდან, მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა კანონით გათვალისწინებული წინდახედულობის გონივრული მასშტაბი. ის ფაქტი, რომ ნივთის გასხვისებისას საჯარო რეესტრის მონაცემებით ნივთის მესაკუთრე გამყიდველი იყო, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის შესაბამისად, გამორიცხავს შემძენის არაკეთილსინდისიერებას ფაქტის მიმართ, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ის ვიზუალურად არ დაათვალიერებდა ნივთს, ამასთანავე, ნივთის ნახვის აუცილებლობა შესაძლოა იმ შემთხვევაში გამხდარიყო საჭირო, თუ იარსებებდა ეჭვი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მესაკუთრის უფლებასთან მიმართებით. სააპელაციო პალატამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტების საწინააღმდეგოდ გაზარდა კანონით გათვალისწინებული „წინდახედულობის ფარგლები“, და შ.გ-ს დაავალა იმის ცოდნა, რასაც კანონი არ ითვალისწინებს, აღნიშნული კი არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველი გახდა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მითითებას, რომ 2007 წლის 28 ივნისს შ.გ-ისათვის ცნობილი იყო ბინაში მდგმურების ცხოვრების თაობაზე, საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვს. ამასთანავე, არასწორია სასამართლოს მითითება სამოქალაქო კოდექსის 572-ე მუხლზეც. გადაწყვეტილება წინააღმდეგობრივია იმ ნაწილში, როდესაც სასამართლო, ერთი მხრივ, საუბრობს შემძენის მიერ წინდახედულობის ნორმის დარღვევაზე და მეორე მხრივ აღნიშნავს, რომ შ.გ-მა იცოდა გ.ო-ის სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ბინის ფლობის ფაქტის შესახებ. სამოქალაქო ბრუნვის თავისებურების გათვალისწინებით, ვინაიდან მხარეები ხელშეკრულებას დადებენ მას შემდეგ, რაც მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდებიან, ამ ხელშეკრულების კანონსაწინააღმდეგოდ მიჩნევის საფუძველი არ შეიძლება გახდეს გარიგების ფასი და შემძენი არ არის ვალდებული ასეთ დროს ამტკიცოს გარიგების ნამდვილობა. მოცემულ შემთხვევაში კი, გამყიდველის ობიექტური მიზეზების გათვალისწინებით, ვინაიდან მას ოჯახი გერმანიაში ჰყავდა და მხარეები შეთანხმდენენ ხელშეკრულების შედარებით დაბალ ფასზე, აღნიშნული წარმოადგენდა კიდევ ერთ გარემოებას, შემძენს ნივთის ვიზუალური დათვალიერების გარეშე დაედო ნასყიდობის ხელშეკრულება და აღნიშნული საკითხი გარიგების კანონსაწინააღმდეგოდ მიჩნევის საფუძველს არ წარმოადგენს, შესაბამისად, ვერც შემძენის კეთილსინდისერებაზე იქონიებს გავლენას. ამასთანავე, საყურადღებოა, რომ კეთილსინდისიერების საკითხის შეფასებისას მთავარი შემძენის მიერ ფაქტების გაცნობიერების შესაძლებლობაა და არა ინტერესი ამ ფაქტის მიმართ, ამდენად, შ.გ-ს რომ ჰქონოდა გამყიდველის უფლებამოსსილებაში ეჭვის შეტანის საფუძველი, იგი მოითხოვდა ბინის დათვალიერებას ან საერთოდ არ დადებდა ხელშეკრულებას. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლი, არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 170-ე, 172-ე, 183-ე, 312-ე, 185-ე მუხლები, ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი, პალატამ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი და უგულებელყო საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 მაისის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე შ. გ-ის საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქმის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობისა და შ. გ-ის საკასაციო პრეტენზიების ანალიზის საფუძველზე მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილად მიიჩნია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

გ. ო-ე 1981 წლიდან უწყვეტად ცხოვრობს სადავო ბინაში.

შ. გ-ის საკუთრებად რეგისტრირებულია ქ.თბილისში, ქ-ის შესახვევის მე-3 კორპუსში, მე-3 სადარბაზოს მე-5 სართულზე მდებარე №54 ბინა, ამ უკანასკნელის მიერ მ. რ-თან 2007 წლის 28 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე,

სადავო ნივთი ქ.თბილისის ისანი-სამგორის გამგეობის მიერ უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა მ. რ-ს 2006 წლის 11 აპრილის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც შემდგომში, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 17 მაისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი. აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნივთის გამსხვისებელს არ ჰქონდა უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება და მის მიერ გამოვლენილი ნება ნივთის გაყიდვის თაობაზე არ იყო ნამდვილი.

შ. გ-ის მოქმედებები არ უნდა შეფასდეს გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში განხორციელებულ ქმედებად. სასამართლოს შეფასებით, მხარის განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ბინაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე მას ბინა ვიზუალურად არ დაუთვალიერებია, არამედ, ნასყიდობის დაბალი ფასით დაინტერესების გამო, შემოიფარგლა მხოლოდ ბინის გარეგნული - ეზოდან დათვალიერებით, წარმოადგენს ვარაუდის საფუძველს, რომ შემძენმა წინდახედულობის ნორმები დაარღვია.

შ. გ-მა ვერ დაადასტურა გამყიდველ მ. რ-თან მდგმურების ბინაში დარჩენისა და ქირავნობის ხელშეკრულების გაგრძელების ან მათ მიერ ბინის გათავისუფლების შესახებ, ასევე ქირავნობის თანხის ოდენობისა და მისი გადახდის წესის შესახებ შეთანხმება. ნაცვლად იმისა, რომ შემდგომი მოქმედებებით მოეთხოვა გ. ო-ისგან (როგორც დამქირავებლისგან) ქირის მისთვის გადახდა, ბინაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებიდან ერთ კვირაში, 2007 წლის 5 ივლისს შ. გ-მა მიმართა თბილისის ისანი-სამგორის სამმართველოს პოლიციის მე-5 განყოფილებას სადავო ბინიდან გ. ო-ის გამოსახლებისა და საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით.

ის გარემოება, რომ შემძენმა არ დაიცვა წინდახედულობის ნორმები, ამასთან, სასამართლოს დასკვნით უფლების ნაკლის თავიდანვე გამოაშკარავება სირთულეს არ წარმოადგენდა (სადავო ბინაში იმჟამადაც ცხოვრობდა და დღემდე ცხოვრობს გ. ო-ე), საკმარისი აღმოჩნდა სააპელაციო სასამართლოსათვის შ.გ-ი მიეჩნია არაკეთილსინდისიერ შემძენად.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ მართალია, სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლებით, თუმცა არასწორად დაადგინა შემძენის მიერ წინდახედულობის ნორმის დარღვევის ფაქტი. მოცემულ შემთხვევაში, შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოებების ცოდნა, რომელიც მის შესაძლებლობებს აღემატება. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები მითითებულ საკითხთან დაკავშირებით არ გამომდინარეობს ამ საკითხზე არსებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკიდან, შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად შეაფასა კანონით გათვალისწინებული წინდახედულობის გონივრული მასშტაბი და არასწორად მიიჩნია მყიდველი არაკეთილსინდისიერ შემძენად. კასატორის ამ არგუმენტების დასაბუთებულობის შემოწმების მიზნით, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე საკითხზე:

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი დებულებებით განმტკიცებულია სამოქალაქო ურთიერთობის მონაწილეთათვის სავალდებულოდ გასათვალისწინებელი პრინციპი, _ კეთილსინდისიერების პრინციპი („სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი“, მუხლი 8.3). სწორედ აღნიშნული პრინციპით ხელმძღვანელობა იცავს სამოქალაქო ურთიერთობის მონაწილეს ამ ურთიერთობათა შესაძლო უარყოფითი შედეგებისაგან, რაც მთლიანობაში ხელს უწყობს სამოქალაქო ბრუნვის სტბილურობას. განსახილველი დავა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ გადაწყვეტილ იქნა კეთილსინდიერების პრინციპის ჭრილში, რის შედეგადაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ შ.გ-ი მიჩნეულ იქნა უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ შემძენად, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს მიერ პირიქით, _ არაკეთილსინდისიერ შემძენად. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის მიხედვით, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. მართალია კასატორი უთითებს აღნიშნული მუხლით განსაზღვრული ყველა პირობის შესრულებაზე, თუმცა, როგორც სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნივთის გამსხვისებელს არ ჰქონდა უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება და მის მიერ გამოვლენილი ნება ნივთის გაყიდვის თაობაზე არ იყო ნამდვილი. როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, შ.გიგაშვილს ამ შემთხვევაში დაიცავს კეთილსინდისიერების პრინციპი, თუკი იგი ამ პრინციპის შესაბამისად იმოქმედებდა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის მიხედვით, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. ამდენად მითითებული ნორმა ხაზს უსვამს საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიმართ ნდობის ფაქტორს, რაც გამომდინარეობს ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის დეფინიციიიდან, _ რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე. ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ 185-ე მუხლი ყოველთვის არ იცავს შემძენს, და ეს ის შემთხვევაა, როდესაც შემძენმა იცის უფლების ნაკლის შესახებ, მიუხედავად იმისა, რომ გამსხვისებელი მესაკუთრედაა რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. ანალოგიურ დათქმას შეიცავს ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის შესაბამისადაც, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა.

ერთი შეხედვით, სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლების ერთობლივ ანალიზს მივყავართ იმ მსჯელობამდე, რომ კანონმდებელმა უძრავი ქონების შეძენისას, შემძენს, მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემების შემოწმების ტვირთი დააკისრა, თუმცა, საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობის პრეზუფცია ვერ გამოდგება შემძენის დაცვით არგუმენტად, თუ დადგინდება, რომ მან იცოდა უფლების ხარვეზის შესახებ. ამდენად, როდესაც სადავოა უძრავი ნივთის შეძენის ფაქტი და ნამდვილი მესაკუთრე უთითებს შემძენის არაკეთილსინდისიერებაზე, უნდა შემოწმდეს შემძენის სუბიექტური დამოკიდებულება გარკვეული ფაქტებისადმი. ამასთან, შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოებების ცოდნა, რომელიც აღემატება მისი შესაძლებლობის ფარგლებს. როგორც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შინაარსიდან დგინდება, სააპელაციო პალატამ შემძენის არაკეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევისას მხედველობაში მიიღო შემდეგი გარემოებები: სადავო ბინაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე შემძენს ბინა ვიზუალურად არ დაუთვალიერებია; შ.გ-მა ვერ დაადასტურა გამყიდველ მ. რ-თან მდგმურების ბინაში დარჩენისა და ქირავნობის ხელშეკრულების გაგრძელების ან მათ მიერ ბინის გათავისუფლების შესახებ, ასევე ქირავნობის თანხის ოდენობის და მისი გადახდის წესის შესახებ შეთანხმება; უძრავი ქონების შეძენა თუ წარმოადგენდა მხარისათვის ხელსაყრელ გარიგებას ფასის შეუსაბამობის გამო და იგი ემსახურებოდა არა ბინით სარგებლობის, არამედ, დამატებითი შემოსავლის გაჩენის სურვილს, მის ინტერესში უნდა ყოფილიყო დამქირავებელთან ქირავნობის ურთიერთობის გაგრძელება და ამ სახითაც დამატებითი შემოსავლის მიღება, ან მყიდველისგან იმის გაგება მაინც, თუ როდის შეძლებდა ნივთით საკუთარი შეხედულებისამებრ სარგებლობას, ან განკარგვას. ნაცვლად იმისა, რომ მას შემდგომი მოქმედებებით მოეთხოვა გ. ო-ისგან (როგორც დამქირავებლისგან) ქირის მისთვის გადახდა, ბინაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებიდან ერთ კვირაში, 2007 წლის 5 ივლისს შ. გ-მა მიმართა თბილისის ისანი-სამგორის სამმართველოს პოლიციის მე-5 განყოფილებას სადავო ბინიდან გ. ო-ის გამოსახლებისა და საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტებს იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს შეფასებები შ.გიგაშვილის კეთილსინდისიერებასთან დაკავშირებით განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკისაგან და აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მოითითებს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 25 დეკემბრის განჩინებაზე (საქმე #ას-524-869-07), რომლითაც განიმარტა შემდეგი: უძრავი ნივთის ფლობა არ განაპირობებს მფლობელის მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფციას, მაგრამ უძრავი ნივთის შეძენის კეთილსინდისიერების გამორკვევისას აღნიშნულ ფაქტს შეიძლება გარკვეული მნიშვნელობა მიენიჭოს, ვინაიდან დამკვიდრებული წესის თანახმად, უძრავი ნივთის შემძენი შეძენამდე ინტერესდება ნივთის მდგომარეობით. საკასაციო პალატის შეფასებით, განსახილველ შემთხვევაში, შ.გ-ის მიერ სადავო ნივთის ვიზუალური დათვალიერება სწორედაც რომ ჯდება შემძენის ობიექტურ შესაძლებლობებსა და წინდახედულობის ფარგლებში, ამასთან, მართალია კანონმდებელი ნორმატიული აქტით არ ავლდებულებს უძრავი ნივთის შემძენს ასეთი მოქმედებების განხორციელებას, თუმცა, შემძენის ინტერესებშია უფლებრივად და ნივთობრივად უნაკლო ნივთის შეძენა, შესაბამისად ამ ინტერესების დაკმაყოფილებისათვის შემძენს მართებს იმ მინიმალური წინდახედულობის გამოჩენა, რაც თუნდაც ნივთის ვიზუალურ დათვალიერებაში შეიძლება გამოიხატოს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატის შეფასების საგნად იქცა სხვა ცხოვრებისეული (ქირავნობის ურთიერთობა) ფაქტორებიც, რამაც ერთობლიობაში სწორი დასკვნების ჩამოყალიბება განაპირობა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით სასამართლოს ვერ წარმოუდგინა დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ)სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ)სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდება 2007 წლის 28 ივნისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე კასატორის უფლების წარმოშობა სადავო უძრავ ნივთზე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ შოთა გიგაშვილის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების საფუძველი, თავის მხრივ, სააპელაციო სასამართლომ კანონის სწორი განმარტების საფუძველზე მიიღო გადაწყვეტილება შ. გ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და გ. ო-ის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე, რის გამოც არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არა უმეტეს ამ კოდექსის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ოდენობისა. ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო სასამართლოს წინამდებარე განჩინებით შ. გ-ს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, პალატა თვლის, რომ მის მიერ საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისათვის წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 1533,45 (1233,45 + 300) ლარი უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთ პალატის 2012 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

3. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდილია.

4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.