საქმე №ას-1009-945-2012 24 სექტემბერი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - მ. ნ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ბ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სარჩელის უზრუნველყოფით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ნ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ბ-ის მიმართ ზიანის - 9740 აშშ დოლარის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მ. ბ-ის განცხადების საფუძველზე, სასამართლოს მიერ გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით უძრავ ქონებაზე ყადაღის დადების გამო რ. ქ-ს მიადგა 9740 აშშ დოლარის ზიანი, კერძოდ, უზრუნველყოფის ღონისძიების არსებობის გამო, მან ვერ შეძლო კრედიტორისთვის ვალის დროულად დაბრუნება, ხოლო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება 2011 წლის 7 სექტემბერს რ. ქ-მ დაუთმო მოსარჩელეს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი დასაბუთებით:

სასარჩელო მოთხოვნა ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია, რადგანაც ქონებაზე ყადაღის დადებით რაიმე ზიანი რ. ქ-სა და მ. ნ-ს არ მიდგომიათ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 დეკემბერის გადაწყვეტილებით მ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 მაისის განჩინებით მ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 10 მაისის განჩინებით მ. ბ-ის განცხადება სარჩელის აღძვრამდე სარჩელის უზრუნველყოფის თაობაზე დაკმაყოფილდა და ყადაღა დაედო რ. ქ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ ქ.თბილისში, დ. ა-ის გამზირის №88-ში მდებარე 42,42 კვ.მ (ლიტერ ვI) უძრავ ქონებას, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მ. ბ-ის სარჩელი რ. ქ-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე და გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში, ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 მაისის განჩინებით გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 10 მაისის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება და ყადაღა მოეხსნა რ. ქ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ უძრავ ქონებას. 2011 წლის 7 სექტემბერს რ. ქ-მ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 10 მაისის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიებით მიყენებული ზიანის მოთხოვნის უფლება დაუთმო მ. ნ-ს, რომელიც სარჩელით მოითხოვდა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას იმ დასაბუთებით, რომ, უძრავ ქონებაზე უსაფუძვლოდ დადებული ყადაღის გამო, რ. ქ-მ ვერ მოახდინა მისი კუთვნილი ქონების რეალიზაცია და 2009 წლის 2 ოქტომბრის სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება გამსესხებელ მ. ბ-ის წინაშე. 2009 წლის 2 ოქტომბრის სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესასრულებლად რ. ქ-ე იძულებული გახდა, დამატებით აეღო სესხი. პალატამ მიუთითა, ერთი მხრივ, საქმეში წარმოდგენილ მ. ბ-სა და, მეორე მხრივ, რ. ქ-ს შორის 2009 წლის 2 ოქტომბრის წერილობით გაფორმებულ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაზე, რომლითაც რ. ქ-მ მ. ბ-ისგან ისესხა 6000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, თვეში 5% სარგებლის დარიცხვით. სასამართლოს მითითებით, რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მოქმედების ვადის იმავე ფორმით გაგრძელებას, საქმეში წარმოდგენილი არ არის და აღნიშნულზე ვერც მხარეები უთითებდნენ, ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამოდინარე, რ. ქ-ს ვალდებულება უნდა შეესრულებინა 2010 წლის 2 იანვრის ჩათვლით და გზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ 2010 წლის 10 მაისს უძრავ ქონებაზე გამოყენებული ყადაღა მიზეზობრივ კავშირში არ იყო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დროულად შეუსრულებლობასთან. პალატა ასევე დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ სესხი უზრუნველყოფილი იყო იპოთეკით და გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება (ყადაღა) ხელს ვერ შეუშლიდა გამსესხებელს თანხის მიღებაში. სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის შესაბამისად, მხარეებს უფლებებთან ერთად ეკისრებათ თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელი საპროცესო მოვალეობები, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ, განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნას დადასტურებული ეს ფაქტები, თანახმად ამავე კოდექსის 102-ე მუხლისა, მხარეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი, რაც სათანადო მტკიცებულებების წარდგენით უნდა განახორციელოს. აღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, პალატამ ჩათვალა, რომ რ. ქ-ისთვის სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებად ყადაღის გამოყენების გამო ზიანის მიყენების ფაქტი საქმის მასალებით არ დადასტურდა.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო კოდექსის 199-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ 2011 წლის 7 სექტემბერს რ. ქ-მ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 10 მაისის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიებით მიყენებული ზიანის მოთხოვნის უფლება დაუთმო მ. ნ-ს, ზიანის ანაზღაურების პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ აუცილებელ წინაპირობას ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის იურიდიულად მნიშვნელოვანი მიზეზობრივი კავშირის არსებობა წარმოადგენს. მიზეზობრივი კავშირი, როგორც ამგვარი ვალდებულების ერთ-ერთი წინაპირობა, მტკიცების ისეთივე რეჟიმში ექცევა, როგორც სხვა ფაქტობრივი გარემოებები. რ. ქ-ისთვის სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებით ზიანის მიყენების ფაქტი საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის, შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ არ არსებობდა იურიდიულად მნიშვნელოვანი მიზეზობრივი კავშირი 2010 წლის 10 მაისს უძრავ ქონებაზე გამოყენებულ ყადაღას და 2009 წლის 2 ოქტომბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დროულად შეუსრულებლობას შორის. პალატის მოსაზრებით, რ. ქ-ის მიერ შემდგომში (თუნდაც სესხისა და იპოთეკის 2009 წლის 2 ოქტომბრის ხელშეკრულების შესასრულებლად) სხვა ვალდებულებების აღება ვერ შეფასდება ქ.თბილისში, დ. ა-ის გამზირის №88-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე ყადაღის არსებობის უშუალო შედეგად.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ნ-მ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ არასწორი შეფასება მისცა რ. ქ-სა და მ. ბ-ს შორის 2009 წლის 2 ოქტომბერს დადებულ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებასა და 2010 წლის 10 მაისის განჩინებით სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების ფაქტს, რადგანაც სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების დროისათვის გასული იყო სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების 3-თვიანი ვადა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება დათქმულ ვადაში ყოველთვის არ სრულდება და მხარეები თანხმდებიან ვადის გაგრძელებაზე, რასაც მოცემულ შემთხვევაშიც ჰქონდა ადგილი. ყადაღის არსებობის გამო ვერ მოხდა იპოთეკის საგნის რეალიზაცია, ხოლო სასამართლოს მსჯელობა, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების არსებობა იპოთეკარს ხელს არ შეუშლიდა თანხის დაბრუნებაში, არასწორია. პალატამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მ.ბ-ისათვის წინასწარ იყო ცნობილი რ. ქ-ის მიმართ წარდგენილი სარჩელის უსაფუძვლობის თაობაზე და მან, მიუხედავად აღნიშნულისა, მაინც მოითხოვა უძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება, სასამართლომ მოსარჩელე გააფრთხილა უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებით ზიანის მიყენების შემთხვევაში მისი ანაზღაურების თაობაზე, ამასთანავე, ყადაღის გამოყენებასა და რ.ქ-ის მიერ სესხის დაბრუნების შეუძლებლობას შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი, რადგანაც სწორედ ყადაღის არსებობამ განაპირობა დამატებითი ვალის აღების აუცილებლობა და, შესაბამისად, ზიანის ფაქტის დადგომაც, რომლის მოთხოვნის უფლებაც დაეთმო მ.ნ-ს. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება ასევე ზიანის დადგომის ფაქტი და მ.ბ-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რაც ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილების აუცილებელი წინაპირობაა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 ივლისის განჩინებით „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მ. ნ-ე სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. ნ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მ. ნ-ე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.