№ას-1025-960-2012 24 სექტემბერი, 2012 წელი,
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი - შ. ტ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე - თ. მ-ი, ბ. ს-ი, მ. ს-ი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 მაისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი - ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შ. ტ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. მ-ის, ბ. და მ. ს-ების მიმართ ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელემ 2012 წლის 3 თებერვალს ნ. ს-ისაგან ქ.თბილისში, ვ-ის .. მიკრორაიონში, მეორე კორპუსში მდებარე 47-ე საცხოვრებელი სახლი შეიძინა. აღნიშნული ქონება საჯარო რეესტრში შ.ტ-ის სახელზე დარეგისტრირდა. საცხოვრებელი სადგომის მონახულებისას აღმოჩნდა, რომ ერთ-ერთ ოთახში მოპასუხეები ცხოვრობდნენ. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელეს, როგორც მესაკუთრეს, ხელი ეშლება საკუთრებით სარგებლობაში.
მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. მ-ი, საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის საფუძველზე თბილისში, ვ-ის დასახლება მე-.. მ/რ-ის, მე-2 რიგის, 2-ე კორპუსში, 47-ე ბინაში შეასახლეს, ხოლო 1997 წლის 8 ივლისის ისნის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილების თანახმად, ზემოთ მითითებული საცხოვრებელი ფართიდან 11,24 კვ.მ #3 ოთახი გამოეყო. აქედან გამომდინარე, შ. ტ-ის სასარჩელო მოთხოვნა უკანონო მლფობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებით შ.ტ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 31 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2012 წლის 3 თებერვლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში შ. ტ-ი, თბილისში, ვ-ის დასახლება, მე-.. მიკრორაიონში, მე-2 რიგის, მე-2 კორპუსში მდებარე, 47-ე ბინის მესაკუთრედ არის რეგისტრირებული. კანონიერ ძალაში შესული ქ. თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებით თ. მ-ს ორ შვილთან, მ. ჯ-ის ძე ს-თან და ბ. ჯ-ის ძე ს-თან ერთად სარგებლობის წესით გამოეყო ქ. თბილისში, ვ-ის დასახლება, მე-.. მიკრორაიონი, მე-2 რიგი, მე-2 კორპუსი, ბინა N47-ში მდებარე N3 11,24მ2 ოთახი. აღნიშნულ ფართს ფლობს მოწინააღმდეგე მხარე. მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტი ითხოვს თავისი მატერიალურსამართლებრივი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე, 162-ე მუხლების საფუძველზე და მიუთითებს, რომ მოპასუხეების ძველ მესაკუთრესთან არსებული სამოქალაქოსამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე სადავო ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვებას კავშირი არა აქვს მისი საკუთრების ამჟამინდელ უფლებასთან, რაც დაცულია, როგორც შიდასახელმწიფოებრივი ისე, საერთაშორისო ნორმატიული აქტების საფუძველზე.
პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. აღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე პალატამ განმარტა, რომ საკუთრების უფლება თავისი არსით არ წარმოადგენს აბსოლუტურ, შეუზღუდავ უფლებას და მესაკუთრის უფლებამოსილებანი შეიძლება შეიზღუდოს კანონით ან ხელშეკრულებით. სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლზე, რომლის დანაწესით, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება. მართლზომიერ მფლობელად მიიჩნევა ყველა ის პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთზე ფაქტობრივ ბატონობას. ამასთან, მართლზომიერი მფლობელობა გრძელდება მანამდე, ვიდრე მფლობელს კონკრეტულ ნივთზე აქვს ფლობის უფლება. გამომდინარე იქიდან, რომ ქ. თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 8 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მოპასუხე თ. მ-მა ორ შვილთან ერთად მუდმივად მოიპოვა უფლება სადავო ფართით სარგებლობის შესახებ, რასაც ითვალისწინებდა იმ დროს მოქმედი ,,საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსი“ და რომლითაც ფაქტობრივად შეიზღუდა იმჟამინდელი მესაკუთრის საკუთრების უფლება იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე, ამასთან, შეზღუდვის რაიმე ვადა გადაწყვეტილებაში მითითებული არ ყოფილა, ამიტომ დგინდება, რომ მოპასუხეები ამჟამადაც წარმოადგენენ სადავო ნივთის მართლზომიერ მფლობელებს.
პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც აღირიცხა შ. ტ-ის საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე, დადებულია 2012 წლის 3 თებერვალს. საქმის მასალებით დგინდება, რომ ქ. თბილისში, ვ-ის დასახლება, მე-.. მიკრო/რაიონი, მე-2 რიგი, მე-2 კორპუსში, ბინა N47-ში მდებარე 11,24მ2 N3 ოთახი, რომელიც მოპასუხე თ. მ-ს შვილებთან ერთად მუდმივად გამოეყო საცხოვრებლად, მათი არყოფნის დროს დაკეტილია ბოქლომით. მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით დასტურდება, რომ შ. ტ-მა შეძენამდე სადავო ბინა დაათვალიერა, რა დროსაც ერთი ოთახი დაკეტილი იყო ბოქლომით. იმ ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, რომ მოსარჩელემ თბილისში, ვ-ის დასახლება მე-.. მ/რ-ში, მე-2 რიგის, #2 კორპუსში, მდებარე 47-ე ბინა ვიზუალურად დაათვალიერა, იგი ვალდებული იყო გამოეჩინა სათანადო წინდახედულობა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას და გამოერკვია თუ რატომ იყო საცხოვრებელი ბინის ერთი ოთახი ბოქლომით დაკეტილი და იყო თუ არა ბინა უფლებრივად დატვირთული. ამ შემთხვევაში, შემძენს წინდახედულობის ნორმები არ დაუცავს. აღნიშნული კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, უძრავი ქონების შეძენის მომენტში მოსარჩელისათვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო, რომ სადავო ფართში ჩასახლებული იყვნენ მოპასუხეები და მოსარჩელის საკუთრებაში უფლებრივად ნაკლიანი ნივთი გადადიოდა.
მოცემულ შემთხვევაში, ქ. თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 8 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე მესაკუთრის უფლება შეიზღუდა უვადოდ, რის შედეგადაც, ახალი მესაკუთრის საკუთრებაში ისეთ მდგომარეობაში გადავიდა ნივთი, როგორიც იგი ძველი მესაკუთრის ხელში იყო, ანუ ნაკლიანი. პალატის ამ მსჯელობიდან გამომდინარე, მოპასუხე თ. მ-ი წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მართლზომიერ მფლობელს და შ. ტ-ის მოთხოვნა მოპასუხის მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოხმობის თაობაზე უსაფუძვლოა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 31 მაისის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა შ. ტ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: შ. ტ-მა 2012 წლის 3 თებერვალს ნ. ს-ისაგან ქ.თბილისში, ვ-ის მე-.. მ/რ მე-2 რიგი მე-2 კორპუსში მდებარე ბინა №47 შეიძინა მას შემდგომ, რაც დარწმუნდა, რომ იგი სამართლებრივად და ნივთობრივად უნაკლო იყო. შ. ტ-ის მიერ შეძენილი ქონება საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, საჯარო რეესტრში იქნა დარეგისტრირებული. შ.ტ-ი საკუთრებას ვერ ფლობს იმ მიზეზით, რომ მის საკუთრებაში არსებული ბინის ერთ-ერთი ოთახი დაკეტილი აქვს თ.მ-ს, მ. და ბ. ს-ებს, რომლებსაც გარკვეული სამოქალაქოსამართლებრივი ურთიერთობა ჰქონდა ძველ მესაკუთრესთან.
სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის შესაბამისად, მესაკუთრე თავისუფლად უნდა ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით და არ უნდა დაუშვას სხვა პირის მიერ მესაკუთრის ქონებით სარგებლობა და თავად განკარგოს იგი. თბილისის სააპელაციო სასამართლო აპელირებას აკეთებს იმ გარემოებაზე, რომ თითქოსდა ქ.თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებით მოპასუხე თ. მ-მა ორ შვილთან ერთად მუდმივად მოიპოვა უფლება სადავო ფართით სარგებლობის შესახებ, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება, რადგან თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებაში მსგავსი რამ არ სწერია და, ბუნებრივია, ვერც იქნებოდა ჩაწერილი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, იგი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.
მოცემული დავის საგანია ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა. კასატორი სადავოდ მიიჩნევს სამოქალაქო კოდექსის170-ე და 162-ე მუხლების გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.
სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შ. ტ-ს უნდა დაუბრუნდეს მ. ნ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
შ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
შ. ტ-ს დაუბრუნდეს მ. ნ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% – 210 ლარი (2012 წლის 27 ივლისი, საგადასახადო დავალება #1).
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ნ. კვანტალიანი
მოსამართლეები: პ. ქათამაძე
ბ. ალავიძე
