საქმე №ას-759-713-2012 10 სექტემბერი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - გ. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ.“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – დელიქტის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. მ-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: 2009 წლის 27 დეკემბერს თბილისი-სენაკის საავტომობილო გზის 108-ე კმ-ზე დაბა აგარის გადასახვევთან გ. მ-მა, რომელიც მართავდა ავტომანქანა „ოპელ ასტრას“ ...-..., დაარღვია „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის მე-12 პუნქტის მოთხოვნა, რის გამოც, საპირისპირო მხრიდან მომავალ „ფიატის“ მარკის ავტომანქანასთან მოხდა შეჯახება. ავტოსაგზაო შემთხვვის შედეგად თურქმა მოქალაქეებმა მ. ქ-მა და გ. ქ-მა მსუბუქი ხარისხის დაზიანება ჯანმრთელობის მოუშლელად მიიღეს. ავტომანქანა „ფიატის“ მძღოლს ჰ. ა-ს სხეულის დაზიანება არ მიუღია. დაზიანებული ავტომანქანა შპს „ბ. უ. ნ. ვ. თ., გ., ი., თ. ვ. ჰ., ი., ი., ს. ვ. თ-ის“ ფირმის საკუთრებას წარმოადგენს. ავტოავარიის შედეგად დაზიანებული მანქანა ჰ. ა-ის მიერ გადაყვანილი იქნა თურქეთში, რომლის შეკეთებამ წარმოდგენილი ცნობის მიხედვით თურქეთის რესპუბლიკის ფულადი ერთეულით 14015 ლირა შეადგინა, რაც შეესაბამება 16117 ლარს. როგორც წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის დადგენილებაშია აღნიშნული, ავტოავარიის ბრალეულობა გამოწვეულია მოპასუხის მიერ და მის მიმართ გამოძიების მიერ დადგინდა ადმინისტრაციული ზომების გატარების აუცილებლობა, აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს მიყენებული ზარალის ასანაზღაურებლად 8580 ლარი და საქართველოს ტერიტორიაზე მანქანის ავტოსადგომზე გაჩერების ღირებულება 200 ლარი, რაც, საბოლოო ჯამში, 8780 ლარს შეადგენს.

გ. მ-მა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

გორის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 13 პრილის გადაწყვეტილებით შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იმ დასაბუთებით, რომ ავტომანქანის მოსარჩელის საკუთრებაში არსებობა არ დადგინდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს ,,ბ. უ. ნ. ვე თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. მოპასუხე გ. მ-ის ზიანის ანაზღაურების სახით მოსარჩელე შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ სასარგებლოდ 8780 ლარის გადახდა დაეკისრა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2009 წლის 27 დეკემბერს თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის 108-ე კმ-ზე დაბა აგარის გადასახვევთან გ. მ-მა, რომელიც მართავდა ავტომანქანა ,,ოპელ-ასტრას“, შეჯახება მოახდინა საპირისპირო მხრიდან მომავალ ,,ფიატის“ მარკის თურქეთის ავტომანქანასთან, სახელმწიფო ნომრით .... 2010 წლის 13 მარტის დადგენილებით წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ დგინდება, რომ მძღოლ გ. მ-ის მიერ ა/მანქანით მოძრაობისას დარღვეულ იქნა ,,საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ” საქართველოს კანონის 32–ე მუხლის მე–12 პუნქტით დადგენილი მოთხოვნა. კერძოდ გ.მ-მა მთავარი და მეორე ხარისხოვანი გზების გადაკვეთაზე გზა არ დაუთმო გავლის რიგითობის უპირატესობის მქონე, მისგან შემხვედრად მოძრავ „ფიატის“ მარკის ავტომობილს. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური მთავარი სამმართველოს შიდა ქართლის საექსპერტო-კრიმინალისტიკური განყოფილების 2010 წლის 14 იანვრის #ს-2 დასკვნის თანახმად, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი ა/მანქანა ,,ფიატის” თურქული სანომრე ნიშნით #... მატერიალური ზარალის ოდენობა 8 580 ლარს შეადგენს. თურქეთის რესპუბლიკის არდაჰანის სავაჭრო დეპარტამენტის მიერ 2009 წლის 27 ივლისს გაცემული ცნობის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აპელანტი (მოსარჩელე) შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ორგანიზაციულ–სამართლებრივი ფორმით რეგისტრირებულია (რეესტრის ნომრით #...) შემდეგი სახელწოდებით – ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ.“. ასევე დადგენილია, რომ აღნიშნული საწარმოს წარმომადგენლები არიან ჰ. ა-ი და ფ. ა-ი. მათ დეპარტამენტის მიერ რწმუნებულება 15 წლის ვადით მიენიჭა.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება და სამართლებრივი შეფასება მასზე, რომ ა/მანქანა ,,ფიატი” სახელმწიფო ნომრით ... არ არის მოსარჩელის საკუთრება და ამ ავტომანქანის დაზიანებით ზარალი არ მიდგომია მოსარჩელეს – შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-ს“. საქმეში წარმოდგენილი თურქეთის რესპუბლიკის ტრანსპორტის სამინისტროს სახმელეთო ტრანსპორტის გენერალური დეპარტამენტის მიერ გაცემული გადამზიდის ბარათის, ასევე თურქეთის რესპუბლიკის არდაჰანის გუბერნიის საგადასახადო სამსახურის მიერ გაცემული 2011 წლის 20 ივნისის ცნობის, საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა/მანქანაზე ,,ფიატი” სახელმწიფო ნომრით ..., ავტოსაგზაო შემთხვევის დროისათვის საკუთრების უფლება ეკუთვნოდა აპელანტს – შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-ს“. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ თურქეთის რესპუბლიკის ტრანსპორტის სამინისტროს სახმელეთო ტრანსპორტის გენერალური დეპარტამენტის მიერ გაცემული გადამზიდის ბარათის მონაცემებით დგინდება, რომ ა/მანქანაზე ,,ფიატი” სახელმწიფო ნომრით ..., უფლებამოსილ პირად მითითებულია შპს „ბ. უ. ნ. თ.“, რომლის საგადასახადო კოდია – .... ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ როგორც თურქეთის რესპუბლიკის არდაჰანის გუბერნიის საგადასახადო სამსახურის მიერ გაცემული 2011 წლის 20 ივნისის ცნობის მონაცემებით დგინდება, ავტომობილი სახელმწიფო ნომრით ... დარეგისტრირებულია შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-ზე“, რომლის საგადასახადო კოდია – .... ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ა/მანქანაზე ,,ფიატი” სახელმწიფო ნომრით ..., ავტოსაგზაო შემთხვევის დროისათვის საკუთრების უფლება ეკუთვნოდა აპელანტს – შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-ს“.

საქმეში წარმოდგენილი სალაროს შემოსავლის ორდერის #2444146 საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ა/მანქანა ,,ფიატის” (სახელმწიფო ნომრით ...) საჯარიმო ავტოსადგომზე განთავსების გამო მოსარჩელემ გადაიხადა საჯარიმო ავტოსადგომის მომსახურების თანხა 200 ლარის ოდენობით.

სამოქალაქო კოდექსის 317–ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა გამომდინარეობს ზიანის მიყენების შესახებ სამართლებრივი ურთიერთობიდან (დელიქტიდან) და შესაბამისად უნდა განისაზღვროს, თუ რამდენად არსებობს ზიანის ანაზღაურების შესახებ სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგელობის დაკისრებისათვის კანონით გათვალისწინებული საფუძველი. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ გ. მ-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების გამო 2009 წლის 27 დეკემბერს თბილისი-სენაკი-ლესელიძის საავტომობილო გზის 108-ე კმ-ზე დაბა აგარის გადასახვევთან მოხდა ავტოსაგზაო შემთხვევა, რის შედეგადაც დაზიანდა მოსარჩელის – შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ კუთვნილი ავტომობილი ,,ფიატი” (თურქეთის) სახელმწიფო ნომრით .... პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სახეზეა ზემოთ მოხმობილი ნორმის გამოყენებისათვის აუცლებელ წინაპირობათა ერთობლიობა და შესაბამისად არსებობს ზიანის ანაზღურების სახით სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველიც. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ გ. მ-ი სამოქალაქო კოდექსის 316–ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე წარმოადგენს მოსარჩელის წინაშე ვალდებულ პირს, და რამდენადაც დადგენილია, რომ მოსარჩელის კუთვნილი ავტომობილის დაზიანების შედეგად ზარალის ოდენობამ შეადგინა 8 580 ლარი, ამ თანხის გადახდა ზიანის ანაზღაურების სახით მოსარჩელე– შპს ,,ბ. უ. ნ. ვ. თ. გ. ი. თ. ვ. ჰ. ი. ი. ს. ვ. თ-ის“ სასარგებლოდ გ. მ-ს უნდა დაეკისროს. ამასთან, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ კუთვნილი ავტომობილის საჯარიმო სადგომზე განთავსების გამო გაღებული ხარჯის (200 ლარის) ანგარიშში, გ. მ-ს, ასევე უნდა დაეკისროს 200 ლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა გ. მ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილი სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა, კერძოდ, სამართლებრივ დასაბუთებაში აღნიშნა, რომ გ. მ-სი სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე, მოსარჩელის წინაშე ვალდებულ პირს წარმოადგენს. სააპელაციო სასამართლოს რომ გამოეყენებინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე და 389-ე მუხლები, გამოტანილი იქნებოდა ობიექტური და არა ტენდენციური გადაწყვეტილება. მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა დადასტურებული ის ფაქტი, რომ გ.მ-მა მას მიაყენა ზიანი და ავტომანქანა „ფიატი“ ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს მოწინააღმდეგე მხარეს ეკუთვნოდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, იგი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

მოცემული დავის საგანია დელიქტის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. კასატორი სადავოდ ხდის სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის გამოყენების კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლო პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2012 წლის 4 ივნისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 150 ლარის 70% _ 105 ლარი. ამასთან, გ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს თ. მ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 289 ლარის, 70% – 202.3 ლარი, ჯამში 307.3 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

გ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2012 წლის 4 ივნისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 150 ლარის 70% - 105 ლარი (2012 წლის 4 ივნისი, შემოსავლის ორდერი #5206930) სს ბანკ ,,რესპუბლიკის“ მეშვეობით.

გ. მ-ს დაუბრუნდეს თ. მ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, ბაჟის, 289 ლარის, 70% – 202.3 ლარი (2012 წლის 22 ივნისი, საგადასახადო დავალება #31).

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. კვანტალიანი

მოსამართლეები: ვ.როინიშვლი

პ.ქათამაძე